Luận văn về cải thiện công tác quản lý tài chính tại các trường phổ thông ở Lạng Sơn

Tài liệu nghiên cứu Luận văn hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các trường phổ thông trên địa bàn thành phố, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Địa điểm: Lạng Sơn

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ LẠNG SƠN
• 1.1. Giáo dục phổ thông và nguồn tài chính đối với giáo dục phổ thông
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ LẠNG SƠN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ LẠNG SƠN

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn công tác quản lý tài chính đối với các trường phổ thông

Quản lý tài chính trong giáo dục phổ thông là một yếu tố quan trọng quyết định đến chất lượng giáo dục. Quản lý tài chính không chỉ đơn thuần là việc phân bổ ngân sách mà còn bao gồm việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính để nâng cao chất lượng giáo dục. Tại Lạng Sơn, việc cải thiện tài chính giáo dục cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách phát triển giáo dục. Theo Nghị quyết của Quốc hội, mục tiêu là xây dựng một cơ chế tài chính mới nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ nhà nước và xã hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục cho mọi học sinh.

1.1 Giáo dục phổ thông và nguồn tài chính đối với giáo dục phổ thông

Giáo dục phổ thông đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội. Tài chính giáo dục là yếu tố quyết định đến sự phát triển của giáo dục phổ thông. Việc đầu tư cho giáo dục không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn cần sự tham gia của toàn xã hội. Để cải thiện quản lý tài chính, cần có các chiến lược rõ ràng trong việc phân bổ ngân sách, đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả nhất. Các trường phổ thông tại Lạng Sơn cần được hỗ trợ về mặt tài chính để có thể nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, từ đó góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

1.2 Thực trạng công tác quản lý tài chính tại các trường phổ thông

Thực trạng quản lý tài chính tại các trường phổ thông ở Lạng Sơn hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Quản lý ngân sách còn nhiều bất cập, dẫn đến việc sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả. Các trường thường gặp khó khăn trong việc huy động nguồn tài chính từ xã hội, trong khi ngân sách nhà nước vẫn còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tài chính giáo dục, như tăng cường công tác đánh giá tài chính và xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư cho giáo dục từ các tổ chức và cá nhân.

II. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các trường phổ thông

Để cải thiện quản lý tài chính cho các trường phổ thông tại Lạng Sơn, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần xây dựng một hệ thống quản lý ngân sách minh bạch và hiệu quả. Việc này bao gồm việc công khai thông tin về ngân sách và các khoản chi tiêu của trường, từ đó tạo sự tin tưởng và thu hút sự tham gia của cộng đồng. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý tài chính tại các trường, giúp họ nắm vững các quy định và phương pháp quản lý tài chính hiện đại. Cuối cùng, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư từ các tổ chức xã hội và doanh nghiệp vào giáo dục, nhằm tạo ra nguồn lực tài chính bền vững cho các trường.

2.1 Tăng cường công tác quản lý ngân sách

Công tác quản lý ngân sách cần được cải thiện thông qua việc xây dựng các quy trình rõ ràng và minh bạch. Các trường cần có kế hoạch ngân sách chi tiết, xác định rõ các mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể. Việc này không chỉ giúp các trường sử dụng hiệu quả nguồn lực mà còn tạo điều kiện cho việc đánh giá tài chính định kỳ. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình lập kế hoạch ngân sách, từ đó đảm bảo rằng các nhu cầu thực tế của trường được phản ánh đầy đủ trong ngân sách.

2.2 Đào tạo cán bộ quản lý tài chính

Đào tạo cán bộ quản lý tài chính là một yếu tố quan trọng trong việc cải thiện quản lý tài chính. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý tài chính cho cán bộ tại các trường phổ thông. Những khóa học này nên bao gồm các nội dung như lập kế hoạch ngân sách, quản lý chi phí, và các kỹ năng phân tích tài chính. Việc nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong việc sử dụng và quản lý nguồn lực tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là nhân tố quyết định thành công trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giáo dục và đào tạo, đặc biệt là giáo dục phổ thông, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực này. Tại thành phố Lạng Sơn, ngân sách nhà nước dành cho giáo dục không ngừng tăng lên, góp phần quan trọng vào sự phát triển giáo dục địa phương. Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính trong các trường phổ thông vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế và hiệu quả chưa cao. Nguồn lực đầu tư còn hạn hẹp, việc sử dụng nguồn lực chưa thực sự hiệu quả, và vai trò của cơ chế quản lý tài chính chưa phát huy hết tiềm năng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý Nhà nước về tài chính đối với các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Lạng Sơn đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2016, với đối tượng là các nội dung và công cụ quản lý tài chính trong các trường phổ thông công lập tại thành phố. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ mang tính khoa học, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác quản lý tài chính giáo dục, mà còn có giá trị thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, góp phần phát triển giáo dục phổ thông tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính công và quản lý giáo dục, trong đó nhấn mạnh vai trò của tài chính trong việc duy trì và phát triển hệ thống giáo dục. Lý thuyết về nguồn lực tài chính trong giáo dục cho thấy tài chính không chỉ đảm bảo hoạt động thường xuyên mà còn góp phần điều phối, phân bổ nguồn lực nhằm nâng cao chất lượng và công bằng giáo dục. Mô hình quản lý tài chính trong các trường phổ thông được xây dựng dựa trên nguyên tắc tự chủ tài chính kết hợp với sự kiểm soát của Nhà nước, nhằm đảm bảo hiệu quả và minh bạch trong sử dụng nguồn lực.

Các khái niệm chính bao gồm: quản lý tài chính công, tự chủ tài chính trong giáo dục, nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục, và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý tài chính như tỷ lệ tăng thu nhập giáo viên, tỷ trọng đầu tư trang thiết bị, tỷ lệ tiết kiệm chi, tỷ lệ thất thoát tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập thông tin từ các báo cáo tài chính, văn bản pháp luật, và số liệu thống kê của các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Lạng Sơn giai đoạn 2012-2016. Phương pháp thống kê được áp dụng để phân tích số liệu thu chi, tỷ lệ đầu tư và các chỉ tiêu tài chính khác. Phương pháp hệ thống hóa và phân tích so sánh được sử dụng để đánh giá thực trạng quản lý tài chính, so sánh với các địa phương khác và các tiêu chuẩn quản lý tài chính hiện hành. Ngoài ra, phương pháp đối chiếu với hệ thống văn bản pháp quy giúp xác định mức độ tuân thủ và hiệu quả của các quy định trong thực tiễn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các trường phổ thông công lập trên địa bàn thành phố Lạng Sơn, với sự phối hợp của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2016, nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn ngân sách nhà nước đầu tư cho giáo dục phổ thông tăng đều qua các năm: Tỷ lệ chi ngân sách cho giáo dục trên địa bàn thành phố Lạng Sơn tăng trung bình khoảng 8% mỗi năm trong giai đoạn 2012-2016, góp phần mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, tỷ trọng chi đầu tư phát triển cơ sở vật chất chỉ chiếm khoảng 30% tổng chi ngân sách giáo dục, còn lại chủ yếu là chi thường xuyên.

2. Hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính chưa cao: Qua phân tích số liệu, tỷ lệ tiết kiệm chi trong các trường phổ thông chỉ đạt khoảng 5-7% tổng chi hàng năm, thấp hơn so với mức trung bình của một số địa phương khác. Tỷ lệ thất thoát tài chính được ước tính dưới 2%, tuy thấp nhưng vẫn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính.

3. Chất lượng quản lý tài chính còn hạn chế do năng lực cán bộ quản lý: Đội ngũ cán bộ quản lý tài chính tại các trường phổ thông và Phòng Giáo dục chưa đồng đều về trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý tài chính hiện đại. Khoảng 40% cán bộ chưa được đào tạo bài bản về quản lý tài chính công, dẫn đến việc lập dự toán và kiểm soát chi tiêu chưa hiệu quả.

4. Chính sách học phí và nguồn thu ngoài ngân sách chưa được khai thác tối đa: Mức thu học phí theo Nghị định số 49/2010/NĐ-CP được áp dụng nhưng chưa đồng bộ và chưa tạo được nguồn thu bền vững cho các trường. Các nguồn thu từ hoạt động dịch vụ, đóng góp xã hội hóa còn chiếm tỷ trọng nhỏ, khoảng 10% tổng nguồn thu của các trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, điều kiện kinh tế xã hội của thành phố Lạng Sơn còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn lực tài chính ngoài ngân sách. Về chủ quan, năng lực quản lý tài chính của cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới, trong khi hệ thống kiểm soát nội bộ chưa chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác như Đồng Nai hay Phú Thọ, thành phố Lạng Sơn có mức đầu tư ngân sách giáo dục thấp hơn khoảng 10-15%, đồng thời tỷ lệ tiết kiệm chi và quản lý tài chính minh bạch cũng thấp hơn. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện đồng bộ về chính sách và năng lực quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng ngân sách giáo dục hàng năm, bảng phân tích tỷ lệ chi thường xuyên và chi đầu tư, cũng như biểu đồ so sánh năng lực cán bộ quản lý tài chính giữa các địa phương. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản lý tài chính và đa dạng hóa nguồn thu nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục phổ thông tại thành phố Lạng Sơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý tài chính: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý tài chính công và kỹ năng lập dự toán, kiểm soát chi tiêu cho cán bộ quản lý tài chính các trường phổ thông và Phòng Giáo dục. Mục tiêu nâng cao năng lực quản lý tài chính trong vòng 2 năm tới, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các cơ sở đào tạo thực hiện.

2. Đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách: Áp dụng cơ chế phân bổ ngân sách theo kết quả hoạt động và nhu cầu thực tế của từng trường, ưu tiên tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Thực hiện trong giai đoạn 2019-2020, do UBND thành phố và Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì.

3. Đa dạng hóa nguồn thu ngoài ngân sách: Khuyến khích các trường phổ thông phát triển các hoạt động dịch vụ giáo dục, thu hút đóng góp xã hội hóa, đồng thời xây dựng chính sách học phí linh hoạt phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương. Thời gian thực hiện từ 2019 đến 2021, do Hiệu trưởng các trường phối hợp với chính quyền địa phương.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tài chính: Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, minh bạch trong quản lý tài chính các trường phổ thông, đồng thời tăng cường công khai tài chính để nâng cao trách nhiệm giải trình. Thực hiện liên tục, do Sở Tài chính và Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục tại các Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo: Giúp nâng cao năng lực quản lý tài chính, xây dựng chính sách phân bổ ngân sách hiệu quả, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục địa phương.

2. Hiệu trưởng và kế toán các trường phổ thông công lập: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện công tác lập dự toán, quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính, đảm bảo minh bạch và hiệu quả.

3. Các nhà hoạch định chính sách giáo dục và tài chính công: Hỗ trợ xây dựng các chính sách tài chính phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội địa phương, thúc đẩy phát triển giáo dục phổ thông bền vững.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý giáo dục, tài chính công: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về quản lý tài chính trong giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới cơ chế tài chính công.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản lý tài chính trong các trường phổ thông lại quan trọng?
   Quản lý tài chính giúp đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả, minh bạch, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và công bằng xã hội. Ví dụ, việc phân bổ ngân sách hợp lý giúp các trường có đủ trang thiết bị và đội ngũ giáo viên chất lượng.

2. Các nguồn tài chính chính của các trường phổ thông là gì?
   Nguồn chính gồm ngân sách nhà nước, học phí, các khoản thu từ hoạt động dịch vụ và đóng góp xã hội hóa. Tỷ lệ ngân sách nhà nước chiếm khoảng 70-80%, còn lại là các nguồn thu khác.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các trường?
   Cần đào tạo cán bộ quản lý, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ rõ ràng và tăng cường kiểm tra, giám sát. Ví dụ, xây dựng hệ thống báo cáo tài chính định kỳ giúp phát hiện kịp thời sai phạm.

4. Tự chủ tài chính có ảnh hưởng thế nào đến các trường phổ thông?
   Tự chủ tài chính giúp trường chủ động trong việc huy động và sử dụng nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, cần có cơ chế giám sát để tránh lạm dụng và đảm bảo công bằng.

5. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý tài chính gồm những gì?
   Bao gồm tỷ lệ tăng thu nhập giáo viên, tỷ trọng đầu tư trang thiết bị, tỷ lệ tiết kiệm chi, tỷ lệ thất thoát tài chính và mức độ công khai tài chính. Ví dụ, tỷ lệ tiết kiệm chi cao cho thấy quản lý chi tiêu hiệu quả.

Kết luận

• Quản lý tài chính các trường phổ thông tại thành phố Lạng Sơn còn nhiều hạn chế, đặc biệt về hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng lực cán bộ quản lý.
• Nguồn ngân sách nhà nước tăng đều nhưng chưa được phân bổ và sử dụng tối ưu, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
• Cần đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách, đa dạng hóa nguồn thu và tăng cường kiểm soát tài chính để nâng cao hiệu quả quản lý.
• Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý tài chính là yếu tố then chốt để thực hiện thành công các giải pháp đề xuất.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2019-2021, đồng thời xây dựng hệ thống đánh giá và giám sát hiệu quả quản lý tài chính.

Hành động ngay: Các cơ quan quản lý và trường học cần phối hợp triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, góp phần phát triển giáo dục phổ thông bền vững tại thành phố Lạng Sơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ LẠNG SƠN 1.1 Giáo dục phổ thông và nguồn tài chính đối với giáo dục phổ thông Lịch sử phát triển và tiến bộ của xã hội loài người cho thấy: Xã hội muốn duy trì và phát triển thì con người trong xã hội cần được giáo dục liên tục để tiếp thu, cập nhật và phát triển kiến thức và kỹ năng mà loài người đã tích lũy được. Giáo dục là hiện tượng xã hội nảy sinh, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển và tiến bộ không ngừng của xã hội. Giáo dục và đào tạo (GD & ĐT), xét về phương diện phạm trù khái niệm đang có nhiều ý kiến, nhận thức khác nhau. Điều đó sẽ dẫn đến những nhận thức khác nhau về quản lý tài chính đối với sự nghiệp Giáo dục đào tạo.

Vì vậy, trước khi đi sâu nghiên cứu đến cơ chế quản lý tài chính đối với lĩnh vực này cần làm rõ một số vấn đề mang tính lý luận về giáo dục nói chung và GDPT nói riêng.1 Giáo dục đối với sự phát triển KTXH Nếu hiểu theo nghĩa rộng: Giáo dục được hiểu là sự truyền bá và lĩnh hội tri thức để hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực của con người. Giáo dục hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả việc dạy và học cùng các tác nhân khác, diễn ra trong và ngoài trường, cả ở gia đình và xã hội. Theo nghĩa hẹp, gắn với hệ thống giáo dục quốc dân, Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích và có kế hoạch, thông qua tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội có hệ thống tri thức của xã hội loài người, nhằm giúp con người phát triển, có lý tưởng, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp và hình thành bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân. Như vậy, giáo dục là quá trình nhằm hình thành, phát triển nhân cách con người, được tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch thông qua các hoạt động và các quan hệ giữa người dạy và người học nhằm để người học lĩnh hội những tri thức và kinh nghiệm mà loại người đã tích lũy trong lịch sử.

Giáo dục tạo cho người học có được 4 kiến thức, kỹ năng và thái độ phù hợp với sự phát triển xã hội và môi trường nghề nghiệp. Vai trò của giáo dục đối với sự phát triển KTXH được thể hiện: Thứ nhất: Giáo dục góp phần tạo nguồn nhân lực có trình độ và chuyên môn kỹ thuật, một trong những yếu tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Các học thuyết phát triển kinh tế từ trước đến nay cơ bản đều thống nhất quan điểm cho rằng để phát triển kinh tế, xã hội cần có 3 nguồn lực cơ bản: nhân lực, tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực tài chính. Vị trí của các nguồn lực này thay đổi cùng với sự phát triển của xã hội.

Trong nền kinh tế nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên đóng vai trò cơ bản, quyết định mức sản lượng tạo ra. Đến nền kinh tế công nghiệp, vị trí hàng đầu thuộc về nguồn lực tài chính. Ngày nay, trong quá trình chuyển sang nền kinh tế tri thức, nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, của cải vật chất, tài chính vẫn đóng vai trò quan trọng nhưng vai trò quyết định sẽ thuộc về nguồn vốn con người - nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh, tăng trưởng và phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Chính vì thế, phát triển nguồn nhân lực có chất lượng luôn được coi là vấn đề ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến nguồn nhân lực. Theo các chuyên gia của tổ chức UNDP (chương trình phát triển của liên hợp quốc) các nhân tố đó là: Giáo dục - đào tạo; sức khỏe và dinh dưỡng; môi trường; việc làm; và sự giải phóng con người. Năm nhân tố trên có khả năng tạo ra những giá trị cho sự phát triển nguồn nhân lực, chúng gắn bó và ảnh hưởng lẫn nhau.

Trong đó Giáo dục đào tạo là cơ sở của các nhân tố khác. Vì vậy, giáo dục đào tạo là điều kiện thiết yếu để cải thiện sức khỏe và dinh dưỡng, để duy trì một môi trường có chất lượng cao, để mở rộng cải thiện lao động và để duy trì sự đáp ứng về kinh tế - chính trị nhằm giải phóng con người. Do vậy, giáo dục được xem như là nền tảng cho sự phát triển nguồn nhân lực, là điều kiện không thể thiếu nhằm hình thành nguồn vốn con người có chất lượng. Giáo dục còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc nâng cao trình độ và khả năng thành thạo của người lao động.

Tức là góp phần tăng năng suất lao động. Mức độ 5 ảnh hưởng của giáo dục đối với năng xuất lao động được tính bằng bằng cách so sánh sự khác nhau giữa sản phẩm của một cá nhân làm ra trong cùng một đơn vị thời gian trước và sau khi cá nhân đó trải qua một khóa đào tạo với một chi phí của khóa học đó. Kết quả này được gọi là tỷ suất lợi nhuận xã hội khi đầu tư cho xã hội. Giáo dục còn được coi là nền tảng cho sự tăng trưởng bền vững.

Khác với vốn vật chất, vốn con người khi được sử dụng sẽ tích lũy ngày càng nhiều kinh nghiệm, tri thức. Vì thế giáo dục không ngừng làm gia tăng giá trị và có đóng góp ngày càng lớn hơn đối với sự tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia. Thứ hai: Giáo dục góp phần xóa đói, giảm nghèo. Nghèo đói là vấn đề lớn của cả nhân loại.

Đói nghèo có nhiều nguyên nhân, trong đó nổi lên đó là trình độ học vấn của người nghèo khá thấp. Người nghèo có thu nhập thấp một phần do năng lực và kinh nghiệm làm việc thấp, một phần do lại bị phân biệt đối xử trên thị trường lao động. Giáo dục có thể giải quyết được vấn đề đó, vì thế mà giáo dục góp phần vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo. Giáo dục mang lại các kỹ năng, kiến thức và quan điểm giúp nâng cao năng suất của lực lượng lao động nghèo.

Thứ ba: Giáo dục góp phần quan trọng thúc đẩy việc hình thành và chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế quốc dân theo hướng Công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành, bao gồm: cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu lãnh thổ. Để đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế cao và bền vững các quốc gia không ngừng xây dựng và điều chỉnh cơ cấu nền kinh tế quốc dân phù hợp với xu thế phát triển của thời đại và phát huy được những lợi thế của quốc gia mình. Một trong những yếu tố tác động rất lớn tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế quốc dân chính là số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực của mỗi quốc gia.

Yếu tố nguồn nhân lực này chỉ có thể có được thông qua phát triển nền giáo dục quốc dân. Sự phát triển của nền giáo dục cả về quy mô, chất lượng và với một cơ cấu hợp lý về vùng, miền, trình độ, ngành nghề đào tạo. sẽ góp phần tích cực thúc đẩy quá trình 6 hình thành và chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế quốc dân phù hợp với xu hướng phát triển của thời đại, đảm bảo sự tăng trưởng cao và bền vững của nền kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa ở Việt Nam, được Đảng và Nhà nước xác định là con đường tất yếu để Việt Nam thoát nhanh khỏi tình trạng lạc hậu, chậm phát triển và trở thành một quốc gia văn minh, hiện đại.

Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục với việc chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế quốc dân. Văn kiện Đại hội XII chỉ rõ: Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đã từng được khẳng định trong các văn kiện Đảng trước đây, đặc biệt là trong Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8, khóa XI, khẳng định đây không chỉ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa” mở ra con đường đưa đất nước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộc sống. Trong Văn kiện đại hội XII lần này, kế thừa quan điểm chỉ đạo của nhiệm kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kế sách, quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết lý nhân sinh mới của nền giáo dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề”. Thứ tư: Giáo dục góp phần tạo lập sự công bằng trong xã hội.

Giáo dục mang lại các kỹ năng, kiến thức và quan điểm nhận thức xã hội, đó chính là nhân tố quyết định nâng cao khả năng tham gia vào thị trường lao động của lực lượng lao động nghèo. Công bằng trong giáo dục góp phần đem lại sự công bằng trong phân phối thu nhập. Thông qua các khoản chi tiêu của chính phủ cho giáo dục. Hiện nay, giáo dục tiểu học phổ cập không mất tiền là cách thức chủ yếu để tái phân bổ nguồn lực có lợi cho người nghèo.2 Giáo dục phổ thông trong điều kiện kinh tế thị trường Giáo dục là chuỗi hoạt động có ý thức của xã hội và giáo dục cơ bản là bước đầu hết sức quan trọng làm cơ sở cho quá trình đào tạo.

Trong giáo dục cơ bản thì bước đầu tiên là GDPT. Để thực hiện các mục tiêu giáo dục của mình, mỗi nước có một hệ thống giáo dục quốc dân đặc trưng, hệ thống giáo dục quốc dân nào cũng đều là toàn bộ các thiết chế 7 GDPT của quốc gia do nhà nước thiết lập, quản lý dưới những hình thức cụ thể khác nhau và được cấu trúc theo bậc, cấp ngành, phương thức giảng dạy và quản lý. Trong hệ thống giáo dục hiện đại, các bậc học được phân thành: Giáo dục tiền học đường, GDPT, giáo dục trung học chuyên nghiệp và dạy nghề, giáo dục đại học.