Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 9 Chương 2: Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm khai thác các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa Chương 3: Phương pháp phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa dưới tác động từ các chính sách quản lý kinh tế Chương 4: Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa Việt Nam và các chính sách quản lý kinh tế giai đoạn 2011 - 2020 Chương 5: Một số giải pháp chính sách nhằm khai thác tác động tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của của các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa Việt Nam trong thời gian tới. 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa 1. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài Thorsten Beck và cộng sự, (2003), trong “SMEs, growth and poverty: Country experiences” và “Small-scale industry in developing countries: Practical lessons and policy implications” của C.Mead, (1987) nghiên cứu về sự ảnh hưởng của Nhà nước vào sự phát triển của khu vực đã khẳng định ảnh hưởng của nhân tố Nhà nước và khuyến nghị Nhà nước cần có các giải pháp can thiệp, hỗ trợ khu vực doanh nghiệp quan trọng này.
Nurul Indarti & Marja Langenberg (2005) trong: “A Study of Factors Affecting Business Success among SMEs: Empirical Evidences from Indonesia” cho rằng, trình độ của lãnh đạo DN và nguồn vốn có liên quan mật thiết đến thành công của DNNVV. Yang (2006) trong: “The effect of leadership and entrepreneurial orientation of small and medium enterprises on business performance in Taiwan” đã tìm hiểu mức độ ảnh hưởng của cách thức lãnh đạo và định hướng kinh doanh đến sự phát triển của các DNNVV ở Đài Loan. Nghiên cứu đã chỉ ra phong cách lãnh đạo khác nhau có ảnh hưởng khác nhau đến hiệu quả kinh doanh của các DNNVV và DNNVV với định hướng tinh thần doanh nhân (EO) tốt sẽ có hiệu quả kinh doanh cao. Aminul Islam, và cộng sự (2008) trong: “Determinants of Business Success of Small and Medium Enterprises (SMEs) in Bangladesh” đã phát hiện ra rằng: sản phẩm và dịch vụ, cách thức kinh doanh, bí quyết quản lý và môi trường bên ngoài là những nhân tố ảnh hưởng lớn nhất đến thành công của các DNNVV.
Ibrahim (2008) trong: “An analysis of strategic factors affecting the 11 performance of small and medium industries in Borno State of Nigeria” phân tích những nhân tố, vấn đề, cản trở và thách thức mà các DNNVV trong lĩnh vực công nghiệp đang phải đối mặt. Kết quả nghiên cứu chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng là: Cơ sở hạ tầng, khả năng tiếp cận tài chính, sự thiếu hụt nhân tài, chính sách của Chính phủ và môi trường kinh doanh. Tuy nhiên, nghiên cứu chủ yếu dựa vào kết quả phỏng vấn chuyên gia cùng kỹ thuật định lượng đơn giản nên chưa chứng minh được mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố. Saenz (2010) trong: “Strategic planning and implementation processes impacting small business success in Mexico: A correlational study” xác định mức độ ảnh hưởng của lập kế hoạch chiến lược và việc tổ chức thực hiện có ảnh hưởng như thế nào đến doanh số bán hàng và năng suất lao động của nhân viên.
Với biến phụ thuộc là sự thành công trong kinh doanh (được đo lường bởi doanh số bán hàng và năng suất lao động) và biến độc lập là kế hoạch chiến lược và mức độ thực hiện kế hoạch. Kết quả việc thiếu hụt các kế hoạch chiến lược là nhân tố chính gây nên sự thất bại trong kinh doanh của các DNNVV. Chittithaworn và cộng sự (2011) qua bài viết “Factors affecting business success of small & medium enterprises (SMEs) in Thailand” từ 8 giả thuyết ban đầu, tác giả đã kiểm định bằng mô hình hồi quy đa biến và đưa ra kết quả 5 nhân tố có ảnh hưởng đến sự thành công của các DNNVV ở Thái Lan là: ản chất của DNNVV, khách hàng và thị trường, phương thức kinh doanh và hợp tác, nguồn lực và tài chính, chiến lược và môi trường vĩ mô. Ghosh và cộng sự (2011) trong: “ An analysis of key success factors of SMEs: A comparative study of Singapore/Malaysia and Australia/New Zealand” đã phân tích những nhân tố chìa khóa cho sự thành công của các DNNVV và những nhân tố cản trở sự phát triển của các DNNVV - nghiên cứu so sánh giữa Singapore/Malaysia và Australia/New Zealand.
Kết quả là ở Singapore chỉ ra được 5 nhân tố chính là (1) Mối quan hệ tốt với khách hàng, (2) Khả năng xác định và tập trung vào các hốc/ngách thị trường, (3) Hệ thống phân phối và dịch vụ tốt, (4) Nguồn lực tài chính và (5) Hệ thống quản lý tốt. Ở Australia, 4 nhân tố chính là (1) 12 Mối quan hệ tốt với khách hàng, (2) Giám đốc điều hành có tầm nhìn và có khả năng, (3) Hệ thống phân phối và dịch vụ tốt và (4) Khả năng có thể xác định được hốc/ngách thị trường. Với những nhân tố cản trở sự thành công của các doanh nghiệp ở Singapore nghiên cứu chỉ ra rằng đó là sự thiếu hụt công nhân. Dựa trên những đặc điểm riêng biệt của từng quốc gia, nghiên cứu đã tiến hành so sánh và chỉ ra sự khác biệt giữa các nhân tố với từng quốc gia.
Olabisi và nnk (2011) trong: “Factors affecting small- scale business performance in informal economy in Lagos State - Nigeria: A gendered based analysis” với mục đích nghiên cứu là chỉ ra sự khác biệt giữa các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu suất của các doanh nghiệp nhỏ trong các doanh nghiệp chủ sở hữu là nam và các doanh nghiệp có chủ sở hữu là nữ cũng đã chỉ ra các nhân tố: (1) Đặc tính cá nhân, (2) Mục đích và động lực, (3) Nguồn lực, (4) Định hướng tinh thần doanh nhân (EO), và (5) Nhân tố thuộc về môi trường. Asta Tarute, Rimantas Gatautis (2013) trong: “ICT impact on SMEs performance” khẳng định rằng công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông tác động đến việc hoàn thiện giao tiếp bên ngoài và bên trong DNNVV. Để đạt được kết quả SXKD tốt nhất, điều quan trọng là phải gắn kết đầu tư CNTT và truyền thông với năng lực nội bộ và các quy trình tổ chức của DN. Kamunge và cộng sự (2014) trong: “Factors affecting the performance of small and micro enterprises in Limuru Town Market of Kiambu County, Kenya” đã chọn ra được 5 nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển DNNVV là (1) Dịch vụ thông tin thị trường, (2) Nguồn lực tài chính, (3) Khả năng quản lý, (4) Cơ sở hạ tầng và (5) Chính sách của Chính phủ.
Tuy nhiên, nghiên cứu này mới được thực hiện ở một thành phố nhỏ thuộc Kenya cho nên kết quả nghiên cứu khó có thể nhân rộng ra các thành phố khác. Nghiên cứu chưa đưa ra được giải pháp dựa trên các nhân tố đã nghiên cứu để giúp các doanh nghiệp định hướng chiến lược kinh doanh của mình. Mashenece và cộng sự (2014) trong: “Business constraints and potential growth of small and medium enterprises in Tanzania: A review. Euro Journal of 13 Business and Management” đã chứng minh rằng: đào tạo kinh doanh không đầy đủ, thiếu vốn, thiếu hiểu biết về môi trường văn hóa là những trở ngại lớn nhất.
Nghiên cứu đề nghị rằng những chuơng trình đào tạo chiến luợc cần phải được thiết kế và thực hiện để cung cấp cho các DNNVV đầy đủ những kiến thức văn hóa, kỹ năng và thái độ. Muhammad và cộng sự (2015) trong “Factors affecting Small and Medium Enterprises (SMEs) development in Pakistan” đã chỉ ra 6 yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của các DNNVV ở Pakistan. Đó là (1) Sự hỗ trợ của Chính phủ, (2) Kỹ năng quản lý, (3) Công nghệ, (4) Marketing, (5) Tiếp cận nguồn tài chính và (6) Đào tạo. Trong đó, có 3 yếu tố là (1) Sự hỗ trợ của Chính phủ, (2) Kỹ năng quản lý, (5) Tiếp cận nguồn tài chính là các yếu tố quan trọng nhất.
Sự thành công của nghiên cứu đã chỉ giúp cho các nhà kinh doanh thấy được yếu tố đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của các DNNVV ở Pakistan và thông qua đó các nhà hoạch định chính sách có thể tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho sự phát triển của các DNNVV ở Pakistan. Bouazza và cộng sự (2015) trong: “Establishing the factors affecting the growth of small and medium-sized enterprises in Algeria” đã phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của các DNNVV ở Algeria. Biến phụ thuộc là hiệu quả hoạt động kinh doanh, được đo bằng doanh thu của DNNVV. Nghiên cứu chỉ ra 2 nhóm yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV: Nhóm yếu tố bên ngoài: hệ thống luật pháp, tiếp cận nguồn tài chính bên ngoài, năng lực của nguồn nhân lực; nhóm yếu tố bên trong: đặc điểm của chủ doanh nghiệp, kỹ năng quản lý, công nghệ và tiếp thị.
Nhìn chung, các công trình nghi ên cứu ở nước ngoài đã sớm đưa vào phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV và đã chứng minh được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới kết quả hoạt động, sự tăng trưởng, thành công và phát triển của DNNVV. Trong đó, nổi bật lên là hai nhóm nhân tố: (1) là nhóm nhân tố đến từ môi trường bên ngoài như: môi trường vĩ mô, chính sách của nhà nước, cơ sở hạ tầng,. (2) là nhóm nhân tố bên 14 trong DN như công nghệ, tài chính, kỹ năng quản lý, trình độ nguồn nhân lực, công nghệ. Nghiên cứu ở Việt Nam Trịnh Đức Chiều và cộng sự (2010) trong “Các nhân tố chủ yếu tác động đến quá trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam - Đánh giá định lượng qua điều tra của Danida 2005 – 2009” đã đánh giá tác động của chính sách đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
Trong đó, biến phụ thuộc là tốc độ tăng trưởng doanh thu và năng suất lao động, biến độc lập gồm 6 nhóm nhân tố: (1) Mặt bằng sản xuất, (2) Thuế và phí, (3) Tín dụng, (4) Lao động, (5) Công nghệ, (6) Thị Trường, (7) Môi trường kinh doanh. Kết quả là vốn, lao động, thị trường và môi trường kinh doanh có tác động quan trọng đối với khả năng tăng trưởng doanh thu. Công nghệ có tác động quan trọng đến năng suất lao động. Nguyễn Quốc Nghi và Mai Văn Nam (2011) trong "Các nhân tố ảnh huởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở thành phố Cần Thơ" nghiên cứu xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV ở thành phố Cần Thơ.
