Chương I - Đông Nam A trong chính sách đối ngoại Mỹ - Trung: O chương này sẽ nghiên cửu khái quát về khu vực Đông Nam A, hiệp hội các quốc gia Đông Nam A, lý giải tại sao Đông Nam A lại quan trọng doi với Mỹ va Trung Quốc. Đẳng thời cũng nêu rõ về những chính sách doi ngoại của cả hai quốc gia nay với khu vực, Chương 2 - Ảnh hưởng của Mỹ và Trung Quốc ở Đông Nam A đầu thể ki XXI: Đây là chương chính của khỏa luận. Ở chương nảy tác giả sẽ đi sâu vả xét trên từng khía cạnh của việc tang cường ảnh hương của Mỹ va Trung Quốc ở Đông Nam A trên các lĩnh vực kinh tế, chỉnh trị, quan sự, van hoa. trong dau the ki XXI Chương 3 — Dự báo tương lai Dang Nam A va gợi ý hướng đi của khu vực và Việt Nam dưới cán cân Mỹ - Trung: Ở chương cuỗi, tác giả sẽ đưa ra những dự bao về tương lai ở khu vực Đông Nám A, về chính sách đổi ngoại của cả hai cường quốc Mỹ - Trung dé tăng cường anh hưởng của mình ở khu vực.
Đông thời tac giả cũng đưa ra những khuyến nghị, gợi ý trong việc hoạch định chính sách của Đông Nam A và Việt Nam hướng đến hai cường quốc nảy ra sao đề có lợi nhất cho chính ban than ASEAN đẳng thời cũng dam bao tinh phát triển bên vững trong tương lai. CHUONG | ĐÔNG NAM A TRONG CHÍNH SÁCH DOI NGOAI CUA MY VA TRUNG QUOC 1. KHÁI QUAT ĐẶC DIEM KHU VUC ĐÔNG NAM A 1. Đặc điểm tự nhiên Khu vực Đông Nam A năm từ 92” đến 140” kinh Đông và từ 2#” vĩ Bắc đến 15" vĩ Nam, ở phía Đông Nam của lục địa A - Au.
La một quan thé địa lý bao gồm các dao, ban đảo, quan dao và vịnh trải dai từ An Độ Dương sang Thái Binh Dương `. Đông Nam A là nơi giao nhau của nhieu mang địa chất có núi lửa và động đất hoạt động mạnh. Các quốc gia của khu vực được chia ra lam hai nhom chỉnh: Myanmar, Thai Lan, Campuchia, Lao và Việt Nam nam ở Đông Nam A lục địa, con gọi ban dao Trung An, trong khi dé các nước còn lại tạo nên Quan dao Malaysia. Quan dao nay được hình thành bởi nhiều cung đảo thuộc ve Vanh dai núi lựa Thai Binh Dương vả là một trong những khu vực có hoạt động núi lửa mạnh nhất thẻ giới.
Diện tích của khu vực Đông Nam A khoảng 4,5 triệu km’, ˆ Toàn bộ khu vực Dong Nam Anam trong vùng nhiệt doi gio mua, Phai nói ring giỏ mua không chi dem lại thuận lợi cho con người ma con là những yếu tổ tự nhién tác động va tạo nên sự that thường cho khí hậu trong vùng, với biên độ không lon lắm. Mưa nhiệt đới trên địa bản tự nhién của khu vực tạo ra những vung nho, xen kế giữa rừng nhiệt đới, doi nui, ba biển, va dong bằng, tạo nên những cảnh quan da dạng. Thực tế đó khiến cho Đông Nam A thiểu những không gian rộng cho sự phát triển kinh tẻ - xã hội trên quy mo lon, thiểu những dieu kiện tự nhiên cho sự phat triển những kĩ thuật tinh tế, phức tap. Thêm vào dé, Đông Nam A do nam trên các ' Lễ Phụng Moding (2008).
Lịch sự guớn đệ quốc tea [hàng Xum 4 từ sả chiên tranh thê rt thư lún diện cu ¡te Irunh lạnh (045-0011, Đạt học Su pham Thanh pho Hỗ Chi Minh. Tri 2 R Lương hình - Vũ [Dương hình (2008), Trị thức Bong Xam 4, NXNH Chính trị (jude giá, Te 15 lũ bán dao và dao nên lãnh thé bị chia cắt mạnh, biên va đất lien xen kẻ nhau góp phan ảnh hưởng đến cuộc song và đặc điểm xã hội dân cư Dong Nam A. Ở day không co những đông bang rộng lớn như vùng châu thé sông An, sông Hãng hay Hoàng Hà; cũng không có những dong co mệnh mông như vùng thảo nguyên. Không gian sinh ton ở đây tuy nhỏ hẹp nhưng lại rất phong phú, đa dạng.
Con người có thé khai thác ở thiên nhiên đủ loại thức ăn để sinh tôn. Vi thé có người gọi Đông Nam A là khu vực khai thác thức 4n theo nghĩa rộng. Những điều kiện đỏ rất thuận lợi cho cuộc song con người trong buổi đâu, nhưng không khỏi ảnh hưởng nhất định đến sự phat triển của một nên sản xuất lớn, tạo nên một khối lượng sản phẩm lớn trong những giai đoạn phát triển sau này của khu vực. Dong thời, sự đa dạng, dan xen của những dia ban sinh tụ nhỏ trong van hóa tộc người của cả khu vực va trong mỗi quốc gia.
Đông Nam A hiện nay gồm 11 quốc gia bao gồm Brunei, Campuchia, Đông Timo, Indonesia, Lao, Malaysia, Myanmar, Philippines, Thai Lan, Việt Nam và Singapore. Trong 11 quốc gia Đông Nam A, thi có 10 quốc gia có hải giới (trừ Lao), và Philippines là nước duy nhất trong khu vực này không có địa giới chung với bất ký quốc gia nao. Theo như nội dung chủ yếu của thuyết sức mạnh trên biển của Alfred Thever Mahan ° (1840 — 1914) được thé hiện trong tác phẩm “Sie ảnh hưởng của quyền lực trên biên trong lịch sử" (The influence of sea power upon history) thi việc kiểm soát quyền lực trên biển là vẫn dé cực ki quan trọng doi với quyền lực quốc gia, 1a nhân tổ va cũng là tiêu chi quan trọng doi với sự giảu mạnh va phon vinh của một quốc gia. Những quốc gia có lỗi vào trên biên dễ trở thành cường quốc hơn các quốc gia trên lục địa.
Ai không chế được biển sẽ trở thành cường quốc thé giới. Vi vậy đây là một trong những đặc điểm thuận lợi của Đông Nam A ve mặt địa chính trị - địa chiến lược néu xét theo thuyết của Mahan. Thêm vào đó, do vị tri dia lý năm án ngữ trên con đưởng hang hải nỗi liên giữa An Độ Duong và Thái Binh Dương, Đồng Nam A từ lâu vẫn được coi là cau noi * Thever Mahan (1840 - 1914): La người Mỹ va là có van của tổng thẳng My, có quan hệ tật thiết với các quan chức Anh, các thả cát cách hai quân, nhà sử hoc và than học. Ong được giới khoa học đảnh giả la mot nhân cách tài ning, đa dạng đặc biệt, nhá “truyền giáo” vẻ quyền lực đại đương.
Tác phẩm nổi tiếng của ủng là *'The nÌưenee of seu power lam fisfarv”, Khar niệm cơ ban được ông sử đụng trong cudn sách là “các vùng biển va guyen lực quốc gia” rT giữa Trung Quốc, Nhật Ban với An Độ, Tay A và Địa Trung Hải. Theo Spikman `, với lý thuyết "Vùng ria” (Rimland) nổi tiếng, ông đã xếp châu A — Thai Binh Dương là một trong ba khu vực "vùng ria”: Vùng dat ven biển ở châu Au, Vùng sa mac A Rap — Trung Đông va vùng chịu ảnh hưởng gio mùa chau A (châu A - Thai Binh Dương). Đông Nam A la một vùng đệm giữa sức mạnh vùng trung tầm với sức mạnh đại dương, vi the Đông Nam A co vai trò quyết định trong việc kiểm chế ving trung tâm và có thé hạn chế được sức mạnh ở vùng trung tam Âu — A. Và trên các tuyên đường biển đóng vai trỏ chiến lược của Châu A cỏ hai điểm trọng yếu: Thứ nhất là eo biên Malacca (năm giữa dao Sumatra của Indonesia va Malaysia), VỊ tri nay vỗ cùng quan trọng vi tat cả hang hoá của các nước Đông Nam A và Bac A phải đi qua.
Ba eo biển thuộc chủ quyên của Indonesia là Sunda, Blombok và Makascha đóng vai tro dự phỏng trong tinh huéng eo biển Malacca ngừng hoạt động. Tuy nhiên, nêu phải vận chuyên qua các eo biển nay thi hàng hoa giữa An Độ Dương sang ASEAN va Dong Bac A sé chịu cước phi cao hơn vi quãng đường dai hơn; Thứ hai là vùng Bién Đông, nơi có nhiều tuyến đường hàng hải di qua, đặc biệt là khu vực xung quanh hai quản đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đây là một khu vực không chỉ mang tính chất quan trọng về vận tải mả còn trên các mặt an ninh quản sự vi địa thé của vùng biển này. Ngoài ra, vùng biển Đông còn có trữ lượng năng lượng cực ki phong phủ: 4 tỷ m' dầu và 300 tỷ m’ khi đốt (theo nhiều chuyên gia chỉ đứng sau Trung Đông) ”. Quan đảo Trường Sa nằm vị trí trung tâm biển Đông có y nghĩa rat lớn trong việc kiểm soát cả vùng biển nay.
Các tuyến đường biển chiến lược nói trên là yết hau cho giao lưu hang hoá của nhiều nước châu A. Xuất khẩu hang hoá của Nhật Bản phải đi qua khu vực này chiếm 42%, các nước Đông Nam A 55%, các nước công nghiệp mới 26%, Australia 40% va Trung Quốc 22% (trị giá khoảng 3l ty dé la) “. Nếu khủng hoảng nỗ ra ở vùng bien nảy, các loại tàu biển phải chạy theo ° Nicholas J. Spykman (1893 - 1443) La người MF gốc Ha Lan, từng lá viện trường Viện nghiên cou Quốc tế das hoe Yale.
Tac phẩm nỗi tiếng vẻ chỉnh sách đổi ngoại là “America’s Strategy an World Pahnes”, xuất ban năm 1443 Spikman nỗi tiếng vai lý thuyết “Vang ria”: Vũng ria lá vùng, đếm giữa sức mạnh vũng Trung Gur với súc manh das dương An ninh vùng ria phụ thuộc vào sự chong để của hai luỗng sức mạnh * Hoang Binh Nhân (2009), ASEAN trang Gran hệ MY + Trung tử sam Chiẳn trunh lanh đến nút. Luận vần Thạc sĩ, Hoc viện Ngoai giao, Trl ° Hao cáo Chiến lược phat triển kink tế biển va ving ven biên Việt Nam đến năm 2020 do Bộ Kẻ huạch và Đầu tứ chủ Ind aphién cứu, thục hiện, dy thao tháng 5/2005 12 đường mới hoặc vòng qua Nam Australia thì cước phi vận tải thậm chỉ sẽ tăng gấp năm lan vả không còn đủ sức cạnh tranh trên thị trường thẻ giới `. Như vậy có the thấy vị trí địa lý của Đông Nam A dong một vai trỏ cực ki quan trọng đổi với thể giới cả vẻ kinh tế lẫn an ninh, là khu vực chiến lược đặc biệt với Mỹ và Trung Quốc, 1. Đặc điểm kinh tế - chính trị - xã hội Khu vực Đông Nam A tuy chỉ có 11 quốc gia nhưng lại có nhiều chế độ chính trị khác nhau, chang hạn như Lao, Việt Nam thi theo chế độ Xã hội chủ nghĩa, Brunei theo Quân chủ chuyên chế trong khi Thai Lan, Campuchia, Malaysia là nước Quân chủ lập hiển, các nước cỏn lại theo chế độ Cộng hòa tổng thong (Indonesia, Philippines) hoặc Cộng hoa nghị viện (Singapore, Dong Timor).
Theo số liệu năm 2007 thi số dân ở Đông Nam A ước đạt 567 triệu người ”.