Khóa luận sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học hình học môn Toán lớp 5 - ĐH Hùng Vương

Đề tài tốt nghiệp về Bản đồ tư duy hỗ trợ học hình học môn toán lớp 5 trong điều tra thực trạng, đề xuất biện pháp cải thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: T.S Phan Thị Tình
• Trường học: Trường Đại học Hùng Vương
• Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
• Đề tài: Sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Phú Thọ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 0.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Nghiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc khóa luận
• PHẦN NỘI DUNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY HỖ TRỢ HỌC TẬP CHỦ ĐỀ HÌNH HỌC TRONG MÔN TOÁN LỚP 5
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Trong nước
• 1.2. Vấn đề sử dụng bản đồ tư duy trong dạy chủ đề hình học lớp 5
• 1.2.1. Đặc điểm tâm, sinh lí, nhu cầu nhận thức của học sinh Tiểu học các lớp cuối cấp
• 1.2.2. Mục tiêu, chuẩn kiến thức và kỹ năng trong dạy học chủ đề hình học lớp 5
• 1.2.2.1. Mục tiêu trong dạy chủ đề Hình học lớp 5
• 1.2.2.2. Nội dung dạy học chủ đề Hình học trong chương trình Toán lớp 5
• 1.2.2.3. Chuẩn kiến thức và kỹ năng trong dạy chủ đề Hình học lớp 5
• 1.3. Thực trạng sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5 ở một số trường Tiểu học Tân Dân – thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ
• 1.3.1. Mục đích điều tra
• 1.3.2. Nội dung điều tra
• 1.3.3. Phương pháp khảo sát
• 1.3.4. Kết quả khảo sát
• 1.3.4.1. Kết quả khảo sát giáo viên
• 1.3.4.2. Kết quả khảo sát của học sinh
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ HỌC TẬP CHỦ ĐỀ HÌNH HỌC TRONG MÔN TOÁN LỚP 5 BẰNG BẢN ĐỒ TƯ DUY
• 2.1. Nguyên tắc thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5
• 2.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 2.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 2.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 2.1.4. Đảm bảo tính phát huy được tính tích cực của học sinh
• 2.2. Các bước thiết kế bản đồ tư duy trong dạy học chủ đề Hình học môn Toán lớp 5
• 2.2.1. Thiết kế bản đồ tư duy bằng cách vẽ thủ công
• 2.2.2. Thiết kế bản đồ tư duy bằng cách sử dụng phần mềm
• 2.3. Một số biện pháp thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5
• 2.3.1. Biện pháp 1: Sử dụng bản đồ tư duy trong kiểu bài hình thành kiến thức mới trong chủ đề Hình học môn Toán lớp 5
• 2.3.2. Biện pháp 2: Sử dụng bản đồ tư duy trong kiểu bài luyện tập, ôn tập, tổng kết
• 2.3.3. Biện pháp 4: Tổng hợp kỹ năng sử dụng bản đồ tư duy trong các tình huống dạy học chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng, thời gian, địa điểm thực nghiệm
• 3.2.1. Đối tượng thực nghiệm
• 3.2.2. Thời gian thực nghiệm
• 3.2.3. Địa điểm thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Cách thức triển khai thực nghiệm
• 3.5. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.5.1. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm
• 3.5.2. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bản đồ tư duy và ứng dụng trong giáo dục Toán học

Bản đồ tư duy là công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả, đặc biệt trong môn Toán lớp 5. Nó giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức, phát triển tư duy hình học và tăng cường khả năng ghi nhớ. Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào việc sử dụng bản đồ tư duy để hỗ trợ học sinh lớp 5 trong việc học hình học. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu các khái niệm mà còn phát triển kỹ năng tư duy logic và sáng tạo.

1.1. Cơ sở lý luận về bản đồ tư duy

Bản đồ tư duy được xây dựng dựa trên nguyên lý hoạt động của não bộ, kết hợp hình ảnh, màu sắc và từ ngữ để tạo ra một hệ thống kiến thức trực quan. Trong giáo dục Toán học, nó giúp học sinh liên kết các khái niệm hình học một cách logic. Phương pháp học này phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 5, giúp các em tiếp thu kiến thức một cách chủ động và hiệu quả.

1.2. Vai trò của bản đồ tư duy trong dạy học

Bản đồ tư duy đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng và học sinh tiếp thu kiến thức. Nó giúp học sinh phân loại và hệ thống hóa các dạng bài hình học, từ đó nâng cao học tập hiệu quả. Phương pháp dạy học này cũng khuyến khích học sinh phát huy tính sáng tạo và tự chủ trong quá trình học tập.

II. Ứng dụng bản đồ tư duy trong học hình học lớp 5

Trong Toán lớp 5, hình học là một chủ đề quan trọng đòi hỏi học sinh phải nắm vững các khái niệm cơ bản và kỹ năng giải quyết vấn đề. Bản đồ tư duy được sử dụng như một công cụ học tập để giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức và phát triển tư duy hình học. Khóa luận tốt nghiệp này đề xuất các biện pháp thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học hình học.

2.1. Thiết kế bản đồ tư duy cho hình học

Việc thiết kế bản đồ tư duy cho hình học cần tuân thủ các nguyên tắc khoa học và hệ thống. Tài liệu học hình học được sử dụng để xây dựng các nhánh kiến thức, từ cơ bản đến nâng cao. Phương pháp học này giúp học sinh dễ dàng liên kết các khái niệm và áp dụng vào giải quyết các bài toán thực tế.

2.2. Hiệu quả của bản đồ tư duy trong học tập

Kết quả thực nghiệm cho thấy, việc sử dụng bản đồ tư duy giúp học sinh lớp 5 cải thiện đáng kể khả năng ghi nhớ và hiểu sâu các khái niệm hình học. Học sinh lớp 5 cũng trở nên chủ động hơn trong việc tìm kiếm và hệ thống hóa kiến thức, từ đó nâng cao học tập hiệu quả.

III. Thực nghiệm và đánh giá hiệu quả

Khóa luận tốt nghiệp này tiến hành thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học hình học cho học sinh lớp 5. Kết quả thực nghiệm cho thấy, bản đồ tư duy không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và sáng tạo.

3.1. Quy trình thực nghiệm

Thực nghiệm được tiến hành trên hai nhóm học sinh: nhóm thực nghiệm sử dụng bản đồ tư duy và nhóm đối chứng học theo phương pháp truyền thống. Kết quả cho thấy, nhóm thực nghiệm đạt kết quả cao hơn về khả năng ghi nhớ và hiểu sâu các khái niệm hình học.

3.2. Kết quả và đánh giá

Kết quả thực nghiệm khẳng định tính khả thi và hiệu quả của bản đồ tư duy trong việc hỗ trợ học tập hình học cho học sinh lớp 5. Phương pháp dạy học này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của người học là nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra trong các văn kiện giáo dục của Việt Nam, tiêu biểu như Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Điều 5 Luật Giáo dục năm 2005. Ở cấp Tiểu học, việc hình thành thói quen tự học, phát triển tư duy logic và khả năng trừu tượng hóa cho học sinh giữ vai trò nền tảng.

Môn Toán ở trường tiểu học có tính hệ thống và logic chặt chẽ, đặc biệt là chủ đề Hình học lớp 5. Mạch kiến thức này chuyển tiếp từ các biểu tượng hình học phẳng đơn giản sang các hình phẳng phức tạp (hình tam giác, hình thang, hình tròn) và các hình không gian (hình hộp chữ nhật, hình lập phương, hình trụ, hình cầu), đòi hỏi học sinh phải nắm vững công thức tính chu vi, diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích. Tuy nhiên, phương pháp tiếp cận truyền thống khiến nhiều học sinh có xu hướng học vẹt, học thuộc lòng công thức một cách máy móc, dẫn đến việc nhầm lẫn giữa các đại lượng và biểu tượng hình học.

Bản đồ tư duy (Mind Maps) kết hợp hình ảnh, đường nét, màu sắc và từ khóa trên cơ sở tư duy liên tưởng, đóng vai trò như một phương tiện trực quan giúp học sinh hệ thống hóa và liên kết kiến thức. Dù giáo viên đã bước đầu nhận thức được vai trò của công cụ này, việc triển khai trong môn Toán nói chung và phần Hình học lớp 5 nói riêng vẫn chưa thường xuyên, thiếu quy trình bài bản. Đề tài "Sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5" do sinh viên Nguyễn Thị Huyền Trang thực hiện dưới sự hướng dẫn của T.S Phan Thị Tình tại Trường Đại học Hùng Vương nhằm giải quyết những khó khăn nêu trên.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận là hệ thống hóa các vấn đề lí luận về bản đồ tư duy, xác định quy trình thiết kế bản đồ tư duy trong môn Toán cho học sinh tiểu học, từ đó đề xuất các biện pháp thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học lớp 5 và tiến hành thực nghiệm sư phạm.

Tác giả xác định 8 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về bản đồ tư duy và việc sử dụng bản đồ tư duy trong môn Toán.
2. Nghiên cứu mục tiêu, nội dung, chuẩn kiến thức và kỹ năng môn Toán lớp 5.
3. Nghiên cứu các yếu tố hình học trong sách giáo khoa Toán lớp 5.
4. Nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của học sinh cuối cấp Tiểu học.
5. Nghiên cứu cách thức xác lập bản đồ tư duy trong môn Toán đối với học sinh tiểu học.
6. Khảo sát và đánh giá thực trạng sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5.
7. Thiết lập hệ thống bản đồ tư duy đối với phần Hình học lớp 5 để hỗ trợ học tập.
8. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất.

Khóa luận xác định đối tượng nghiên cứu là bản đồ tư duy và chủ đề Hình học trong dạy học môn Toán lớp 5. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào kĩ thuật thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy của giáo viên cũng như hoạt động học tập của học sinh trong phạm vi mạch kiến thức Hình học lớp 5; địa bàn khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại Trường Tiểu học Tân Dân, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên sự tích hợp giữa các quan điểm tâm lý học phát triển, lý thuyết tư duy logic và lý thuyết não bộ hiện đại:

• Lý thuyết phát triển nhận thức và tư duy logic: Tác giả điểm lại nền tảng tư duy từ phương pháp đàm thoại loại trừ tri thức sai của Socrates, quan điểm logic học của Gottlob Frege và Bertrand Russell, cùng lý thuyết kiến tạo nhận thức của Jean Piaget khẳng định tư duy logic hình thành qua các giai đoạn thao tác cụ thể.
• Cơ sở thần kinh và tâm lý học về bản đồ tư duy: Công trình nghiên cứu vỏ não của Roger Sperry (Đại học California) phân tích sự phân công chức năng của hai bán cầu đại não. Bán cầu não trái ưu thế về tư duy logic, ngôn ngữ, con số, phân tích, liệt kê, chuỗi tuần tự; bán cầu não phải ưu thế về nhịp điệu, không gian, tính toàn thể (gestalt), hình dung, mơ mộng, màu sắc và kích thước.
• Hai nguyên tắc cốt lõi của trí nhớ: Theo Tony Buzan (nhà nghiên cứu người Anh phát minh ra Mind Maps), trí nhớ con người vận hành dựa trên hai nguyên tắc căn bản là Tưởng tượng và Liên kết. Bản đồ tư duy kết hợp từ ngữ, màu sắc và đường nhánh phản ánh cấu trúc mạng nơ-ron tự nhiên của não bộ.
• Hiệu ứng Von Restorff (1993): Nghiên cứu của nhà tâm lý học Hedwig von Restorff chỉ ra rằng một thông tin nổi bật, khác biệt trong danh sách sẽ có xác suất được ghi nhớ cao hơn, là cơ sở cho việc dùng màu sắc, kích thước và hình ảnh nhấn mạnh trên bản đồ tư duy.
• Đặc điểm tâm sinh lý học sinh cuối cấp Tiểu học: Tri giác của học sinh lớp 5 bắt đầu gắn với mục đích và cảm xúc; chú ý có chủ định dần chiếm ưu thế nhưng tính bền vững phụ thuộc vào độ hấp dẫn của phương tiện trực quan; trí nhớ trực quan hình tượng vẫn chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ - logic; tư duy bắt đầu xuất hiện khả năng khái quát hóa lý luận nhưng kỹ năng phân tích, tổng hợp vẫn cần sự hỗ trợ của các mô hình trực quan.

Để giải quyết các nhiệm vụ đề ra, tác giả sử dụng phối hợp hệ thống các phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa các tài liệu Giáo dục học, Tâm lý học, Lí luận dạy học môn Toán tiểu học, các sách chuyên khảo về bản đồ tư duy của Tony Buzan, Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Hoàng Đức Huy và chương trình sách giáo khoa Toán lớp 5.
• Phương pháp quan sát: Dự giờ, tìm hiểu thực tiễn giảng dạy của các giáo viên dạy giỏi, nhiều kinh nghiệm môn Toán lớp 5; quan sát hành vi, mức độ hứng thú và khả năng tiếp thu của học sinh.
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (Anket): Thiết kế phiếu khảo sát thăm dò nhận thức, tần suất sử dụng, thuận lợi và khó khăn của giáo viên về việc ứng dụng bản đồ tư duy trong chủ đề Hình học lớp 5.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm tại lớp thực nghiệm và lớp đối chứng tại Trường Tiểu học Tân Dân để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp.
• Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tham vấn ý kiến của giảng viên hướng dẫn và các giảng viên giảng dạy bộ môn Toán thuộc Khoa Giáo dục Tiểu học và Mầm non, Trường Đại học Hùng Vương.

Nguồn dữ liệu của công trình bao gồm hệ thống văn bản pháp lý, chương trình sách giáo khoa Toán lớp 5, dữ liệu điều tra thực trạng từ 22 giáo viên tiểu học tại thành phố Việt Trì và kết quả đo lường định tính, định lượng từ các tiết dạy thực nghiệm sư phạm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5

Chương này trình bày tổng quan lịch sử nghiên cứu bản đồ tư duy trên thế giới và tại Việt Nam từ năm 2007 (thông qua các công trình của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Dự án THCS, các đầu sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam). Tác giả phân tích cấu tạo chuẩn của bản đồ tư duy (ý tưởng trung tâm, nhánh chính cấp 1, các nhánh cấp 2, cấp 3 tỏa ra xung quanh) và 5 nhóm quy tắc kỹ thuật theo Tony Buzan:

1. Nhấn mạnh: Sử dụng hình ảnh trung tâm, vẽ hình ở mọi vị trí, dùng nhiều màu sắc, thay đổi kích cỡ chữ và hình, bố trí cách dòng khoa học.
2. Liên kết: Sử dụng các đường nối, mũi tên một chiều hoặc đa chiều, phân định màu sắc đồng bộ theo từng nhánh, sử dụng hệ thống ký hiệu (dấu nhân, tròn, tam giác).
3. Mạch lạc: Mỗi dòng chỉ chứa một từ khóa (key word), viết từ khóa trực tiếp trên vạch liên kết, vạch và chữ cùng độ dài, các vạch nối liền mạch xuất phát từ tâm.
4. Trình tự phân cấp: Phát triển từ trung tâm ra nhánh cấp 1 (ý chính), nhánh cấp 2 và cấp 3 (chi tiết hóa).
5. Trình tự đánh số: Đánh số hoặc ký tự chữ cái theo chiều kim đồng hồ hoặc thứ tự ưu tiên khi cần trình bày bài thuyết trình/tiểu luận.

Về mặt chương trình, tác giả thống kê toàn bộ mạch kiến thức Hình học lớp 5 phân bổ từ tuần 17 đến tuần 34 trong sách giáo khoa:

Tuần	Tên bài dạy	Yêu cầu cần đạt cơ bản
17	Hình tam giác (tr. 85); Diện tích hình tam giác (tr. 87)	Nhận biết 3 cạnh, 3 đỉnh, 3 góc; phân loại 3 dạng tam giác theo góc; xác định đáy và chiều cao; nắm quy tắc tính diện tích tam giác.
18	Luyện tập (tr. 88); Hình thang (tr. 91); Diện tích hình thang (tr. 93)	Tính diện tích tam giác vuông; hình thành biểu tượng hình thang, hình thang vuông; nắm quy tắc và công thức tính diện tích hình thang.
19	Luyện tập (tr. 94); Luyện tập chung (tr. 95); Hình tròn, Đường tròn (tr. 96); Chu vi hình tròn (tr. 97)	Vận dụng tính diện tích tam giác, hình thang; nhận biết yếu tố hình tròn, dùng compa vẽ hình tròn; tính chu vi hình tròn.
20	Luyện tập (tr. 99); Diện tích hình tròn (tr. 99); Luyện tập (tr. 100); Luyện tập chung (tr. 100)	Tính đường kính khi biết chu vi; nắm công thức tính diện tích hình tròn khi biết bán kính hoặc chu vi; giải toán thực tế.
21	Luyện tập tính diện tích (tr. 103, 104); Luyện tập chung (tr. 106); Hình hộp chữ nhật, Hình lập phương (tr. 107); Diện tích xung quanh và toàn phần hình hộp chữ nhật (tr. 109)	Tính diện tích hình phức hợp; nhận biết đặc điểm hình hộp chữ nhật, hình lập phương; tính diện tích xung quanh, toàn phần hình hộp chữ nhật.
22	Luyện tập (tr. 110); Diện tích xung quanh và toàn phần hình lập phương (tr. 111); Luyện tập (tr. 112)	Vận dụng tính diện tích xung quanh và toàn phần của hình hộp chữ nhật và hình lập phương trong các bài toán đơn giản.
23	Luyện tập chung (tr. 113); Thể tích của một hình (tr. 114); Thể tích hình hộp chữ nhật (tr. 120); Thể tích hình lập phương (tr. 122)	So sánh thể tích các hình; hình thành công thức và tính thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương.
29-30	Luyện tập chung (tr. 123); Giới thiệu hình trụ, hình cầu (tr. 125)	Vận dụng tổng hợp công thức diện tích, thể tích; nhận dạng đồ vật thực tế có dạng hình trụ, hình cầu.
31-34	Luyện tập chung (tr. 127, 128); Ôn tập tính chu vi, diện tích, thể tích (tr. 166, 168, 169)	Hệ thống hóa toàn bộ công thức tính chu vi, diện tích các hình phẳng và diện tích, thể tích các hình không gian.

Về mặt thực tiễn, tác giả khảo sát 22 giáo viên dạy học môn Toán tại Trường Tiểu học Tân Dân (TP Việt Trì, Phú Thọ) và thu được các số liệu sau:

Bảng 1.2: Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của bản đồ tư duy trong dạy học Toán ở Tiểu học

Mức độ đánh giá	Số lượng (N = 22)	Tỉ lệ (%)
Rất cần thiết	7	31,82
Cần thiết	14	63,64
Bình thường	1	4,54
Không cần thiết	0	0,00
Tổng cộng	22	100,00

Bảng 1.3: Mức độ thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học chủ đề Hình học của giáo viên

Tần suất sử dụng	Số lượng (N = 22)	Tỉ lệ (%)
Luôn luôn	0	0,00
Thường xuyên	0	0,00
Thỉnh thoảng	15	68,18
Chưa bao giờ	7	31,82
Tổng cộng	22	100,00

Kết quả cho thấy có tới 95,46% giáo viên đánh giá việc sử dụng bản đồ tư duy là cần thiết và rất cần thiết, tuy nhiên 100% giáo viên chưa sử dụng thường xuyên (68,18% thỉnh thoảng, 31,82% chưa từng sử dụng). Nguyên nhân xuất phát từ việc giáo viên lớn tuổi gặp hạn chế về công nghệ thông tin, e ngại mất nhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng, chưa nắm vững nguyên tắc thiết kế dẫn đến sơ đồ thiếu logic, đồng thời chưa rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ cho học sinh.

Chương 2: Đề xuất một số biện pháp hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5 bằng bản đồ tư duy

Tác giả đề xuất 4 nguyên tắc sư phạm khi thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy:

• Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học: Đảm bảo tính chính xác của các định nghĩa, công thức hình học; phân nhánh rành mạch; cô đọng nội dung bằng từ khóa chuẩn xác.
• Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống: Bản đồ phải phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa các khái niệm hình học (ví dụ: hình lập phương là trường hợp đặc biệt của hình hộp chữ nhật).
• Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu: Bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng của từng tiết dạy và hỗ trợ học sinh khắc phục các lỗi sai thường gặp.
• Nguyên tắc phát huy tính tích cực của học sinh: Học sinh trực tiếp tham gia vẽ, bổ sung và thuyết minh bản đồ thay vì chỉ quan sát thụ động sản phẩm in sẵn của giáo viên.

Quy trình thiết kế bản đồ tư duy được hướng dẫn qua 2 hình thức:

• Thiết kế thủ công (vẽ tay) gồm 5 bước:
  • Bước 1: Xác định từ khóa: Lọc các thuật ngữ then chốt (đáy, chiều cao, diện tích xung quanh, bán kính...), tránh viết câu văn dài.
  • Bước 2: Vẽ chủ đề/ý tưởng trung tâm: Đặt giấy trắng nằm ngang (không dùng giấy kẻ ô), vẽ hình ảnh hoặc viết tên chủ đề ở chính giữa tờ giấy kết hợp màu sắc nổi bật.
  • Bước 3: Vẽ các tiêu đề phụ (nhánh chính cấp 1): Viết chữ in hoa trên các nhánh nét dày, gắn liền với tâm và hướng chéo góc.
  • Bước 4: Vẽ các nhánh cấp 2, cấp 3: Dùng nét cong mềm mại nối tiếp vào nhánh cấp 1, mỗi nhánh chứa một từ khóa hoặc một công thức, các nhánh thuộc cùng một nhánh chính vẽ cùng màu sắc.
  • Bước 5: Thêm hình ảnh minh họa: Vẽ các biểu tượng hình học trực quan, ký hiệu toán học hoặc hình vẽ hài hước để kích thích trí nhớ thị giác.
• Thiết kế bằng phần mềm iMindMap gồm 3 bước:
  • Bước 1: Tạo Central Idea (vào File > New > chọn biểu tượng > Start, nhấp đúp để đổi font, cỡ chữ).
  • Bước 2: Tạo các nhánh bằng biểu tượng dấu cộng (chọn 1 trong 3 loại: nhánh trơn, nhánh kèm hộp văn bản, hoặc nhánh liên kết; dùng chuột điều chỉnh mũi tên 4 chiều để định vị).
  • Bước 3: Nhập từ khóa, công thức vào hộp văn bản hoặc trên thân nhánh, gán màu sắc và chèn biểu tượng đồ họa.

Hệ thống các biện pháp dạy học cụ thể được đề xuất bao gồm:

• Biện pháp 1: Sử dụng bản đồ tư duy trong kiểu bài hình thành kiến thức mới: Giáo viên hướng dẫn học sinh lập nhánh trung tâm từ đầu bài học, sau mỗi hoạt động khám phá thì bổ sung từ khóa, công thức và đặc điểm hình học tương ứng vào các nhánh con.
• Biện pháp 2: Sử dụng bản đồ tư duy trong kiểu bài luyện tập, ôn tập, tổng kết: Cho học sinh làm việc nhóm hoặc cá nhân để xâu chuỗi, so sánh công thức tính chu vi, diện tích, thể tích của các hình đã học (như hệ thống hóa toàn bộ công thức tính diện tích hình phẳng ở tuần 31 hoặc diện tích/thể tích hình khối ở tuần 32-33).
• Biện pháp 4: Tổng hợp kỹ năng sử dụng bản đồ tư duy trong các tình huống dạy học: Rèn luyện cho học sinh kỹ năng ghi chú nhanh bằng sơ đồ trong quá trình giải các bài toán hình học có lời văn phức tạp.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Nội dung chương 3 trình bày việc kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất tại Trường Tiểu học Tân Dân, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Tác giả lựa chọn đối tượng thực nghiệm là học sinh lớp 5, phân chia thành lớp thực nghiệm (học theo các giáo án có tích hợp thiết kế và sử dụng bản đồ tư duy) và lớp đối chứng (học theo tiến trình dạy học thông thường).

Quá trình đánh giá được thực hiện qua hai kênh:

• Đánh giá định tính: Quan sát thái độ, mức độ tập trung, tính tự giác và sự hào hứng của học sinh. Học sinh lớp thực nghiệm thể hiện sự chú ý cao hơn, thảo luận nhóm sôi nổi, ghi nhớ công thức nhanh và ít nhầm lẫn khi nhận diện đặc điểm các hình.
• Đánh giá định lượng: Thông qua bài kiểm tra khảo sát chất lượng sau bài học (được tổng hợp trong Bảng 3.2 và minh họa bằng Biểu đồ 3.1 trong văn bản khóa luận), kết quả kiểm tra của lớp thực nghiệm đạt tỉ lệ điểm khá, giỏi cao hơn rõ rệt và tỉ lệ học sinh đạt điểm dưới trung bình giảm so với lớp đối chứng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể sau:

• Khảo sát định lượng chính xác thực trạng dạy học chủ đề Hình học lớp 5 tại Trường Tiểu học Tân Dân, chỉ ra khoảng cách giữa nhận thức tích cực (95,46% đánh giá cần thiết) và thực tế triển khai còn rất hạn chế (0% thường xuyên sử dụng, 31,82% chưa bao giờ sử dụng).
• Xây dựng thành công quy trình chuẩn hóa gồm 5 bước vẽ thủ công và 3 bước thiết kế trên phần mềm iMindMap, gắn liền với các yêu cầu cần đạt của toàn bộ 18 tuần dạy học mạch Hình học lớp 5.
• Đề xuất hệ thống biện pháp sư phạm ứng dụng bản đồ tư duy theo từng loại hình tiết học (hình thành kiến thức mới, luyện tập - ôn tập, tổng kết giải toán).
• Minh chứng qua thực nghiệm sư phạm cho thấy việc sử dụng bản đồ tư duy giúp học sinh ghi nhớ bền vững các công thức tính diện tích, thể tích và phát triển năng lực tư duy liên tưởng, phân tích hình học.

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, đề tài đã hệ thống hóa lý luận dạy học hình học tiểu học gắn với lý thuyết xử lý thông tin của não bộ; cung cấp bộ ngữ liệu, bảng phân loại kiến thức và các mẫu sơ đồ tư duy thực tế làm tài liệu tham khảo trực tiếp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và giáo viên tiểu học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế do tác giả tự nhận định:

• Địa bàn khảo sát thực trạng và tiến hành thực nghiệm sư phạm mới chỉ thực hiện trên phạm vi quy mô nhỏ tại Trường Tiểu học Tân Dân, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ với cỡ mẫu khảo sát giáo viên là 22 người.
• Thời gian tiến hành thực nghiệm sư phạm còn hạn chế trong khuôn khổ thời gian làm khóa luận tốt nghiệp đại học, chưa thể theo dõi tác động lâu dài của phương pháp lên toàn bộ các mạch kiến thức khác trong cả năm học.

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài là mở rộng phạm vi ứng dụng bản đồ tư duy sang các mạch kiến thức khác của môn Toán Tiểu học (Số học, Đại lượng và đo đại lượng, Giải toán có lời văn) và thử nghiệm trên các khối lớp khác (lớp 3, lớp 4) cũng như trên nhiều địa bàn trường học có điều kiện cơ sở vật chất khác nhau.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Mầm non: Tham khảo phương pháp xây dựng giáo án toán tích hợp sơ đồ tư duy, cấu trúc một bài khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm sư phạm.
• Giáo viên Tiểu học đang giảng dạy khối lớp 5: Sử dụng trực tiếp Bảng phân phối kiến thức và yêu cầu cần đạt chủ đề Hình học (từ tuần 17 đến tuần 34), áp dụng quy trình 5 bước vẽ tay hoặc thao tác phần mềm iMindMap để thiết kế bài giảng trực quan.
• Cán bộ quản lý chuyên môn tại các trường tiểu học: Sử dụng làm tài liệu định hướng trong các buổi sinh hoạt chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học môn Toán theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận dựa trên những cơ sở tâm lý học và thần kinh học nào để khẳng định tính hiệu quả của bản đồ tư duy?
Tác giả dựa trên nghiên cứu phân chức năng hai bán cầu đại não của Roger Sperry (não trái phụ trách logic, từ ngữ, con số; não phải phụ trách hình ảnh, màu sắc, không gian), nguyên lý ghi nhớ qua Tưởng tượng và Liên kết của Tony Buzan, cùng Hiệu ứng Von Restorff (1993) về khả năng ghi nhớ vượt trội đối với các đối tượng trực quan nổi bật.

2. Khảo sát thực trạng tại Trường Tiểu học Tân Dân phản ánh mâu thuẫn gì trong việc sử dụng bản đồ tư duy của giáo viên?
Khảo sát 22 giáo viên cho thấy 95,46% giáo viên nhận thức việc dùng bản đồ tư duy là cần thiết và rất cần thiết (14 người chọn Cần thiết, 7 người chọn Rất cần thiết). Tuy nhiên, về tần suất thực tế, 0% giáo viên sử dụng thường xuyên hoặc luôn luôn; có tới 68,18% (15 người) chỉ thỉnh thoảng sử dụng và 31,82% (7 người) chưa bao giờ sử dụng trong dạy học Hình học.

3. Tác giả đề xuất quy trình vẽ bản đồ tư duy thủ công gồm những bước cụ thể nào?
Quy trình gồm 5 bước:

• Bước 1: Xác định các từ khóa ngắn gọn, cô đọng;
• Bước 2: Vẽ chủ đề/ý tưởng trung tâm ở chính giữa tờ giấy trắng không kẻ ô đặt nằm ngang;
• Bước 3: Vẽ các tiêu đề phụ (nhánh chính cấp 1) bằng chữ in hoa trên nhánh dày hướng chéo góc;
• Bước 4: Vẽ các nhánh cấp 2, cấp 3 bằng nét cong mềm mại, cùng màu cho một nhánh lớn;
• Bước 5: Thêm các hình ảnh minh họa, biểu tượng toán học trực quan.

4. Phần mềm máy tính nào được giới thiệu trong khóa luận để thiết kế bản đồ tư duy và gồm những loại nhánh nào?
Khóa luận sử dụng phần mềm iMindMap do chính Tony Buzan phát triển. Trong phần mềm này, hệ thống nhánh được chia thành 3 loại: nhánh trơn, nhánh kèm hộp văn bản và nhánh liên kết.

5. Mạch kiến thức chủ đề Hình học lớp 5 được phân bổ trong chương trình học từ tuần bao nhiêu và gồm những nội dung trọng tâm nào?
Chủ đề Hình học lớp 5 kéo dài liên tục từ tuần 17 đến tuần 34 của năm học. Nội dung bao gồm nhận biết và tính diện tích hình tam giác, hình thang; nhận biết và tính chu vi, diện tích hình tròn; nhận biết đặc điểm, tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích của hình hộp chữ nhật, hình lập phương; nhận biết hình trụ và hình cầu.

Kết luận

Khóa luận "Sử dụng bản đồ tư duy hỗ trợ học tập chủ đề Hình học trong môn Toán lớp 5" của tác giả Nguyễn Thị Huyền Trang đã giải quyết trọn vẹn cả phương diện lý luận và thực tiễn về đổi mới phương pháp dạy học toán tiểu học. Tác giả đã phân tích sâu sắc cơ sở khoa học của bản đồ tư duy, khảo sát chân thực thực trạng giảng dạy tại Trường Tiểu học Tân Dân (Phú Thọ) và đề xuất quy trình thiết kế rõ ràng bằng cả hình thức thủ công lẫn phần mềm iMindMap. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định việc ứng dụng bản đồ tư duy giúp học sinh ghi nhớ vững chắc kiến thức hình học, khắc phục lối học vẹt và nâng cao chất lượng học tập môn Toán lớp 5.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY HỖ TRỢ HỌC TẬP CHỦ ĐỀ HÌNH HỌC TRONG MÔN TOÁN LỚP 5 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Việc hình thành và rèn luyện tư duy logic đã được nghiên cứu từ rất lâu trong lịch sử. Ngay từ thời cổ đại, các nhà thông thái như Socraer đã đưa phương pháp sử dụng bảng hỏi để gạt bỏ những tri thức sai, đạt tới những chân lí.

Bằng việc sử dụng những bảng hỏi ông đã bắt đầu nhấn mạnh đến tính thiết yếu của tư duy logic như tính chặt chẽ, mạch lạc, suy luận đi từ những vấn đề đơn giản đến những vấn đề phức tạp. Vào đầu thế kỉ XX nhiều nhà toán học đã đưa ra được những quan điểm nêu bật được vai trò cũng như vị trí của tư duy logic. Chẳng hạn như Frege và Ruseell đã có “ý đồ xếp logic vào trung tâm những hoạt động trí tuệ bằng cách quy luật những chân lí toán học về chân lí logic”. Nhà tâm lí học Piaget cũng khẳng định trong lí thuyết “Trẻ em xây dựng” rằng: Logic xuất hiện từ một chuỗi những giai đoạn.

Trẻ em xây dựng thao tác tư duy thông qua việc hội nhập hành vi suy nghĩ về thao tác này. Ngay từ đầu thế kỉ XXI, nhiều nhà khoa học trên thế giới đã tập trung nghiên cứu về cơ chế ghi nhớ và khả năng tư duy của bộ não, một trong những người đi đầu trong lĩnh vực này là Tony. Ông đã xây dựng tên tuổi của mình từ một ý tưởng rất đơn giản mà ông gọi là Mind Maps (bản đồ tư duy). Bản đồ tư duy được mệnh danh "công cụ vạn năng cho bộ não, là phương pháp ghi nhớ đầy sáng tạo, hiện đang được hơn 250 triệu người trên thế giới sử dụng, đã và đang đem lại những hiệu quả thực sự, nhất là trong lĩnh vực giáo dục và kinh doanh.

Tony Buzan đã nghiên cứu những phát hiện về não bộ con người để làm cơ sở cho việc nếu con người sử dụng bản đồ tư duy sẽ là hoàn toàn phù hợp với sự phát triển và hoạt động tự nhiên của não bộ. Bản đồ tư duy cũng chính là một lộ trình tư duy nếu càng sử dụng nhiều, nhiều lộ trình sẽ được lập ra và nhờ đó các suy nghĩ sẽ được thông suốt, mau lẹ và hiệu quả hơn[14]. Trên thế giới hiện nay đang diễn ra những chuyển biến trong lĩnh vực giáo dục. Xu hướng giáo dục đang phát triển với mục tiêu: đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp, phát huy tính tích cực, chủ động cũng như khả năng tự học, tự nghiên cứu của người học.

Trong nước Ở Việt Nam từ năm 2007 đến nay nhiều cuốn sách của ông đã được dịch ra tiếng Việt và thu hút sự quan tâm của rất nhiều độc giả đó là cuốn: Bản đồ tư duy trong công việc; Bản đồ tư duy quản trị,… các cuốn sách này nhấn mạnh tầm quan trọng của phương pháp tư duy, cách ghi nhớ và phát triển ý tưởng. Một nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam kết hợp với Dự án Trung học cơ sở đã nghiên cứu phương pháp này từ nhiều năm trước và bắt đầu đưa vào dạy thử nghiệm từ năm học 2008-2009 ở một số trường Hà Nội, Hà Tây (cũ) và Bắc Giang. Trong thời gian đó các tác giả đã có một số công bố trên các Tạp chí khoa học của ngành và tổ chức các hội thảo, tập huấn cho giáo viên ở một số địa phương. Năm 2011, 2012, Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam đã xuất bản một số cuốn sách về bản đồ tư duy, đó là: Thiết kế bản đồ tư duy dạy họ môn toán; Bộ sách dạy tốt, học tốt các môn học bằng bản đồ tư duy (một cuốn tiểu học; một cuốn Trung học cơ sở và Trung học phổ thông).

Đổi mới phương pháp dạy học và sáng tạo với bản đồ tư duy của các tác giả Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy. Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học hợp tác nhóm của tác giả Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy trong Kỷ yếu hội thảo quốc gia về toán học ở trường phổ thông. Bản đồ tư duy đổi mới dạy học của tác giả Hoàng Đức Huy, xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh [6]. Hay theo các tác giả Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy: bản đồ tư duy còn gọi là sơ đồ tư duy là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý 9 chính của một nội dung, hệ thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết và sự liên tưởng.Việc giúp học sinh hình thành và rèn luyện tư duy để vận dụng vào học tập là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của những người làm công tác giáo dục.

Trong xu hướng đó, Giáo dục Việt Nam cũng đã và đang có nhiều thay đổi mau lẹ, mạnh mẽ để hòa nhập với nền giáo dục hiện đại trên thế giới, đặc biệt là vấn đề đổi mới phương pháp dạy và học trong nhà trường. Tại Nghi quyết của hội nghị Trung ương lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (2- 1996) có đoạn: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học” [8] .Cũng tại Khoản 2, Điều 5, Luật giáo dục 2005 cũng đã khẳng định: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [12]. Hiện nay, học tập theo bản đồ tư duy là một phương pháp học được khuyến khích áp dụng rộng rãi, nhất là đối với sinh viên. Trong xu thế hội nhập của đất nước, vai trò của phương pháp học này càng trở nên quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả học tập của người học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung.

Một số lý luận chung về bản đồ tư duy 1. Quan niệm về bản đồ tư duy Bản đồ tư duy là một bản đồ nhằm trình bày một cách rõ ràng những ý tưởng mang tính kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhân hay một nhóm về một chủ đề. Bản đồ tư duy có thể được viết trên giấy, trên bảng hay thực hiện trên máy tính. Ở giữa bản đồ tư duy là một ý tưởng hay hình ảnh trung tâm.

Ý tưởng hay hình ảnh trung tâm này sẽ được phát triển bằng các nhánh đặc trưng cho các ý chính và đều được nối vào các nhánh trung tâm. Các nhánh chính lại được phân chia thành các nhánh cấp 2, cấp 3,.Trên các nhánh, ta có thêm các hình ảnh hay kí hiệu cần thiết. Nhờ sự kết nối giữa các nhánh, các ý tưởng được liên kết với 10 nhau khiến bản đồ tư duy có thể bao quát được các ý tưởng trên một phạm vi sâu rộng mà các ý tưởng thông thường thông thể làm được. [13] Bản đồ tư duy được mệnh danh là “công cụ vạn năng” của bộ não là phương pháp ghi chú đầy sáng tạo, hiện đang được hơn 250 triệu người trên thế giới sử dụng đã và đang đem lại những hiệu quả thực sự, nhất là trong lĩnh vực giáo dục và kinh doanh.

Chúng ta thấy việc sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học toán ở Tiểu học là: - Hình thức ghi chép lại các nội dung toán bằng các hình ảnh, màu sắc, đường nét, chữ viết,… (sản phẩm tạo ra là “hình ảnh” thể hiện mối liên hệ, liên kết giữa các kiến thức được gọi là các sơ đồ, bản đồ, lược đồ). Qua cách thức tạo nên các bản đồ tư duy đó, ta thấy được cách suy nghĩ, cách lập luận, lối tư duy toán học đặc biệt là tư duy tích cực của học sinh. - Việc thực hiện các thao tác nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng ý tưởng về một vấn đề toán học nào đó. Qua đó, phát triển trí tưởng tượng và sự sáng tạo trong học toán của học sinh.

- Kĩ thuật dạy và học toán giúp giáo viên và học sinh hình thành kiến thức toán học mới, tóm tắt, hệ thống hóa và ôn tập kiến thức toán. Kĩ thuật này góp phần nâng cao cách ghi chép, bằng cách dùng giản đồ ý, tổng thể của vấn đề được chỉ ra dưới dạng của một hình, trong đó các đối tượng liên hệ với nhau bằng các đường nối. Với cách thức đó, các dữ liệu được ghi nhớ, nhìn nhận dễ dàng và nhanh chóng hơn. - Tùy vào mục đích sử dụng của giáo viên và học sinh trong dạy - học toán mà bản đồ tư duy có thể là một kĩ thuật dạy học được sử dụng trong các phương pháp dạy học toán; là một phương pháp dạy học, phương pháp tự học tích cực; là một phương tiện, công cụ dạy học toán ở Tiểu học.

Lịch sử phát triển của bản đồ tư duy Tony Buzan là người phát minh ra bản đồ tư duy. Ông sinh năm 1942 tại Luân Đôn, Anh. Năm 1964 ông nhận bằng danh dự môn tâm lý, toán học và khoa học phổ thông. Ông là nhà nghiên cứu hàng đầu về não bộ và phương pháp học tập, ông làm cố vấn cho nhiều bộ, nghành trong Chính phủ, cho các Tập đoàn đa 11 Quốc gia (BP, IBM, Walt Disney.) và là nhà thuyết trình thường xuyên của các doanh nghiệp quốc tế, các trường đại học hàng đầu.

Ông còn là cố vấn cho huấn luyện viên, vân động viên Olympic quốc tế, đội chèo thuyền Olympic và đội cờ quốc tế Anh. Ngoài ra, ông còn là chủ tịch Quỹ nghiên cứu về não bộ (Brain Foundation), nhà sáng lập tổ chức Brain Trust và các giải vô địch về trí nhớ, tư duy. Ông đã vinh dự nhận phần thưởng Lãnh đạo YPO, là khen thưởng của EDS phần thưởng Eagle Catcher – dành cho những người đã nỗ lực thực hiện được các việc bất khả thi. Trong số những cuốn bán chạy nhất của ông là cuốn “Sử dụng trí tuệ của bạn” (Use your head) và các tác phẩm khác trong bộ sách về tư duy.

Các tác phẩm của ông đã được xuất bản ở hơn 100 quốc gia và được dịch sang 30 thứ tiếng. Đây là câu chuyện của Tony Buzan kể về lịch sử hình thành bản đồ tư duy [14]. Cơ sở tâm lí học của bản đồ tư duy Roger Sperry thuộc đại học California đã công bố kết quả nghiên cứu rằng phần tiến hóa nhất của não bộ là vỏ não.