Lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, Luận văn gồm 05 chƣơng chính: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và một số vấn đề chung về hội nhập WTO ảnh hƣởng đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Phân tích thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu ở Hà Nội Chƣơng 4: Ảnh hƣởng của việc gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu ở Hà Nội Chƣơng 5: Đánh giá triển vọng và những hàm ý chính sách 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỘI NHẬP WTO ẢNH HƢỞNG ĐÉN DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU 1.1 Tổng quan nghiên cứu * Những tài liệu nghiên cứu về hội nhập kinh tế quốc tế và WTO: Ngô Văn Điểm (chủ biên - 2004) bên cạnh việc cung cấp những kiến thức cơ bản về toàn cầu hóa, tác giả đã đi sâu phân tích quá trình nƣớc ta tham gia toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế. Tác giả phân tích sâu một số thành tựu đáng kể trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp cụ thể giúp cho các nhà hoạch định chính sách ở nƣớc ta có những điều chỉnh cho phù hợp với tình hình và nhiệm vụ mới. Bộ Thƣơng mại (2005) cũng đã cung cấp cho ngƣời đọc những hiểu biết cơ bản về hội nhập kinh tế quốc tế nói chung cũng nhƣ giới thiệu về một số tổ chức kinh tế quốc tế nhƣ WTO, ASEAN, APEC, ASEM). Cuốn sách đƣợc các giáo sƣ, tiến sĩ, các chuyên gia có nhiều năm công tác về lĩnh vực hội nhập kinh tế quốc tế trong và ngoài ngành biên soạn.
Cuốn sách đã giới thiệu rất khoa học về chi tiết về khái niệm, quá trình hình thành, những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế, của các tổ chức kinh tế quốc tế cũng nhƣ quá trình hội nhập của Việt Nam vào các tổ chức đó. * Những tài liệu nghiên cứu về hoạt động xuất nhập khẩu gắn với hội nhập kinh tế quốc tế: Phạm Quang Thao (2003) đã đƣa ra cái nhìn chung về tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ năm 1990 đến năm 2003. Với phƣơng pháp nghiên cứu truyền thống (phân tích, tổng hợp), tác giải nghiên cứu đã cho ngƣời đọc thấy đƣợc thực trạng xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam 6 thời kỳ 1990-2003, qua đó đánh giá thành tự, hạn chế cũng nhƣ nguyên nhận đạt đƣợc những thành tựu và hạn chế trọng hoạt động xuất nhập khẩu của nƣớc ta. Cuối cùng, tác giả đƣa ra những nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa ngày càng phát triển.
Trần Văn Đoàn và cộng sự (2011) với mục tiêu của tác giả là tiến hành nghiên cứu cơ hội và thách thức, đánh giá tình hình xuất nhập khẩu qua các năm (2006-2011), đƣa ra giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung. Nhƣ vậy, trong nghiên cứu này tác giả cũng chỉ nêu ra tình hình (thực trạng) xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong giai đoạn 2006- 2011 mà chƣa nêu đƣợc những tác động của việc Việt Nam gia nhập WTO đến hoạt động xuất nhập khẩu. Nguyễn Thị Hà (2011) với việc phân chia thành 3 chƣơng truyền thống, sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu thống kê mô tả, phân tích, so sánh, đề án đã nêu khái quát vai trò của ngành thủy sản đối với nền kinh tế quốc dân, tổng quan chung về WTO và những cam kết của Việt Nam với WTO. Đề án tập trung phân tích thực trạng xuất khẩu ngành thủy sản ở Việt Nam trƣớc những tác động từ WTO.
Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong thời gian tiếp theo. Sở Công thƣơng Hà Nội (2013) với phƣơng pháp mô tả, phân tích, đánh giá đã đƣa ra những số liệu về tình hình xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn Thủ đô, qua đó khái quát qua những mặt tích cực cũng nhƣ hạn chế của các doanh nghiệp. Đồng thời Báo cáo cũng đƣa một số giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn trong thời gian tới. * Những tài liệu nghiên cứu về doanh nghiệp gắn với hội nhập kinh tế quốc tế: Bùi Thị Thúy (2010) cho ngƣời đọc cái nhìn tổng quát về những vấn đề nói chung liên quan đến doanh nghiệp (khái niệm, phân loại doanh nghiệp), 7 những thuận lợi và khó khăn mà doanh nghiệp đối mặt.
Đồng thời nghiên cứu tập trung phân tích những cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, cũng nhƣ đƣa ra một số giải pháp giúp doanh nghiệp Việt Nam phát triển hơn trong bối cảnh hội nhập. Trong nghiên cứu, nhóm học viên chủ yếu sử dụng phƣơng pháp mô tả và phân tích. Tuy nhiên, do nghiên cứu sử dụng rất ít số liệu, biểu đồ, bảng biểu nên ngƣời đọc chƣa có cái nhìn sâu về vấn đề nghiên cứu. Phạm Thị Minh Nghĩa (chủ nhiệm – 2008) với mục tiêu là làm rõ vai trò của doanh nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội ở Thủ đô, nâng cao nhận thức của các tầng lớp dân cƣ, các cấp chính quyền về ý nghĩa vai trò và sự cần thiết khách quan phát triển doanh nghiệp trong nền kinh tế, từ đó giúp hình thành quan điểm và chính sách đúng đắn cho sự phát triển doanh nghiệp; đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng phát triển các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội – những thành công, hạn chế, thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân; làm rõ những yêu cầu và thách thức khi doanh nghiệp tham gia hội nhập kinh tế quốc tế; đề xuất các giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội trong điều kiện giai nhập WTO.
Đề tài sử dụng khá nhiều các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ phƣơng pháp so sánh, phân tích và tổng hợp; phƣơng pháp thống kê kinh tế, kết hợp nghiên cứu định lƣợng với nghiên cứu định tính; phƣơng pháp điều tra xã hội học, xin ý kiến chuyên gia và phỏng vấn sâu các doanh nghiệp, nhà quản lý, nhà khoa học…nhằm mong muốn đƣa ra những vấn đề mới để nghiên cứu (Nghiên cứu các nhân tố tác động trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy hoặc cản trở sự phát triển của doanh nghiệp trong điều kiện hội nhập; Kinh nghiệm của một số nƣớc trong khu vực và trên thế giới về phát triển doanh nghiệp, khả năng áp dụng kinh nghiệm đó với Hà Nội; Đề xuất các định hƣớng lựa chọn con đƣờng đi đúng đắn cho các doanh nghiệp khi ra đời và phát triển trong điều kiện gia nhập WTO). 8 * Những tài liệu nghiên cứu về doanh nghiệp với các vấn đề khác: Lê Thị Diệu Huyền (2010) với các tài liệu nghiên cứu đƣợc tổng thuật gắn với nội dung nghiên cứu về tác động của chính sách tiền tệ đến hoạt động của các doanh, bài viết tập trung phân tích tác động của chính sách lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp và đƣa ra một số khuyến nghị trong việc điều hành chính sách lãi suất nhằm phát huy những mặt mạnh, tạo điều kiện hỗ trợ cho doanh nghiệp và tránh những ảnh hƣởng bất lợi cho doanh nghiệp. Lê Thị Ngọc Thúy (2008) đã hệ thống hóa lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và những yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh doanh nghiệp. Những nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong xuất khẩu hàng hóa; Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; Định hƣớng phát triển Doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2007 -2010; Nêu những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp: nhóm giải pháp về cơ chế chính sách của Chính phủ; Nhóm giải pháp từ phía nội lực của doanh nghiệp, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Nghiên cứu đã sử dụng phƣơng pháp thống kê, phân tích và khảo sát để hệ thống các vấn đề liên quan đến thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, do không thể nghiên cứu trên tất cả các doanh nghiệp, luận văn đã tiến hành nghiên cứu trên một số doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu mang tính chất điển hình, từ đó suy rộng cho tất cả các doanh nghiệp khác. Nguyễn Thị Thu Huyền (2012) đã trình bày cơ sở lý luận của đề tài (khái niệm công nghệ; đổi mới công nghệ; vốn đầu tƣ, chính sách thu hút vốn đổi mới công nghệ); Phân tích hiện trạng công nghệ và nhu cầu về vốn đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp ở tỉnh Hà Tây (cũ): tình hình phát triển và hoạt động của doanh nghiệp của Hà Tây (cũ); hiện trạng công 9 nghệ, hoạt động đổi mới công nghệ và nhu cầu về đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ở Hà Tây (cũ); nguồn tài chính cho hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ở Hà Tây (cũ); phân tích chính sách liên quan đến nguồn tài chính, thu hút vốn cho đổi mới công nghệ; Chính sách thu hút vốn nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tây (cũ); Đề xuất một số giải pháp nhằm thu hút vốn để các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hà Tây (cũ) thực hiện đổi mới công nghệ. Luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ phân tích tài liệu, phƣơng pháp phỏng vấn, phƣơng pháp quan sát nhằm giải quyết vấn đề nghiên cứu đặt ra (Hiện trạng công nghệ, hiện trạng đổi mới công nghệ và nhu cầu về vốn để đổi mới công nghệ ở các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu của Hà Tây (cũ) nhƣ thế nào? Phân tích môi trƣờng chính sách ảnh hƣởng đến thu hút vốn cho đổi mới công nghệ qua điều tra khảo sát ở các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu ở Hà Tây (cũ).
Cần có những giải pháp chính sách nào để thu hút vốn đầu tƣ nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ ở các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu của Hà Tây (cũ)?) Nhận xét về những công trình nghiên cứu: Những công trình nghiên cứu khoa học trên đây đã đề cập đến sự phát triển của doanh nghiệp nói chung (những thuận lợi và thách thức) trong quá trình Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, đƣa ra những gợi ý chính sách hỗ trợ phát triển cho doanh nghiệp tại Việt Nam.
