ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- VƢƠNG THỊ THU THỦY NHỮNG ẢNH HƢỞNG TỪ VIỆC VIỆT NAM GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2008-2013 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- VƢƠNG THỊ THU THỦY NHỮNG ẢNH HƢỞNG TỪ VIỆC VIỆT NAM GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2008-2013 Chuyên ngành Kinh tế quốc tế Mã số: 60 31 01 06 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN VIỆT KHÔI XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN Hà Nội - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đam toàn bộ nội dung luận văn này là do bản thân tự nghiên cứu từ những nguồn tài liệu tham khảo. Tất cả thông tin, dữ liệu và số liệu trích dẫn đều có nguồn gốc tin cậy. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính xác thực của bài viết. LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành nghiên cứu “Những ảnh hưởng từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2008 – 2013” tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ, hƣớng dẫn và góp ý chân thành của các quý thầy cô, các cơ quan chuyên môn, cơ quan công tác, gia đình và bạn bè. Trƣớc hết, tôi xin bày tỏ lời cám ơn sâu sắc nhất đến thầy giáo hƣớng dẫn của tôi – PGS. Nguyễn Việt Khôi – giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế - Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Thầy là ngƣời đã dành rất nhiều thời gian để chỉnh sửa, góp ý cũng nhƣ đƣa ra những lời khuyên rất hữu ích để tôi có thể hoàn thiện nghiên cứu này. Tôi cũng muốn gửi lời cám ơn chân thành đến các cơ quan chuyên môn nhƣ Sở Kế hoạch và Đầu tƣ thành phố Hà Nội, Sở Công thƣơng thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi, cung cấp những số liệu thực tế rất cần thiết cho Luận văn. Cuối cùng, tôi xin cám ơn gia đình và bạn bè đã luôn ở bên, động viên khuyến khích tôi hoàn thành khóa học này. TÓM TẮT LUẬN VĂN Tên luận văn: Những ảnh hƣởng từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2008-2013 Tác giả: Vƣơng Thị Thu Thủy Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế Bảo vệ năm: 2015 Giáo viên hƣớng dẫn: TS. Nguyễn Việt Khôi Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: * Mục đích nghiên cứu: Luận văn tập trung phân tích những ảnh hƣởng tích cực và tiêu cực từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2008-2013. * Nhiệm vụ nghiên cứu: - Nhận diện những ảnh hƣởng mà WTO tạo ra cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu. - Phân tích các ảnh hƣởng tích cực và tiêu cực đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu của thành phố Hà Nội khi Việt Nam gia nhập WTO (giai đoạn 2008-2013). - Đƣa ra những hàm ý chính sách giúp doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội phát huy tối đa những ảnh hƣởng tích cực và hạn chế tối thiểu các ảnh hƣởng tiêu cực do WTO tạo ra. Những đóng góp mới của luận văn: Hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang là xu thế toàn cầu và Việt Nam cũng không thể tách ra khỏi xu tế đó. Việc hội nhập kinh tế quốc tế đã đem đến cho Việt Nam những tiến bộ và phát triển nhất định, trong đó có thể nhận định việc Việt Nam gia nhập WTO là một trong những dấu mốc quan trọng nhất. Đã có rất nhiều nghiên cứu trƣớc đây phân tích tác động của WTO đến Việt Nam. Cũng có nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã đề cập đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam (những thuận lợi và thách thức) trong quá trình Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, đƣa ra những gợi ý chính sách để phát triển hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Cũng có nghiên cứu nhỏ về tác động của việc gia nhập WTO đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam (nói chung). Tuy nhiên, chƣa có nghiên cứu nào đề cập đến những ảnh hƣởng từ việc hội nhập kinh tế quốc tế (Việt Nam gia nhập WTO) đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên một khu vực cụ thể (ví dụ nhƣ trên địa bàn Thành phố Hà Nội). Do vậy luận văn của tác giả là một công trình nghiên cứu độc lập đầu tiên về vấn đề này. MỤC LỤC Danh mục các từ viết tắt.i Danh mục bảng biểu.ii Danh mục hình vẽ. iii MỞ ĐẦU.1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỘI NHẬP WTO ẢNH HƢỞNG ĐÉN DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU.1 Tổng quan nghiên cứu.2 Một số vấn đề chung về hội nhập WTO ảnh hƣởng đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu.1 Một số nhận thức chung về WTO.2 Các tác động của việc gia nhập WTO theo mô hình lý thuyết.3 Việt Nam với WTO.1 Tiến trình Việt Nam gia nhập WTO.2 Những thỏa thuận được thực thi trong 5 năm sau khi Việt Nam gia nhập WTO:. 16 CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Phƣơng pháp thu thập số liệu:.2 Phƣơng pháp nghiên cứu:. 20 CHƢƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU Ở HÀ NỘI.1 Thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập trên địa bàn Thành phố Hà Nội.1 Giai đoạn trước khi gia nhập WTO (2005 – 2007).2 Sau khi Việt Nam gia nhập WTO (2008 – 2013).2 Đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu ở Hà Nội.1 Những thành tựu đạt được.2 Những mặt còn hạn chế. 31 CHƢƠNG 4: ẢNH HƢỞNG CỦA VIỆC GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU Ở HÀ NỘI.1 Các ảnh hƣởng tích cực.1 Ảnh hưởng từ thuận lợi hóa việc tiếp cận thị trường nước ngoài .2 Ảnh hưởng từ sự thay đổi môi trường cạnh tranh.3 Ảnh hưởng từ các qui chuẩn luật pháp.4 Ảnh hưởng từ hoạt động đầu tư.5 Ảnh hưởng từ việc thực thi các cam kết về sở hữu trí tuệ.2 Các ảnh hƣởng tiêu cực.1 Ảnh hưởng thay đổi môi trường cạnh tranh.2 Ảnh hưởng quốc tế hóa thị trường nội địa.3 Ảnh hưởng từ thuận lợi hóa việc tiếp cận thị trường trong nước.4 Ảnh hưởng từ các qui chuẩn luật pháp.5 Ảnh hưởng từ sức ép của các đối tác kinh tế trong khu vực và trên thế giới.6 Ảnh hưởng từ việc thực thi các cam kết về sở hữu trí tuệ.3 Phản ứng của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội.1 Phản ứng điều chỉnh thụ động.2 Phản ứng điều chỉnh tự phát.3 Phản ứng điều chỉnh mày mò. 51 CHƢƠNG 5: ĐÁNH GIÁ TRIỂN VỌNG VÀ NHỮNG HÀM Ý CHÍNH SÁCH.1 Triển vọng phát triển của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu .1 Những thuận lợi và khó khăn.2 Định hướng hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong thời gian tới.2 Những hàm ý chính sách.1 Đối với các cơ quan quản lý nhà nước.2 Đối với các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu. 64 Danh mục tài liệu tham khảo. 66 PHẦN PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa Tiếng Anh Nguyên nghĩa Tiếng Việt 1. DN Doanh nghiệp 2. TP Hà Nội Thành phố Hà Nội 3. UBND Ủy ban nhân dân 4. VCCI Phòng Thƣơng mại và Công nghiệp Việt Nam 5. XHCN Xã hội chủ nghĩa 6. XNK Xuất nhập khẩu 7. ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Asian Nations Đông Nam Á 8. GATS General Agreement on Hiệp định chung về Trade in Services Thƣơng mại dịch vụ 9. GATT General Agreement on Hiệp định chung về Thuế Tariffs and Trade quan và Thƣơng mại 10. GDP Gross Domistic Products Tổng sản phẩm quốc nội 11. MFN Most Favoured Nation Tối huệ quốc 12. NT National Treatment Đãi ngộ quốc gia 13. TPRB Trade Policy Review Body Cơ quan rà soát chính sách thƣơng mại 14. TPRM Trade Policy Review Cơ chế rà soát chính sách Mechanism thƣơng mại 15. TRIMs Trade-related investment Các biện pháp đầu tƣ liên measures quan đến Thƣơng mại 16. TRIPS Trade-related aspects of Các khía cạnh của Quyền intellectual property rights sở hữu trí tuệ liên quan đến Thƣơng mại 17. WTO World Trade Organization Tổ chức Thƣơng mại Thế giới i DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Bảng Nội dung Trang Bảng tỷ trọng xuất khẩu của Hà Nội so 1 Bảng 3.1 22 với cả nƣớc Bảng kim ngạch xuất khẩu của Hà Nội 2 Bảng 3.2 23 chia theo thành phần kinh tế Kim ngạch xuất khẩu chia theo thị trƣờng 3 Bảng 3.3 25 xuất khẩu 4 Bảng 3.4 Những nhóm hàng nhập khẩu chính 28 Kim ngạch nhập khẩu chia theo thị 5 Bảng 3.5 29 trƣờng nhập khẩu Thời gian cắt giảm thuế suất trong cam 6 Bảng 4.1 42 kết WTO của Việt Nam Mức thuế cam kết bình quân theo nhóm 7 Bảng 4.2 43 ngành hàng chính ii DANH MỤC HÌNH VẼ STT Hình Nội dung Trang Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu chia theo 1 Hình 3.1 23 thành phần kinh tế 2 Hình 3.2 Kim ngạch nhập khẩu của Hà Nội 27 3 Hình 3.3 Cán cân xuất nhập khẩu của TP Hà Nội 30 iii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: * Lý do chọn đề tài: Trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nƣớc ta hiện nay, các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu có vai trò to lớn trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nƣớc cũng nhƣ mỗi địa phƣơng. Những doanh nghiệp thuộc loại này không chỉ góp phần tích cực trong tạo việc làm và thu hút lao động mà còn đáp ứng nhanh nhạy nhu cầu tiêu dùng của dân cƣ, thông qua đó ảnh hƣởng đến việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân. Việc phát triển doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu cho phép khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn, công nghệ và thị trƣờng; tạo công ăn việc làm cho ngƣời lao động; đóng góp vào tăng trƣởng GDP và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; giảm bớt chênh lệch giàu nghèo; hỗ trợ cho sự phát triển các doanh nghiệp lớn; duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống.
