Chương I của công trình đã đưa ra những hướng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp, ý nghĩa, chỉ ra được tính cấp thiết của đề tài mà nhóm tác giả đang thực hiện. Đối tượng phân tích tập trung vào những doanh nghiệp đang được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cụ thể là trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) để có thể phản ánh sát nhất sự tác động mối quan hệ giữa việc công bố thông tin về phát triển bền vững và giá trị của doanh nghiệp tại Việt Nam. Những ý nghĩa của đề tài mang lại lợi ích đến nền kinh tế, góp phần nâng cao việc thực hiện xây dựng phát triển bền vững của các doanh nghiệp, đặc biệt là tại Việt Nam nói riêng cũng như các nước đang phát triển trong khu vực nói chung. 17 CHƯƠNG II.
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG BỐ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Thuật ngữ “phát triển bền vững” xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1980 trong ấn phẩm Chiến lược bảo tồn Thế giới (công bố bởi Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên Quốc tế - IUCN).
Thuật ngữ này được phổ biến rộng rãi vào năm 1987 nhờ Báo cáo Brundtland (còn gọi là Báo cáo Our Common Future) của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới - WCED (nay là Ủy ban Brundtland). Nó được giới thiệu như một kỹ thuật về cách đối phó với các nguồn tài nguyên thiên nhiên để tránh bị tuyệt chủng và bảo tồn chúng cho các thế hệ sau. Vấn đề được đưa ra theo hình thức ngày nay. Nghiên cứu “Ảnh hưởng của công bố thông tin về phát triển bền vững tới giá trị của doanh nghiệp” là chủ đề đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, và chủ điểm nghiên cứu này thường được chia thành hai nhóm: (1) Nhóm nghiên cứu cho thấy việc công bố thông tin phát triển bền vững không có ảnh hưởng tới giá trị của doanh nghiệp.
(2) Nhóm nghiên cứu cho rằng việc công bố thông tin phát triển bền vững có ảnh hưởng tới giá trị của doanh nghiệp. Trong nhóm này cũng được chia ra thành những nghiên cứu có ảnh hưởng tích cực, những nghiên cứu có ảnh hưởng tiêu cực và ảnh hưởng của các khía cạnh của báo cáo phát triển bền vững đến giá trị của doanh nghiệp Tuy nhiên các nghiên cứu có sự khác biệt trong việc thu thập nguồn dữ liệu, thước đo công bố thông tin phát triển bền vững và giá trị của doanh nghiệp, cách tiếp cận tại các khu vực và ngành nghề, lĩnh vực là khác nhau 1. Những nghiên cứu cho rằng việc công bố thông tin phát triển bền vững và giá trị của doanh nghiệp là không có ảnh hưởng Khi nghiên cứu tất cả các công ty niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán Indonesia trong năm 2010 – 2011, Mukhtaruddin & Felmania đã đưa ra những giải thích về tầm quan trọng của việc công bố thông tin về phát triển bền vững. Nhóm tác giả đã 18 lấy mẫu 33 công ty được chọn theo kỹ thuật lấy mẫu có mục đích.
Dữ liệu sau đó được phân tích mô tả và thống kê. Nhóm tác giả cho rằng doanh nghiệp càng công bố rộng rãi thông tin phát triển bền vững thì càng thu hút được sự chú ý của công chúng giúp cải thiện hình ảnh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nó cũng sẽ giúp thu hút sự chú ý của nhà đầu tư vì hầu hết nhà đầu tư sẽ quan tâm đến việc đầu tư vào công ty đã tạo được hình ảnh tốt trong lòng công chúng. Từ đó, kết quả của nghiên cứu được đưa ra là việc công bố thông tin về phát triển bền vững có tác động tích cực đến giá trị của doanh nghiệp, tuy nhiên mức ảnh hưởng là không đáng kể.
Vậy nên việc công bố thông tin về phát triển bền vững sẽ khuyến khích việc tăng giá trị của doanh nghiệp. Để lấp đầy lỗ hổng trong các tài liệu hiện có liên quan đến các bằng chứng từ các nước Nam Phi, Sampong và cộng sự (2018) đã nghiên cứu điều tra mối quan hệ giữa mức độ hiệu quả của việc công bố thông tin CSR và giá trị của doanh nghiệp tại đây. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mối quan hệ tích cực nhưng không đáng kể giữa hiệu suất công bố thông tin CSR và giá trị doanh nghiệp; mối quan hệ tiêu cực và không đáng kể giữa hiệu quả công bố thông tin về môi trường và giá trị doanh nghiệp và mối quan hệ tích cực, có ý nghĩa thống kê giữa hiệu suất công bố thông tin xã hội và giá trị công ty. Như vậy có thể kết luận rằng việc công bố CSR có thể không nhất thiết ảnh hưởng đến giá trị công ty, mặc dù nó có rất nhiều lợi ích.
Đây cũng là kết luận được rút ra trong nghiên cứu của Muslichah (2020). Đối tượng nghiên cứu mà tác giả đã chọn là các công ty tham gia Giải thưởng Báo cáo Bền vững của Indonesia (ISRA) trong thời gian từ 2013 đến 2016. Kết quả của nghiên cứu này cho thấy tác động trực tiếp của công bố thông tin về môi trường và xã hội đối với giá trị của công ty là không đáng kể. Phát hiện này chỉ ra rằng công ty đã không thành công trong việc truyền đạt những ảnh hưởng của yếu tố môi trường và xã hội tới các bên liên quan.
Những nghiên cứu cho rằng việc công bố thông tin phát triển bền vững và giá trị của doanh nghiệp là có ảnh hưởng 2. Nhóm nghiên cứu cho rằng việc công bố thông tin phát triển bền vững có ảnh hưởng tích cực tới giá trị của doanh nghiệp. Có quan điểm cho rằng một nhà quản trị lựa chọn cam kết thực hiện trách nhiệm xã hội (CSR) sẽ giúp cho doanh nghiệp nâng cao giá trị của mình. Quan điểm này được đề xuất bởi Jo & Harioto (2011), nhóm tác giả đã kiểm tra tác động của CSR tới giá trị 19 của doanh nghiệp đo bằng hàm Tobin’s q được điều chỉnh theo ngành.
Thêm vào đó, tác giả cũng chỉ ra rằng hoạt động CSR giải quyết vấn đề nâng cao môi trường nội bộ trong doanh nghiệp, ví dụ như sự đa dạng của nhân viên, mối quan hệ của doanh nghiệp với nhân viên và chất lượng sản phẩm, nâng cao giá trị của doanh nghiệp hơn. Đồng thời, nâng cao các mối quan hệ cộng đồng xã hội và các mối quan tâm về môi trường. Và chỉ một năm sau đó, Bayoud & Kavanagh (2012) khi sử dụng mẫu nghiên cứu tại các doanh nghiệp ở Libya đã củng cố thêm được tầm quan trọng của việc công bố CSR đến hiệu quả kinh doanh cũng như uy tín của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp công bố CSR sẽ nâng cao hiệu suất của tổ chức, trong khi một doanh nghiệp không tiết lộ CSR có thể làm giảm hiệu quả hoạt động.
Nguyên cứu cho thấy rằng công bố CSR trong các báo cáo thường niên là rất quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu của công ty nhằm: đáp ứng lợi ích của các bên liên quan; bảo vệ quyền lợi của người lao động; làm rõ mức độ đóng góp của công ty trong cả hoạt động CSR và công bố CSR; và hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp. Những lợi ích chính của công bố CSR là nâng cao uy tín của công ty, cải thiện khả năng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, và dẫn đến sự hài lòng của người tiêu dùng cao hơn, dẫn đến lợi ích thương mại. Đồng thời nó cũng chứng minh sự tuân thủ của pháp luật và cải thiện cam kết đối với nhân viên. Cùng quan điểm đó nghiên cứu của Mukhtaruddin và cộng sự (2014) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc công bố thông tin về phát triển bền vững.
Nhóm tác giả cho rằng doanh nghiệp càng công bố rộng rãi thông tin phát triển bền vững thì càng thu hút được sự chú ý của công chúng giúp cải thiện hình ảnh của doanh nghiệp từ đó giúp thu hút sự chú ý của nhà đầu tư vì hầu hết nhà đầu tư sẽ quan tâm đến việc đầu tư vào công ty đã tạo được hình ảnh tốt trong lòng công chúng. Việc công bố này cũng cho phép các nhà đầu tư đóng vai trò hàng đầu trong việc khuyến khích các doanh nghiệp tăng cường tính minh bạch và từ đó cải thiện tiêu chuẩn báo cáo của họ, đây là ý nghĩa được rút ra của Aboud & Diab (2018) khi kiểm tra tác động của việc công bố thông tin về môi trường, xã hội và quản trị tới giá trị của doanh nghiệp trong bối cảnh của Ai Cập giai đoạn 2007 – 2016. Bằng cách sử dụng các phân tích đơn biến và đa biến, các tác giả nhận thấy rằng các công ty công bố thông tin về môi trường, xã hội và quản trị có giá trị công ty cao hơn và có mối liên hệ tích cực giữa thứ hạng cao hơn của các công ty trong chỉ số và giá trị công ty, được đo bằng Tobin's Q. 20 Vào năm 2020, có liên tiếp hai nghiên cứu của Harymawan và cộng sự cùng nghiên cứu của Melinda & Wardhani (2020) cũng củng cố thêm cho quan điểm này.
Bằng việc lấy mẫu từ 84 doanh nghiệp niêm yết từ tất cả các ngành tại Indonesia và Malaysia, trừ ngành tài chính trong giai đoạn 2010 – 2016, Harymawan và cộng sự (2020) chỉ ra rằng việc các doanh nghiệp có công bố phát triển bền vững sẽ được các nhà đầu tư đánh giá cao hơn. Các nhà đầu tư có xu hướng đầu tư vào các công ty có danh tiếng tốt, vì ngày nay, các bên liên quan đôi khi thích lựa chọn dựa trên hoạt động môi trường trong tương lai của công ty. Có thể kết luận rằng sự đảm bảo từ bên ngoài về việc công khai báo cáo phát triển bền vững có thể đưa ra tín hiệu cho thị trường chứng khoán về chiến lược môi trường và cam kết bảo vệ môi trường, dẫn đến đầu tư bổ sung, do đó làm tăng giá trị công ty. Như vậy, giá trị công ty bị ảnh hưởng tích cực bởi việc công bố báo cáo phát triển bền vững.
Melinda & Wardhani (2020) lại cho rằng nó là một tín hiệu thu hút các nhà đầu tư bới nó đã cho thấy sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của công ty với công chúng. Hoạt động CSR có thể gia tăng giá trị cho công ty nhưng chỉ trong những điều kiện nhất định là quan điểm được đưa ra bởi Servaes & Tamayo (2013).