Khóa luận tốt nghiệp các yếu tổ ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện vinfast của sinh viên khu vực tp hồ chí minh

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp các yếu tổ ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện vinfast của sinh viên khu vực tp hồ chí, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Mua Xe Máy Điện VinFast Của Sinh Viên TP.HCM
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm về ý định mua
• 2.2. Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường
• 2.3. Lý thuyết hành vi người tiêu dùng
• 2.4. Lý thuyết thuộc tính sản phẩm
• 2.5. Lý thuyết kinh nghiệm
• 2.6. Mô hình liên quan
• 2.6.1. Mô hình thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action – TRA)
• 2.6.2. Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM - Technology Acceptance Model)
• 2.7. Các nghiên cứu liên quan
• 2.7.1. Nghiên cứu của tác giả Trần Thu Thảo và Trần Khánh Linh (2021)
• 2.7.2. Nghiên cứu của Xiangqian Huang và Jianping Ge (2019)
• 2.7.3. Nghiên cứu của nhóm tác giả Ivan KW Lai và cộng sự (2015)
• 2.7.4. Nghiên cứu của nhóm tác giả Dr T Dhanabalan và cộng sự (2018)
• 2.7.5. Nghiên cứu của nhóm tác giả Trin Thananusak và cộng sự (2017)
• 2.8. Mô hình nghiên cứu và giả thiết nghiên cứu
• 2.8.1. Giả thiết nghiên cứu
• 2.8.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thang đo nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.4.1. Thống kê mô tả
• 3.4.2. Kiểm tra kích cỡ
• 3.4.3. Phân tích hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả. Đánh giá độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.1. Đối với biến độc lập
• 4.3.2. Đối với biến phụ thuộc
• 4.4. Phân tích tương quan Pearson
• 4.5. Phân tích hồi quy tuyến tính bội
• 4.5.1. Đánh giá độ phù hợp của mô hình
• 4.5.2. Kiểm định độ phù hợp của mô hình
• 4.5.3. Hệ số hồi quy trong mô hình
• 4.5.4. Kiểm định các giả định của hồi quy tuyến tính
• 4.6. Kiểm định sự khác biệt
• 4.7. Thảo luận kết quả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• MỤC LỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Mua Xe Máy Điện VinFast

Xe máy điện VinFast đang trở thành lựa chọn phổ biến của sinh viên tại TP.HCM. Sự chuyển mình này không chỉ đến từ nhu cầu di chuyển mà còn từ những yếu tố tác động mạnh mẽ đến ý định mua sắm. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua xe máy điện của sinh viên, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp.

1.1. Tình Hình Thị Trường Xe Máy Điện Tại TP.HCM

Thị trường xe máy điện tại TP.HCM đang phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng của các thương hiệu như VinFast. Sự cạnh tranh này thúc đẩy các doanh nghiệp cải tiến sản phẩm và dịch vụ.

1.2. Đặc Điểm Của Sinh Viên TP.HCM

Sinh viên TP.HCM có nhu cầu di chuyển cao và thường xuyên tìm kiếm các phương tiện tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho xe máy điện VinFast.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Đối Với Ý Định Mua Xe Máy Điện

Mặc dù xe máy điện VinFast có nhiều ưu điểm, nhưng vẫn tồn tại những thách thức ảnh hưởng đến quyết định mua của sinh viên. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để thúc đẩy doanh số bán hàng.

2.1. Giá Cả Và Chi Phí Sở Hữu

Giá xe máy điện VinFast có thể là một yếu tố cản trở đối với sinh viên. Chi phí đầu tư ban đầu và chi phí bảo trì cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.2. Nhận Thức Về Tính Năng Và Lợi Ích

Nhiều sinh viên vẫn chưa hiểu rõ về các tính năng và lợi ích của xe máy điện. Việc nâng cao nhận thức này là rất quan trọng để tăng cường ý định mua.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Mua

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng và định tính để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast. Các dữ liệu thu thập sẽ được xử lý và phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng khảo sát trực tuyến gửi đến sinh viên có ý định mua xe máy điện VinFast. Phương pháp này giúp thu thập thông tin nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Bằng SPSS

Phân tích dữ liệu sẽ được thực hiện bằng phần mềm SPSS để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ý Định Mua Xe Máy Điện

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast của sinh viên. Những yếu tố này bao gồm giá cả, tính năng sản phẩm và nhận thức về môi trường.

4.1. Đánh Giá Mức Độ Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố

Các yếu tố như giá cả và tính năng sản phẩm có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua. Nghiên cứu chỉ ra rằng sinh viên ưu tiên các sản phẩm có giá cả hợp lý và tính năng thân thiện với môi trường.

4.2. Phân Tích Tương Quan Giữa Các Yếu Tố

Phân tích tương quan cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa nhận thức về môi trường và ý định mua xe máy điện. Sinh viên có ý thức bảo vệ môi trường cao thường có xu hướng chọn xe điện.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Thúc Đẩy Mua Sắm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng để tăng cường ý định mua xe máy điện VinFast, cần có các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức và giảm thiểu rào cản về giá cả. Các doanh nghiệp cần chú trọng vào việc truyền thông và cải thiện dịch vụ khách hàng.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Truyền Thông

Cần có các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ để nâng cao nhận thức về lợi ích của xe máy điện. Việc này sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về sản phẩm.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Tài Chính

Đề xuất các chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên như giảm giá hoặc trả góp để khuyến khích họ mua xe máy điện VinFast.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh và thực trạng ngành

Tại Việt Nam, xe máy chiếm hơn 90% tổng số phương tiện giao thông cá nhân và là phương thức di chuyển chủ đạo của người dân đô thị. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) – trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước – có khoảng 8 triệu lượt phương tiện lưu thông mỗi ngày, tạo áp lực khổng lồ lên hạ tầng và gây ô nhiễm không khí cục bộ nghiêm trọng. Báo cáo từ tổ chức công nghệ chất lượng không khí toàn cầu IQAir (2020) xếp Việt Nam ở vị trí thứ 21 trên thế giới về mức độ ô nhiễm bụi mịn, ước tính gây thiệt hại kinh tế lên đến 14 tỷ USD mỗi năm.

Trước làn sóng chuyển dịch xanh toàn cầu và cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Chính phủ, xu hướng "tiêu dùng xanh" (Green Consumption) đang nổi lên như một chuẩn mực hành vi mới. Phân khúc phương tiện hai bánh chạy điện (Electric Two-Wheelers - E2W), dẫn đầu bởi thương hiệu nội địa VinFast, được định vị là giải pháp thay thế xe máy xăng truyền thống. Tuy nhiên, việc thúc đẩy tỷ lệ chuyển đổi ở nhóm khách hàng trẻ, đặc biệt là sinh viên đại học – lực lượng tiên phong tiếp cận công nghệ nhưng bị ràng buộc bởi thu nhập – đòi hỏi các căn cứ khoa học chính xác về tâm lý học hành vi và kinh tế lượng.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        BỐI CẢNH THỊ TRƯỜNG & ĐỘNG LỰC DỰ ÁN                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 8 triệu xe/ngày (TP.HCM) ---> Ô nhiễm khí thải ---> Thiệt hại 14 tỷ USD/năm (IQAir)|
|                                      |                                            |
|                                      v                                            |
|                  Chuyển đổi giao thông xanh: Xe máy điện VinFast                   |
|                                      |                                            |
|                                      v                                            |
| Nghiên cứu hành vi sinh viên: Xác định rào cản, động lực & tối ưu hóa tỷ lệ mua   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề nghiên cứu (Problem Statement)

Mặc dù nhận thức về môi trường của sinh viên ngày càng cao, tỷ lệ chuyển đổi từ ý định sang quyết định mua xe máy điện VinFast trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn:

• Áp lực tài chính và chi phí đầu tư ban đầu: Sinh viên có ngân sách hạn chế, nhạy cảm cao với giá mua ban đầu và chi phí thay thế/thuê pin định kỳ.
• Rào cản nhận thức về chất lượng kỹ thuật: Sự e ngại về quãng đường di chuyển mỗi lần sạc (range anxiety), độ bền pin lithium-ion, tốc độ tối đa và hệ thống trạm sạc công cộng.
• Ảnh hưởng từ chuẩn mực xã hội: Tác động từ ý kiến gia đình (người tài trợ tài chính chính), bạn bè và mạng xã hội đến quyết định tiêu dùng thương hiệu nội địa.

Mục tiêu nghiên cứu (Project Objectives)

1. Xác định các nhân tố cấu thành: Hệ thống hóa và nhận diện các yếu tố then chốt tác động đến ý định mua xe máy điện VinFast của sinh viên tại các trường đại học trên địa bàn TP.HCM.
2. Định lượng mức độ tác động: Đo lường và kiểm định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố thông qua mô hình phân tích định lượng (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy tuyến tính bội).
3. Đề xuất hàm ý quản trị: Xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược khả thi cho VinFast và các nhà hoạch định chính sách nhằm tối ưu hóa sản phẩm, chính sách giá và tiếp cận thị trường sinh viên.

Phương pháp tiếp cận (Solution Approach)

Đề tài tích hợp Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA của Fishbein & Ajzen, 1975), Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM của Legris et al., 2003) và Lý thuyết hành vi người tiêu dùng (Engel et al., 1994). Mô hình nghiên cứu tổng hợp 5 nhóm nhân tố độc lập: Chất lượng sản phẩm (CLSP), Chính sách khuyến mãi (KM), Giá cả (G), Mối quan tâm đến môi trường (MT), Chuẩn chủ quan (CCQ) tác động lên biến phụ thuộc Ý định mua (YD).

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Chỉ số độ tin cậy thang đo: Hệ số Cronbach's Alpha $\ge 0.70$, hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) $\ge 0.30$.
• Độ hội tụ và phân biệt: Hệ số $KMO \ge 0.70$, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$), Tổng phương sai trích (Cumulative Variance Explained) $> 60%$, Hệ số tải nhân tố (Factor Loading) $> 0.50$.
• Mô hình hồi quy: Hệ số xác định $R^2 \ge 0.50$, không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến ($VIF < 3.0$), phân dư chuẩn hóa thỏa mãn phân phối chuẩn.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Đối tượng khảo sát: Sinh viên đại học đang sinh sống, học tập tại TP.HCM (ĐH Văn Lang, ĐH Ngân Hàng, ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật, HUFLIT,...).
• Quy mô mẫu: Thu thập $N = 314$ phiếu, thu về $N = 304$ mẫu hợp lệ (tỷ lệ đạt $96.8%$).
• Thời gian thực hiện: Giai đoạn thu thập dữ liệu từ tháng 08/2022 đến tháng 10/2022.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

So sánh với các công trình nghiên cứu trước

Nghiên cứu kế thừa và mở rộng từ các mô hình kinh nghiệm trong nước và quốc tế để khắc phục các khoảng trống nghiên cứu (gap analysis):

Tiêu chí nghiên cứu	Nghiên cứu của Trần Thu Thảo & Trần Khánh Linh (2021)	Nghiên cứu của Xiangqian Huang & Jianping Ge (2019)	Nghiên cứu của Ivan KW Lai & cộng sự (2015)	Mô hình nghiên cứu hiện tại (2022)
Thị trường mục tiêu	TP.HCM (Đại chúng)	Bắc Kinh, Trung Quốc	Ma Cao	Sinh viên đại học tại TP.HCM
Cỡ mẫu (N)	$N = 153$	$N = 502$	$N = 308$	$N = 304$ (Hợp lệ $96.8%$)
Công cụ & Phương pháp	SPSS (Cronbach's $\alpha$, EFA, Regression)	Hồi quy thực nghiệm OLS	SEM (Structural Equation Modeling)	SPSS v22.0 (EFA, OLS, ANOVA, T-Test)
Số lượng biến độc lập	6 nhân tố	5 nhân tố	4 nhân tố	5 nhân tố chuyên sâu
Ưu điểm	Khảo sát trực tiếp tại TP.HCM	Mẫu lớn, đánh giá chính sách tiền tệ	Phân tích sâu lợi ích kinh tế dài hạn	Tối ưu hóa thang đo cho nhóm Gen Z; kiểm định chi tiết cấu trúc phân mảnh
Hạn chế	Cỡ mẫu nhỏ ($N=153$), chưa chuyên biệt cho sinh viên	Khác biệt văn hóa, cơ sở hạ tầng Bắc Kinh	Chỉ tập trung vào xe ô tô điện hoàn toàn	Lấy mẫu phi xác suất thuận tiện

Ma trận ưu tiên yêu cầu người dùng (MoSCoW)

Dựa trên khảo sát nhu cầu sinh viên đối với dòng xe máy điện VinFast:

• Must-have (Bắt buộc phải có): Mức giá hợp lý ($< 20 - 30$ triệu VNĐ), chi phí sạc/thuê pin tiết kiệm hơn xăng $> 50%$, độ bền chống ngập nước tiêu chuẩn IP67.
• Should-have (Nên có): Chính sách trả góp lãi suất 0% liên kết thẻ sinh viên, hệ sinh thái trạm sạc/đổi pin tại ký túc xá và khuôn viên trường học.
• Could-have (Có thể có): Ứng dụng di động thông minh quản lý định vị GPS, thống kê quãng đường và cá nhân hóa chế độ lái (Eco/Sport).
• Won't-have (Chưa ưu tiên): Tốc độ tối đa quá cao ($> 90$ km/h), các tiện ích giải trí màn hình cảm ứng cao cấp làm tăng giá thành xe.

Thiết kế hệ thống nghiên cứu

Công nghệ và công cụ xử lý (Technology Stack)

• Thu thập dữ liệu: Google Forms Cloud Platform, API xuất dữ liệu Google Sheets tự động.
• Làm sạch & tiền xử lý dữ liệu: Microsoft Excel v2021 (hàm kiểm tra logic, xử lý dữ liệu khuyết, mã hóa biến Likert 5 điểm).
• Xử lý thống kê và kiểm định mô hình: IBM SPSS Statistics v22.0 (chạy mô tả, Cronbach's Alpha, EFA theo phép trích Principal Components với phép quay Varimax, Hồi quy tuyến tính OLS, One-way ANOVA).

Phương trình kinh tế lượng đề xuất

Mô hình toán học kiểm định ý định mua được thiết lập dưới dạng hàm hồi quy tuyến tính:

$$YD = \beta_0 + \beta_1 \cdot CLSP + \beta_2 \cdot KM + \beta_3 \cdot G + \beta_4 \cdot MT + \beta_5 \cdot CCQ + \varepsilon_i$$

Trong đó:

• $YD$: Biến phụ thuộc - Ý định mua xe máy điện VinFast (3 biến quan sát: YD1 - YD3).
• $CLSP$: Chất lượng sản phẩm (4 biến: CLSP1 - CLSP4).
• $KM$: Chính sách khuyến mãi (4 biến ban đầu: KM1 - KM4).
• $G$: Giá cả cảm nhận (3 biến: G1 - G3).
• $MT$: Mối quan tâm môi trường (3 biến: MT1 - MT3).
• $CCQ$: Chuẩn chủ quan (3 biến: CCQ1 - CCQ3).
• $\beta_0$: Hệ số chặn (Constant); $\beta_1, ..., \beta_5$: Hệ số hồi quy riêng phần; $\varepsilon_i$: Sai số ngẫu nhiên.

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                       KIẾN TRÚC LUỒNG XỬ LÝ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU                        |
+---------------------------------------------------------------------------------------+
| [Google Forms] -> Export XLSX -> [Data Cleaning (Excel 2021)]                         |
|                                            |                                          |
|                                            v                                          |
| [IBM SPSS Statistics v22.0]                                                           |
|    |---> Phase 1: Thống kê mô tả (Descriptive Statistics & Demographics)              |
|    |---> Phase 2: Đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha >= 0.7)              |
|    |---> Phase 3: Phân tích nhân tố khám phá EFA (Varimax Rotation, Factor Loading)    |
|    |---> Phase 4: Phân tích tương quan Pearson & Hồi quy tuyến tính OLS               |
|    `---> Phase 5: Kiểm định ANOVA & Independent Samples T-Test                        |
+---------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp luận (Methodology)

1. Giai đoạn 1 (Nghiên cứu sơ bộ): Phương pháp định tính thông qua tổng quan tài liệu và phỏng vấn thử nghiệm để xây dựng thang đo 20 biến quan sát.

2. Giai đoạn 2 (Thiết kế công cụ đo lường): Xây dựng thang đo Likert 5 mức độ ($1$: Rất không đồng ý $\rightarrow 5$: Rất đồng ý). Quy mô mẫu xác định theo công thức của Tabachnick & Fidell (1996):

   $$n \ge 50 + 8 \cdot m = 50 + 8 \cdot 20 = 210 \text{ mẫu}$$

   Cỡ mẫu thực tế $N = 304$ hoàn toàn đáp ứng độ tin cậy thống kê tối ưu ($N/m = 304/20 = 15.2 > 5$).

3. Giai đoạn 3 (Xử lý và Kiểm định): Quy trình 5 bước trên SPSS 22.0 nhằm loại bỏ biến nhiễu, kiểm tra tính đơn hướng, độ hội tụ và mô hình hóa tác động.

---

Implementation và kết quả

Quy trình phát triển và phân tích mã lệnh

Toàn bộ quy trình phân tích dữ liệu khảo sát được chuẩn hóa và thực thi thông qua tập lệnh cú pháp (Syntax) trên IBM SPSS Statistics v22.0:

* --- BƯỚC 1: KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CRONBACH'S ALPHA CHO THANG ĐO ---.
RELIABILITY
  /VARIABLES=CLSP1 CLSP2 CLSP3 CLSP4
  /SCALE('CLSP Scale') ALL
  /MODEL=ALPHA
  /STATISTICS=DESCRIPTIVE SCALE CORR
  /SUMMARY=TOTAL.

RELIABILITY
  /VARIABLES=KM1 KM2 KM3 KM4
  /SCALE('KM Scale') ALL
  /MODEL=ALPHA
  /STATISTICS=DESCRIPTIVE SCALE CORR
  /SUMMARY=TOTAL.

* --- BƯỚC 2: PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ (EFA) CHO BIẾN ĐỘC LẬP LẦN 2 (LOẠI KM1) ---.
FACTOR
  /VARIABLES CLSP1 CLSP2 CLSP3 CLSP4 CCQ1 CCQ2 CCQ3 MT1 MT2 MT3 KM2 KM3 KM4 G1 G2 G3
  /MISSING LISTWISE 
  /ANALYSIS CLSP1 CLSP2 CLSP3 CLSP4 CCQ1 CCQ2 CCQ3 MT1 MT2 MT3 KM2 KM3 KM4 G1 G2 G3
  /PRINT INITIAL KMO EXTRACTION ROTATION FSCORE
  /CRITERIA MINEIGEN(1) ITERATE(25)
  /EXTRACTION PC
  /ROTATION VARIMAX
  /METHOD=CORRELATION.

* --- BƯỚC 3: PHÂN TÍCH HỒI QUY TUYẾN TÍNH BỘI VÀ KIỂM TRA ĐA CỘNG TUYẾN ---.
REGRESSION
  /MISSING LISTWISE
  /STATISTICS COEFF OUTS R ANOVA COLLIN TOL
  /CRITERIA=PIN(.05) POUT(.10)
  /NOORIGIN 
  /DEPENDENT Mean_YD
  /METHOD=ENTER Mean_CLSP Mean_KM Mean_G Mean_MT Mean_CCQ
  /RESIDUALS HISTOGRAM(ZRESID) NORMPROB(ZRESID).

Kiểm định và đánh giá thống kê (Testing & Validation)

1. Đặc điểm mẫu khảo sát ($N = 304$)

• Giới tính: Nữ chiếm $55.9%$ ($n=170$), Nam chiếm $43.1%$ ($n=131$), Khác $1.0%$ ($n=3$).
• Năm học: Sinh viên năm 3 chiếm tỷ lệ lớn nhất $42.4%$ ($n=129$), năm 2 chiếm $31.3%$ ($n=95$), năm 4 chiếm $13.8%$ ($n=42$), năm 1 chiếm $11.2%$ ($n=34$).
• Cơ cấu trường đại học: ĐH Văn Lang ($33.9%$), ĐH Ngân Hàng TP.HCM ($23.4%$), ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật TP.HCM ($21.1%$), HUFLIT ($18.1%$), Khác ($3.6%$).
• Khối ngành: Quản trị kinh doanh ($39.5%$), Tài chính - Ngân hàng ($29.6%$), Marketing ($21.4%$), Khác ($9.5%$).

2. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng Cronbach's Alpha

Nhóm nhân tố	Số biến quan sát	Cronbach's Alpha	Hệ số tương quan biến - tổng nhỏ nhất	Biến có tương quan nhỏ nhất	Kết luận kiểm định
Chất lượng sản phẩm (CLSP)	4	0.782	0.536	CLSP3	Đạt chuẩn ($\alpha > 0.7$)
Chính sách khuyến mãi (KM)	4	0.792	0.581	KM2	Đạt chuẩn ($\alpha > 0.7$)
Giá cả (G)	3	0.747	0.526	G2	Đạt chuẩn ($\alpha > 0.7$)
Mối quan tâm môi trường (MT)	3	0.828	0.663	MT1	Đạt chuẩn cao ($\alpha > 0.8$)
Chuẩn chủ quan (CCQ)	3	0.840	0.659	CCQ3	Đạt chuẩn rất cao ($\alpha > 0.8$)
Ý định mua (YD)	3	0.770	0.581	YD2	Đạt chuẩn ($\alpha > 0.7$)

Tất cả 20 biến quan sát đều có hệ số tương quan biến - tổng $> 0.30$, đủ điều kiện chuyển sang bước phân tích nhân tố khám phá.

3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA)

• Phân tích EFA lần 1 (Biến độc lập): Hệ số $KMO = 0.734 > 0.5$, Bartlett's Test có $\chi^2 = 2170.785$ ($df=136, p = 0.000 < 0.05$). Tổng phương sai trích đạt $69.244%$. Tuy nhiên, biến quan sát KM1 ("Chính sách khuyến mãi là yếu tố hấp dẫn tôi mua xe") bị tải chéo lên 2 nhân tố với hệ số $0.649$ và $0.510$ (mức chênh lệch $|0.649 - 0.510| = 0.139 < 0.30$), do đó bị loại bỏ để đảm bảo tính phân biệt.
• Phân tích EFA lần 2 (Sau khi loại KM1):
  • Hệ số $KMO = 0.707 > 0.5$, kiểm định Bartlett có $\chi^2 = 1846.889$ ($df = 120, p = 0.000$).
  • Giá trị Eigenvalue của nhân tố thứ 5 là $1.149 > 1.0$.
  • Tổng phương sai trích: $69.536% > 50%$ (5 nhân tố trích xuất giải thích được $69.536%$ biến thiên của dữ liệu).
  • Tất cả hệ số tải nhân tố đều đạt chuẩn cao ($0.704 \le \lambda \le 0.885$).
• Phân tích EFA cho biến phụ thuộc (Ý định mua - YD):
  • Hệ số $KMO = 0.695$, Bartlett's Test có $\chi^2 = 237.269$ ($df = 3, p = 0.000$).
  • 1 nhân tố duy nhất được trích xuất với Eigenvalue $= 2.056 > 1$, Phương sai trích đạt $68.528%$.

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                    KẾT QUẢ MA TRẬN XOAY NHÂN TỐ LẦN 2 (EFA INDEPENDENT)                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------------+
| Mã biến | Nhân tố 1 (CLSP)| Nhân tố 2 (CCQ)| Nhân tố 3 (MT) | Nhân tố 4 (KM) | Nhân tố 5 (G) |
+---------+-----------------+----------------+----------------+----------------+---------------+
| CLSP4   |      0.812      |                |                |                |               |
| CLSP1   |      0.808      |                |                |                |               |
| CLSP2   |      0.742      |                |                |                |               |
| CLSP3   |      0.704      |                |                |                |               |
| CCQ2    |                 |     0.885      |                |                |               |
| CCQ1    |                 |     0.866      |                |                |               |
| CCQ3    |                 |     0.828      |                |                |               |
| MT1     |                 |                |     0.852      |                |               |
| MT3     |                 |                |     0.848      |                |               |
| MT2     |                 |                |     0.846      |                |               |
| KM4     |                 |                |                |     0.812      |               |
| KM3     |                 |                |                |     0.799      |               |
| KM2     |                 |                |                |     0.741      |               |
| G2      |                 |                |                |                |     0.804     |
| G3      |                 |                |                |                |     0.782     |
| G1      |                 |                |                |                |     0.745     |
+---------+-----------------+----------------+----------------+----------------+---------------+
| Eigenvalues = 1.149 | Tổng phương sai trích (Cumulative Variance Explained) = 69.536%   |
+-----------------------------------------------------------------------------------------+

Kết quả đạt được đối chiếu với mục tiêu

Mục tiêu đề ra	Chỉ số đo lường cam kết	Kết quả thực nghiệm đạt được	Trạng thái
Xây dựng thang đo chuẩn	Cronbach's $\alpha \ge 0.70$ cho tất cả biến	Dao động từ 0.747 đến 0.840	Đạt $100%$
Đảm bảo độ hội tụ EFA	Tổng phương sai trích $> 50%$	Đạt $69.536%$ (Biến ĐL) & $68.528%$ (Biến PT)	Vượt mục tiêu
Loại bỏ biến rác/nhiễu	Factor loading difference $< 0.3$	Phát hiện và loại bỏ biến KM1 chính xác	Đạt $100%$
Cỡ mẫu nghiên cứu	$N \ge 210$ theo chuẩn Tabachnick	Đạt $N = 304$ mẫu hợp lệ	Vượt $144.7%$

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới về mặt kỹ thuật và phương pháp luận

1. Phát hiện cấu trúc nhân tố khuyến mãi đặc thù: Phân tích EFA chỉ ra rằng các câu hỏi mang tính khuyến mãi chung chung (KM1) gây nhiễu nhận thức của sinh viên. Ngược lại, các yếu tố chính sách cụ thể như chính sách trả góp hợp lý (KM2, Điểm TB: 4.00) và chính sách ưu đãi bảo hiểm pin (KM3, Điểm TB: 4.00) có mức độ tác động rõ rệt và hội tụ cao.
2. Tích hợp yếu tố môi trường vào tâm lý tiêu dùng trẻ: Nghiên cứu chứng minh rằng biến Mối quan tâm môi trường (MT, $\alpha = 0.828$) không chỉ là nhận thức trừu tượng mà liên kết trực tiếp với mong muốn lan tỏa thông điệp sống xanh (MT1, mean = 3.78) trong cộng đồng sinh viên.
3. Quy trình tinh gọn dữ liệu: Tối ưu hóa bảng hỏi từ 20 biến xuống 19 biến đạt độ hội tụ hoàn hảo, giải thích gần $70%$ phương sai tổng thể của thị trường mục tiêu.

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         ĐÓNG GÓP CỐT LÕI CỦA NGHIÊN CỨU                            |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [Về lý thuyết]                                                                     |
| -> Bổ sung thang đo hành vi tiêu dùng xe máy điện cho phân khúc Gen Z đô thị.      |
| -> Tích hợp thành công lý thuyết TRA + TAM + Thuộc tính sản phẩm + Ý thức xanh.    |
|                                                                                    |
| [Về thực tiễn]                                                                     |
| -> Cung cấp dữ liệu định lượng chính xác (N=304) tại 4 cụm trường ĐH lớn ở TP.HCM.|
| -> Chỉ ra 2 động lực chính sách mạnh nhất: Trả góp sinh viên & Bảo hiểm rủi ro pin.|
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Chiến lược Go-To-Market cho doanh nghiệp (VinFast)

1. Gói giải pháp tài chính "Green Student Credit"

• Cơ sở thực nghiệm: Điểm trung bình của biến KM2 (Chính sách trả góp) đạt mức cao nhất trong khảo sát ($4.00/5.00$).
• Mô hình triển khai: Hợp tác với các ngân hàng số và cổng thanh toán (Cake, Timo, MoMo) cung cấp gói vay mua xe máy điện (Evo200 Lite, Feliz S) với lãi suất 0%, trả trước chỉ từ $10 - 15%$ giá trị xe, thời hạn linh hoạt 12–24 tháng dành riêng cho sinh viên có thẻ học viên hợp lệ.

2. Tối ưu hóa chi phí vận hành & Mô hình thuê pin linh hoạt

• Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI) cho sinh viên:

Hạng mục chi phí	Xe máy xăng 110cc truyền thống	Xe máy điện VinFast (Gói thuê pin HSSV)	Tiết kiệm (%)
Quãng đường di chuyển/tháng	$1,000 \text{ km}$	$1,000 \text{ km}$	-
Nhiên liệu / Điện năng tiêu thụ	$\approx 22 \text{ lít xăng} \times 24,000 \text{ đ} = 528,000 \text{ đ}$	$\approx 25 \text{ kWh điện} \times 3,000 \text{ đ} = 75,000 \text{ đ}$	$\mathbf{-85.8%}$
Phí thuê pin / Bảo dưỡng định kỳ	$100,000 \text{ đ}$ (Thay nhớt, bảo dưỡng)	$175,000 \text{ đ}$ (Gói thuê pin học sinh - sinh viên)	-
Tổng chi phí vận hành/tháng	$628,000 \text{ đ}$	$250,000 \text{ đ}$	$\mathbf{\approx 60.2%}$
Tiết kiệm ròng hàng năm	-	$4,536,000 \text{ VNĐ / năm}$	-

3. Lộ trình mở rộng hạ tầng trạm sạc trường học (Campus Infrastructure Roadmap)

• Giai đoạn 1 (Quý 1 - Quý 2): Ký kết thỏa thuận hợp tác (MOU) với các trường đại học lớn (Văn Lang, Ngân Hàng, Sư Phạm Kỹ Thuật) lắp đặt cụm sạc nhanh tại bãi giữ xe sinh viên.
• Giai đoạn 2 (Quý 3 - Quý 4): Triển khai chương trình chạy thử xe "VinFast Green Campus Tour", kết hợp đại sứ thương hiệu sinh viên nhằm tác động trực tiếp vào nhân tố Chuẩn chủ quan (CCQ).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Giới hạn nghiên cứu

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng kỹ thuật lấy mẫu phi xác suất (thuận tiện), tập trung chủ yếu tại khu vực TP.HCM nên tính đại diện tổng thể cho sinh viên toàn quốc cần được mở rộng thận trọng.
• Tính thời điểm của dữ liệu: Khảo sát cắt ngang (Cross-sectional study) từ 08/2022 đến 10/2022, chưa phản ánh được các biến động về chính sách giá pin mới của VinFast trong giai đoạn sau.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modeling) trên các phần mềm AMOS hoặc SmartPLS để đánh giá vai trò trung gian của biến Thái độ (Attitude) và biến điều tiết Thu nhập/Trợ cấp hàng tháng.
• Mở rộng địa bàn khảo sát sang các đô thị lớn khác như Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ để so sánh sự khác biệt theo vùng miền.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                             CƠ CẤU ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                  |
+-----------------------------------------------------------------------------------------+
| [SINH VIÊN & NGƯỜI TRẺ]                                                                 |
| -> Nắm rõ bài toán kinh tế (tiết kiệm >60% chi phí vận hành hàng tháng).               |
| -> Tiếp cận các chính sách hỗ trợ trả góp và tiếp cận lối sống xanh bền vững.           |
|                                                                                         |
| [DOANH NGHIỆP XE ĐIỆN (VINFAST & ĐỐI THỦ)]                                              |
| -> Sở hữu bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hành vi Gen Z.                           |
| -> Định hình chiến lược R&D sản phẩm và chính sách gói cước pin tối ưu.                 |
|                                                                                         |
| [CỘNG ĐỒNG HỌC THUẬT & NGHIÊN CỨU]                                                      |
| -> Khung thang đo 19 biến quan sát chuẩn hóa đạt Cronbach's Alpha > 0.74, EFA > 69%.    |
| -> Cung cấp tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho các đề tài kinh tế lượng ứng dụng.      |
+-----------------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao biến KM1 lại bị loại trong quá trình phân tích nhân tố khám phá (EFA)?

Biến KM1 ("Chính sách khuyến mãi là yếu tố hấp dẫn tôi mua xe máy điện VinFast") có hiện tượng tải chéo (cross-loading) lên cả 2 nhóm nhân tố với hệ số lần lượt là $0.649$ và $0.510$. Mức chênh lệch hệ số tải giữa 2 nhóm chỉ đạt $0.139 < 0.30$, vi phạm điều kiện về giá trị phân biệt theo tiêu chuẩn của Hair et al. (2006). Việc loại bỏ KM1 giúp tổng phương sai trích tăng từ $69.244%$ lên $69.536%$ và làm rõ nét cấu trúc thang đo.

2. Quy mô mẫu N = 304 có đủ độ tin cậy để đại diện cho sinh viên TP.HCM không?

Theo công thức kiểm định tỷ lệ mẫu của Tabachnick & Fidell (1996) ($n \ge 50 + 8 \cdot m = 210$), và quy tắc tối thiểu 5 quan sát cho 1 biến phân tích ($5 \times 20 = 100$), cỡ mẫu $N = 304$ hoàn toàn vượt trội so với các ngưỡng chuẩn kỹ thuật, đảm bảo độ chuẩn xác và ý nghĩa thống kê cao cho các phân tích đa biến.

3. Trong các yếu tố nghiên cứu, yếu tố nào cần được VinFast ưu tiên hàng đầu?

Dựa trên điểm trung bình khảo sát ($4.00/5.00$), các yếu tố liên quan đến Chính sách trả góp linh hoạt (KM2) và Chính sách bảo hiểm/bảo hành pin (KM3) nhận được sự quan tâm cao nhất. Do đó, ưu tiên giải phóng rào cản tài chính ban đầu sẽ đem lại hiệu quả chuyển đổi ý định mua nhanh nhất.

4. Chi phí sạc điện thực tế có thực sự rẻ hơn xe xăng như cam kết?

Kết quả tính toán định lượng cho thấy sinh viên di chuyển trung bình $1,000 \text{ km/tháng}$ sẽ chi trả khoảng $75,000 \text{ VNĐ}$ tiền điện sạc, cộng với $175,000 \text{ VNĐ}$ phí thuê pin học sinh - sinh viên (tổng $250,000 \text{ VNĐ/tháng}$), giúp tiết kiệm hơn $60.2%$ so với mức tiêu thụ $528,000 \text{ VNĐ}$ tiền xăng của xe máy truyền thống.

5. Nghiên cứu có xem xét sự khác biệt theo giới tính và năm học không?

Có. Đề tài đã thiết kế sẵn các bài kiểm định đồng nhất phương sai Levene Test và phân tích phương sai One-way ANOVA đối với biến giới tính, năm học, trường đại học và ngành học nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phân khúc thị trường chi tiết.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu "Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh" đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu học thuật và thực tiễn đề ra. Thông qua việc phân tích dữ liệu định lượng trên mẫu khảo sát $N = 304$ sinh viên bằng phần mềm SPSS v22.0, nghiên cứu đã chứng minh độ tin cậy và giá trị hội tụ của mô hình 5 nhân tố với các chỉ số kỹ thuật xuất sắc:

• Hệ số Cronbach's Alpha các thang đo đạt từ $0.747$ đến $0.840$.
• Phân tích EFA trích xuất 5 nhân tố độc lập với tổng phương sai giải thích đạt $69.536%$ và thang đo ý định mua đạt $68.528%$.
• Xác định rõ vai trò then chốt của các chính sách tài chính trả góp (KM2), bảo hiểm rủi ro pin (KM3) và chuẩn chủ quan cộng đồng (CCQ).

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp VinFast định hình chiến lược sản phẩm, chính sách giá và hệ sinh thái trạm sạc tối ưu, góp phần thúc đẩy thế hệ trẻ dẫn dắt cuộc cách mạng giao thông xanh bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tac giả đã trình bày các nội dung bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài, đối tượng và phạm vi nghiên cứu mà đề tài hướng tới, phương pháp nghiên cứu, những ý nghĩa và đóng góp của đề tài. 15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYÉT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Khái niệm về ý định mua Theo Ajzen & Fishbein 1975) định nghĩa rằng hành vi ý định (Behavior Intention) là ý định thực hiện một hành vi cụ thể nào bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố: Thái độ (Attitude) của người tiêu dùng về hành vi mua, yếu tố thứ hai là Chuẩn chủ quan (Subjective Norm) liên quan đến ý định hành vi Ý định mua là đề cập đến một kế hoạch của người tiêu dùng có thể sẽ được thực hiện để mua sản phẩm, dịch vụ. Hành vi mua thường được thúc đây bởi yêu cầu bắt buộc, hoặc là nhu cầu được phát sinh ở một thời điểm nào đó theo Lu cộng sự (2014). Keller 2001) định nghĩa ý định mua là sở thích mua sản phẩm hoặc dịch vụ của người tiêu dùng.

Nói cách khác, ý định mua có một khía cạnh khác là người tiêu dùng sẽ mua một sản phẩm sau khi đánh giá Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định của người tiêu dùng trong khi lựa chọn sản phâm và quyết định cuối cùng phụ thuộc vào ý định của người tiêu dùng với các yếu tô bên ngoài. Một định nghĩa khác của Ajzen 2002) hành vi ý định là bị ảnh hưởng bởi ba loại niềm tin: Niềm tin về hành vi, Niềm tin chuẩn tắc, Niềm tin kiểm soát. Tác giả cho rằng thái độ, chuẩn chủ quan và khả năng kiểm soát nhận thức càng cao thì ý định thực hiện hành vi mua càng trở nên mạnh. Tóm lại, ý định mua là một dự định của người tiêu dùng trước khi ra quyết định mua một sản phẩm hay sử dụng một dịch vụ nào đó trong tương lai.

Dé đi từ ý định mua sang quyết định mua không hề dễ dàng vì nó có thé sé bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố tác động đến.2 Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường K. Lee (2008) cho rằng sự thôi thúc về nghĩa vụ môi trường gắn liền với cam kết cá nhân của người dùng đối với các vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường. Môi trường trên thực tế có những tác động tích cực hoặc tiêu cực đối với con người và các sinh vật khác, và con người có thể nhận ra trách nhiệm của cá nhân họ đối với việc bảo vệ môi trường nếu hiểu nó một cách tường tận theo Gadenne et al (2011). Thúc đây trách nhiệm với môi trường là cam kết và ý định của khách hàng trong việc thực hiện các hoạt động 16 bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường của Kumar & Ghodeswar (2015).

Theo Gadenne et al (2011) vì khách hàng nhận ra thực tế rằng sự suy thoái của môi trường có tác động tiêu cực đến con người và các sinh vật sống khác, họ hiểu rằng họ phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường. Lee (2008) cho rằng khi khách hàng chung tay giải quyết các vấn đề bảo vệ môi trường, họ sẽ cảm thấy thức tỉnh. Họ có thé cảm thấy được thúc đây bởi sự quan tâm sâu sắc đến việc bảo vệ môi trường của mình và bảo vệ chinh ho (Zahid et al. Do vay, ho được xem có liên quan đến việc bảo vệ môi trường (Griskevicius, Tybur, & Van den Bergh, 2010).

Hơn nữa, mối quan tâm của khách hàng về các vấn đề môi trường ở cấp độ cá nhân sẽ dẫn đến các hành vi vì môi truong (Kilbourne & Pickett, 2008; Zuraidah, Hashima, Yahya, & Mohamad, 2012) và quyết định mua sản phẩm xanh.3 Lý thuyết hành vi người tiêu dùng Theo Engel và cộng sự (1994) một sỐ yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của khách hàng, bao gồm: Ảnh hưởng của môi trường (bao gồm các yếu tố như văn hóa, tình trạng kinh tế xã hội, ảnh hưởng cá nhân, gia đình và hoàn cảnh); Nguồn lực, động cơ và sự tham gia của người tiêu dùng, kiến thức, thái độ, tính cách, lỗi sống và nhân khẩu học là những ví dụ về sự khác biệt của từng cá nhân; Xử lý thông tin, học hỏi, thay đổi, thay đổi, và hành vi đều là quá trình tâm lý. Solomon (1995) mô tả hành vi mua của người tiêu dùng là một quá trình lựa chọn, mua, sử dụng vả định đoạt sản phẩm hoặc dịch vụ để đáp ứng nhu cầu và mong muốn của họ. Định nghĩa tương tự về hảnh vi mua của người tiêu dùng được đưa ra bởi Schiffman & cs. (2007), họ mô tả hành vị của người tiêu dùng thể hiện khi họ chọn và mua sản phẩm hoặc dịch vụ bằng việc sử dụng các nguồn lực sẵn có để đáp ứng nhu cầu và mong muốn của họ.

Mục tiêu của marketing là thoả mãn các yêu cầu và mong muốn của khách hàng mục tiéu. Theo Kotler (1995), nghiên cứu hành vi người tiêu dùng nhằm xác định người mua là ai, họ muôn mua gì, tại sao họ muôn mua, cách họ muôn mua, khi nào họ muôn 17 mua và họ muốn mua nó ở đâu. Chìa khóa để thành công trong hoạt động tiếp thị là hiểu các đặc điểm tâm lý, sức mạnh văn hóa xã hội, các nguyên tắc kinh tế và kỹ thuật tiếp thi. Theo Kotler (1995), các yếu tố dẫn đến quyết định mua sản phẩm của người tiêu dùng được hệ thống như sau: Đánh giá Nhận thức Tìm kiêm Quyêt định Hành vi 5 cac phuong nhucau thong tin sau mua Hình 2.1: Các yếu tố dẫn đến quyết định mua sản phẩm Nguồn: Koiler (1995) Kotler (1997) chỉ ra rằng hành vi của người tiêu dùng là nghiên cứu về cách người tiêu dùng mua, những thứ họ mua, thời điểm và lý do họ mua.

Ông và Keller cũng chỉ ra thêm rằng việc hiéu hành vi mua của người tiêu dùng là nghiên cứu về cách mua và thanh ly hàng hóa, dịch vụ, ý tưởng hoặc kinh nghiệm của các cá nhân, nhóm và tổ chức để đáp ứng nhu cầu và mong muốn của ho (Kotler & Keller, 2011). Khái niệm hành vi mua của người tiêu dùng đã được các nhà nghiên cứu khác nhau xác định theo những cách khác nhau. Hành vi người tiêu dùng đề cập đến người mua là cá nhân, gia đình hoặc nhóm người, hành vi được coi là sự kết hợp giữa những nỗ lực và kết quả liên quan đến việc giải quyết một vấn đề nhằm đáp ứng nhu cầu chưa được đáp ứng, bao gồm cả nhu cầu thiết yếu (trong đó có thực phẩm) và nhu cầu về tỉnh thần của người tiêu dùng (Meena & Chandrasekar, 2015).4 Lý thuyết thuộc tính sản phẩm Theo Kartono (1987), thuộc tính là những đặc điểm hoặc khía cạnh được cho là sở hữu của một người hoặc một tác nhân kích thích (kích thích người mua). Bản chất của sản phẩm có thể cung cấp, kích thích cho người tiêu dùng để khơi dậy sở thích hoặc sở thích mua sản phẩm, đó được gọi là thuộc tính sản phẩm.5 Lý thuyết kinh nghiệm Kartono (1987) định nghĩa kinh nghiệm là lịch sử mà một người đã trải qua trong quá khứ hoặc đã được trải nghiệm và một tình huống hoặc mức độ ý thức.

Tính can than hay tính kỹ càng là kết quả của kinh nghiệm, được sử dụng liên quan đến việc đạt được các hành vi khác nhau có thê học được, chỉ sau một số kinh nghiệm nhất định. Hành vi của người tiêu dùng bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi kinh nghiệm trong quá khứ. Những thay đổi hành vi xảy ra là kết quả của kinh nghiệm. Hành vi đó là kết quả của quá trình học hỏi và trải nghiệm.

Quá trình mua là một quá trình học hỏi. Sẽ không có việc mua lại lặp lại nếu trải nghiệm cho thấy cảm giác thất vọng bởi một sản phẩm không thuận lợi. Tương tự như vậy, việc mua hàng sẽ được lặp lại nhiều lần nếu người tiêu dùng hải lòng.2 Mô hình liên quan 2.1 Mô hình thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Actfion —- TRA) Lý thuyết này dùng để dự đoán hành vi của cá thê hoặc một nhóm cá thể được nghiên cứu dựa trên dự định của nhóm đối tượng đó. Mô hình mô tả sự tác động của dự định đến hành vi cuối cùng, để hành vi có thể được xảy ra thì phụ thuộc nhiều nhất là vào dự định, và cấu thành nên dự định của nhóm đối tượng, mô hình dựa vào 2 yếu tố: Thái độ và Chuẩn chủ quan (Tác động xã hội).

Theo (AJzen & Thomas, 1986), thái độ của một cá nhân phụ thuộc vào niềm tin về hành vi và đánh giá kết quả của hành vi đó. Niềm tin và đánh giá kết quả của hành vi của đối tượng tích cực hay tiêu cực sẽ hình thành nên thái độ tích cực hay tiêu cực của về 19 hành vi đó. Về chuẩn chủ quan của đối tượng được xác định dựa vào niềm tin chủ quan và động lực. Niềm tin chủ quan đến từ những người thân hoặc những người xung quanh đối tượng có niềm tin tích cực hay tiêu cực về hành vi của đối tượng, từ đó sẽ tạo động lực để hoàn thành hành vi của mình hay không của đối tượng.

Niềm tin chủ quan và động lực sẽ quyết định sự tích cực hay tiêu cực của chuẩn chủ quan. SN: = Niêm tin về hành vị Đánh giá kết quả hành vị Niềm tin chủ quan Động lực Hình 2.2: Thuyết hành động hợp lý (TRA) Neguon: Ajzen & Thomas, 1986 “Hành vi của người tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi các yếu tô xã hội, chang han như các nhóm nhỏ, gia đình, vai trò và địa vị xã hội của người tiêu dùng” được nhắc đến trong Kotler và Armstrong (2010). Trong quá trình ra quyết định, người tiêu dùng có xu hướng luôn chịu ảnh hưởng của nhóm xã hội, đó là người dân. Tùy thuộc 20 vào các yếu tố khác nhau, người tiêu dùng có thê lắng nghe và tin tưởng vào các nhóm xã hội khác nhau, có thê đối với những người chuyên nghiệp hơn trong một số lĩnh vực nhất định.

Trong việc mua xe máy điện, có lẽ ảnh hưởng xã hội có thê đến từ bạn bè, đồng nghiệp, thành viên gia đình. Có thể thấy, thuyết hành động hợp lý (TRA) sẽ là tiền đề cho tác giả nghiên cứu các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến ý định mua, và từ ý định mua nghiên cứu sự tác động đến quyết định mua.2 Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM - Technology Acceptance Model) Một trong những công cụ hữu ích trong việc giải thích ý định chấp nhận sản phẩm mới là mô hình chấp nhận công nghệ (TAM).