MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Để tồn tại và phát triển, loài ngƣời không ngừng tác động vào thế giới khách quan, nhận thức thế giới khách quan để tích luỹ vốn kinh nghiệm. Mặt khác, bất cứ một xã hội nào cũng chỉ tồn tại đƣợc nếu các thành viên của xã hội tiếp nhận những kinh nghiệm mà loài ngƣời đã tích luỹ, bao gồm những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, tƣ tƣởng, giá trị đạo đức, tiêu chuẩn, hành vi. Điều kiện cơ bản để xã hội loài ngƣời có thể tồn tại và phát triển là đảm bảo các cơ chế di truyền và cơ chế di sản – giáo dục đảm bảo cơ chế thứ hai.
Nhƣ vậy giáo dục đƣợc hiểu nhƣ là quá trình thống nhất của sự hình thành tinh thần và thể chất của mỗi cá nhân trong xã hội. Trong quá trình tiến hoá của nhân loại, giáo dục xuất hiện cùng với sự xuất hiện của xã hội loài ngƣời. Giáo dục xuất hiện cùng với sự xuất hiện của xã hội và nó mất đi khi xã hội không còn tồn tại, là điều kiện không thể thiếu đƣợc cho sự tồn tại và phát triển của mỗi cá nhân và xã hội loài ngƣời. Nhƣ vậy giáo dục tồn tại cùng với sự tồn tại của xã hội loài ngƣời, là con đƣờng đặc trƣng cơ bản để loài ngƣời tồn tại và phát triển.
Giáo dục bắt nguồn bắt nguồn từ đời sống xã hội, có bản chất xã hội và không thể tách rời đời sống xã hội. Giáo dục từ lâu đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc của xã hội loài ngƣời, là vấn đề trung tâm của đời sống xã hội vì nó quyết định tƣơng lai của mỗi ngƣời, của đất nƣớc và làm thức tỉnh tiềm năng sáng tạo trong mỗi ngƣời. Giáo dục còn là điều kiện tiên quyết để thực hiện nhân quyền, dân chủ, hợp tác, trí tuệ, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, là chìa khóa dẫn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn, một thế giới hòa hợp hơn. Do đó, giáo dục phải là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân.
Chỉ có sự tham gia của toàn xã hội làm công tác giáo dục thì mới đảm bảo cho giáo dục phát triển có chất lƣợng và hiệu quả cao. Hay nói một cách khác ta cần làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục thì mới huy động đƣợc sức mạnh tổng hợp của toàn dân cùng tham gia làm giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội về chất và lƣợng của giáo dục. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong những năm qua, giáo dục và đào tạo đã đạt đƣợc nhiều thành tựu, tuy nhiên trong thực tế, giáo dục và đào tạo nƣớc ta còn nhiều yếu kém bất cập cả về quy mô, cơ cấu, cả về chất lƣợng và hiệu quả, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu đổi mới của đất nƣớc, do đó phải đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo [34]. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ “ Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hoá và con người Việt Nam.
Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển. Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời”[15]. Muốn đổi mới đƣợc giáo dục và làm cho giáo dục đáp ứng đƣợc nhu cầu của ngƣời học, của xã hội ta cần phải huy động sức mạnh tổng hợp của Nhà nƣớc, của nhân dân trên mọi lĩnh vực [12].
Phải làm sao cho giáo dục trở thành nhu cầu không thể thiếu của nhân dân, có tác động và ảnh hƣởng trực tiếp đến đất nƣớc, đến đời sống, lao động sản xuất của mỗi con ngƣời trong xã hội. Nhà nƣớc đã và đang thực hiện đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông nói chung và tiểu học nói riêng. Trong quá trình thực hiện này, cần huy động sự đóng góp sức lực, trí tụê của các lực lƣợng xã hội tham gia giáo dục để giáo dục phát triển mạnh mẽ đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân và tiến tới xây dựng xã hội học tập. Trong hoàn cảnh nhƣ vậy, mọi ngƣời, mọi nhà, mọi ngành đều phải có trách nhiệm quan tâm, chăm lo cho giáo dục, chứ không thể trông chờ hoàn toàn dựa vào Nhà nƣớc hoặc khoán trắng cho ngành giáo dục.
Mặc dù Nhà nƣớc đã quan tâm đầu tƣ cho giáo dục song cũng chƣa thể đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục nhƣ hiện nay. Và hơn 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bao giờ hết, lúc này đây ta đang cần làm cho mọi ngƣời hiểu về giáo dục, say mê với sự nghiệp giáo dục để cùng nhau tạo ra bƣớc tiến nhảy vọt trong giáo dục. Nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này trong Nghị quyết Trung ƣơng 2 khóa XIII đã khẳng định "Phát triển giáo dục là sự nghiệp của toàn xã hội, của Nhà nƣớc, của cộng đồng, của từng gia đình và mỗi công dân." “Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trƣờng thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh và an toàn” [21,điều 12]. Muốn vậy ta cần có những biện pháp quản lý công tác xã hội hoá giáo dục để giáo dục trở thành sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, của mỗi tổ chức, mỗi cá nhân, mỗi gia đình và của toàn xã hội.
Điều 12 của Luật Giáo dục năm 2005 có quy định : “ Phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập là sự nghiệp của Nhà nước và toàn dân. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quá trình phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hoá các loại hình trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục. Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn” [21,điều 12] Nhƣ vậy, theo quy định của pháp luật, Nhà nƣớc đóng vai trò chủ đạo trong quá trong quá trình xã hội hoá giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục, phát triển giáo dục, xay dựng xã hội học tập. Xã hội hoá là qúa trình tham gia, phối hợp của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tô chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân Việt Nam.
Xã hội hoá giáo dục là một quá trình dân chủ hoá theo phƣơng châm “Đảng lãnh đạo, Nhà nƣớc quản lý, nhân dân làm chủ”. Xã hội hoá cũng phát triển từ tự giác, từ thụ động lên chủ dộng, từ đơn giản lên phức tạp. Các tổ 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chức, gia đình và cá nhân tham gia vào quá trình xã hội hoá sự nghiệp giáo dục dƣới các hình thức rất phong phú, đa dạng và với mức độ từ thấp đến cao thông qua sự chia sẻ thông tin công khai và minh bạch, qua sự bàn bạc, thảo luận và đóng góp ý kiến, qua việc thực hiện các chính sách giáo dục, cùng ra quyết định và triển khai thực hiện lập kế hoạch, qua kiểm tra giám sát, điều chỉnh, sửa dổi và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong sự nghiệp giáo dục. Nhƣng trong thực tế hiện nay, nhiều ngƣời nhận thức chƣa đúng, thậm chí còn hiểu sai về khái niệm và bản chất của xã hội hoá giáo dục, họ cho rằng xã hội hoá giáo dục chỉ là đóng góp các loại tiền cho giáo dục, chỉ là sự huy động vật lực mà thôi.
Ở một số địa phƣơng, cấp ủy Đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể chƣa hiểu đƣợc ý nghĩa to lớn và vai trò vô cùng quan trọng của công tác xã hội hoá giáo dục, còn coi đó là trách nhiệm của nhà trƣờng. Chính vì vậy nên trong những năm qua, chúng ta chƣa thu hút đƣợc sự nhiều sự đầu tƣ của các nguồn lực xã hội cho giáo dục mà chủ yếu trông chờ vào ngân sách, sự chỉ đạo của Nhà nƣớc. Với cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp đã làm cho ngành giáo dục rơi vào thế đơn độc. Đây là một lý do cơ bản làm cho cơ sở vật chất của giáo dục xuống cấp và lạc hậu, động lực của ngƣời dạy và ngƣời học giảm sút, sự phát triển của giáo dục không đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc.
Ngân sách đầu tƣ cho giáo dục còn hạn chế, mà trong mỗi nhà trƣờng còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, trƣờng lớp, phƣơng tiện học tập và trình độ dân trí còn thấp. song chúng ta không thể ngồi chờ đến khi có đầy đủ các điều kiện cần thiết để phát triển mà ta phải tìm ra con đƣờng ngắn nhất, có hiệu quả cao nhất đó là phải tìm ra các biện pháp tăng cƣờng công tác xã hội hoá giáo dục để từ đó góp phần tích cực giải quyết những khó khăn trƣớc mắt của địa phƣơng, của từng ngành học. Làm cho giáo dục phát triển mạnh mẽ, đáp ứng đƣợc yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n- ƣớc. Hiện nay, nhiều địa phƣơng trong cả nƣớc cũng đã làm tốt việc huy động các nguồn lực xã hội, coi đây là giải pháp quan trọng để thúc đẩy sự 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệp giáo dục, xã hội hoá giáo dục đã phát triển ở nhiều nơi trong cả nƣớc, từ thành thị đến nông thôn.
Đặc biệt ở quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng, xã hội hoá giáo dục ngày càng chứng tỏ tính đúng đắn của nó và ngày càng đƣợc chứng minh nhƣ một giải pháp thực sự có hiệu quả cao trong việc phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo.