CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT 1.1 Khái niệm khởi nghiệp Cụm từ “khởi nghiệp” hiện tại đã không còn quá xa lạ với nhiều người qua nhiều chương trình truyền hình được phát sóng trong những năm gần đây. “Khởi nghiệp” là một từ Hán Việt đã có từ lâu nay, “khởi” trong khởi đầu, khởi nguồn, có nghĩa là bắt đầu xây dựng nên một thứ gì đó. “Nghiệp” là sự nghiệp, công việc. Ông cha ta đã nói về cụm từ “khởi nghiệp” hàng trăm năm nay qua cụm từ “an cư lập nghiệp”… Như vậy, khởi nghiệp hay lập nghiệp là một động từ chỉ việc bắt đầu sự một sự nghiệp của riêng mình.
Theo quan niệm của xã hội, khởi nghiệp là khi bạn có ý tưởng kinh doanh riêng và bắt tay vào thành lập cho mình một doanh nghiệp. Bạn chính là người trực tiếp quản lý việc điều phối và kinh doanh của doanh nghiệp hoặc cũng có thể quản lý với tư cách là Co-Founder (người đồng sáng lập) từ đó bạn tạo ra giá trị có lợi cho người cho xã hội hoặc nhóm khởi nghiệp, cho các cổ đông của công ty, cho người lao động, cho cộng đồng và nhà nước, và ở một góc độ nào đó bạn sẽ tham gia vào việc phát triển kinh tế và xã hội 1.2 Tinh thần khởi nghiệp Tinh thần khởi nghiệp (Entrepreneurship) Harvard Stevenson – Giáo sư đầu ngành kinh tế của Harvard Business School- HBS là sự dấn thân theo đuổi các cơ hội mới vượt quá các nguồn lực bị kiểm soát hay đơn giản hơn là là tinh thần doanh nhân khởi nghiệp hay tinh thần kinh doanh – một thuật ngữ xuất hiện khá lâu đời. Trong tác phẩm “Tinh thần doanh nhân khởi nghiệp và sự đổi mới, 2011”, Nhà kinh tế học Mỹ Peter F. Drucker cho rằng tinh thần doanh nhân khởi nghiệp được hiểu là hành động của doanh nhân khởi nghiệp – người tiến hành việc biến những cảm nhận nhạy bén về kinh doanh, tài chính và sự đổi mới thành những sản phẩm hàng hóa mang tính kinh tế.
Như vậy hầu hết các tác giả đều thống nhất khái niệm “tinh thần khởi nghiệp – tinh thần kinh doanh” (entrepreneurship) gắn với khái niệm “doanh nhân” (entrepreneur).3 Sinh viên khối ngành kinh tế trường đại học Công nghệ TPHCM Sinh viên khối ngành kinh tế trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh là lực lượng đông đảo các sinh viên theo học các nhóm ngành thương mại quốc tế, quản lý chuỗi cung ứng, điều phối dự án. Trường đại học Công nghệ TPHCM là một cơ sở giáo dục bậc cao, về tuyển sinh, đào tạo thì tuân theo quy chế của Bộ GD&ĐT, văn bằng có giá trị tương đương như văn bằng công lập.4 Đặc điểm khởi nghiệp Tại Việt Nam, quan điểm phổ biến nhất cho rằng, khởi nghiệp là sự bắt đầu của một nghề nghiệp và tạo nền tảng cho một sự nghiệp. Các hoạt động khởi nghiệp đều tiềm ẩn rủi ro và thực tế chỉ ra rằng, không phải tất cả các hoạt động khởi nghiệp đều thành công. Do đó, trước khi tập trung vào việc làm cách nào để khởi nghiệp, cần chắc chắn rằng, đã nắm bắt được tất cả các đặc điểm của hoạt động khởi nghiệp (Hình 1.
Những đặc điểm này bao gồm: Hình 1.1 Đặc điểm của hoạt động khởi nghiệp (Nguồn: Tạp chí tài chính online) SỰ ĐỘT PHÁ CÔNG NGHỆ SỰ TĂNG SỬ DỤNG TRƯỞNG VỐN BAN ĐẦU - Sự đột phá: Bản chất của quá trình khởi nghiệp là quá trình hiện thực hoá ý tưởng kinh doanh giữa những người đam mê sáng tạo. Vì vậy, khởi nghiệp hướng tới việc gia tăng giá trị cạnh tranh thông qua việc tạo ra một sản phẩm chưa hề có trên thị trường hoặc tạo ra một sản phẩm với giá trị tốt hơn so với những thứ sẵn có. - Sự tăng trưởng: Một doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ không đưa ra giới hạn cho sự tăng trưởng mà hướng tới việc tăng trưởng ở mức lớn nhất có thể. Do đó, các doanh nghiệp khởi nghiệp được đánh giá là người mở đường, người khai phá thị trường và thường tạo ra ảnh hưởng lớn, định hình cho các doanh nghiệp khác cho quá trình đầu tư.
- Vốn ban đầu: Cũng giống như các hoạt động đầu tư khác, vốn ban đầu là đặc điểm rất cần thiết để tiến hành khởi nghiệp. Nguồn vốn cho hoạt động khởi nghiệp khá đa dạng và được chia thành 2 nguồn chính: Nguồn vốn đến từ chính nội bộ vốn góp của những người sáng lập và nguồn vốn đến từ đóng góp từ bên ngoài. - Vốn ban đầu: Cũng giống như các hoạt động đầu tư khác, vốn ban đầu là đặc điểm rất cần thiết để tiến hành khởi nghiệp. Nguồn vốn cho hoạt động khởi nghiệp khá đa dạng và được chia thành 2 nguồn 12 chính: Nguồn vốn đến từ chính nội bộ vốn góp của những người sáng lập và nguồn vốn đến từ đóng góp từ bên ngoài.
Đối với trường hợp các doanh nghiệp khởi nghiệp, nguồn vốn đến từ đóng góp từ bên ngoài có thể đến từ gia đình, bạn bè, hoặc cũng có thể đến từ hình thức gọi vốn từ cộng đồng. Tuy nhiên, gần như tất cả các doanh nghiệp khởi nghiệp đều cần huy động vốn từ các nhà đầu tư thiên thần và các quỹ đầu tư mạo hiểm. - Công nghệ: Đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp, công nghệ được ứng dụng trong việc đạt được mục tiêu kinh doanh, tham vọng tăng trưởng. Đặc biệt, với các doanh nghiệp khởi nghiệp về sản xuất, công nghệ thường được nhấn mạnh như là một đặc tính tiêu biểu, một giá trị cạnh tranh của các sản phẩm.5 Nội dung khởi nghiệp Hiện nay có nhiều ngành nghề trong xã hội, tuy nhiên không phải bất kỳ ngành nghề nào bạn cũng có thể lựa chọn để khởi nghiệp.
Làm thế nào để lựa chọn một ngành nghề, một linh vực đúng và phù hợp với bản thân là câu hỏi của không biết bao nhiêu người, không chỉ riêng những người làm chủ doanh nghiệp mà còn của những người đang đi tìm việc làm vì nó phụ thuộc vào các vấn đề phù hợp với điều kiện tài chính, kiến thức và kỹ năng của bản thân phù hợp với ước mơ và năng lực của mình là một việc cực kì quan trọng và khó khăn. Tiến sĩ Patrick Khor là nhà sáng lập lên iBosses Singapore và cũng là vị CEO của công ty này đã đưa ra quy trình khởi nghiệp như sau: Hình 1.2 Quy trình khởi nghiệp của TS.Patrick Khor Lập DN sản xuất Trang bị thêm sau đó sẽ phân phối Truyền lửa những kiến thức về sản phẩm trên thị khởi nghiệp trường DN thực hiện niêm Phát triển mô hình yết cổ phiếu trên thị KD của bạn trên trường chứng toàn cầu khoán Tuy nhiên, mô hình về quy trình này không phải ai cũng đi đầy đủ theo đó. Vì vậy mà với những người khởi nghiệp. Tuy theo khả năng, sự sáng tạo mà sẽ có những bước đi khác nhau.
Sau khởi nghiệp, ta sẽ có 4 giai đoạn phát triển, đó là: 13 • Giai đoạn 1 - Định hướng: Đây là giai đoạn khởi đầu của tất cả các công ty khi startups. Tại giai đoạn này, việc triển khai các ý tưởng đầu tiên và lên kế hoạch thực hiện là cực kỳ quan trọng. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cẩn thận, startups sẽ rất dễ lạc lối ngay từ bước chân khởi đầu. Khi đã xác định được ý tưởng và xây dựng kế hoạch chỉnh chu, sẽ là thời điểm các thành viên trong nhóm bắt tay vào thực hiện.
• Giai đoạn 2 -Thử thách: Sau khi kết thúc giai đoạn 1, đây sẽ là quãng thời gian khó khăn nhất đối với các startups. Đa phần hầu hết công ty startup tại Việt Nam không thể vượt qua giai đoạn này và nhanh chóng đi đến thất bại hoặc phải thay đổi mô hình. Thời điểm này, các thành viên thường sẽ bị "vỡ mộng", do kết quả đặt ra không cách nào đạt được như mong muốn, kể cả các yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến khiến cho số lượng nhân sự giảm phi mã so với lúc khởi đầu. • Giai đoạn 3 - Hòa nhập: Đây được xem như là giai đoạn phục hồi sau khó khăn của các startups.
Năng suất lao động tăng, các thành viên bắt đầu làm việc ăn ý và hiểu nhau hơn. Công ty bước đầu xuất hiện các dấu hiệu hy vọng như đạt được doanh thu, tăng trưởng dương hoặc không bị thua lỗ quá nhiều như trước. Các mục tiêu trong ngắn hạn dần dần đạt được, công ty sẽ hướng đến việc xây dựng kiên cố hơn cơ sở hạ tầng và tạo nền móng phát triển kiến trúc thượng tầng, đội ngũ nhân sự để phục vụ cho các kế hoạch "dài hơi". • Giai đoạn 4: - Phát triển: Là giai đoạn lý tưởng nhất, là mục tiêu hướng đến của các startups.
Ở giai đoạn này, các co-founders sẽ đề ra những kế hoạch, nhưng mục tiêu dài hạn. Bộ máy doanh nghiệp bắt đầu đi vào "guồng", trở nên hệ thống hơn, chặt chẽ hơn. Kinh nghiệm, kỹ năng chuyên môn của đội ngũ nhân sự sẽ giúp công ty đạt được những bước phát triển thần tốc.2 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG KHỞI NGHIỆP CỦA SINH VIÊN - Giáo dục và đào tạo: Nhà trường hỗ trợ trong việc cung cấp các kiến thức cơ bản và rõ ràng về khởi nghiệp để sinh viên có cái nhìn tổng thể, bao quát về hoạt động khởi nghiệp. Khởi nghiệp cần được đưa vào nội dung giảng dạy chính khoá cần xác định khởi nghiệp là một phần không thể thiếu của nhà trường và rất quan trọng đối với sinh viên.
Nội dung đào tạo xoay quanh các vấn đề về: sự cần thiết của Khởi nghiệp, kỹ năng khởi nghiệp, cách huy động các nguồn lực, lựa chọn ngành nghề khởi nghiệp, dự báo xu hướng khởi nghiệp… Thông qua các bài học giúp cho sinh viên được tiếp thu lý thuyết và tạo môi trường trải nghiệm thực tiễn sinh động giúp sinh viên có được động lực, niềm tin mạnh mẽ vào chính bản thân mình. - Động lực: 14 Bên cạnh sinh viên luôn có những người bạn đồng hành, sẵn sàng hỗ trợ khi bạn cần. Gia đình cần động viên khích lệ tinh thần cho các bạn sinh viên có ý định khởi nghiệp, sự khích lệ từ gia đình sẽ tiếp thêm nguồn sức mạnh để họ tăng thêm phần tự tin. Bên cạnh đó, nhà nước và các nhà làm chính sách cần đưa ra nhiều chính sách khuyến khích sinh viên khởi nghiệp hơn.
Về phần bản thân, sinh viên có ý định khởi nghiệp cần nhận thức bản thân chính là nguồn trí thức trẻ, năng động, có khả năng đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.