MỞ ĐẦU 1.1 Đặt van đề Đất nước ta đang trong quá trình mở cửa và phát triển nền kinh tế, nhiều đô thị đã và đang được hình thành, không gian đô thị ngày càng được mở rộng hơn và cảnh quan thiên nhiên trong đô thị dần bị thu hẹp do sự phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế. Việc không gian đô thị dần bị thu hẹp sẽ gây ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính làm cho nhiệt độ đô thị tăng nhanh và tăng cao, chất lượng không khí giảm sút, thường xuyên ở mức nguy hại, thời tiết chuyên biến ngày càng thất thường. Do đó, cây xanh đô thị góp phần tạo bóng mát, làm giảm đi sự oi bức của môi trường, giảm thiểu hiện tượng hiệu ứng nhà kính và cải thiện rõ rệt môi trường sông của người dân. Cây xanh đô thị không chỉ mang lại hiệu ứng thị giác, tăng thêm vẻ đẹp cho cảnh quan mà chúng còn phát huy được lợi ích vốn có của cây xanh đó là làm giảm tiếng ồn, điều hòa không khí, chắn gió, cản bụi.
Cây xanh có khả năng làm sạch môi trường. Trong quá trình tông hợp dinh dưỡng, cây xanh hấp thụ khí COa và một số loại bụi có hại khác thải ra môi trường do trong quá trình hoạt động của con người và biến đổi thành khí O2 cho hoạt động sống của con người và các loài sinh vật khác. Theo nghiên cứu cho thấy cây xanh là nhà máy cải tạo chất lượng không khí cho trái đất. Khoảng 1/2 ha cây xanh sẽ cung cấp một lương O› đủ cho 18 người, cải tạo chất lượng không khí bằng cách lọc bụi có hại cho phổi của chúng ta, trong quá trình quang hợp cây xanh còn giúp làm giảm một lượng CO; và tăng lượng O2 cho khí quyền, theo IPCC thi COa chiếm đến 60% nguyên nhân của sự nóng lên toàn cầu.
Hiện nay, đô thị ngày càng phát triển, nhu cầu trồng cây xanh ngày cảng cao và để cung ứng một lượng lớn cây xanh ra thị trường. Nắm bắt được tình hình trên các nhà vườn phải đảm bảo sản xuất được lượng lớn cây xanh trong thời gian ngắn và có chất lượng cây con đồng đều cao, bên cạnh đó cần phải dam bảo về mặt chi phí thấp nhất cùng với lợi nhuận đạt được cao nhất có thé đó là mục đích chung của tat cả các doanh nghiệp hiện tại. Vì vậy, việc nhân giống sinh dưỡng bằng phương pháp giâm hom là một lựa chọn để giải quyết được hầu hết các nhu cầu cần thiết trên. Nhân giống bằng phương pháp sinh dưỡng kết hợp với các biện pháp nuôi dưỡng, chăm sóc, các nhà sản xuất sẽ giải quyết được van dé số lượng và chất lượng của cây xanh cung ứng ra thị trường.
Nhìn thấy được tầm quan trọng của cây xanh cũng như những lợi ích mà phương pháp nhân giống sinh dưỡng mang lại. Cây Pháo hoa là một cây có hoa đẹp, dé trồng, dé sông, dé chăm sóc. Đó là lý do mà tác gia lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA, tỷ lệ phân Vi sinh, kích thước túi bầu và số lá trên hom đến sự hình thành rễ hom cây Pháo hoa (Clerodendrum quadriloculare) trong giai đoạn vườn ươm” 1.2 Mục tiêu nghiên cứu. Xác định được nồng độ chất kích thích IBA, tỷ lệ phân Vi sinh, kích thước túi bau, số lá dé lại trên hom thích hợp ảnh hưởng đến sự hình thành rễ hom cây Pháo hoa 3 tháng tuôi trong giai đoạn vườn ươm.3 Đối tượng nghiên cứu, thời gian và địa điểm nghiên cứu Sự hình thành rễ của hom cây Pháo hoa sau 90 ngày giâm hom.
Đề tài thực hiện từ ngày: 01/10/2022 đến 01/02/2023. Thời gian bố trí thí nghiệm từ ngày 01/10/2022. Địa điểm lấy hom: Vườn cây mẹ Công ty TNHH Hoàng Lam. Địa điểm bố trí thí nghiệm, chăm sóc và theo dõi trong suốt quá trình nghiên cứu tại Công ty TNHH Hoàng Lam.4 Ý nghĩa nghiên cứu Giúp cho tác giả có cơ hội tiếp cận kiến thức thực tế như cách xử lý hom, cắt hom, chọn hom và các thao tác để giâm hom, tạo cơ hội cho tác giả áp dụng kiến thức đã được học đưa vào thực tiễn một cách hiêu quả, tích lũy cho bản thân dé ap dung vào công việc sau này.
Chương 2 TONG QUAN 2.1 Giới thiệu cay Pháo hoa 2.1 Dinh danh Tên thường gọi: Pháo hoa (Clerodendrum quadriloculare) và có tên gọi khác là: Pháo bông, Hoa trang nhật, Bân bắn lá đồng. Cây thuộc họ Lamiaceae (Hoa môi).2 Đặc điểm hình thái Là cây thân gỗ nhỏ, thân có nhiều cành nhánh, thân don yếu dé gãy, cây có kích cỡ nhỏ, cao khoảng chừng 3m, trong điều kiệu tối ưu cây có thê đạt đến khoảng 5 đến 7m. Lá cây mọc chéo chữ thập, to ban, mặt trên lá màu xanh sam và phía dưới lá có màu tím. Hoa nở có màu trắng pha hồng, nở thành chùm ở đầu cành và nhánh cây, cuống hoa dai màu tím tạo nét đẹp riêng cho hoa, cây càng nhiều cành thì càng có nhiều hoa mỗi bông hoa nhỏ chỉ khoảng 2 hoặc 3 em xòe nở bung như pháo hoa đang ban, thời điểm hoa nở chính là vào ngày tết , nêu chăm sóc tốt cây van cho hoa nở quanh năm.3 Đặc điểm sinh thái Cây Pháo hoa là loài cây ưa sáng, sống tốt ở nơi có ánh sáng mặt trời trực tiếp nhưng cũng có thê chịu bóng, ưa nơi thông thoáng và ấm áp.
Là loài cây có tốc độ sinh trưởng nhanh. Là loài cây háo nước cần tưới nhiều nước và không chịu được ngập ung. Nếu trồng cây trong chậu nên tưới nước thường xuyên đảm bảo đủ âm dé cây có thé sinh trưởng và phát trién tốt.4 Công dụng và giá trị Cây Pháo hoa có hoa đẹp được trồng làm cảnh ở các công viên, via hè, điểm xanh khôn viên biệt thự, trang trí tiêu cảnh sân vườn, doc lối di, dai phân cach. Cây có tác dung 1a cây che bóng mát, hap thụ khói bụi, góp phan giúp thanh lọc không khí, tạo ra bầu không khí trong lành hơn.
Bên cạnh công dụng trang trí hay là một loại cây trồng cho bóng mát, cây Pháo hoa còn được biết đến trên phương diện y học như một vị thuốc trị bệnh khá hữu hiệu. chẳng hạn để chữa chứng khó tiêu và làm giảm đau bụng. Tom lại, cây Pháo hoa có thẩm mĩ đẹp, là một loài cây dé trồng, dé sống, dé chăm sóc và đặc biệt cây có tốc độ sinh trưởng nhanh. Đây cũng là loài cây ưa ánh sáng trực tiếp nhưng cây cũng có thé chịu bong va dé dang thích ứng với điều kiện hoàn cảnh.
Chính vì thế, tác giả đã chọn cây Pháo hoa đề nghiên cứu nhân giống bằng phương pháp giâm hom.2 Nhân giống sinh dưỡng.1 Các khái niệm Nhân giống sinh dưỡng (vegetative propagation) là một bộ phận của nhân giống vô tính, bao gồm các phương pháp nhân giống dựa trên phương thức sinh sản sinh dưỡng của thực vật. Nhân giống sinh dưỡng được thực hiện bằng cách tách một bộ phận sinh dưỡng của cây (đoạn thân, cảnh, củ, chéi mắt, mô, tế bảo) và cho tái sinh những bộ phận còn thiếu dé tạo thành một cây hoàn chỉnh (Bùi Việt Hai, 2016). Nhân giống sinh đưỡng bằng phương pháp giâm hom (cutting propagation) là phương pháp dùng một phần lá, một đoạn thân, đoạn cành hoặc rễ đề tạo ra cây mới gọi là hom. Cay hom có đặc tinh di truyền như cây mẹ.
Nhân giống bằng giâm hom là phương pháp có hệ số nhân giống lớn nên được dùng phổ biến trong nhân giống cây rừng, cây cảnh và cây ăn quả. Trong nghề rừng, nghề làm vườn, nhân giống sinh dưỡng là một biện pháp quan trong của chương trình cải thiện giống cây rừng dé xây dựng các vườn giống, rút ngắn được thời gian nghiên cứu khảo nghiệm và đánh giá cây trội, cây lai F1, tạo ra một lượng lớn cây con đảm bảo chất lượng trong thời gian ngắn, phục vụ kịp thời nguồn giống cho nhu cầu trồng rừng lấy gỗ (Bùi Việt Hải, 2017).2 Cơ sở tế bào học của nhân giống sinh dưỡng Moi loài sinh vật đều được tạo nên từ tế bào và cơ thé cây cũng không phải là trường hợp ngoại lệ, hay ta có thê nói, tế bào là đơn vị cấu trúc cơ bản nhất của chúng. Trong tế bào có đầy đủ các thông tin di truyền cho cả quá trình sinh trưởng và sinh san cá thé của sinh vật, đồng thời chất nguyên sinh của tế bao có thé thu nhận năng lượng và chất liệu từ môi trường đùng cho các quá trình hóa sinh cần thiết cho sự sống và cho các quá trình sinh sản. Quá trình sinh sản của tế bào chính là quá trình tự tái bản ra các tế bảo mới cùng loại, có các đặc tính về cấu trúc cũng như phương thức trao đôi chất giống như bản thân và bố mẹ trước đó.
Do có sự tự tái bản mà tế bào nói riêng hay sinh vật đa bào nói chung duy trì sự sống và tính đa dạng của mình. Cơ sở tế bào học của nhân giống sinh dưỡng là sự phân bào nguyên nhiễm. Các tế bào của cơ thé mới được sinh ra từ một số tế bào của cơ thể me và trải qua nhiều lần phân bào nguyên nhiễm liên tiếp, nhờ đó mà số lượng tế bào tăng lên làm cho khối lượng cơ thê tăng lên. Sau đó, do có sự phân hóa của các cơ quan trong quá trình phát triển cá thể mà tạo thành một cây con hoàn chỉnh.
Mặt khác, tế bào con có bộ nhiễm sắc thể hoàn toàn giống tế bào mẹ nên về mặt cơ bản thực vật sinh sản sinh dưỡng duy trì được các đặc điểm di truyền qua nhiều thé hệ một cách ồn định (Bùi Việt Hải, 2014). Tất cả các sinh vật nói chung và cơ thể cây rừng nói riêng đều được cấu tạo từ tế bào hay nói cách khác tế bào là đơn vị cấu trúc cơ bản của chúng. Tế bào mang bộ nhiễm sac thé chứa tat cả các thông tin di truyền cho cả quá trình phát triển cá thé của sinh vật, đồng thời chất nguyên sinh của tế bảo có thê thu nhận năng lượng và chất liệu từ môi trường đùng cho các quá trình hóa sinh cần thiết cho sự sống và cho các quá trình sinh sản. Do có sự tái bản mà tế bào mới nói riêng hay sinh vật đa bào nói chung duy trì sự sống và tính đa dạng của mình (Bùi Việt Hải, 2014).3 Ý nghĩa của nhân giống sinh dưỡng Nhân giống sinh dưỡng bằng hom có ý nghĩa rất quan trọng trong cải thiện giống cây rừng.