Luận văn các yếu tố ảnh hưởng quyết định chọn du lịch tâm linh tại Ninh Bình - Lê Phạm Khánh Ly

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn du lịch tâm linh của khách du lịch nội địa tại Ninh Bình, giúp nâng cao chất lượng điểm đến.

• Tác giả: Lê Phạm Khánh Ly
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Hồng Long
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn du lịch tâm linh của khách du lịch nội địa đến Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyết định chọn du lịch tâm linh tại Ninh Bình

Du lịch tâm linh ngày càng khẳng định vị thế quan trọng trong ngành du lịch Việt Nam. Loại hình này kết hợp giữa hành hương tôn giáo và tham quan danh lam thắng cảnh. Du khách tìm kiếm sự giải tỏa áp lực đời sống, hồi phục tinh thần và bày tỏ lòng thành kính. Ninh Bình sở hữu kho tàng di sản phong phú, trở thành tâm điểm của loại hình này ở miền Bắc. Nhiều danh thắng nổi tiếng như chùa Bái Đính, quần thể Tràng An hay cố đô Hoa Lư thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Việc đưa ra quyết định điểm đến không diễn ra ngẫu nhiên. Đây là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa nhu cầu nội tại và các kích thích bên ngoài. Mô hình hành vi người tiêu dùng chỉ ra rằng nhận thức cá nhân đóng vai trò khởi xướng. Người đi du lịch thường cân nhắc kỹ lưỡng về thời gian, chi phí, mức độ an toàn và ý nghĩa biểu tượng của không gian tâm linh. Ninh Bình đáp ứng xuất sắc các tiêu chí này nhờ hạ tầng thuận lợi và danh tiếng lịch sử lâu đời. Sự hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và công trình tôn giáo tạo ra sức hút khó cưỡng đối với du khách thập phương.

1.1. Khái niệm và bản chất của du lịch tâm linh

Du lịch tâm linh gắn liền với hành trình tìm kiếm các giá trị thiêng liêng. Du khách đến các địa điểm tôn giáo để thực hiện nghi lễ thờ cúng, cầu nguyện hoặc chiêm niệm. Hoạt động này thỏa mãn các nhu cầu tinh thần sâu sắc. Khách du lịch mong muốn giải tỏa căng thẳng thường nhật và tìm thấy sự bình an trong tâm hồn. Bên cạnh yếu tố đức tin, du khách còn khao khát tìm hiểu nguồn gốc lịch sử và kiến trúc cổ truyền. Đây là sự gắn kết hài hòa giữa tín ngưỡng bản địa và nhu cầu khám phá văn hóa. Khái niệm này vượt xa hành vi thăm viếng đền chùa đơn thuần. Chuyến đi mang lại trải nghiệm cảm xúc sâu sắc và làm phong phú thêm thế giới nội tâm của mỗi con người.

1.2. Tiềm năng và vị thế của điểm đến Ninh Bình

Ninh Bình giữ vị trí chiến lược trên bản đồ du lịch tâm linh miền Bắc. Địa phương này sở hữu vùng đất cố đô giàu truyền thống và cảnh quan karst ngoạn mục. Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới Tràng An tạo nên bệ phóng vững chắc. Các công trình Phật giáo quy mô lớn như chùa Bái Đính hay chùa Bích Động tạo ấn tượng mạnh mẽ. Hệ thống đền vua Đinh, vua Lê lưu giữ đậm nét dấu ấn lịch sử hào hùng. Vị trí địa lý gần Hà Nội giúp giao thông đi lại thuận tiện. Thời gian di chuyển ngắn thu hút đông đảo du khách dịp cuối tuần. Sự kết hợp giữa cảnh quan kỳ vĩ và chốn thờ tự tôn nghiêm tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội.

II. Phân tích yếu tố thúc đẩy chọn du lịch tâm linh tại Ninh Bình

Nhiều yếu tố chi phối quyết định lựa chọn điểm đến của khách du lịch nội địa. Lý thuyết lực đẩy và lực kéo giải thích rõ cơ chế tâm lý này. Lực đẩy xuất phát từ nhu cầu nội tại như tìm kiếm sự tĩnh lặng và niềm tin tín ngưỡng. Lực kéo đến từ các giá trị văn hóa, hạ tầng và danh tiếng của Ninh Bình. Bên cạnh đó, đặc điểm cá nhân như độ tuổi, giới tính và thu nhập có tác động điều tiết đáng kể. Du khách lớn tuổi chú trọng nghi lễ và sự tôn nghiêm. Nhóm khách trẻ ưu tiên trải nghiệm văn hóa kết hợp thưởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên. Nhận thức về chi phí và chất lượng dịch vụ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định cuối cùng. Giá vé tham quan hợp lý cùng dịch vụ lưu trú phong phú tạo cảm giác an tâm. Tuy nhiên, tình trạng quá tải trong mùa lễ hội đầu năm gây áp lực lớn. Ùn tắc giao thông và thương mại hóa thái quá làm giảm trải nghiệm tâm linh thiêng liêng. Đây là bài toán nan giải đòi hỏi sự đánh giá khách quan và quản lý chặt chẽ từ nhiều phía.

2.1. Động cơ tâm lý và nhu cầu tín ngưỡng nội tại

Động cơ nội tại giữ vai trò then chốt trong quá trình ra quyết định của du khách. Áp lực công việc và nhịp sống đô thị thúc đẩy con người tìm về không gian an lành. Hoạt động cầu nguyện, dâng hương mang lại điểm tựa tinh thần vững chắc. Du khách tin rằng việc chiêm bái tại miền đất Phật giúp hóa giải âu lo và tích lũy phúc đức. Bên cạnh đó, lòng tri ân nguồn cội lịch sử là động lực quan trọng. Việc tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân tại cố đô tạo niềm tự hào dân tộc. Niềm tin tôn giáo củng cố ý định quay trở lại Ninh Bình trong tương lai. Sự thỏa mãn về mặt tinh thần đóng vai trò then chốt giúp điểm đến duy trì sức hút bền vững.

2.2. Yếu tố văn hóa điểm đến và dịch vụ lữ hành

Hình ảnh điểm đến đóng vai trò là lực kéo ngoại tại mạnh mẽ. Danh tiếng của quần thể Bái Đính và Tràng An tác động tích cực đến nhận thức du khách. Cảnh quan thiên nhiên non nước hữu tình kết hợp với di tích lịch sử tạo sự khác biệt rõ rệt. Tuy vậy, các nhân tố dịch vụ hỗ trợ như lưu trú, ẩm thực và hướng dẫn viên ảnh hưởng lớn đến quyết định. Giá cả minh bạch và thái độ phục vụ thân thiện giúp gia tăng độ hài lòng. Ngược lại, thông tin sai lệch hoặc chèo kéo bán hàng làm tổn hại uy tín điểm đến. Sự lan truyền qua mạng xã hội và truyền miệng từ người quen định hình sâu sắc kỳ vọng trước chuyến đi. Do đó, kiểm soát chất lượng dịch vụ du lịch là yêu cầu cấp thiết.

III. Phương pháp nâng cao sức hút du lịch tâm linh tại Ninh Bình

Nâng cao sức cạnh tranh của du lịch tâm linh Ninh Bình đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, ban quản lý các khu di tích cần chuẩn hóa quy trình đón tiếp. Việc phân luồng du khách hợp lý trong mùa cao điểm giúp giảm thiểu tình trạng chen lấn, ùn tắc. Công tác giữ gìn trật tự và vệ sinh môi trường phải được đặt lên hàng đầu. Không gian thanh tịnh tại nơi thờ tự là yếu tố cốt lõi giữ chân khách hành hương. Tiếp theo, ngành du lịch địa phương nên tập trung đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp. Kiến thức sâu rộng về văn hóa Phật giáo và lịch sử dân tộc sẽ tạo nên những câu chuyện truyền cảm hứng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lữ hành cần đa dạng hóa gói sản phẩm. Việc liên kết tour du lịch tâm linh với các hoạt động thiền định, nghỉ dưỡng sinh thái mang lại giá trị gia tăng cao. Hoạt động quảng bá cần ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại. Nền tảng số giúp cung cấp dữ liệu chính xác, hỗ trợ du khách lập kế hoạch hành trình thuận lợi.

3.1. Hoàn thiện chất lượng dịch vụ và không gian văn hóa

Nâng cấp hạ tầng dịch vụ là yêu cầu tiên quyết nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các điểm di tích cần bố trí khu vực đỗ xe rộng rãi và văn minh. Bảng chỉ dẫn đường đi và sơ đồ tham quan cần rõ ràng, đa ngữ. Ban quản lý phải tăng cường giám sát hoạt động thương mại xung quanh đền chùa. Tình trạng chèo kéo khách hay ép giá mua lễ vật cần bị xử lý nghiêm. Đồng thời, cảnh quan sinh thái phải được bảo tồn nguyên vẹn để giữ nét linh thiêng. Xây dựng môi trường du lịch thân thiện và thanh tịnh sẽ củng cố niềm tin của khách hành hương. Sự hài lòng về cơ sở vật chất tạo động lực mạnh mẽ để du khách quay lại nhiều lần.

3.2. Đẩy mạnh truyền thông số và cá nhân hóa trải nghiệm

Công nghệ số mang lại giải pháp đột phá trong việc thu hút khách du lịch. Ngành du lịch Ninh Bình cần xây dựng các cổng thông tin điện tử chuyên sâu. Việc số hóa bản đồ di tích và phát triển ứng dụng thuyết minh tự động đem lại sự tiện lợi. Du khách có thể dễ dàng tra cứu lịch sử chùa chiền và phong tục thờ cúng ngay trên điện thoại thông minh. Ngoài ra, việc lắng nghe phản hồi của người đi du lịch trên các mạng xã hội là rất cần thiết. Dữ liệu đánh giá trực tuyến giúp cải thiện dịch vụ kịp thời. Thiết kế các gói tham quan cá nhân hóa kết hợp thiền tập, yoga giúp phục hồi năng lượng sống hiệu quả. Điều này đáp ứng chính xác nhu cầu chữa lành tâm trí của xã hội hiện đại.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn du lịch tâm linh tại Ninh Bình

Du lịch tâm linh tại Ninh Bình là lĩnh vực kinh tế - văn hóa đầy tiềm năng phát triển. Quyết định lựa chọn điểm đến chịu tác động đa chiều từ nhu cầu cá nhân đến chất lượng điểm đến. Việc thấu hiểu các động cơ cốt lõi giúp các nhà hoạch định xây dựng chiến lược phù hợp. Ninh Bình không chỉ là nơi chiêm bái tín ngưỡng mà còn là điểm tựa cân bằng cảm xúc. Kết quả nghiên cứu hành vi khách hàng tạo cơ sở thực tiễn cho việc phát triển sản phẩm du lịch mới. Các doanh nghiệp lữ hành có thể thiết kế các tour hành hương chuyên biệt kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái. Chính quyền địa phương cần duy trì sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn không gian thiêng. Việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng, môi trường và dịch vụ sẽ nâng tầm thương hiệu du lịch cố đô. Phát triển bền vững chính là chìa khóa then chốt để Ninh Bình khẳng định vị thế dẫn đầu trong loại hình du lịch tâm linh của cả nước.

4.1. Đóng góp đối với phát triển kinh tế địa phương

Du lịch tâm linh mang lại nguồn thu ngân sách đáng kể cho Ninh Bình. Hoạt động này thúc đẩy sự tăng trưởng của nhiều ngành dịch vụ phụ trợ như vận tải, khách sạn và nhà hàng. Cư dân bản địa có thêm cơ hội việc làm thông qua việc chèo đò, bán hàng lưu niệm và cung ứng nông sản. Đời sống vật chất của cộng đồng địa phương được cải thiện rõ rệt. Nguồn thu từ vé tham quan đóng góp trực tiếp vào quỹ tôn tạo và tu bổ các công trình tôn giáo. Nhờ đó, các giá trị di sản văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sự phát triển này tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững và hiện đại.

4.2. Định hướng bảo tồn di sản gắn với du lịch bền vững

Bảo tồn di sản là nguyên tắc cốt lõi trong phát triển du lịch tâm linh. Việc khai thác thương mại cần đi đôi với nhiệm vụ gìn giữ tính thiêng của các địa chỉ thờ tự. Chính quyền địa phương cần đặt ra giới hạn về sức chứa du khách tại mỗi điểm đến. Giải pháp này giúp ngăn ngừa nguy cơ xâm hại di tích cổ kính và bảo vệ môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền nâng cao ý thức văn minh nơi đền chùa đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Khách hành hương cần tôn trọng quy tắc trang phục và ứng xử chuẩn mực. Sự chung tay giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng tạo nên nền tảng vững chắc cho tương lai văn hóa Ninh Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu đã khái quát những vấn đề nền tảng của đề tài nghiên cứu, làm rõ tính cấp thiết, tạo tiền đề cho việc xây dựng khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu ở các chƣơng tiếp theo. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Tổng quan nghi n cứu 2. Kết quả phân tích tổng quan bằng phƣơng pháp trắc lƣợng thƣ mục Tác giả sử dụng kết hợp phƣơng pháp phân tích trắc lƣợng thƣ mục và phân tích nội dung để tổng hợp hệ thống các công trình nghiên cứu liên quan và làm cơ sở xác định khoảng trống nghiên cứu của đề tài luận văn.

Phần này tác giả sử dụng kết hợp trình bày các biểu đồ thống kê để làm rõ xu hƣớng nghiên cứu về du lịch tâm linh qua sự phân bổ các công trình theo giai đoạn thời gian, theo quốc gia, theo tạp chí khoa học. Dữ liệu sau khi thu thập từ Scopus và Web of Science đƣợc phân tích bằng phần mềm R Studio để trực quan hóa thông qua các biểu đồ thống kê. Sơ đồ dƣới đây thể hiện xu hƣớng nghiên cứu về du lịch tâm linh trong giai đoạn 2017-2026: Hình 2. Số lượng nghiên cứu về du lịch tâm linh từ n m 17 đến 6 Nguồn: Web of Science and Scopus Cụ thể lƣợng bài công bố tăng đều từ 2017 đến 2019 cho thấy mối quan tâm học thuật đối với lĩnh vực này.

Giai đoạn từ 2020-2021 ghi nhận tăng trƣởng mạnh, đặc biệt năm 2021 đạt mức cao, giai đoạn này có thể do tác động của đại dịch Covid-19 đối với hoạt động du lịch nói chung và du lịch tâm linh nói riêng. Bối cảnh đã thúc đẩy nhiều nghiên cứu tập trung phản ánh các vấn đề về thay đổi hành 17 vi của khách du lịch, vai trò của giá trị tinh thần trong giai đoạn khủng hoảng. Từ năm 2022 đến 2025 số lƣợng nghiên cứu duy trì ở mức cao và phát triển ổn định phản ánh du lịch tâm linh trở thành một chủ đề nghiên cứu đƣợc quan tâm có hệ thống và dần trở thành một hƣớng nghiên cứu ổn định trong lĩnh vực giai đoạn sau giai đoạn tác động của đại dịch. Riêng năm 2026 số lƣợng nghiên cứu thể hiện trong biểu đồ còn thấp, điều này là hợp lý do dữ liệu mới chỉ đƣợc thống kê ở thời điểm những ngày đầu năm nên số lƣợng của 2026 mang tính tạm thời và chƣa nói lên điều gì.

Biểu đồ dƣới đây cho thấy 10 quốc gia có số lƣợng công trình nghiên cứu nhiều nhất liên quan đến du lịch tâm linh trong giai đoạn khảo sát: Hình 2. 1 quốc gia có số lượng nghiên cứu về du lịch tâm linh nhiều nhất Nguồn: Web of Science and Scopus Nhìn vào biểu đồ trên có thể nhận thấy Ấn Độ là quốc gia có lƣợng nghiên cứu du lịch tâm linh nhiều nhất, đây là quốc gia có không gian tâm linh lớn, có nhiều tôn giáo hình thành lâu đời với những hoạt động hành hƣơng và trải nghiệm tâm linh diễn ra thƣờng xuyên với quy mô lớn. Dù không phải là những quốc gia có điểm đến tâm linh truyền thống nhƣng Mỹ và Anh đóng vai trò quan trọng trong 18 nghiên cứu học thuật vì vậy mà số lƣợng nghiên cứu tƣơng đối lớn. Tiếp theo các quốc gia có lƣợng nghiên cứu đáng kể là Trung Quốc, Anh, Indonesia,….

1 tạp chí có số lượng nghiên cứu về du lịch tâm linh nhiều nhất Nguồn: Web of Science and Scopus Quy trình phân tích trắc lƣợng thƣ mục đƣợc thực hiện qua ba bƣớc: Bƣớc 1: Tác giả tìm kiếm từ khóa “Spiritual tourism” từ 2 cơ sở dữ liệu trích dẫn khoa học uy tín là Scopus và Web of Science. Để đảm bảo tính đồng nhất, bộ lọc chỉ lựa chọn các nghiên cứu đƣợc công bố bằng tiếng Anh. Kết quả thu đƣợc 272 tài liệu từ Scopus và 180 tài liệu từ Web of Science. Toàn bộ dữ liệu đƣợc xuất dƣới dạng RIS Bƣớc 2: Những dữ liệu trên đƣợc tích hợp vào phần mềm trích dẫn Zotero.

Tác giả sử dụng tính năng “Duplicate Items” để loại bỏ các tài liệu trùng lặp giữa 2 cơ sở dữ liệu. Sau quá trình trên thu đƣợc 342 tài liệu hợp lệ. Tập dữ liệu gồm 342 tài liệu đƣợc xuất ra định dạng .RIS Bƣớc 3: Tệp dữ liệu vừa đƣợc xuất ra đƣợc nạp vào phần mềm chuyên dụng VOSviewer để thực hiện phân tích trắc lƣợng thƣ mục. Kết quả phân tích trắc lượng thư mục c c nghiên cứu có liên quan tới n i dung nghiên cứu của đề t i theo từ khóa chạy bằng VOSviewer Nguồn: Web of Science and Scopus Kết quả phân tích mạng lƣới cho thấy các nghiên cứu về du lịch tâm linh đƣợc xoay quanh một số cụm chủ đề đƣợc phân nhóm màu sắc nhƣ trong mô hình trên.

Trong đó các từ khóa bao trùm nhất là “spiritual tourism” (du lịch tâm linh) và “tourism” (du lịch), hai từ khóa này có kích thƣớc lớn và mức độ liên kết dày cho thấy đây là những khái niệm hạt nhân giữ vai trò kết nối các hƣớng tiếp cận nghiên cứu khác nhau trong du lịch tâm linh hiện nay. Cụm chủ đề màu xanh lá tiếp cận du lịch tâm linh là một quá trình cảm nhận và trải nghiệm với từ khóa nhƣ “tourist experience” (trải nghiệm), “perception” (nhận thức), “meditiation” (thiền) và “transformation” (chuyển hóa) đóng vai trò quan trọng trong quyết định lựa chọn và đánh giá chuyến đi. Cụm chủ đề màu xanh dƣơng xoay quanh các từ khóa nền tảng nhƣ “religion” (tôn giáo), “tourism” (du lịch), “culture” (văn hóa) và “destination” (điểm đến). Cụm nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò của bối cảnh văn hóa tôn giáo trong hình thành nhận thức và quyết định lựa chọn du lịch tâm linh của khách du lịch.

20 Cụm chủ đề màu đỏ tập trung vào các nghiên cứu tiếp cận du lịch tâm linh dƣới góc độ đánh giá trải nghiệm và kết quả hành vi với các từ khóa “”satisfaction (sự hài lòng), “quality” (chất lƣợng), “image” (hình ảnh điểm đến), “revisit intention” (ý định quay lại), “place attachment” (gắn bó với điểm đến), “well – being” (hạnh phúc, tinh thần). Những nghiên cứu này cho thấy quyết định lựa chọn du lịch tâm linh không còn chịu ảnh hƣởng bởi mình động cơ ban đầu mà nó còn gắn chặt với cảm nhận và đánh giá của khách du lịch sau khi họ đã trải nghiệm. Cụm chủ đề màu vàng gắn với phát triển du lịch bền vững cùng các từ khóa “tourism development” (phát triển du lịch), “sustainability” (bền vững), “heritage tourism (du lịch di sản), “tourism market” (thị trƣờng du lịch), “globalization” (toàn cầu hóa). Cụm chủ đề này làm rõ mối quan hệ giữa phát triển điểm đến, bảo tồn giá trị di sản văn hóa và khả năng thu hút khách du lịch.

Qua đó gián tiếp tác động đến quyết định lựa chọn du lịch tâm linh. Cụm chủ đề màu tím là những nghiên cứu mang tính bối cảnh và xu hƣớng, các từ khóa là: covid-19, Indonesia, “tourist behavior” (hành vi khách du lịch) phản ánh sự thay đổi trong nhận thức, hành vi lựa chọn du lịch tâm linh của khách du lịch trƣớc các biến động. Về tổng thể, mô hình trên là minh chứng cho thấy nghiên cứu du lịch tâm linh hiện nay đƣợc tiếp cận theo hƣớng tích hợp, có sự tác động đa chiều của các yếu tố: nội tai của khách du lịch (nhận thức, trải nghiệm, đặc điểm tâm lý) và yếu tố thuộc về điểm đến (giá trị văn hóa, tôn giáo; đặc trƣng điểm đến; quản lý du lịch). Đây là cơ sở khoa học quan trọng cho việc lựa chọn và phân tích các yếu tố trong mô hình nghiên cứu của luận văn.

1 từ khóa xuất hiện nhiều v có liên kết với c c từ khóa kh c STT Từ khóa Tần số Số li n kết 1 Spiritual tourism 120 302 2 Tourism 74 239 21 3 Pilgrimage 53 236 4 Religious tourism 53 213 5 Religion 46 185 6 Spirituality 33 114 7 Experience 27 108 8 India 16 55 9 Tourism development 15 83 10 Authenticity 15 72 Nguồn: T c giả tổng hợp từ hệ thống Scopus và Web of Science Để củng cố cơ sở khoa học cho nghiên cứu, tác giả tiếp tục sử dụng phƣơng pháp phân tích trắc lƣợng thƣ mục nhằm nhận diện các hƣớng tiếp cận và xu hƣớng nghiên cứu liên quan đến du lịch tâm linh đƣợc quan tâm trong những năm gần đây thông qua mạng lƣới xuất hiện từ khóa. Kết quả phân tích đƣợc trực quan hóa bằng mô hình xu hƣớng từ khóa trình bày trong hình dƣới đây: Hình 2. Xu hướng của c c từ khóa tổng hợp VOSviewer Nguồn: Web of Science and Scopus 22 Dựa trên mô hình xu hƣớng từ khóa trên có thể nhận diện sự chuyển dịch trong tâm của các nghiên cứu về du lịch tâm linh theo thời gian. Thang màu từ xanh lam sang màu vàng phản ánh sự xuất hiện của các từ khóa tƣơng ứng từ năm 2020 đến 2026.

Qua đó khẳng định rằng cách tiếp cận đối với du lịch tâm linh đã có sự thay đổi tƣơng đối. Ở giai đoạn đầu khoảng từ năm 2020 đến 2023 có sự tƣơng đồng với gam màu xanh lam và xanh lục, chứng tỏ hƣớng nghiên cứu về du lịch tâm linh không tách biệt rõ ràng mà đƣợc triển khai song song và có sự chồng lấn. Cũng ở giai đoạn này, các chủ đề liên quan đến tôn giáo, hành hƣơng, quản lý điểm đến, trải nghiệm du lịch và hành vi của khách du lịch xuất hiện đồng thời trong cùng một mạng lƣới từ khóa cho thấy cách tiếp cận mang tính tích hợp. Thay vì xem xét riêng lẻ thì các yếu tố thuộc về điểm đến và khách du lịch đƣợc xem xét trong mối quan hệ tƣơng tác với yếu tố động cơ, trải nghiệm, sự hài lòng, hành vi lựa chọn của khách đƣợc đặt trong bối cảnh cụ thể của điểm đến cho thấy sự mở rộng nghiên cứu theo hƣớng liên ngành.

Sự tƣơng đồng về màu sắc của các từ khóa trong mô hình trên cũng thể hiện rằng du lịch tâm linh là một lĩnh vực nghiên cứu tƣơng đối mới, chúng vẫn đang đƣợc định hình chứ chƣa hình thành riêng biệt theo giai đoạn rõ ràng. Sang giai đoạn nghiên cứu gần đây từ 2024 đến 2025, mô hình cho thấy sự xuất hiện của một số từ khóa màu xanh lục nhạt và vàng nhạt. Tuy chúng chƣa hình thành một cụm nghiên cứu hoàn toàn nhƣng cũng phần nào nói lên xu hƣớng gần đây nhấn mạnh vào quyết định lựa chọn du lịch của khách thông qua việc phân tích động cơ, trải nghiệm mang tính chuyển hóa, chất lƣợng dịch vụ, ý định quay lại, tác động của du lịch tâm linh đối với sức khỏe tinh thần.