Luận văn thạc sĩ về quản lý giáo dục: Xây dựng văn hóa nhà trường ở Đồng Tháp

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu quản lý giáo dục biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở trung tâm giáo dục thường xuyên và, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hữu Ngãi
• Trường học: Trường Đại học Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Biện Pháp Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Nhà Trường Ở Trung Tâm Giáo Dục Thường Xuyên Và Kỹ Thuật Hướng Nghiệp Tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• Trang bìa phụ
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Giả thuyết khoa học
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 7. Phạm vi nghiên cứu
• 8. Phương pháp nghiên cứu
• 9. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TỈNH
• 1.1. Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Khái niệm quản lý, chức năng quản lý, quản lý nhà trường
• 1.2.2. Khái niệm văn hóa, văn hóa tổ chức và văn hóa nhà trường
• 1.2.3. Xây dựng văn hóa nhà trường
• 1.2.3.1. Khái niệm xây dựng văn hóa nhà trường
• 1.2.3.2. Các yếu tố cơ bản của văn hóa nhà trường
• 1.2.3.3. Sự cần thiết xây dựng văn hóa nhà trường
• 1.2.3.4. Nội dung xây dựng văn hóa nhà trường
• 1.3. Nội dung quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh
• 1.3.1. Trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.3.2. Vai trò của giám đốc trung tâm trong quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở trung tâm GDTX cấp tỉnh
• 1.3.3. Nội dung quản lý công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở trung tâm GDTX cấp tỉnh của giám đốc trung tâm
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở trung tâm GDTX cấp tỉnh
• 1.4.1. Nhận thức của cán bộ giáo viên, gia đình và các tổ chức xã hội
• 1.4.2. Điều kiện kinh tế - xã hội, văn hóa của địa phương
• 1.4.3. Cơ chế chính sách, sự chỉ đạo của ngành giáo dục
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VÀ KỸ THUẬT HƯỚNG NGHIỆP TỈNH ĐỒNG THÁP
• 2.1. Tổng quan về tỉnh Đồng Tháp và Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 2.1.1. Tổng quan về tỉnh Đồng Tháp
• 2.1.2. Tổng quan về Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 2.1.3. Kết quả sau năm năm Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp hoạt động
• 2.2. Thực trạng xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 2.2.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học viên về nội dung văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.2.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học viên về sự cần thiết xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 2.2.3. Thực trạng nội dung xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 2.3. Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.3.1. Thực trạng lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.3.2. Thực trạng triển khai nội dung xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.3.3. Thực trạng về việc kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch xây dựng VHNT ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.3.4. Thực trạng thực hiện các điều kiện đảm bảo cho việc xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.4. Đánh giá thực trạng xây dựng và quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 2.4.1. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VÀ KỸ THUẬT HƯỚNG NGHIỆP TỈNH ĐỒNG THÁP TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
• 3.1. Chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường và định hướng phát triển Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.1.1. Chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường
• 3.1.2. Định hướng phát triển Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp
• 3.2. Nguyên tắc xây dựng biện pháp
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.3. Các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp trong bối cảnh hiện nay
• 3.3.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học viên về tầm quan trọng của việc xây dựng VHNT ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.3.2. Biện pháp 2: Tăng cường việc lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.3.3. Biện pháp 3: Hoàn thiện nội dung xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.3.4. Biện pháp 4: Phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong các hoạt động xây dựng VHNT ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.3.5. Biện pháp 5: Tăng cường việc kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.3.6. Biện pháp 6: Xây dựng môi trường cảnh quan sư phạm, tăng cường xây dựng cơ sở vật chất kết hợp với các điều kiện đảm bảo cho công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX-KTHN tỉnh Đồng Tháp
• 3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.5. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.5.1. Khảo nghiệm tính khả thi
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (bản sao)
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về luận văn

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của Nguyễn Thanh Bình tập trung vào các biện pháp quản lý nhằm xây dựng văn hóa nhà trường tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp. Mục tiêu chính của luận văn là phân tích thực trạng và đề xuất các biện pháp khả thi để nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng môi trường học tập tích cực. Tác giả đã nêu rõ tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa nhà trường trong việc cải thiện chất lượng giáo dục, đồng thời nhấn mạnh rằng văn hóa nhà trường không chỉ là công việc của ban giám đốc mà còn là trách nhiệm của toàn thể cán bộ, giáo viên và học viên. Một trong những điểm nổi bật trong luận văn là việc phân tích vai trò của giám đốc trung tâm trong việc quản lý và xây dựng văn hóa nhà trường, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể để phát huy vai trò này.

1.1. Tầm quan trọng của văn hóa nhà trường

Văn hóa nhà trường được xem là nền tảng cho sự phát triển bền vững của một cơ sở giáo dục. Theo tác giả, việc xây dựng văn hóa nhà trường không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy và học mà còn tạo ra một môi trường thân thiện, hỗ trợ và khuyến khích sự phát triển toàn diện của học viên. Tác giả đã trích dẫn ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu về giáo dục, nhấn mạnh rằng văn hóa nhà trường có thể ảnh hưởng đến động lực học tập của học viên cũng như sự gắn kết giữa các thành viên trong trường. Việc xây dựng văn hóa nhà trường cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống, từ việc xây dựng quy chế, nội quy đến việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm phát huy tinh thần đoàn kết và sự sáng tạo của học viên.

II. Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường

Luận văn đã tiến hành khảo sát thực trạng về việc xây dựng văn hóa nhà trường tại Trung tâm GDTX-KTHN Đồng Tháp. Tác giả đã chỉ ra rằng, mặc dù trung tâm đã có những nỗ lực trong việc cải thiện môi trường học tập, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc xây dựng văn hóa nhà trường. Cụ thể, nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường còn thấp, dẫn đến việc thiếu sự đồng bộ trong các hoạt động giáo dục. Tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để thu thập dữ liệu, từ đó phân tích và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng văn hóa nhà trường. Một số vấn đề nổi bật được nêu ra bao gồm: sự thiếu hụt trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, sự phân công nhiệm vụ chưa rõ ràng giữa các bộ phận trong trung tâm, và việc chưa có các chính sách khuyến khích phù hợp cho giáo viên và học viên.

2.1. Nhận thức về văn hóa nhà trường

Tác giả đã chỉ ra rằng, nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về văn hóa nhà trường còn hạn chế. Nhiều giáo viên vẫn chưa hiểu rõ vai trò của văn hóa trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này dẫn đến việc thiếu sự quan tâm và đầu tư cho các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường. Tác giả đã trích dẫn một số ý kiến của giáo viên về việc cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao nhận thức về văn hóa nhà trường. Việc nâng cao nhận thức này không chỉ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về vai trò của mình mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực hơn.

III. Biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường

Luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm xây dựng văn hóa nhà trường hiệu quả tại Trung tâm GDTX-KTHN Đồng Tháp. Một trong những biện pháp quan trọng là nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường. Tác giả đề xuất tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo để giáo viên có cơ hội trao đổi và học hỏi kinh nghiệm. Ngoài ra, việc phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường cũng được nhấn mạnh. Các hoạt động ngoại khóa, các chương trình giao lưu văn hóa cần được tổ chức thường xuyên để tạo ra không khí vui tươi, phấn khởi cho học viên. Tác giả cũng đề xuất tăng cường kiểm tra và đánh giá việc thực hiện các kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề ra.

3.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên

Để xây dựng văn hóa nhà trường hiệu quả, việc nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên là điều cần thiết. Tác giả đã đề xuất tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho giáo viên trong việc xây dựng văn hóa nhà trường. Các khóa học này không chỉ giúp giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn mà còn tạo cơ hội để họ hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực. Tác giả nhấn mạnh rằng, chỉ khi giáo viên nhận thức rõ ràng về vai trò của mình, họ mới có thể tích cực tham gia vào các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn hóa nhà trường đóng vai trò là nền tảng tinh thần, động lực thúc đẩy chất lượng đào tạo và xây dựng thương hiệu giáo dục bền vững. Đối với hệ thống giáo dục thường xuyên, việc kiến tạo môi trường học đường văn minh càng mang tính cấp thiết khi đối tượng người học có sự đa dạng về độ tuổi, nghề nghiệp và mục tiêu học tập. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề quản lý xây dựng văn hóa học đường tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp – đơn vị được thành lập theo Quyết định số 33/QĐ-UBND-TL năm 2010 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp trên cơ sở sáp nhập hai cơ sở giáo dục trọng điểm.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng quản lý văn hóa tổ chức sư phạm, từ đó đề xuất 6 biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và vị thế của đơn vị trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại 2 cơ sở đào tạo với tổng diện tích mặt bằng 14.000 m² của trung tâm, thu thập và phân tích dữ liệu thực tiễn trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016. Tại thời điểm khảo sát, đơn vị sở hữu quy mô 16 lớp học với 250 học sinh học chương trình văn hóa, 143 học viên theo học nghề và liên kết đào tạo với 10 trường cao đẳng, đại học. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bộ công cụ quản lý đồng bộ giúp nâng cao chỉ số kỷ cương hành chính lên trên 85% và cải thiện văn hóa ứng xử sư phạm, tạo mô hình tham chiếu chuẩn mực cho các cơ sở giáo dục thường xuyên cấp tỉnh trên phạm vi toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết quản lý tổ chức hiện đại kết hợp với các học thuyết về văn hóa học đường, lấy Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam làm kim chỉ nam. Hai lý thuyết cốt lõi được áp dụng xuyên suốt gồm:

1. Lý thuyết chu trình quản lý 4 chức năng: Tiếp cận theo quan điểm của Henri Fayol và các nhà khoa học quản lý hiện đại, bao gồm: Lập kế hoạch, Tổ chức thực hiện, Chỉ đạo và Kiểm tra - đánh giá. Đây là khung năng lực điều hành bắt buộc để chủ thể quản lý tác động có định hướng đến các nguồn lực trong nhà trường.
2. Mô hình tảng băng văn hóa tổ chức của Edgar Schein và Kent Peterson: Cấu trúc văn hóa học đường được phân tách thành 2 tầng bậc rõ rệt: phần nổi hữu hình gồm 5 yếu tố quan sát được như cơ sở vật chất, biểu trưng, lễ nghi, đồng phục, quy chế; phần chìm vô hình gồm 3 yếu tố cốt lõi là niềm tin, giá trị chuẩn mực, và các giả định ngầm định chi phối hành vi của tập thể sư phạm.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm then chốt: quản lý giáo dục vi mô, văn hóa tổ chức, văn hóa nhà trường, và cơ chế quản lý văn hóa cơ sở giáo dục thường xuyên cấp tỉnh theo Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Khảo sát bằng bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu và quan sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 62 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của trung tâm (trong đó có 16 người đạt trình độ sau đại học, 33 người trình độ đại học, 13 người thuộc các trình độ khác) cùng 150 học viên đại diện cho các khối lớp. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để bao quát đầy đủ các nhóm đối tượng từ cán bộ lãnh đạo đến người học.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng các thuật toán thống kê toán học để tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ lệ phần trăm và kiểm định tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm định lượng hóa chính xác nhận thức và hành vi của các chủ thể sư phạm, loại bỏ định kiến chủ quan trong quá trình đánh giá.
• Timeline nghiên cứu: Tiến hành tổng quan tài liệu lý luận trong 6 tháng, triển khai khảo sát thực nghiệm tại địa bàn thành phố Cao Lãnh trong 12 tháng, và hoàn thiện kiểm định giải pháp trong 4 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý văn hóa nhà trường tại đơn vị ghi nhận 4 phát hiện quan trọng được minh chứng bằng số liệu cụ thể:

• Nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường: Có 78,5% cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức đúng đắn về vai trò then chốt của văn hóa học đường trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, tỷ lệ học viên hiểu rõ về giá trị cốt lõi và sứ mạng của trung tâm chỉ đạt 54,2%, tạo ra khoảng cách nhận thức 24,3% giữa người dạy và người học.
• Mức độ thực hiện nề nếp hành chính và chuyên môn: Tỷ lệ cán bộ, giáo viên tuân thủ nghiêm túc kỷ cương giờ giấc và quy chế sinh hoạt chuyên môn đạt 82,6%. Tuy nhiên, khâu cải cách thủ tục hành chính trong liên kết đào tạo mới đạt mức trung bình với 61,4% ý kiến đánh giá hài lòng.
• Thực trạng văn hóa ứng xử và giao tiếp sư phạm: Mối quan hệ ứng xử giữa đồng nghiệp đạt mức tốt với 84,1% đánh giá tích cực. Ngược lại, kỹ năng giao tiếp và văn hóa ứng xử của học viên đối với giáo viên còn nhiều bất cập, với 35,8% học viên thừa nhận đôi khi còn sử dụng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực trong khuôn viên trường.
• Công tác kiểm tra, đánh giá văn hóa học đường: Hoạt động kiểm tra định kỳ chỉ đạt tỷ lệ triển khai 56,8%, phần lớn các đợt đánh giá mới dừng lại ở việc kiểm tra hồ sơ giáo án và nề nếp dạy học thuần túy, chưa có bộ tiêu chí định lượng riêng cho việc xây dựng môi trường văn hóa.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực trạng phản ánh bức tranh đa chiều về môi trường giáo dục thường xuyên. Dữ liệu khảo sát khi biểu diễn qua biểu đồ phân phối điểm trung bình cho thấy rõ độ lệch giữa nhận thức lý thuyết và hành vi thực tiễn. Nguyên nhân của những hạn chế xuất phát từ 3 yếu tố: sự đa dạng về lứa tuổi và động cơ học tập của học viên, công tác quy hoạch cảnh quan 14.000 m² chưa thực sự đồng bộ, và sự thiếu hụt quy chế khen thưởng, kỷ luật đặc thù cho văn hóa ứng xử.

Khi đối sánh với các công trình nghiên cứu về văn hóa học đường tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp và các tỉnh lân cận, kết quả cho thấy mức độ gắn kết cộng đồng tại trung tâm giáo dục thường xuyên có phần thấp hơn khoảng 12% đến 15% do tính chất phân tán của các lớp liên kết đào tạo ngoài giờ. Điều này khẳng định tính cấp bách của việc tái cấu trúc công tác quản lý, chuyển dịch từ phương thức quản lý hành chính mệnh lệnh sang quản lý bằng giá trị văn hóa tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, nghiên cứu đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý mang tính đồng bộ và đột phá, gắn liền với các chỉ số mục tiêu và lộ trình cụ thể:

1. Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa hệ giá trị văn hóa: Tổ chức định kỳ 2 khóa bồi dưỡng/năm cho 100% cán bộ, giáo viên và học viên về văn hóa ứng xử học đường; phát hành sổ tay văn hóa trung tâm nhằm nâng tỷ lệ nhận thức đúng lên trên 90% trong vòng 12 tháng.
2. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch chiến lược: Giám đốc trung tâm chủ trì xây dựng kế hoạch phát triển văn hóa học đường giai đoạn 5 năm, xác định rõ 10 mục tiêu ưu tiên và phân bổ tối thiểu 5% ngân sách hoạt động hàng năm cho công tác văn hóa.
3. Chuẩn hóa quy chế nề nếp hành chính và dạy học: Ban hành bộ quy tắc ứng xử văn minh gồm 12 điều khoản chi tiết, tăng cường nề nếp dự giờ, đổi mới sinh hoạt chuyên môn, hướng tới mục tiêu giảm 80% vi phạm kỷ cương sư phạm trong 6 tháng đầu áp dụng.
4. Phát huy vai trò xung kích của Đoàn Thanh niên: Giao Đoàn Thanh niên chủ trì tổ chức 4 hoạt động ngoại khóa, phong trào tình nguyện và ngày hội văn hóa mỗi năm, thu hút ít nhất 85% học viên tham gia thường xuyên.
5. Thiết lập quy trình kiểm tra và đánh giá định lượng: Xây dựng bộ chỉ số KPI văn hóa với thang điểm 100, thực hiện đánh giá chéo định kỳ hàng tháng giữa các tổ chuyên môn, gắn kết quả đánh giá với 100% công tác thi đua khen thưởng cuối năm.
6. Nâng cấp cảnh quan sư phạm và cơ sở vật chất: Quy hoạch chỉnh trang toàn bộ 14.000 m² tại 2 cơ sở, bổ sung 30 ghế đá, trồng thêm cây xanh và nâng cấp 100% phòng học đạt chuẩn ánh sáng và thông gió sư phạm trong lộ trình 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám đốc và cán bộ quản lý các Trung tâm Giáo dục thường xuyên cấp tỉnh và huyện: Nắm vững khung lý thuyết và quy trình 6 bước lập kế hoạch, kiểm tra văn hóa tổ chức, giúp nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ từ 20% đến 30%.
• Giáo viên và cán bộ đoàn thể trong các cơ sở giáo dục không chính quy: Cung cấp cẩm nang thực hành về kỹ năng giao tiếp sư phạm, giải pháp quản lý học viên cá biệt và phương pháp tổ chức phong trào thanh niên gắn với văn hóa học đường.
• Chuyên viên phòng Giáo dục chuyên nghiệp - Giáo dục thường xuyên thuộc các Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng bộ chỉ số thực trạng và các tiêu chí đánh giá trong luận văn làm căn cứ tham mưu xây dựng văn bản chỉ đạo và hướng dẫn chuyên môn cho các đơn vị trực thuộc.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Giáo dục: Tài liệu tham khảo hữu ích với bộ số liệu thực nghiệm đầy đủ, cấu trúc phương pháp luận chặt chẽ và nguồn tài liệu trích dẫn phong phú về văn hóa tổ chức sư phạm.

Câu hỏi thường gặp

• Văn hóa nhà trường tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên có điểm gì khác biệt so với trường phổ thông? Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở tính đa dạng của đối tượng người học, từ thanh thiếu niên đến người trưởng thành đi làm, cùng sự đan xen giữa chương trình bổ túc văn hóa và 10 chương trình liên kết đào tạo cao đẳng, đại học. Do đó, văn hóa trung tâm đòi hỏi tính linh hoạt, sự tôn trọng trải nghiệm cá nhân và môi trường học tập cởi mở hơn so với trường phổ thông truyền thống.

• Chức năng nào của quản lý đóng vai trò quyết định nhất trong xây dựng văn hóa học đường? Chức năng lập kế hoạch và chức năng chỉ đạo giữ vai trò định hướng quyết định. Lập kế hoạch giúp xác định chính xác hệ giá trị mục tiêu, trong khi chỉ đạo của Giám đốc trung tâm đóng vai trò nêu gương và truyền cảm hứng. Việc kết hợp chặt chẽ 4 chức năng quản lý giúp nâng hiệu suất thực thi kế hoạch lên trên 80%.

• Làm thế nào để đo lường định lượng các giá trị văn hóa vốn mang tính vô hình? Nghiên cứu sử dụng phương pháp chuyển hóa các giả định ngầm định thành hệ thống tiêu chí hành vi cụ thể thông qua bảng hỏi Likert 5 mức độ, khảo sát 62 cán bộ giáo viên và 150 học viên, kết hợp định kỳ đo lường tỷ lệ chấp hành nội quy, số vụ vi phạm kỷ luật và chỉ số hài lòng của người học.

• Kinh phí xây dựng văn hóa nhà trường tại trung tâm được huy động từ những nguồn nào? Kinh phí được tối ưu hóa từ 3 nguồn chính: trích 5% nguồn chi thường xuyên của đơn vị, huy động nguồn xã hội hóa từ các đơn vị liên kết đào tạo, và nguồn đóng góp công sức, ngày công lao động của đoàn viên thanh niên trong việc chỉnh trang 14.000 m² cảnh quan sư phạm.

• Thời gian cần thiết để thấy được sự chuyển biến rõ rệt về văn hóa nhà trường là bao lâu? Theo lộ trình đề xuất, các chuyển biến về nề nếp hành chính và cảnh quan hữu hình có thể ghi nhận sau 6 tháng đến 12 tháng. Tuy nhiên, để chuyển hóa thành niềm tin và giá trị cốt lõi ăn sâu vào tiềm thức của tập thể sư phạm cần một quá trình kiên trì tối thiểu từ 3 năm đến 5 năm.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu đề ra với 5 kết luận và đóng góp cốt lõi:

• Hệ thống hóa tường minh cơ sở lý luận về quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại cơ sở giáo dục thường xuyên cấp tỉnh theo tiếp cận quản lý học hiện đại.
• Phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh thực trạng tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Kỹ thuật hướng nghiệp tỉnh Đồng Tháp trên diện tích 14.000 m² với 62 cán bộ và 393 người học.
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý mang tính khoa học, hệ thống và có tính khả thi cao, được 100% cán bộ khảo nghiệm đánh giá từ mức cần thiết đến rất cần thiết.
• Xác lập mối quan hệ hữu cơ giữa công tác xây dựng văn hóa tổ chức với chất lượng đào tạo và uy tín thương hiệu của cơ sở giáo dục.
• Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp các nhà quản trị giáo dục triển khai ngay vào thực tế quản lý trong giai đoạn 2016-2020.

Các cơ sở giáo dục thường xuyên cần khẩn trương áp dụng đồng bộ các giải pháp trên để kiến tạo môi trường học tập chuẩn mực, nhân văn và hiện đại. Quý độc giả, cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY XAY DUNG VAN HÓA NHÀ TRƯỜNG 'Ở TRUNG TAM GIAO DUC THUONG XUYEN CAP TINH 1. Téng quan lich sir van dé nghién ciru Van hoá luôn đi liền với giáo dục, giáo dục đi liền với văn hoá. Ca hai đều là sản phẩm đặc thù của loài người, chỉ có loài người mới có.Lênin (1870-1924) đã khẳng định: giáo dục là “phạm trù vĩnh hằng” - tồn tại mãi mãi cùng loài người: thế hệ trước phải truyền cho thế hệ sau các kinh nghiệm. lịch sử - xã hội, tạo nên tiến hoá không ngừng của loài người.

Suốt chiều dài lịch sử, chân lý đó ngày càng sáng tỏ. Giáo dục được coi là nhân tố cực kỳ quan trọng quyết định sự trường tồn của quốc gia, dân t nước ta, trong Cương lĩnh Đảng Cộng sản Việt Nam (1991) ghi rõ “giáo dục là quốc. sách hàng đã Từ nhiều thế kỷ trước nhà giáo dục vĩ đại của Cộng hòa Séc và của thể giới J.A Comenxki (1592-1670) khi bàn tới giáo dục ông đã hướng tới xây dựng một nền giáo dục hoàn thiện mà trước tiên là giáo dục sự công bằng cho các học sinh, biết làm điều thiện, biết chia sẻ, yêu thương và giúp đỡ mọi người biết nhường nhịn lẫn nhau, tôn trọng nhau để xây dựng mối quan hệ có văn hóa. Còn nhà giáo dục Xô viết vĩ đại A.S Macrenco (1888- 1939) khi bàn tới môi trường giáo dục trong gia đình cũng rất quan tâm tới việc giáo dục thái độ có văn hóa, hành vi có văn hóa cho các em, và chính hành vi ứng xử có văn hóa của người lớn ảnh hưởng trực tiếp tới sự hình thành nhân cách của các em.

Ông cho rằng cần tổ chức nhiều hoạt động học tập và vui chơi giải trí cho các em để tạo điều kiện cho các em hình thành thói quen, hành vỉ có văn hóa, có ý thức trách nhiệm biết yêu thương quan tâm gúp đỡ người khác. Từ đầu thập niên 1980 đến nay, ngành Văn hóa học ra đời nghiên cứu về văn hóa nói chung và các hiện tượng văn hóa riêng biệt như: văn hóa lối sống, văn hóa nghệ thuật, văn hóa tôn giáo, văn hóa gia đình, văn hóa kinh tế, văn hóa chính trị, văn hóa du lịch, .Vào đầu những năm 1990 thuật ngữ “văn hoá học đường” xuất hiện ở các nước nói tiếng Anh. Một số nước như Hoa Kỳ, Úc bước đầu tìm hiểu và thành lập các trung tâm nghiên cứu vấn. Song chưa có nhiều tài liệu về chủ đề này, nhưng tắt cả các tác giả đều nhất trí rằng mỗi nhà trường cần có văn hoá học đường của mình; thực tiễn chứng minh tác dụng tích cực của văn hoá học đường, chống lại văn hoá độc hại, tiêu cực; mục tiêu chung nhất của văn hoá học đường là xây dựng.

trường học lành mạnh — co sé quan trong dé dam bao chat lượng giáo dục của. moi nhà trường. Ở nước ta, từ khi cuốn sách“Việt Nam văn hóa sử cương” của Đào Duy Anh (1938) xuất bản đã tạo nên mốc lịch sử đánh dấu sự ra đời của ngành Văn hóa học. Từ đó trở đi, việc nghiên cứu văn hóa mới thật sự được quan tâm và đào sâu thật đáng kể bởi các học giả có uy tín như: “Văn hóa Việt Nam và cách tiếp cận mới” (1994) của Phan Ngọc, “Văn hóa học đại cương và Cơ sở văn hóa Việt Nam”(1996) của Trần Quốc Vượng, “Cơ.

sở văn hóa Việt Nam”(1997) của Trần Ngọc Thêm,. Điều đó đã dẫn đến việc nghiên cứu văn hóa ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ. Nhờ những kết quả nghiên cứu này mà việc giáo dục văn hóa ở nước ta mới nâng lên tầm giáo dục tự giác và mang tính khoa học. Việc xây dựng văn hóa trong các trường học đã được các nhà khoa học trong nước quan tâm, nghiên cứu nhằm tìm ra các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường sao cho hiệu quả nhất.

Một số cuốn sách hoặc bài viết gần đây như: “Xây dựng môi trường văn hoá cơ sở” (2001) của tác giả Văn Đức Thanh[34], “Môi trưởng giáo dục” (2006) của Phạm Hồng Quang|29], “Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ em” (2006) của Nguyễn Ánh Tuyết[42], “Văn hóa giao tiếp trong nhà trườn; ° (2009) của Nguyễn Thị Kim Ngân|27], “Những điều cần tránh trong ứng xứ - Đức năng thắng só” (2012) của Minh An{1],. Tat ca chi méi tap tung vio phan ly ludn chung, chi đề cập tới những khía cạnh nhất định của công tác xây dựng văn hoá học đường, môi trường văn hoá cơ sở, chưa có những giải pháp toàn diện và lâu dài cho công tác quản lý xây dựng văn hóa nhà trường. Bên cạnh đó cũng có mí số công trình nghiên cứu khoa học khác như: lện pháp xây dựng văn hóa nhà trường ở trường Cao đẳng công nghiệp Nam Định” (Lê Thị Ngoãn); “Xây dựng văn hóa học tập ở trường trung học phổ thông Ngọc Hà - Hà Giang" (Nhân Thị Nga); “Xây dựng văn hóa nhà trường ở các Trường THPT huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh” (Lưu Văn Mùi *Biện pháp quản lý việc xây dựng văn hóa học đường của Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Sông Công tỉnh Thái Nguyên” (Lưu Quý Đôn); *Xây dựng văn hóa chia sẻ cho học sinh Tiểu học huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang” (Nguyễn Thị Liễu),. Về tổng quan, các đề tài nghiên cứu trên cũng chưa phải là những khảo cứu chuyên sâu, chưa đề cập một cách đầy đủ và toàn diện về văn hoá nhà trường, nhất là về công tác quản lý xây dựng văn hoá nhà trường.

Đặc biệt, ở Trung tâm GDTX chưa có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Ngành giáo dục tình Đồng Tháp trong những năm gần đây đã chú ý tới công tác xây dựng văn hóa nhà trường để góp phần xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được nhu cầu của người học trong thời đại hiện nay. Tuy nhiên, việc chỉ đạo thực hiện và kết quả công tác xây dựng văn hóa nhà trường trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp vẫn chưa. có chiều sâu và còn hạn chế.

Thực tế, công tác quản lý Trung tâm GDTX- KTHN tỉnh Đồng Tháp của giám đốc chỉ chủ yếu mới tập trung vào quản lý chuyên môn và quản lý đội ngũ giáo viên, quản lý học viên nhằm nâng cao. chất lượng dạy và học của Trung tâm. Vì vậy, việc nghiên cứu để tài này hy vọng sẽ góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về xây dựng văn hóa nhà trường ở Trung tâm GDTX, đồng 10 thời đề xuất một số biện pháp của giám đốc trong công tác quản lý xây dựng văn hóa nhà trường góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, tích cực, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học viên. lệm cơ bản của đề tài 1.

Khái niệm quản lý, chức năng quản lý, quản lý nhà trường Lịch sử đã chỉ ra trong quá trình tổn tại, phát triển của nhân loại xuất hiện nhu cầu liên kết giữa các cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau, trong đó có sự hợp tác, phân công lao động và một hoạt động phổ biến diễn ra trên các lĩnh vực xã hội, ngày nay gọi là hoạt động “quản lý”, quản lý là dạng thức hoạt động đã, đang và sẽ đồng hành cùng với loài người. Xã hội phát triển càng cao thì yêu cầu và đòi hỏi về lao động quản lý càng đa dạng, phong phú.Mác, hoạt động quản lý là kết quả tất yếu của quá trình phát triển lao động xã hội. Ông viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiễn hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đêu cần đến một sự chỉ đạo để điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điểu khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trướng ° |6].

Có khá nhiều khái niệm đề cập đến thuật ngữ quản lý. Các tác giả phương Tây như Frederich Wiliam Taylor (1856 - 1915); Henry Fayol (1841 — 1925); Max Weber (1864 - 1920) tuy có các quan điểm không đồng nhất song trên cơ bản đều cho rằng quản lý là một lao động khoa học và cần thiết nhằm thúc đây sự phát triển của xã hội, quản lý tốt giúp tiết kiệm chỉ phí sản xuất và tăng hiệu quả, kết quả của quá trình sản xuất. Theo Dai tir dién tiếng Vi 'Quán lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, một tổ chức ”(47. 1 Theo tác giả Bùi Minh Hiền: “Quán lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra ®17,tr 12].

Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Quản lý là sự tác động cóý thứ chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan ” 45, tr 40]. Các tác giả khác như Vũ Ngọc Hải, Trần Kiểm. khi bàn về quản lý đã chỉ ra các thành tổ của nó, đó là: - Quản lý là sự tác động có tô chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý. - Quản lý là một hoạt động khoa học và nghệ thuật, tác động lên các thành tố của hệ thống bằng những phương pháp phù hợp.

~ Mục tiêu của quản lý là nhằm đưa hệ thống đạt đến mục tiêu phát triển cao hơn. Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chú thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức. vận hành và đạt được mục đích của tổ chức (43, tr 326]. Quản lý là một hoạt động có chủ đích, là sự tác động liên tục của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý về nhiều mặt bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc và các phương pháp cụ thê nhằm thực hiện các mục.

Trong quá trình quản lý, chủ thể tiến hành các hoạt động cơ bản như: xác định mục tiêu, chủ trương, chính sách. kế hoạch; tổ chức thực hiện, điều chỉnh các hoạt các mục tiêu đề ra. Trong đó, mục tiêu quan trọng nhất là nhằm tạo ra môi trường, điều kiện cho sự phát triển của đối tượng quản lý.