CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CỦA MỘT TỔ CHỨC 1. Tổng quan về chiến lược 1. Khái niệm về chiến lược Thực ra thuật ngữ “chiến lược” đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử và nó bắt nguồn từ trong lĩnh vực quân sự với ý nghĩa “khoa học về hoạch định và điều khiển các hoạt động quân sự” [2, trang 38]. Các nhà quân sự thường xây dựng chiến lược để nghiên cứu và tấn công vào các điểm yếu của đối phương nhằm giành thế thắng về mình.
Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về thuật ngữ này trong nghiên cứu. Chiến lược là định hướng, hoạch định mục tiêu và hoạt động trong tương lai, đáp ứng tổng quát của chủ thể quản lý với nhưng thay đổi của môi trường. Ngày nay có nhiều cách định nghĩa chiến lược khác nhau, nhưng phổ biến nhất thì theo Aifred Chandler thuộc Đại học Harvard đã định nghĩa: “ Chiến lược bao hàm việc ấn định các mục tiêu cơ bản dài hạn của nhà trường, đồng thời lựa chọn các cách thức hoặc tiến trình hành động và phân bố các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó. B Quinn thì: “ Chiến lược là một dạng thức hoặc một kế hoạch phối hợp các mục tiêu chính , các chính sách và các trình tự hành động thành một tổng thể kết tinh lại với nhau”.
Khẳng định hơn William J, Gluek đã cho rằng : Chiến lược là một kế hoạch mang tính thống nhất , tính toàn diện, và tính phối hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng các mục tiêu cơ bản của cơ quan đơn vị sẽ thực hiện” Chiến lược phát triển còn là nghệ thuật để giành thắng lợi trong cạnh tranh. Muốn thắng thế cạnh tranh thì mỗi cơ quan tổ chức có những cách thức và nghệ thuật riêng nhưng chiến lược phát triển cũng góp một vai trò quan trọng trong vấn đề này. Prter lại cho rằng “ Chiến lược là nghệ thuật xây dựng các lợi thế cạnh tranh để phòng thủ” [4,1]. Hv: Bïi Quang Thµnh 4 Líp: Cao häc-11QTKD2NĐ §Ò tµi: Ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn Tr−êng Trung CÊp Y TÕ Nam §Þnh ®Õn n¨m 2020 Kế hoạch hoá chiến lược bao gồm tất cả các hoạt động dẫn tới phát triển các nhiệm vụ rõ ràng và các chiến lược tương ứng để đạt được các mục tiêu cho toàn bộ tổ chức.
Theo Giáo sư Philipppe Lasserre thì “ Chiến lược là phương thức mà các cơ sở đào tạo sử dụng để định hứơng tương lai và nhằm đạt được và duy trì những thành công. Mục tiêu tối thiểu là phải làm sao tiếp tục tồn tại được, nghĩa là phải có khả năng thực hện được các nghĩa vụ trả lương cho giáo viên, một cách lâu dài và có thể chấp nhận được [5,1] Còn chính sách là phương cách đường lối hoặc tiến trình dẫn dắt hành động trong khi phân bố sử dụng các nguồn lực của đơn vị. Có thể nói chính sách chính là phương tiện để đạt được các mục tiêu. Chính sách là những chỉ dẫn cho việc làm quyết định hoặc đưa ra quyết định và thể hiện các tình huống thường lặp lại hay có tính chu kỳ.
Giữa chiến lược và chính sách có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu chiến lược là một chương trình hành động, tổng quát hướng tới việc đạt được các mục tiêu cụ thể thì chính sách sẽ dẫn dắt chúng ta trong quá trình thực hiện quyết định. Mục tiêu của chiến lược Môc tiªu lµ nh÷ng thµnh qu¶ x¸c ®Þnh mµ mét sè tæ chøc t×m c¸ch ®¹t ®−îc khi theo ®uæi nhiÖm vô chÝnh cña m×nh. Nã lµ nh÷ng kÕt qu¶ kú väng cña tæ chøc.
Lựa chọn mục tiêu tùy thuộc vào ngành nghề và giai đoạn phát triển của mỗi doanh nghiệp, tuy nhiên doanh nghiệp phải rất thận trọng trong việc lựa chọn, nó là kết quả hay trạng thái mong đợi sẽ có và cần phải có của một tổ chức sau một khoảng thời gian nhất định. Do đó, mục tiêu là cơ sở để hình thành và lựa chọn chiến lược. Một chiến lược cần bắt đầu bằng việc xác định các kết quả kỳ vọng mà chiến lược kinh doanh được xác lập để thực hiện chúng. Các mục tiêu chiến lược sẽ đóng vai trò định hướng cho các hoạt động của doanh nghiệp trong một số năm.
Trong thực tế, khi xây dựng mục tiêu phát triển người ta chia mục tiêu thành mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể. Xuất phát từ tầm quan trọng của việc hoạch định mục tiêu trong xây dựng chiến lược, cho nên, mục tiêu được xác định phải Hv: Bïi Quang Thµnh 5 Líp: Cao häc-11QTKD2NĐ §Ò tµi: Ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn Tr−êng Trung CÊp Y TÕ Nam §Þnh ®Õn n¨m 2020 đảm bảo yếu tố cụ thể, có thể đo lường được, có tính khả thi và đặc biệt là mục tiêu phải được xác định trong một khoảng thời gian nhất định. Theo «ng Kohmae (Nhµ kinh tÕ NhËt) th× môc tiªu cña chiÕn l−îc lµ mang l¹i nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi nhÊt cho mét phÝa, ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c thêi ®iÓm tiÕn c«ng hay rót lui, x¸c ®inh râ ranh giíi cña sù tho¶ hiÖp, «ng nhÊn m¹nh “ Kh«ng cã ®èi thñ c¹nh tranh th× kh«ng cã chiÕn l−îc”. Môc ®Ých duy nhÊt cña chiÕn l−îc lµ ®¶m b¶o dµnh th¾ng lîi bÒn v÷ng so víi ®èi thñ c¹nh tranh Mục tiêu chiến lược gồm có : Mục tiêu dài hạn: Lµ c¸c kÕt qu¶ mong muèn ®−îc ®Ò ra cho mét kho¶ng thêi gian t−¬ng ®èi dµi, th−êng dµi h¬n mét chu kú quyÕt ®Þnh.
C¸c môc tiªu dµi h¹n nªn cã tÝnh th¸ch thøc, cã thÓ ®o l−êng ®−îc, phï hîp, hîp lý, râ rµng. Mục tiêu trung hạn: : Lµ c¸c kÕt qu¶ mong muèn ®−îc ®Ò ra cho mét kho¶ng thêi gian thường từ 3-5 năm. Mục tiêu ngắn hạn: Môc tiªu ng¾n h¹n lµ nh÷ng c¸i mèc mµ tæ chøc ph¶i ®¹t ®−îc ®Õn c¸c môc tiªu dµi h¹n. Còng nh− môc tiªu dµi h¹n, môc tiªu ng¾n h¹n ph¶i ®o l−êng ®−îc, cã ®Þnh l−îng vµ cã tÝnh th¸ch thøc, thùc tÕ, ph¶i phï hîp vµ −u tiªn.
NÕu c¸c môc tiªu dµi h¹n quan träng trong viÖc h×nh thµnh chiÕn l−îc th× môc tiªu ng¾n h¹n l¹i ®Æc biÖt quan träng trong viÖc thùc hiÖn chiÕn l−îc. Vai trò _ Yêu cầu của chiến lược Chiến lược kinh doanh đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại va phát triển của mỗi doanh nghiệp. Chiến lược kinh doanh đúng đắn sẽ tạo một hướng đi tốt cho doanh nghiệp, chiến lược kinh doanh có thể coi như kim chỉ nam dẫn đường cho doanh nghiệp đi đúng hướng. Chiến lược kinh doanh mang lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, tầm quan trọng của nó được thể hiện ở những mặt sau: Một là: Chiến lược kinh doanh giúp doanh nghiệp định hướng cho hoạt động của mình trong tương lai thông qua việc phân tích và dự báo môi trường kinh doanh.
Kinh doanh là một hoạt động luôn chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài và bên trong. Chiến lược kinh doanh giúp doanh nghiệp vừa linh hoạt vừa chủ Hv: Bïi Quang Thµnh 6 Líp: Cao häc-11QTKD2NĐ §Ò tµi: Ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn Tr−êng Trung CÊp Y TÕ Nam §Þnh ®Õn n¨m 2020 động để thích ứng với những biến động của thị trường, đồng thời còn đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển theo đúng hướng. Điều đó có thể giúp doanh nghiệp phấn đấu thực hiện mục tiêu nâng cao vị thế của mình trên thị trường. Hai là: Chiến lược kinh doanh giúp doanh nghiệp nắm bắt được các cơ hội cũng như đầy đủ các nguy cơ đối với sự phát triển nguồn lực của doanh nghiệp.
Nó giúp doanh nghiệp khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn lực, phát huy sức mạnh của doanh nghiệp. Ba là: Chiến lược tạo ra một quỹ đạo hoạt động cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp liên kết được các cá nhân với các lợi ích khác cùng hướng tới một mục đích chung, cùng phát triển doanh nghiệp. Nó tạo một mối liên kết gắn bó giữa các nhân viên với nhau và giữa các nhà quản lý với nhân viên. Qua đó tăng cường và nâng cao hơn nữa nội lực của doanh nghiệp.
Bốn là: Chiến lược kinh doanh là công cụ cạnh tranh có hiệu quả của doanh nghiệp. Trong điều kiện toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế hiện nay đã tạo nên sự ảnh hưởng và phụ thuộc qua lại lẫn nhau giữa các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh. Chính quá trình đó đã tạo nên sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp trên thị trường. Ngoài những yếu tố cạnh tranh như: giá cả, chất lượng, quảng cáo, marketing, các doanh nghiệp còn sử dụng chiến lược kinh doanh như một công cụ cạnh tranh có hiệu quả.
Các nguyên tắc của chiến lược Trong quá trình thực hiện chiến lược kinh doanh, do những hạn chế về thông tin, thời gian quyết sách, năng lực nhận thức nên những dự đoán về tương lai có thể không phải là tối ưu, các điều kiện chủ quan, khách quan có thể thay đổi, các diễn biến tình hình phức tạp nên chỉ cần đạt được những yêu cầu cơ bản của mục tiêu kinh doanh là có thể coi việc hoạch định chiến lược và thực hiện chiến lược kinh doanh đã thành công. Do đó ta có thể coi nguyên tắc “tương đối hợp lý” là nguyên tắc cơ bản trong việc thực hiện chiến lược kinh doanh.Vì vậy, để hoạch định một chiến lược tốt phải đáp ứng những yêu cầu cơ bản sau đây: Hv: Bïi Quang Thµnh 7 Líp: Cao häc-11QTKD2NĐ §Ò tµi: Ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn Tr−êng Trung CÊp Y TÕ Nam §Þnh ®Õn n¨m 2020 Thứ nhất, chiến lược phải mang tính khả thi cao và phù hợp với năng lực hiện tại cũng như tương lai của các tổ chức, doanh nghiệp. Rõ ràng, nếu chiến lược được xây dựng không dựa trên cơ sở năng lực của doanh nghiệp thì khó có thể khả thi và khó thực hiện được mục tiêu đề ra. Thứ hai, Quá trình hoạch định chiến lược thực sự cần thiết khi có cạnh tranh.
Yêu cầu này đòi hỏi việc hoạch định chiến lược phải đưa ra các biện pháp nhằm khai thác tối đa những thế mạnh hơn là tập trung vào khắc phục các điểm yếu. như vậy chiến lược phải đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức, doanh nghiệp Thứ ba, Việc xây dựng chiến lược không ngoài mục đích tận dụng những cơ hội, hạn chế hoặc né tránh rủi ro. Do đó để giúp cho các tổ chức. doanh nghiệp có khả năng thành công nhiều hơn thì chiến lược phải được xây dựng kịp thời.
Mọi nỗ lực của tổ chức sẽ trở thành vô nghĩa nếu một chiến lược không chỉ ra được mục tiêu phát triển.