LỜI MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài Lĩnh vực thương mại điện tử đang có tiềm năng phát triển mạnh mẽ và là một phần không thể thiếu trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp hiện đại thời kỳ 4. Trên thế giới, thương mại điện tử đã xuất hiện từ những năm 70, 80 của thế kỷ XX, đỉnh cao là các sàn giao dịch khổng lồ như Alibaba, Amazon, Ebay,…cho phép người dùng từ các quốc gia khác nhau có thể tự do bán hàng và đặt hàng quốc tế. Giá trị giao dịch trên các sàn thương mại điện tử này được tính bằng con số lên đến hàng nghìn tỷ USD mỗi năm. Con số này không ngừng gia tăng chứng tỏ xu hướng thương mại tất yếu của bất kỳ quốc gia nào trong thời đại mới.
Tại Việt Nam, thương mại điện tử đang trở nên bùng nổ và trở thành cú hích rất lớn đối với nền kinh tế. Bắt sóng mạnh mẽ với xu hướng của thế giới, các doanh nghiệp nhận ra rằng Internet thực sự đóng vai trò to lớn trong việc mở rộng hoạt động kinh doanh khi mà tối giản hóa được cả thời gian và chi phí của họ. Với các mô hình đa dạng như B2B, B2C, C2C, các website thương mại điện tử được mở ra ngày càng nhiều để đáp ứng nhu cầu mua sắm online của người lướt web. Như vậy, không chỉ đơn thuần là các doanh nghiệp tự giao dịch với nhau (B2B) hoặc doanh nghiệp mở thêm kênh phân phố đến người dùng (B2C) mà bản thân mỗi người dùng lướt web đều có thể là người mua hoặc người bán, họ có môi trường để trao đổi hàng hóa với nhau (C2C).
Việc đưa các giao dịch mua bán thông qua thương mại điện tử vừa giúp tăng cả cung lẫn cầu vừa tạo một môi trường cạnh tranh giữa các người bán, là sức ép khiến họ càng phải hoàn thiện chất lượng sản phẩm của mình tốt hơn. Tin rằng trong tương lai, thương mại điện tử sẽ thống trị hẳn phương thức bán hàng truyền thống. Vậy các giao dịch thương mại điện tử có tiềm ẩn rủi ro nào không và làm thế nào để hạn chế các rủi ro xảy ra? Tính đến thời điểm hiện tại, đa số các hàng hóa, dịch vụ đều đã có thể giao dịch online. Từ những mặt hàng có giá trị thấp như nhu yếu phẩm hàng ngày đến những tài sản có giá trị cao như nhà đất, xe cộ, thiết bị điện tử, máy móc.
Trái với phương thức giao dịch truyền thống khi mà hai bên phải gặp nhau, người mua có thể nhìn tận nơi, cầm tận tay và đánh giá trực tiếp chất lượng sản phẩm hay người bán có thể được đảm bảo về khả năng thanh toán của Dịch vụ viết thuê luận văn - Luận văn 1080 người mua. Không phủ nhận các lợi ích to lớn nêu ra ở trên nhưng chúng ta vẫn nên đặt một câu hỏi rằng có rủi ro nào xảy ra khi giao dịch thông qua thương mại điện tử hay không? Liệu người mua có thể nhận được hàng hóa với chất lượng đúng yêu cầu khi mà họ không được tiếp xúc thực tế sản phẩm? Sản phẩm nhận được liệu có đúng nguồn gốc, xuất xứ như quảng cáo? Hay người bán có bán thành công hàng của mình khi mà giao dịch với một người mà họ chưa hề gặp mặt? Nếu hàng không giao được đến tay người mua hoặc trong quá trình giao hàng có thiệt hại, lúc này toàn bộ rủi ro thuộc về phía người bán. Tức chính là, cả người bán lẫn người mua đều có nguy cơ gặp phải rủi ro khi giao dịch thương mại điện tử. Vấn đề này càng cần nghiên cứu và đưa ra giải pháp xử lý khi đối với các giao dịch có giá trị càng lớn.
Rủi ro của người tham gia thương mại điện tử tỉ lệ thuận với giá trị của giao dịch. Đối với các mặt hàng có giá trị lớn như đồ điện tử hay thậm chí là ô tô, nhà đất,., vai trò và trách nhiệm của người tạo ra môi trường giao dịch, cụ thể là các sàn thương mại điện tử lại càng nặng nề. Do đó rất cần thiết để đề ra những biện pháp khắc phục, hạn chế những rủi ro này để đảm bảo môi trường giao dịch an toàn, tin cậy, đặc biệt với những mặt hàng có giá trị như ô tô. Đó là lý do em chọn nghiên cứu “Các biện pháp hạn chế rủi ro của giao dịch trên trang thƣơng mại điện tử Oto.vn của Đại Việt Group” làm đề tài cho luận văn.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Trong phạm vi nghiên cứu của bài luận văn này, em sẽ chỉ đề cập đến phương thức giao dịch qua sàn thương mại điện tử, cụ thể là trang Oto.vn và đối tượng giao dịch là ô tô bởi đây là mặt hàng có giá trị lớn, rủi ro cao. Trên nền tảng này, sàn Oto.vn tạo ra môi trường cho phép các đại lý và cá nhân có thể tự do đăng bán xe. Theo đó, người bán cung cấp các thông tin cơ bản về mặt hàng của mình như mẫu mã, năm sản xuất, màu sắc, vị trí và giá cả,… để người mua có thể lựa chọn chiếc xe mà mình mong muốn, sau đó liên lạc với người bán để mua hàng. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của bài luận văn giải quyết các vấn đề sau: Một là, hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thương mại điện tử, sàn thương mại điện tử và các rủi ro thông thường.
Hai là, phân tích thực trạng giao dịch trên Oto.vn, xác định các rủi ro mà Dịch vụ viết thuê luận văn - Luận văn 1080 người bán và người mua có thể gặp đồng thời phân tích các nguyên nhân, ảnh hưởng của nó. Ba là, đưa các chế tài mà sàn Oto.vn đã áp dụng, cùng với đó đề xuất thêm các biện pháp để hạn chế các rủi ro này Tổng quan nghiên cứu Từ khi thương mại điện tử bắt đầu phổ biến ở Việt Nam, vấn đề về rủi ro trong thương mại điện tử cũng đã được nhiều lần đề cập. Đối tượng nghiên cứu của họ chủ yếu là những giao dịch mà người bán đồng thời là người điều hành website thương mại điện tử. Trường hợp này, người bán có nhiều lợi thế hơn trong quyền kiểm soát đối với giao dịch và dĩ nhiên nhận ít rủi ro hơn bởi họ là người điều hành.
Phương án hạn chế rủi ro được nêu ra chủ yếu để kiểm soát từ phía người mua như đảm bảo khả năng thanh toán, khả năng nhận hàng,… Tuy nhiên, khi đó người bán làm chủ cuộc chơi nên một vấn đề vẫn bỏ ngỏ đó là làm sao đảm bảo được quyền lợi cho người mua trong giao dịch thương mại điện tử. Bằng chứng là rất nhiều vụ lừa đảo người mua đang diễn ra từng ngày. Rủi ro này vẫn chưa được các nhà khoa học đi sâu giải quyết. Hiện tại chưa có công trình nghiên cứu nào cụ thể về các rủi ro trên sàn thương mại điện tử cũng như không có nhiều phân tích chuyên sâu với ngành hàng có giá trị cao như ô tô.
Với sàn thương mại điện tử, người mua và người bán dường như được công bằng hơn khi có một bên thứ ba đứng ra điều hành hệ thống, kiểm soát và đảm bảo quyền lợi cho cả 2 bên. Bên thứ ba này có vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế tối đa các rủi ro của giao dịch trên hệ thống. Khi mà ngành ô tô Việt Nam đang ngày càng phát triển, thị trường mua bán xe ô tô ngày càng sôi động cùng với xu thế ―điện tử hóa‖ của thương mại, em nghĩ rằng chủ đề này vô cùng cần thiết và đáng để đưa vào nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu Bài luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu tổng hợp số liệu từ website kết hợp với kết quả khảo sát thực tế qua đó phân tích dữ liệu để tìm ra nguyên nhân, tác động.
Song song với đó là phương pháp đánh giá để đưa ra các kết luận và đề xuất phương án giải quyết Dịch vụ viết thuê luận văn - Luận văn 1080 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA TRANG GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1. Thƣơng mại điện tử 1. Khái niệm thương mại điện tử Thương mại điện tử được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau, như "thương mại điện tử‖ (Electronic commerce), "thương mại trực tuyến" (online trade), "thương mại không giấy tờ" (paperless commerce) hoặc "kinh doanh điện tử" (e- business). Tuy nhiên, "thương mại điện tử" vẫn là tên gọi phổ biến nhất và được dùng thống nhất trong các văn bản hay công trình nghiên cứu của các tổ chức hay các nhà nghiên cứu.
Thương mại điện tử bắt đầu bằng việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử và mạng viễn thông. Các doanh nghiệp tiến tới ứng dụng công nghệ thông tin vào mọi hoạt động của mình, từ bán hàng, marketing, thanh toán đến mua sắm, sản xuất, đào tạo, phối hợp hoạt động với nhà cung cấp, đối tác, khách hàng. Khi đó, thương mại điện tử phát triển thành kinh doanh điện tử, và doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử ở mức cao được gọi là doanh nghiệp điện tử. Như vậy, có thể hiểu kinh doanh điện tử là mô hình phát triển của doanh nghiệp khi tham gia thương mại điện tử ở mức độ cao và ứng dụng công nghệ thông tin chuyên sâu trong mọi hoạt động của doanh nghiệp.
Đã có nhiều tổ chức quốc tế đưa ra khái niệm theo nghĩa rộng về thương mại điện tử. Liên minh Châu Âu (EU) định nghĩa rằng thương mại điện tử bao gồm các giao dịch thương mại thông qua các mạng viễn thông và sử dụng các phương tiện điện tử. Nó bao gồm thương mại điện tử gián tiếp (trao đổi hàng hoá hữu hình) và thương mại điện tử trực tiếp (trao đổi hàng hoá vô hình). Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) thì thương mại điện tử bao gồm các giao dịch thương mại liên quan đến các tổ chức và cá nhân dựa trên việc xử lý và truyền đi các dữ liệu đã được số hoá thông qua các mạng mở (như Internet) hoặc các mạng đóng có công thông với mạng mở (như AOL).
Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hay toàn bộ hoạt động kinh doanh bằng các phương tiện điện tử và mạng viễn thông, cụ thể là máy tính, điện thoại và mạng Internet.