1 Đại Học Quốc Gia Tp. Hồ Chí Minh TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA -------------------- TRẦN ĐỨC LÂM PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ DÀI HẠN CỦA IPO TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHÓAN TPHCM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 603405 LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 08 năm 2014 2 CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: TS. Dƣơng Nhƣ Hùng Cán bộ chấm nhận xét 1: TS.
Nguyễn Thu Hiền Cán bộ chấm nhận xét 2: TS. Cao Hào Thi Luận văn/Khóa luận thạc sĩ đƣợc bảo vệ/nhận xét tại HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ LUẬN VĂN/KHÓA LUẬN THẠC SĨ TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA, ngày 12 tháng 08 năm 2014. Thành phần hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1. Chủ tịch: TS.
Nguyễn Thanh Hùng 2. Trần Thị Kim Loan 3. Ủy viên: TS. Dƣơng Nhƣ Hùng CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CÁN BỘ HƢỚNG DẪN 3 ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.
HCM CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHIÃ VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc Tp. HCM, ngày 19 tháng 05 năm 2014 NHIỆM VỤ LUẬN VĂN/KHÓA LUẬN THẠC SĨ Họ và tên học viên: TRẦN ĐỨC LÂM. Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 27/03/1988. Nơi sinh: Kontum Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh.
MSHV: 12170910 Khoá (Năm trúng tuyển): 2012 1- TÊN ĐỀ TÀI: Phân tích hiệu quả dài hạn của IPO tại thị trƣờng chứng khoán TPHCM. 2- NHIỆM VỤ LUẬN VĂN/KHÓA LUẬN: - Tổng hợp, thống kê, phân tích hiệu quả dài hạn của IPO tại thị trƣờng chứng khoán TPHCM. - Tiến hành so sánh sự khác biệt về hiệu quả IPO giữa các nhóm quy mô công ty. - Thiết lập mối tƣơng quan giữa hiệu quả dài hạn và hoạt động IPO.
- Đánh giá sự khác biệt về hiệu quả IPO giữa các lĩnh vực khác nhau. 3- NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 25/11/2013 4- NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 19/05/2014 5- HỌ VÀ TÊN CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: TS. DƢƠNG NHƢ HÙNG. Nội dung và đề cƣơng Luận văn/Khóa luận thạc sĩ đã đƣợc Hội Đồng Chuyên Ngành thông qua.
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN KHOA QL CHUYÊN NGÀNH (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) 4 LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn giáo viên hƣớng dẫn của tôi là TS. Dƣơng Nhƣ Hùng đã kiên nhẫn giúp đỡ tôi xuyên suốt quá trình thực hiện bài luận văn này. Nếu không có sự chỉ dẫn, động viên và hỗ trợ nhiệt tình của Thầy, tôi chắc chắn đã không thể hoàn thành đƣợc luận văn này. Ngoài ra, tôi xin cảm ơn gia đình và bạn bè của tôi, những ngƣời luôn ở bên tôi giúp tôi tự tin hơn và quyết tâm hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn ! 5 TÓM TẮT Nghiên cứu này đƣợc thực hiện để xác định hiệu suất dài hạn của IPO đƣợc niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán TPHCM, bao gồm mẫu 217 công ty IPO từ ngày 5/1/2006 đến ngày 31/12/2010. Phƣơng pháp đƣợc sử dụng là lợi nhuận mua và nắm giữ bất thƣờng (BHAR) và lợi nhuận tích lũy bất thƣờng (CAR). Kết quả là IPO thấp hơn so với thị trƣờng 14,4% (BHAR) và 13,2% (CAR). Quy mô doanh nghiệp đƣợc chia thành ba nhóm nhỏ dựa theo tổng vốn hóa thị trƣờng, tuy nhiên không có sự khác biệt đáng kể về hiệu quả dài hạn giữa các nhóm này.
Nghiên cứu này không tìm thấy mối quan hệ tuyến tính giữa hoạt động IPO và hiệu quả dài hạn. Theo phân tích phƣơng sai (ANOVA) thì không có sự khác biệt đáng kể về hiệu quả dài hạn giữa các lĩnh vực khác nhau. 6 ABSTRACT This research was undertaken to determine the long run performance of Initial Public Offerings (IPOs) listed on the Ho Chi Minh City stock, comprising a sample of 217 IPOs listed between 5/1/2006 and 31/12/2010. Using the Buy and Hold Abnormal Return (BHAR) and Cumulative Abnormal Return (CAR) methods.
As a result, the IPOs underperformed the market by 14,4% for BHAR and 13,2% for CAR. Firm size is divided into three small groups based on gross proceeds, however there were nonsignificant differences between the returns from these groups. This research was not found linear relationship between IPO activity and long run performance. According to analysis of variance (ANOVA ) there was nonsignificant differences between the performance of IPOs in the different sectors.
7 MỤC LỤC Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh sách bảng. 9i Danh sách hình.
9i Từ viết tắt .1 Sự cấp thiết của đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Ý nghĩa thực tiễn .1 Cơ sở lý luận chung về IPO .1 Các khái niệm về IPO .2 Vai trò của IPO .3 Điều kiện để phát hành IPO .3 Lý thuyết nền về IPO .2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả IPO .1 Quy mô và lịch sử công ty .2 Điều kiện thị trƣờng .3 Lợi nhuận của doanh nghiệp .4 Uy tín của tổ chức bảo lãnh chứng khoán .5 Nhân sự của công ty.6 Giai đoạn nóng và lạnh của IPO .3 Thực trạng IPO tại Việt Nam .4 Giai đoạn 2009 đến nay .4 Cơ sở dữ liệu .1 Hiệu quả dài hạn .2 Ảnh hƣởng của quy mô công ty đến hiệu quả .3 Các IPO nóng trên thị trƣờng.4 Hiệu quả của IPO trong các lĩnh vực khác nhau .5 Mô hình nghiên cứu .6 Giả thuyết nghiên cứu. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU .1 Phương pháp nghiên cứu .2 Phân tích dữ liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .1 Hiệu quả dài hạn.2 Ảnh hưởng của quy mô công ty đến hiệu quả .3 Mối quan hệ giữa hoạt động IPO và hiệu quả dài hạn .4 Hiệu quả dài hạn trong các lĩnh vực. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
40 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Danh sách các doanh nghiệp mẫu. Bảng ANOVA BHAR cho các nhóm công ty. Bảng ANOVA hồi quy cho “IPO nóng”.
Bảng ANOVA BHAR cho các lĩnh vực. 53 9 DANH SÁCH BẢNG Bảng 1. Tóm tắt hiệu quả dài hạn IPO các nƣớc trên thế giới. Lợi nhuận hàng tháng theo BHAR và CAR.
Phân khúc các công ty và BHAR. BHAR IPO mỗi quý. Hiệu quả dài hạn trong mỗi lĩnh vực. 36 DANH SÁCH HÌNH Hình 1.
Lợi nhuận hàng tháng theo BHAR và CAR. Bảng đồ phân tán BHAR theo quy mô. BHAR và số lƣợng IPO. BHAR trong mỗi lĩnh vực.
37 TỪ VIẾT TẮT IPO Initial Public Offering (Phát hành chứng khoán lần đầu ra công chúng) TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh BHAR Buy and Hold Abnormal Return (Lợi nhuận mua và nắm giữ bất thƣờng) CAR Cumulative Abnormal Return (Lợi nhuận tích lũy bất thƣờng) 10 CHƢƠNG 1. Sự cấp thiết của đề tài Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng tại Việt Nam, nhu cầu tồn tại và phát triển trong môi trƣờng cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải huy động đƣợc nguồn vốn lớn hơn và có các cơ chế quản lý minh bạch hơn. Tuy nhiên, vấn đề vay vốn ngân hàng ngày càng khó khăn do nhu cầu vốn của doanh nghiệp ngày càng tăng và thủ tục vay vốn phức tạp, một kênh huy động vốn khác rất đƣợc các doanh nghiệp chú ý đó là huy động vốn qua thị trƣờng chứng khoán. Sau gần 13 năm ra đời và phát triển, thị trƣờng chứng khoán Việt Nam đang ngày càng đƣợc các nhà đầu tƣ trong và ngoài nƣớc quan tâm nhiều hơn.
Việc phát hành cổ phiếu ra công chúng để huy động nguồn vốn là một trong những giải pháp đúng đắn của các doanh nghiệp trong tình thế hiện tại. Nhƣ vậy, phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là một bƣớc tiến quan trọng đối với các doanh nghiệp và nó có ảnh hƣởng quan trọng đến cơ cấu sở hữu và quyền kiểm soát của công ty. Các đợt IPO thành công sẽ có tác dụng thúc đẩy các nhà đầu tƣ đến với thị trƣờng chứng khoán qua đó làm tăng quy mô và khối lƣợng giao dịch tại các thị trƣờng chứng khoán. IPO là một trong các hình thức đầu tƣ tiềm năng hứa hẹn mang lại lợi nhuận cao cho các nhà đầu tƣ trên thế giới.
Đã có rất nhiều nghiên cứu về IPO đƣợc thực hiện trên nhiều thị trƣờng khác nhau. Hiệu quả dài hạn kém là một hiện tƣợng phổ biến đƣợc tìm thấy trong hầu hết các nghiên cứu. Việc đánh giá hiệu quả dài hạn của IPO đã đƣợc phân tích bởi một số nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trên các thị trƣờng chứng khoán quốc tế lớn. Tuy nhiên, tại Việt Nam thì vấn đề này lại ít đƣợc quan tâm nghiên cứu.
Hiệu quả trong dài hạn của IPO đang là vấn đề mà các doanh nghiệp và các nhà đầu tƣ quan tâm. 11 Thực trạng IPO tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trong những năm gần đây cho thấy nhiều doanh nghiệp tiến hành IPO nhƣng thất bại thậm chí nhiều phiên IPO còn phải hủy bỏ do không đủ số lƣợng nhà đầu tƣ. Hiệu quả của các đợt IPO trên thị trƣờng, không chỉ là vấn đề quan tâm của các nhà đầu tƣ mà còn vì lợi ích của các tổ chức phát hành. Tuy nhiên, tại Việt Nam chỉ mới xem xét đến hiệu quả IPO trong ngắn hạn, vậy hiệu quả trong dài hạn thì nhƣ thế nào ? Một nghiên cứu về hiệu quả dài hạn của thị trƣờng IPO tại TPHCM là cần thiết cho các nhà đầu tƣ nhằm giúp họ có những ý tƣởng cơ bản về những gì đang diễn ra tại thị trƣờng này và những gì họ cần quan tâm khi tham gia thị trƣờng, vì vậy tôi đã chọn đề tài “Phân tích hiệu quả dài hạn của IPO tại thị trường chứng khoán TPHCM” để nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu phân tích lợi nhuận có thể thu đƣợc từ đầu tƣ vào IPO trong thời gian ba năm. Hầu hết các nghiên cứu về hiệu quả dài hạn của đợt IPO đều xem xét trong thời gian ba năm, và do đó đề tài này cũng nghiên cứu hiệu quả IPO trong thời gian ba năm. Một trong những mục tiêu thứ hai của nghiên cứu này là sẽ xác định xem có bất kỳ mối quan hệ giữa hiệu quả dài hạn của IPO và quy mô của công ty phát hành. Theo Kiymaz (2000), lợi nhuận ban đầu cao thƣờng gắn liền với hiệu quả dài hạn thấp.
Do đó nghiên cứu này sẽ nhằm mục đích xác minh, nếu hiệu quả dài hạn thấp có liên quan đến hoạt động IPO mạnh mẽ hay không. Trong một thị trƣờng thƣờng đƣợc phân ra thành nhiều lĩnh vực khác nhau và mỗi lĩnh vực có rất nhiều công ty. Do đó, một mục tiêu cuối cùng sẽ nghiên cứu sự khác biệt về hiệu quả dài hạn của IPO giữa các lĩnh vực khác nhau. Tóm lại, mục đích của nghiên cứu này là: - Nghiên cứu hiệu quả trong dài hạn của IPO tại TPHCM.
