Chương 1: Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài Chương 2: Thực trạng của việc xây dựng trường mầm non thành thị Hải Phòng đạt chuẩn quốc gia Chương 3: Những biện pháp quản lý nhằm xây dựng trường mầm non thành thị Hải Phòng đạt chuẩn quốc gia trong giai đoạn hiện nay Kết luận, khuyến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG CHƢƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Lúc sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dành muôn vàn tình thương yêu cho các cháu nhi đồng. Bác căn dặn “Dạy trẻ cũng như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt.
Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt” [22, tr. Người rất quan tâm đến việc xây dựng một hệ thống giáo dục mầm non. Năm 1924 người đã viết trên báo “Người cùng khổ ” về sự cần thiết phải thiết lập một hệ thống trường mẫu giáo và vỡ lòng, nhà giữ trẻ, vườn trẻ, nhà nuôi trẻ v.v nhằm mục đích cải thiện việc giáo dục xã hội, giải phóng phụ nữ. Trong 50 năm hình thành và phát triển, ngành học mầm non đã có một hệ thống quản lý chỉ đạo thống nhất từ Trung ương tới cơ sở, đã có một mạng lưới trường lớp ở khắp các vùng miền trong cả nước.
Theo định hướng phát triển giáo dục mầm non trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII đã chỉ ra, mục tiêu của giáo dục mầm non từ nay đến 2020 được xác định là: “Nhanh chóng nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ từ 0 – 5 tuổi trên cơ sở xây dựng một đội ngũ cán bộ giáo viên giỏi, tâm huyết với nghề và một hệ thống trường lớp, trang thiết bị được cải thiện đồng bộ, hoàn chỉnh đối với công lập và ngoài công lập, tiến hành phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ cho các gia đình nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển thể lực, tình cảm, trí tuệ cho trẻ, đặt nền móng hình thành nhân cách trẻ và làm cơ sở vững chắc cho tiến trình giáo dục trẻ của các bậc học kế tiếp, đạt được định hướng về phát triển giáo dục mầm non cho các thập kỷ đầu của thế kỷ 21” [50, tr. Để đạt được mục tiêu chiến lược ấy, việc xây dựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia được xác định là một giải pháp quan trọng, toàn diện nhằm 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nâng cao chất lượng và hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ. Sau hơn 2 năm thực hiện quyết định của Bộ giáo dục và đào tạo về việc xây dựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia, cả nước đã có hơn 300 trường mầm non được công nhận đạt chuẩn quốc gia. Việc đầu tư xây dựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia đã thu hút được sự đầu tư của lãnh đạo tỉnh, thành phố, các sở, các lực lượng xã hội, tạo ra sự thi đua tích cực giữa các tỉnh, các đơn vị.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý giáo dục mầm non Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về quản lý, song theo định nghĩa kinh điển nhất: Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức.
Ngày nay khái niệm quản lý được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra. Như vậy, có thể hiểu được rằng, dù trong bất kỳ một tổ chức nào với mục đích gì, cơ cấu và qui mô ra sao, đều cần phải có sự quản lý và người quản lý để tổ chức hoạt động nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội. Đó là “hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý (nhóm các nhà sư phạm tiên phong) nhằm tổ chức, điều khiển và quản lý hoạt động giáo dục của những người làm công tác giáo dục (khách thể quản lý) thực hiện mục tiêu kế hoạch giáo dục đã đề ra” [48, tr.
Quản lý giáo dục mầm non là một bộ phận của quản lý giáo dục.2 Quản lý nhà trường, quản lý trường mầm non Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân được thành lập theo qui hoạch, kế hoạch của nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục. Nhà 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường là một tổ chức gồm nhiều thành phần, mỗi thành phần thực hiện những nhiệm vụ nhất định trên cơ sở phân công và sự phối hợp. Kết quả hoạt động của nhà trường là kết quả lao động của cả một tập thể cán bộ giáo viên trong trường phối hợp với các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường. Bảo đảm được sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng trong các thành phần đó mới bảo đảm được hiệu quả của hoạt động giáo dục.
Hơn nữa, hoạt động giáo dục rất phức tạp. Vì vậy, công tác quản lý nhà trường là vô cùng quan trọng. Có thể nói, quản lý nhà trường là tổ chức các hoạt động của mọi người trong nhà trường làm sao đạt được mục tiêu đã định [4, tr. Nét tiêu biểu của quản lý nhà trường trong chế độ xã hội mới là sự tham gia ngày càng đông đảo của người lao động vào quản lý nhà trường.
Trong quản lý nhà trường, việc quản lý những con người là vấn đề trung tâm. Quản lý nhà trường phải nhằm vào 3 mục đích chính sau đây: - Bảo đảm cho nhà trường thực hiện tốt mục tiêu giáo dục của nhà trường theo quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng, thực hiện đầy đủ các kế hoạch giáo dục, chương trình và phương pháp giáo dục. - Bảo đảm được việc động viên các lực lượng giáo dục trong nhà trường và ngoài nhà trường (trước hết là đội ngũ giáo viên, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường) làm việc tích cực, sáng tạo, phối hợp đồng bộ để thực hiện đường lối, kế hoạch, nội dung và phương pháp giáo dục của Đảng, đồng thời phát huy được tính tích cực, tự giác của đối tượng giáo dục là học sinh, bảo đảm tốt sự phối hợp của cha mẹ học sinh. - Tạo nên và bảo đảm sự cân đối giữa nhiệm vụ giáo dục và các điều kiện vật chất cho việc thực hiện.
Quản lý trường mầm non là “tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý (hiệu trưởng) đến tập thể cán bộ, giáo viên nhằm thực hiện có chất lượng mục tiêu, kế hoạch giáo dục của nhà trường trên cơ sở tận dụng các tiềm lực vật chất, tinh thần của xã hội, nhà trường và gia đình trẻ” [48, tr. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường mầm non là đơn vị cơ sở của ngành giáo dục mầm non, là đơn vị quan trọng nhất trong công tác quản lý giáo dục mầm non. Chất lượng giáo dục của nhà trường phản ánh hiệu quả công tác chỉ dạo, quản lý của ngành. Trường mầm non của nước ta có 3 tính chất sau [4, tr.30]: - Chăm sóc, bảo vệ, giáo dục toàn diện, chăm lo đến sự hình thành và phát triển tổng thể của trẻ.
- Tính chất giáo dục gia đình và liên kết chặt chẽ với giáo dục trẻ ở gia đình. - Tính chất tự nguyện. Trường mầm non có các nhiệm vụ như sau: - Tiếp nhận và quản lý trẻ em trong độ tuổi - Tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em theo chương trình chăm sóc giáo dục mầm non do Bộ GD và ĐT ban hành. - Quản lý giáo viên, nhân viên và trẻ em.
- Quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo qui định của pháp luật. - Chủ động kết hợp với các bậc cha mẹ trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; kết hợp với các ban ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội nhằm tuyên truyền, phổ biến kiến thức về khoa học nuôi dạy trẻ em cho gia đình và cộng đồng. - Tổ chức cho giáo viên, nhân viên và trẻ em của trường tham gia các hoạt động xã hội trong phạm vi cộng đồng. - Giúp đõ các cơ sở giáo dục mầm non khác trong địa bàn.
- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo qui định của pháp luật. Cơ sở giáo dục mầm non bao gồm: - Nhà trẻ, nhóm trẻ nhận trẻ em từ ba tháng tuổi đến ba tuổi. - Trường, lớp mẫu giáo nhận trẻ em từ ba tuổi đến sáu tuổi. - Trường mầm non là cơ sở giáo dục kết hợp nhà trẻ và trường mẫu giáo, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhận trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi.
Trường mầm non, trường mẫu giáo, lớp mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ được tổ chức theo các loại hình công lập, bán công, dân lập, tư thục và đều chịu sự quản lý nhà nước của các cơ quan quản lý giáo dục theo sự phân công, phân cấp của Chính phủ.3 Biện pháp quản lý: Biện pháp quản lý là cách thức chủ thể quản lý tác động một cách có ý thức vào đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Biện pháp quản lý nhằm xây dựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia là cách thức kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá việc xây dựng các trường mầm non theo chuẩn quốc gia.4 Khái niệm chuẩn và chuẩn quốc gia của trường mầm non Chuẩn là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng [49, tr. Chuẩn quốc gia của trường mầm non là chuẩn do nhà nước quy định bằng pháp luật mà trường mầm non lấy đó làm căn cứ để xây dựng nhà trường. Sau hơn 50 năm hình thành và phát triển ngành học mầm non nước ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đã có một hệ thống các trường mầm non, mẫu giáo, nhà trẻ rộng khắp cả nước, từ thành thị đến các vùng sâu, vùng xa.
Số trẻ được chăm sóc giáo dục tại các cơ sở nhà trẻ, mẫu giáo dưới mọi hình thức đã đạt 27% vào năm 2000. Tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng trong các cơ sở giáo dục mầm non giảm xuống dưới 30% vào năm 2000. Hầu hết các cơ sở có công trình vệ sinh đúng tiêu chuẩn, trẻ em được dùng nước sạch.