Nghiên Cứu Về Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên Tại Các Trường Đại Học

Nghiên cứu về ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trường đại học đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu… 218 trang · ĐH Kinh tế TP.

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Thu
• Trường học: ĐH Kinh tế TP
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên Tại Các Trường Đại Học
• Loại tài liệu: luận án
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa và đóng góp mới của luận án
• 1.7. Kết cấu luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm nghiên cứu
• 2.1.1. Ý định khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp
• 2.1.2. Tư duy khởi nghiệp
• 2.1.3. Gắn kết với khởi nghiệp
• 2.1.4. Nhận thức khởi nghiệp
• 2.1.5. Khoảng cách tâm lý
• 2.2. Các lý thuyết nền tảng
• 2.2.1. Lý thuyết tư duy các giai đoạn hành động - Mindset theory of action phases (Gollwitzer & Keller, 2012, 2016)
• 2.2.2. Mô hình tư duy khởi nghiệp - Entrepreneurial mindset model (Mathisen & Arnulf, 2013)
• 2.2.3. Lý thuyết gắn kết – Commitment theory (Meyer & Allen, 1991)
• 2.2.4. Lý thuyết cấp độ cấu trúc nhận thức – Contructual level theory (Trope & Liberman, 2003, 2010)
• 2.2.5. Lý thuyết thiết lập mục tiêu – Goal setting theory of motivation (Locke & Latham, 1990)
• 2.2.6. Mô hình về sự kiện khởi nghiệp cải tiến– Entrepreneurial Event model (Krueger & cộng sự, 2000)
• 2.2.7. Một số lý thuyết về ý định khởi nghiệp
• 2.3. Một số hướng nghiên cứu có liên quan đến ý định khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp
• 2.3.1. Ý định khởi nghiệp
• 2.3.2. Ý định hành động khởi nghiệp
• 2.4. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.4.1. Các giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Đo lường các khái niệm trong mô hình nghiên cứu từ thang đo gốc
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu sơ bộ định tính và điều chỉnh thang đo
• 3.3. Thiết kế nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.3.1. Mô tả mẫu khảo sát
• 3.3.2. Đánh giá độ tin cậy của thang đo
• 3.4. Thiết kế nghiên cứu định lượng
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả đặc điểm mẫu khảo sát
• 4.2. Kết quả kiểm định thang đo chính thức
• 4.2.1. Kiểm định độ tin cậy của các thang đo
• 4.2.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.2.3. Đánh giá mô hình đo lường
• 4.2.4. Đánh giá mô hình cấu trúc
• 4.2.5. Kiểm định giả thuyết
• 4.3. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác
• 4.4. Phân tích biểu đồ quan hệ giữa mức độ quan trọng và hiệu suất của các yếu tố tác động đến ý định hành động khởi nghiệp
• 4.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CỦA NGHIÊN CỨU
• 5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu và các đóng góp của nghiên cứu
• 5.1.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5.1.2. Đóng góp của nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý chính sách nhằm nâng cao ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên
• 5.2.1. Hàm ý chính sách về nhận thức mong muốn khởi nghiệp
• 5.2.2. Hàm ý chính sách về gắn kết với khởi nghiệp
• 5.2.3. Hàm ý chính sách về nhận thức khả năng khởi nghiệp
• 5.2.4. Hàm ý chính sách đối với tư duy khởi nghiệp
• 5.2.5. Hàm ý đối với yếu tố thời gian
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Một số hạn chế
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: THANG ĐO GỐC KHÁI NIỆM NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: MỘT SỐ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN TỔNG HỢP TỪ NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN VỀ Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP CỦA (ADAM & FAYOLLE, 2015)
• PHỤ LỤC 3: HƯỚNG DẪN NỘI DUNG THẢO LUẬN NHÓM CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ PHỎNG VẤN NHÓM CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 5: DANH SÁCH NHÓM CHUYÊN GIA THAM GIA THẢO LUẬN NHÓM TẬP TRUNG
• PHỤ LỤC 6: NỘI DUNG THẢO LUẬN NHÓM TẬP TRUNG VỚI SINH VIÊN ĐÃ KHỞI NGHIỆP
• PHỤ LỤC 7: TÓM TẮT KẾT QUẢ THẢO LUẬN NHÓM ĐỐI VỚI SINH VIÊN ĐÃ KHỞI NGHIỆP VỀ Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP
• PHỤ LỤC 8: DANH SÁCH SINH VIÊN THAM GIA THẢO LUẬN NHÓM
• PHỤ LỤC 9: BẢNG PHỎNG VẤN ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ
• PHỤ LỤC 10: BẢNG PHỎNG VẤN ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 11: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH CRONBACH’S ALPHA SƠ BỘ VỚI KÍCH THƯỚC MẪU 117 QUAN SÁT
• PHỤ LỤC 12: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH EFA SƠ BỘ VỚI KÍCH THƯỚC MẪU 117 QUAN SÁT
• PHỤ LỤC 13: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH CRONBACH’S ALPHA CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 14: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH EFA CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 15: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG LẦN 1
• PHỤ LỤC 16: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH MÔ HÌNH CẤU TRÚC
• PHỤ LỤC 17: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐÃ NHÓM BẰNG PHƯƠNG PHÁP MICOM
• PHỤ LỤC 18: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐA NHÓM BẰNG PHƯƠNG PHÁP MGA- PLS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên

Nghiên cứu về ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trường đại học đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2020. Tỷ lệ doanh nghiệp trên dân số còn thấp so với các nước khác, đòi hỏi sự gia tăng số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp. Sinh viên với kiến thức nền tảng và sự nhạy bén là lực lượng tiềm năng. Tuy nhiên, tỷ lệ khởi nghiệp thực tế của sinh viên còn thấp so với tiềm năng. Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp và hành vi khởi nghiệp của sinh viên, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp trong môi trường đại học.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu Ý Định Khởi Nghiệp Hiện Nay

Tại Việt Nam, khởi nghiệp đang là chủ đề được quan tâm với mục tiêu của Chính phủ là có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp hoạt động giai đoạn 2016-2020. Tỷ lệ DN/dân số Việt Nam còn thấp so với các nước khác. Việc gia tăng số lượng các DN khởi nghiệp luôn là mối bận tâm chính của các chính phủ, nhà hoạch định chính sách và các học giả, vì tăng trưởng kinh tế và giảm thất nghiệp. Sinh viên là đối tượng được đào tạo bài bản tại các trường ĐH, có các kiến thức nền về quản trị.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Ý Định Khởi Nghiệp

GEM (2016) cho rằng, độ tuổi thích hợp để khởi nghiệp là 18 – 36, lứa tuổi có khát khao làm giàu, không sợ rủi ro, nhạy bén với các cơ hội kinh doanh, mạo hiểm hơn và có ý định khởi nghiệp cao hơn. Thống kê cho thấy, tỷ lệ người nhận thức được cơ hội và khả năng khởi nghiệp tại VN năm 2015 là 56,8%. Tuy nhiên, tỷ lệ này có giảm một chút so với 2014 vì những lo ngại cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.

II. Thách Thức Về Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên Hiện Nay

Mặc dù có tiềm năng lớn, ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trường đại học Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ khởi nghiệp thực tế còn thấp so với tỷ lệ sinh viên có ý định khởi nghiệp. Các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp tại các trường đại học còn mang tính hình thức, chưa thực sự hiệu quả. Nhiều sinh viên lo ngại về rủi ro thất bại và thiếu kiến thức, kỹ năng cần thiết. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các rào cản này, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục.

2.1. Rào Cản Từ Môi Trường Hỗ Trợ Khởi Nghiệp

Báo diễn đàn doanh nghiệp (2017), trong báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hoạt động khởi nghiệp và hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp tại 120 trường ĐH, 115 trường Cao đẳng hầu như chưa được triển khai. “Có đến 62% sinh viên được hỏi cho rằng các hoạt động khởi nghiệp hiện nay đang mang tính phong trào, chưa thực sự hiệu quả. Tuy nhiên, khi hỏi về khả năng kinh doanh có đến 89% sinh viên cho rằng bản thân có khả năng kinh doanh và 80% sinh viên có ý định sẽ tham gia các hoạt động kinh doanh sau khi tốt nghiệp.

2.2. Khoảng Cách Giữa Ý Định Và Hành Vi Khởi Nghiệp

Tại các nước đang phát triển, tỷ lệ người nhận thức khả năng khởi nghiệp cao, dẫn đến tỷ lệ người có ý định khởi nghiệp cao (trung bình là 36,5% có ý định). Riêng tại VN, tỷ lệ khởi nghiệp thật sự là rất thấp nếu so với tỷ lệ người nhận thức được cơ hội, khả năng khởi nghiệp và có ý định khởi nghiệp (GEM, 2016). Điều gì làm cho tỷ lệ khởi nghiệp trong sinh viên thấp như vậy? Nói một cách khác, câu hỏi đặt ra ở đậy là tại sao giữa ý định khởi nghiệp và hành vi khởi nghiệp vẫn còn một khoảng cách nhất định?

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng để có cái nhìn toàn diện về ý định khởi nghiệp của sinh viên. Nghiên cứu định tính sử dụng kỹ thuật thảo luận nhóm để khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp. Nghiên cứu định lượng sử dụng khảo sát để thu thập dữ liệu từ một mẫu lớn sinh viên, sau đó phân tích thống kê để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp này đảm bảo tính tin cậy và giá trị của kết quả nghiên cứu.

3.1. Nghiên Cứu Định Tính Về Động Lực Khởi Nghiệp

Nghiên cứu định tính thông qua kỹ thuật thảo luận nhóm, nghiên cứu định lượng sơ bộ và nghiên cứu định lượng chính thức. Nghiên cứu định lượng chính thức được thu thập bằng phỏng vấn trực tiếp thông qua bảng câu hỏi với 1367 sinh viên có ý định khởi nghiệp.

3.2. Nghiên Cứu Định Lượng Về Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Kết quả nghiên cứu đã có những đóng góp về mặt học thuật, lý luận và thực tiễn như sau: Thứ nhất, giúp cho những nhà nghiên cứu có những gợi ý về hệ thống thang đo về ý định khởi nghiệp của sinh viên để thực hiện các nghiên cứu tiếp theo tại thị trường Việt Nam.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên

Kết quả nghiên cứu cho thấy tư duy khởi nghiệp, gắn kết với khởi nghiệp, nhận thức mong muốn khởi nghiệp và nhận thức khả năng khởi nghiệp đều có tác động tích cực đến ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên. Yếu tố thời gian cũng đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa nhận thức khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố cần được cải thiện để nâng cao ý định khởi nghiệp của sinh viên.

4.1. Tác Động Của Tư Duy Khởi Nghiệp Đến Ý Định

Luận án đã bổ sung 2 yếu tố trung gian giữa nhận thức và ý định hành động khởi nghiệp, đó là, tư duy khởi nghiệp và gắn kết với khởi nghiệp.

4.2. Vai Trò Của Yếu Tố Thời Gian Trong Khởi Nghiệp

Thứ tư, yếu tố thời gian được cho là có vai trò điều tiết mối quan hệ giữa mong muốn và khả năng khởi nghiệp đến ý định hành động khởi nghiệp.

V. Hàm Ý Chính Sách Nâng Cao Ý Định Khởi Nghiệp Sinh Viên

Nghiên cứu này đưa ra các hàm ý chính sách quan trọng nhằm nâng cao ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên. Các trường đại học cần tăng cường các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên. Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm thiểu rủi ro và chi phí cho các doanh nghiệp khởi nghiệp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thúc đẩy khởi nghiệp trong sinh viên.

5.1. Giải Pháp Cho Các Trường Đại Học

Cuối cùng, luận án này cũng đã rút ra được các hàm ý chính sách dành cho các trường đại học, các nhà hoạch định chính sách về khởi nghiệp.

5.2. Giải Pháp Cho Chính Phủ Và Nhà Hoạch Định Chính Sách

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thúc đẩy khởi nghiệp trong sinh viên.

VI. Hạn Chế Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Khởi Nghiệp

Nghiên cứu này có một số hạn chế, như phạm vi nghiên cứu giới hạn trong một số trường đại học và phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa trên khảo sát. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau và tập trung vào các yếu tố khác ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Cần có thêm các nghiên cứu về khởi nghiệp trong các lĩnh vực cụ thể và các giai đoạn khác nhau của quá trình khởi nghiệp.

6.1. Các Hạn Chế Của Nghiên Cứu Hiện Tại

Một số hạn chế. Hướng nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Đề Xuất Cho Các Nghiên Cứu Tương Lai

Cần có thêm các nghiên cứu về khởi nghiệp trong các lĩnh vực cụ thể và các giai đoạn khác nhau của quá trình khởi nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Theo số liệu thống kê từ Báo Chính phủ (2016) được tác giả dẫn lại, tỷ lệ doanh nghiệp trên quy mô dân số tại Việt Nam (hơn 96 triệu dân tại thời điểm công bố) đạt mức 0,57%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 2% của các quốc gia và vùng lãnh thổ như Hoa Kỳ, Đài Loan, Thái Lan, Israel và Nhật Bản. Nhằm đáp ứng mục tiêu đạt mức trung bình thế giới và kế hoạch có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp hoạt động giai đoạn 2016–2020, việc thúc đẩy khởi sự kinh doanh trở thành ưu tiên trong chính sách phát triển kinh tế (Audretsch, 2007; Baumol, 2004) và giải quyết việc làm cho sinh viên tốt nghiệp (Alain & cộng sự, 2006).

Dữ liệu từ Báo cáo Chỉ số Khởi nghiệp Toàn cầu (GEM, 2016) cho thấy tại Việt Nam năm 2015, tỷ lệ cá nhân nhận thức được cơ hội và năng lực khởi nghiệp đều đạt mức 56,8%. Tuy nhiên, chỉ số lo sợ thất bại ở mức 45,6% và tỷ lệ ý định khởi nghiệp chỉ đạt 22,3%. Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017) tại 120 trường đại học và 115 trường cao đẳng ghi nhận 89% sinh viên tự đánh giá bản thân có khả năng kinh doanh và 80% có ý định kinh doanh sau tốt nghiệp, nhưng 62% cho rằng các phong trào khởi nghiệp hiện tại chưa thực sự hiệu quả.

Chỉ số khởi nghiệp tại Việt Nam năm 2015	Điểm số (%)	Xếp hạng quốc tế
Nhận thức về cơ hội khởi nghiệp	56,8%	9
Nhận thức về năng lực khởi nghiệp	56,8%	19
Lo sợ thất bại tại Việt Nam	45,6%	53
Ý định khởi nghiệp	22,3%	23

(Nguồn: GEM, 2016, trích xuất từ Bảng 1.1 của luận án)

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định bao gồm:

1. Các mô hình truyền thống như Lý thuyết Hành vi Hoạch định (TPB - Ajzen, 1991) hay Mô hình Sự kiện Khởi nghiệp (EEM - Shapero & Sokol, 1982) chỉ giải thích được trung bình 28% biến thiên của hành vi ($r = 0{,}53$) (Schlaegel & Koenig, 2014; Sheeran, 2002). Ý định trong các nghiên cứu trước đây dừng lại ở mức độ trừu tượng thuộc giai đoạn tạo động lực (goal setting / motivational phase), chưa phản ánh đầy đủ giai đoạn ý chí và phấn đấu thực thi mục tiêu (goal striving / volitional phase) (Gollwitzer & Keller, 2012, 2016; Van Gelderen & cộng sự, 2015).
2. Sự thiếu vắng các nghiên cứu kiểm định vai trò của các yếu tố trung gian như tư duy khởi nghiệp (Mathisen & Arnulf, 2013) và gắn kết mục tiêu (Meyer & Allen, 1991; Fayolle & Liñán, 2014) trong việc thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và ý định hành động khởi nghiệp.
3. Thiếu các công trình thực nghiệm kiểm định tác động điều tiết của yếu tố khoảng cách thời gian (Trope & Liberman, 2003, 2010; Brännback & Carsrud, 2017) đối với mối quan hệ giữa nhận thức và ý định khởi nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam (Nguyễn Thu Thủy, 2015).

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là xây dựng và kiểm định mô hình mối quan hệ giữa nhận thức khả năng khởi nghiệp, nhận thức mong muốn khởi nghiệp, tư duy khởi nghiệp, gắn kết với khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên thông qua Lý thuyết Tư duy các Giai đoạn Hành động (MAP), đồng thời xác định vai trò điều tiết của yếu tố thời gian.

Các mục tiêu cụ thể gồm:

• Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm nhằm đề xuất khung lý thuyết nghiên cứu.
• Kiểm định tác động của nhận thức mong muốn khởi nghiệp và nhận thức khả năng khởi nghiệp đến tư duy khởi nghiệp, gắn kết khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp.
• Kiểm định vai trò điều tiết của yếu tố thời gian đối với mối quan hệ giữa nhận thức khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp.
• Đề xuất các hàm ý chính sách cho các trường đại học và cơ quan quản lý.

Luận án đặt ra 03 câu hỏi nghiên cứu chính:

1. Quá trình hình thành ý định khởi nghiệp của sinh viên Việt Nam như thế nào?
2. Yếu tố thời gian có tác động như thế nào đến mối quan hệ giữa nhận thức khởi nghiệp và ý định khởi nghiệp?
3. Quá trình hình thành ý định khởi nghiệp của sinh viên Việt Nam có trải qua giai đoạn tiền hành động hay không? (Có những yếu tố trung gian nào giữa giai đoạn nhận thức khởi nghiệp và giai đoạn hình thành ý định khởi nghiệp của sinh viên Việt Nam hay không?).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ cấu trúc giữa nhận thức mong muốn khởi nghiệp, nhận thức khả năng khởi nghiệp, tư duy khởi nghiệp, gắn kết với khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên hệ đại học chính quy năm cuối.
• Phạm vi không gian: Các trường đại học tại 04 tỉnh, thành phố thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực hiện từ năm 2016 đến năm 2018 qua 3 giai đoạn:
  • Giai đoạn 1 (06/2016 – 07/2017): Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu định tính sơ bộ.
  • Giai đoạn 2 (08/2017 – 10/2017): Nghiên cứu thảo luận nhóm tập trung (focus group).
  • Giai đoạn 3 (10/2017 – 02/2018): Nghiên cứu định lượng thu thập dữ liệu chính thức.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Luận án đã tổng hợp các hướng tiếp cận chính trong nghiên cứu về khởi nghiệp và ý định khởi nghiệp:

1. Tiếp cận theo trạng thái tâm lý (state-like) và mô hình cốt lõi: Dựa trên Lý thuyết Thực thi Ý tưởng Khởi nghiệp của Bird (1988), Mô hình Sự kiện Khởi nghiệp (EEM) của Shapero & Sokol (1982) và Lý thuyết Dự định Hành vi (TPB) của Ajzen (1991). Hướng tiếp cận này xem xét các biến nhận thức như tính hấp dẫn, tính khả thi và chuẩn chủ quan.
2. Tiếp cận theo đặc điểm cá tính (trait-personality): Chen & cộng sự (2000) và Van Gelderen (2015) chỉ ra rằng các yếu tố tính cách như chấp nhận rủi ro, tính đổi mới sáng tạo chỉ giải thích được khoảng 10% sự biến thiên của hành vi khởi nghiệp và gặp khó khăn trong việc đo lường ổn định theo thời gian.
3. Tiếp cận theo giáo dục khởi nghiệp: Zhao & cộng sự (2005), Hao & cộng sự (2009) và Martin & cộng sự (2013) nghiên cứu sự thay đổi thái độ và ý định khi tham gia các chương trình đào tạo, song kết quả còn thiếu tính đồng nhất và mức độ tác động chưa vượt trội so với các mô hình nhận thức.
4. Tiếp cận theo môi trường và tổ chức hỗ trợ: Nghiên cứu của Cope (2005) tập trung vào vai trò của vườn ươm, quỹ đầu tư và mạng lưới hỗ trợ, phù hợp hơn với giai đoạn doanh nghiệp đã thành lập và vận hành.
5. Tiếp cận theo quá trình và khoảng cách giữa ý định - hành vi: Các nghiên cứu của Henley (2007), Armitage & Conner (2001), Sheeran & Orbell (1998, 2000), Randall & Wolff (1994), Fayolle & Gailly (2015), Fayolle & Liñán (2014), Carsrud & Brännback (2011), và Adam & Fayolle (2015) chỉ ra khoảng cách thực tế giữa ý định được công bố và hành động khởi nghiệp cụ thể.

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Luận án định vị nghiên cứu vào tiến trình chuyển đổi từ nhận thức sang hành động khởi sự kinh doanh. Luận án giải quyết khoảng trống lý luận bằng cách tích hợp Lý thuyết Tư duy các Giai đoạn Hành động (Gollwitzer & Keller, 2012, 2016) và Lý thuyết Cấp độ Cấu trúc Nhận thức (Trope & Liberman, 2003, 2010). Thay vì chỉ kiểm tra ý định mục tiêu trừu tượng (goal intention), luận án đưa vào hai biến trung gian thuộc giai đoạn tiền hành động là tư duy khởi nghiệp (Mathisen & Arnulf, 2013) và gắn kết với khởi nghiệp (Meyer & Allen, 1991), đồng thời kiểm định tác động điều tiết của biến khoảng cách thời gian đối với việc hình thành ý định hành động khởi nghiệp.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Các lý thuyết nền tảng

• Lý thuyết tư duy các giai đoạn hành động (Mindset Theory of Action Phases - MAP): Gollwitzer & Keller (2012, 2016) và Heckhausen & Gollwitzer (1987) phân chia quá trình thực hiện mục tiêu thành 4 giai đoạn nối tiếp: (1) Tiền quyết định (predecisional), (2) Tiền hành động (preactional), (3) Hành động (actional), và (4) Hậu hành động (postactional). Giai đoạn tiền quyết định gắn liền với tư duy có chủ đích (deliberative mindset - nhận thức mong muốn và tính khả thi), dẫn đến việc thiết lập mục tiêu (goal setting). Giai đoạn tiền hành động gắn liền với tư duy hành động (implemental mindset - lập kế hoạch khi nào, ở đâu, bằng cách nào) và sự gắn kết ý chí nhằm phấn đấu thực hiện mục tiêu (goal striving).
• Mô hình tư duy khởi nghiệp (Entrepreneurial Mindset Model): Mathisen & Arnulf (2013) phân chia tư duy thành tư duy cẩn trọng (elaborating mindset) và tư duy hành động (implemental mindset). Trong đó, tư duy hành động đóng vai trò kích hoạt các suy luận thực thi cơ hội kinh doanh.
• Lý thuyết gắn kết (Commitment Theory): Meyer & Allen (1991) phân chia gắn kết thành 3 thành phần: tình cảm, chuẩn mực và giá trị. Luận án sử dụng khía cạnh gắn kết với giá trị (continuance commitment) để giải thích sự kiên trì theo đuổi mục tiêu khởi nghiệp trước các chi phí và lựa chọn thay thế (Kiesler, 1971; Gimeno & cộng sự, 1997; Bùi Thị Hồng Thái, 2008; Nguyễn Văn Thắng, 2003, 2015).
• Lý thuyết cấp độ cấu trúc nhận thức (Construal Level Theory - CLT): Trope & Liberman (2003, 2010) mô tả mối quan hệ giữa 4 loại khoảng cách tâm lý (thời gian, không gian, xã hội, giả thuyết/kinh nghiệm) và mức độ trừu tượng của nhận thức. Luận án tập trung vào khoảng cách thời gian (được đo lường qua độ sâu thời gian, căng thẳng thời gian và biên tế cơ hội - Bluedorn & Martin, 2008; Bird, 1988; Busenitz & Barney, 1997; Tumasjan & cộng sự, 2013).
• Lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal Setting Theory): Locke & Latham (1990) giải thích tác động của các mục tiêu cụ thể, rõ ràng và có tính thách thức đối với việc kích hoạt nỗ lực và hiệu suất thực thi so với các mục tiêu mơ hồ.
• Mô hình sự kiện khởi nghiệp cải tiến (EEM): Krueger & cộng sự (2000) và Shapero & Sokol (1982) giải thích vai trò của nhận thức mong muốn khởi nghiệp và nhận thức khả năng khởi nghiệp (gắn với năng lực bản thân - Bandura, 1977, 1986).

Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực hiện

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (mixed methods) dựa trên nền tảng nhận thức luận thực dụng (pragmatism), kết hợp giữa phương pháp suy diễn (xây dựng mô hình từ lý thuyết) và phương pháp quy nạp (hiệu chỉnh thang đo qua nghiên cứu định tính).

Quy trình nghiên cứu tổng quát của luận án:
[Tổng quan lý thuyết & Thang đo gốc]
[Nghiên cứu định tính: Thảo luận 8 chuyên gia & 16 sinh viên đã khởi nghiệp]
[Thang đo điều chỉnh & Thiết kế bảng hỏi sơ bộ]
[Nghiên cứu định lượng sơ bộ: N = 117 (Cronbach's alpha, EFA sơ bộ)]
[Nghiên cứu định lượng chính thức: N = 1367 (Khảo sát trực tiếp bảng hỏi)]
[Phân tích PLS-SEM trên SmartPLS 3: Đo lường, Cấu trúc, Bootstrapping, MICOM, PLS-MGA, IPMA]

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

1. Nghiên cứu định tính:
   • Thảo luận nhóm 1: 08 chuyên gia trong lĩnh vực khởi nghiệp.
   • Thảo luận nhóm 2: 16 sinh viên đã có hoạt động khởi nghiệp thực tế.
   • Mục đích: Chuẩn hóa thuật ngữ khoa học, điều chỉnh câu chữ của thang đo gốc từ tiếng Anh sang bối cảnh đại học tại Việt Nam.
2. Nghiên cứu định lượng sơ bộ:
   • Mẫu khảo sát thuận tiện gồm 117 sinh viên năm cuối.
   • Phân tích độ tin cậy Cronbach's alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA sơ bộ để sàng lọc biến quan sát.
3. Nghiên cứu định lượng chính thức:
   • Mẫu hợp lệ: 1.367 sinh viên năm cuối tại 4 tỉnh/thành phố (TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu).
   • Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phần mềm SmartPLS 3 để thực hiện mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM).
   • Các bước kiểm định: Đánh giá mô hình đo lường (Outer loading, Composite Reliability - CR, Cronbach's alpha, AVE, hệ số Fornell-Larcker, chỉ số HTMT, hệ số phóng đại phương sai VIF); đánh giá mô hình cấu trúc (hệ số xác định $R^2$, độ phù hợp mô hình Goodness of Fit, giá trị liên quan dự đoán $Q^2$ qua kiểm định Blindfolding, kỹ thuật Bootstrapping lấy mẫu lại 5000 lần); kiểm định tính bất biến đo lường (MICOM); phân tích đa nhóm (PLS-MGA) theo khoảng cách thời gian ngắn và dài; phân tích ma trận mức độ quan trọng - hiệu suất (IPMA).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 1 thiết lập bối cảnh nghiên cứu về thực trạng phát triển doanh nghiệp và hoạt động khởi nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 2016–2020. Tác giả chỉ ra mâu thuẫn giữa tỷ lệ nhận thức tiềm năng, ý định ban đầu rất cao của sinh viên và tỷ lệ thành lập doanh nghiệp thực tế rất thấp. Chương này xác định lý do lựa chọn đề tài, thiết lập 04 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 03 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian (TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu), phạm vi thời gian (2016–2018) và phân kỳ 03 giai đoạn triển khai. Đồng thời, chương 1 tóm lược phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và ý nghĩa đóng góp mới của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 thực hiện tổng quan hệ thống các khái niệm cốt lõi: Khởi nghiệp (theo tiếp cận của Shane & Venkataraman, 2000; Kelly & cộng sự, 2012; Fayolle & Liñán, 2014); Ý định khởi nghiệp và Ý định hành động khởi nghiệp (Gollwitzer, 1993); Tư duy khởi nghiệp (Mathisen & Arnulf, 2013; McMullen & Kier, 2016); Gắn kết với khởi nghiệp (Meyer & Allen, 1991); Nhận thức khởi nghiệp (gồm nhận thức mong muốn và nhận thức khả năng); Khoảng cách tâm lý và Khoảng cách thời gian (Trope & Liberman, 2003, 2010; Bluedorn & Martin, 2008).

Tác giả phân tích sâu 06 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết tư duy các giai đoạn hành động (MAP), Mô hình tư duy khởi nghiệp, Lý thuyết gắn kết, Lý thuyết cấp độ cấu trúc nhận thức (CLT), Lý thuyết thiết lập mục tiêu và Mô hình sự kiện khởi nghiệp cải tiến (EEM). Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng 12 giả thuyết nghiên cứu và thiết lập mô hình nghiên cứu cấu trúc thể hiện mối quan hệ giữa nhận thức, các biến trung gian (tư duy hành động, gắn kết giá trị) và ý định hành động khởi nghiệp, có sự điều tiết của biến khoảng cách thời gian.

Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu chuẩn hóa từ định tính đến định lượng. Nội dung bao gồm việc chuyển đổi các thang đo gốc từ y văn quốc tế thành các bảng đo lường thử nghiệm:

• Thang đo ý định hành động khởi nghiệp (Bảng 3.1 & 3.7).
• Thang đo tư duy khởi nghiệp (Bảng 3.2 & 3.8).
• Thang đo gắn kết với khởi nghiệp (Bảng 3.3 & 3.9).
• Thang đo nhận thức mong muốn khởi nghiệp (Bảng 3.4 & 3.10).
• Thang đo nhận thức khả năng khởi nghiệp (Bảng 3.5 & 3.11).
• Thang đo khoảng cách thời gian (Bảng 3.6 & 3.12).

Kết quả nghiên cứu định tính với 8 chuyên gia và 16 sinh viên đã khởi nghiệp giúp tinh chỉnh ngôn ngữ và bổ sung các chỉ báo phù hợp thực tế. Kết quả kiểm định sơ bộ với mẫu $N = 117$ khẳng định độ tin cậy Cronbach's alpha của các thang đo và cấu trúc nhân tố EFA sơ bộ (Bảng 3.13 đến 3.18) đạt yêu cầu, tạo cơ sở triển khai bảng câu hỏi chính thức $N = 1.367$.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày toàn bộ các phát hiện định lượng thực nghiệm:

1. Đặc điểm mẫu ($N = 1.367$): Phân tích cơ cấu mẫu theo giới tính (Bảng 4.1), theo trường đại học (Bảng 4.2) và theo địa phương (Bảng 4.3).
2. Kiểm định thang đo: Kết quả Cronbach's alpha lần cuối và phân tích nhân tố khám phá EFA (Bảng 4.4 đến 4.10) xác nhận tính đơn hướng và độ tin cậy cao của các cấu trúc khái niệm với hệ số KMO phù hợp.
3. Đánh giá mô hình đo lường:
   • Hệ số tải ngoài (Outer loadings), độ tin cậy tổng hợp (CR) và phương sai trích trung bình (AVE) đều đạt tiêu chuẩn hội tụ ($AVE > 0{,}5$) (Bảng 4.11, 4.13, 4.14).
   • Giá trị phân biệt được khẳng định thông qua tiêu chuẩn Fornell – Larcker (Bảng 4.15) và tỷ số HTMT.
   • Kiểm tra đa cộng tuyến ghi nhận hệ số VIF của các biến quan sát đều nằm trong ngưỡng cho phép (Bảng 4.17).
4. Đánh giá mô hình cấu trúc và kiểm định giả thuyết:
   • Kết quả Bootstrapping (Bảng 4.18, 4.19, 4.28) xác nhận các giả thuyết về tác động trực tiếp và gián tiếp của nhận thức mong muốn và nhận thức khả năng đến tư duy khởi nghiệp, gắn kết khởi nghiệp và ý định hành động khởi nghiệp đều có ý nghĩa thống kê.
   • Bảng phân tích tác động trực tiếp, gián tiếp và tổng tác động (Bảng 4.29) lượng hóa ảnh hưởng của các biến trung gian.
   • Giá trị liên quan dự đoán $Q^2$ thông qua kiểm định Blindfolding (Bảng 4.30) khẳng định năng lực dự báo của mô hình.
5. Phân tích đa nhóm và vai trò điều tiết của thời gian:
   • Kiểm định tính bất biến đo lường cấu hình và thành phần qua phương pháp MICOM (Bảng 4.23, 4.24).
   • Kiểm định Bootstrapping phân theo nhóm thời gian ngắn và dài bằng kỹ thuật PLS-MGA và phép hoán vị (Bảng 4.20, 4.21, 4.22, 4.25, 4.26, 4.27), chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ tác động của nhận thức mong muốn và khả năng đến ý định hành động giữa hai nhóm khoảng cách thời gian.
6. Phân tích ma trận mức độ quan trọng - hiệu suất (IPMA): Bảng 4.31 và Hình 4.6 lượng hóa mối quan hệ giữa mức độ quan trọng và hiệu suất thực tế của các yếu tố tác động đến ý định hành động khởi nghiệp.

Chương 5: Kết luận và hàm ý của nghiên cứu

Chương 5 thảo luận chi tiết các kết quả đạt được trong sự đối chiếu với các nghiên cứu tiền nhiệm. Tác giả xây dựng hệ thống hàm ý chính sách dựa trên thống kê giá trị trung bình của các thang đo:

• Hàm ý về nhận thức mong muốn khởi nghiệp (dựa trên Bảng 5.1).
• Hàm ý về gắn kết với khởi nghiệp (dựa trên Bảng 5.2).
• Hàm ý về nhận thức khả năng khởi nghiệp (dựa trên Bảng 5.3).
• Hàm ý đối với tư duy khởi nghiệp (dựa trên Bảng 5.4).
• Hàm ý đối với việc quản trị và tác động của yếu tố thời gian.

Cuối chương, tác giả tổng kết các hạn chế nghiên cứu và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và học thuật

1. Ứng dụng lý thuyết tư duy các giai đoạn hành động (MAP): Luận án là công trình tiên phong tại Việt Nam áp dụng lý thuyết MAP (Gollwitzer & Keller, 2012, 2016) để giải thích quá trình khởi sự kinh doanh, phân biệt rõ ràng giữa giai đoạn tạo động lực/thiết lập mục tiêu (goal setting) và giai đoạn ý chí/phấn đấu mục tiêu (goal striving).
2. Bổ sung các biến trung gian giai đoạn tiền hành động: Luận án bổ sung hai yếu tố tư duy khởi nghiệp (tư duy hành động) và gắn kết với khởi nghiệp (gắn kết với giá trị) làm cầu nối giữa nhận thức và ý định hành động. Điều này giúp chuyển đổi khái niệm ý định từ trạng thái mục tiêu chung chung, trừu tượng sang ý định hành động cụ thể, chi tiết và có tính thực thi cao.
3. Cung cấp bằng chứng về vai trò điều tiết của khoảng cách thời gian: Dựa trên Lý thuyết Cấp độ Cấu trúc Nhận thức (CLT), luận án chứng minh yếu tố thời gian (ngắn hạn so với dài hạn) có tác động điều tiết đến mối quan hệ giữa nhận thức khởi nghiệp và ý định hành động, giải thích nguyên nhân gây ra độ trễ hoặc sai lệch trong việc dự đoán hành vi khởi nghiệp.
4. Chuẩn hóa hệ thống thang đo: Luận án cung cấp bộ thang đo hoàn chỉnh đã qua kiểm định định tính và định lượng (PLS-SEM, MICOM, PLS-MGA) đối với các khái niệm nhận thức mong muốn, nhận thức khả năng, tư duy khởi nghiệp, gắn kết khởi nghiệp và khoảng cách thời gian cho đối tượng sinh viên tại Việt Nam.

Đóng góp về mặt thực tiễn và hàm ý chính sách

• Đối với các cơ sở giáo dục đại học: Cần chuyển đổi phương thức đào tạo khởi nghiệp từ phong trào, truyền cảm hứng thuần túy (tác động vào mong muốn) sang đào tạo kỹ năng thực chiến, giải quyết tình huống cụ thể (nâng cao nhận thức khả năng và hình thành tư duy hành động). Cần thiết kế các chương trình rèn luyện tính kiên định và nâng cao mức độ gắn kết với mục tiêu nghề nghiệp.
• Đối với các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ: Xây dựng các chính sách vườn ươm, hỗ trợ vốn và kết nối cố vấn giúp rút ngắn khoảng cách thời gian giữa khi sinh viên hình thành ý định và khi bắt đầu triển khai các hành động lập nghiệp đầu tiên, tránh hiện tượng phai nhạt ý định do độ trễ thời gian quá dài.
• Đối với sinh viên: Giúp sinh viên nhận thức rõ việc khởi nghiệp đòi hỏi sự so sánh, đối chiếu nghiêm túc giữa cơ hội và năng lực cá nhân, đồng thời cần thiết lập các kế hoạch hành động chi tiết (khi nào, ở đâu, bằng cách nào) thay vì duy trì các ý định trừu tượng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Các hạn chế của luận án

1. Phương pháp chọn mẫu: Mẫu khảo sát được thu thập theo phương pháp thuận tiện tại 04 tỉnh, thành phố thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu) với đối tượng là sinh viên đại học năm cuối, do đó khả năng suy rộng cho toàn bộ các nhóm đối tượng khác hoặc các vùng miền khác trên cả nước còn bị giới hạn.
2. Phạm vi khoảng cách tâm lý: Luận án mới chỉ xem xét và kiểm định chiều kích khoảng cách thời gian trong tổng thể 04 chiều kích của Lý thuyết Cấp độ Cấu trúc Nhận thức (chưa đưa vào kiểm định khoảng cách không gian, khoảng cách xã hội và khoảng cách kinh nghiệm).
3. Đo lường hành vi thực tế: Nghiên cứu dừng lại ở việc đo lường ý định hành động khởi nghiệp thông qua khảo sát cắt ngang (cross-sectional), chưa thực hiện nghiên cứu theo dõi dọc (longitudinal study) để kiểm chứng tỷ lệ chuyển hóa từ ý định hành động sang hành vi thành lập doanh nghiệp thực tế sau khi sinh viên tốt nghiệp.
4. Cấu trúc thang đo tư duy: Thang đo tư duy cẩn trọng và sự rối loạn mong muốn về ý tưởng kinh doanh có sự thay đổi sau phân tích nhân tố, đòi hỏi cần tiếp tục kiểm định và hoàn thiện trong các nghiên cứu tiếp theo.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các đối tượng thanh niên ngoài trường đại học, người đã đi làm và các vùng kinh tế khác tại Việt Nam.
• Thiết kế nghiên cứu dữ liệu chuỗi thời gian hoặc nghiên cứu theo chiều dọc để theo dõi hành vi thành lập doanh nghiệp thực tế sau các mốc thời gian 1 năm, 3 năm và 3,5 năm theo chu kỳ GEM.
• Tích hợp thêm các yếu tố khoảng cách tâm lý khác như khoảng cách xã hội và khoảng cách kinh nghiệm vào mô hình phân tích.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Quản lý Kinh tế: Có thể tham khảo cách thức phát triển khung lý thuyết liên ngành kết hợp giữa tâm lý học hành vi (MAP, CLT, Goal Setting) và khoa học quản trị khởi nghiệp, cũng như quy trình phân tích PLS-SEM nâng cao (MICOM, PLS-MGA, IPMA) trên SmartPLS 3 (trình bày chi tiết tại Chương 3, Chương 4 và các Phụ lục từ 11 đến 18).
• Giảng viên và nhà nghiên cứu về khởi sự kinh doanh: Tham khảo hệ thống thang đo gốc và thang đo hiệu chỉnh (Bảng 3.1 đến 3.12, Phụ lục 1, Phụ lục 9 và 10) để kế thừa và phát triển cho các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo tại thị trường Việt Nam.
• Ban giám hiệu các trường đại học và cán bộ quản lý đào tạo: Tham khảo Chương 5 để xây dựng chương trình giảng dạy, phát triển câu lạc bộ khởi nghiệp và trung tâm hỗ trợ sinh viên theo hướng rèn luyện tư duy thực thi thay vì dừng lại ở các cuộc thi mang tính phong trào.
• Các nhà hoạch định chính sách khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo: Sử dụng kết quả phân tích mức độ quan trọng - hiệu suất (IPMA - Bảng 4.31) để ưu tiên phân bổ nguồn lực hỗ trợ tài chính, cơ chế pháp lý nhằm tối ưu hóa hiệu quả các đề án hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng lý thuyết nền tảng nào làm khung phân tích chính để giải thích quá trình hình thành ý định hành động khởi nghiệp?

Luận án sử dụng Lý thuyết Tư duy các Giai đoạn Hành động (Mindset Theory of Action Phases - MAP) của Gollwitzer & Keller (2012, 2016) làm khung phân tích trung tâm. Lý thuyết này chia quá trình thực hiện mục tiêu thành hai giai đoạn chính: giai đoạn động lực/tiền quyết định (kích hoạt tư duy có chủ đích để thiết lập mục tiêu) và giai đoạn ý chí/tiền hành động (kích hoạt tư duy hành động và sự gắn kết để phấn đấu thực hiện mục tiêu).

2. Sự khác biệt cốt lõi giữa "ý định mục tiêu" và "ý định hành động" trong luận án là gì?

"Ý định mục tiêu" (goal intention) mang cấu trúc trừu tượng thuộc dạng "Tôi dự định thực hiện X", trả lời cho câu hỏi tại sao (why) khởi nghiệp và chỉ phản ánh mong muốn chung chung trong giai đoạn tạo động lực. Trong khi đó, "Ý định hành động" (implementation intention) mang cấu trúc chi tiết dạng "Tôi dự định làm X khi gặp tình huống Y", trả lời cho câu hỏi khi nào (when), ở đâu (where) và bằng cách nào (how) để thực hiện, từ đó giúp nâng cao khả năng chuyển hóa thành hành vi thực tế.

3. Mẫu nghiên cứu của luận án được thu thập như thế nào và bao gồm bao nhiêu quan sát?

Quá trình thu thập dữ liệu gồm hai bước định lượng:

• Nghiên cứu định lượng sơ bộ: Mẫu gồm 117 sinh viên nhằm đánh giá sơ bộ độ tin cậy Cronbach's alpha và phân tích nhân tố EFA.
• Nghiên cứu định lượng chính thức: Mẫu gồm 1.367 sinh viên đại học chính quy năm cuối, được khảo sát trực tiếp bằng bảng câu hỏi soạn sẵn tại 04 địa phương thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam gồm TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu.

4. Yếu tố thời gian được tích hợp và kiểm định như thế nào trong mô hình nghiên cứu?

Dựa trên Lý thuyết Cấp độ Cấu trúc Nhận thức (CLT) của Trope & Liberman (2003, 2010), yếu tố thời gian được đo lường thông qua độ sâu thời gian, căng thẳng thời gian và biên tế cơ hội (Tumasjan & cộng sự, 2013). Luận án chia mẫu nghiên cứu thành hai nhóm khoảng cách thời gian (thời gian ngắn và thời gian dài) và sử dụng kỹ thuật kiểm định tính bất biến đo lường MICOM kết hợp phân tích đa nhóm PLS-MGA để kiểm định vai trò điều tiết của thời gian đối với mối quan hệ giữa nhận thức khởi nghiệp và ý định hành động.

5. Những kỹ thuật phân tích thống kê nào được sử dụng để xử lý dữ liệu định lượng chính thức?

Dữ liệu định lượng chính thức được phân tích trên phần mềm SmartPLS 3 thông qua các kỹ thuật: kiểm định Cronbach's alpha và phân tích EFA lần cuối; đánh giá mô hình đo lường qua hệ số tải Outer loading, độ tin cậy tổng hợp (CR), phương sai trích trung bình (AVE), tiêu chuẩn Fornell-Larcker, chỉ số HTMT, hệ số phóng đại phương sai VIF; đánh giá mô hình cấu trúc bằng kỹ thuật Bootstrapping (5000 lần lặp); kiểm định khả năng dự đoán liên quan $Q^2$ qua phương pháp Blindfolding; phân tích bất biến đo lường MICOM; phân tích đa nhóm PLS-MGA và phân tích ma trận mức độ quan trọng - hiệu suất (IPMA).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Mối quan hệ giữa nhận thức, tư duy, gắn kết và ý định hành động khởi nghiệp của sinh viên" đã giải quyết khoảng trống lý luận về khoảng cách giữa ý định trừu tượng và hành vi khởi sự kinh doanh bằng cách ứng dụng Lý thuyết Tư duy các Giai đoạn Hành động (MAP) và Lý thuyết Cấp độ Cấu trúc Nhận thức (CLT). Thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp với cỡ mẫu khảo sát chính thức gồm 1.367 sinh viên năm cuối tại Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và kỹ thuật phân tích PLS-SEM trên SmartPLS 3, nghiên cứu đã chứng minh vai trò trung gian quan trọng của tư duy hành động và gắn kết giá trị, đồng thời xác nhận tác động điều tiết của khoảng cách thời gian đối với việc hình thành ý định hành động khởi nghiệp. Các kết quả và hệ thống thang đo được chuẩn hóa trong luận án cung cấp căn cứ khoa học xác thực cho các cơ sở giáo dục đại học và các nhà hoạch định chính sách trong việc thiết kế các giải pháp đào tạo, hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp thực chất trong sinh viên Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương này giới thiệu tổng quan nghiên cứu của luận án. Mục tiêu chính là đưa ra bối cảnh nghiên cứu, vấn đề nghiên cứu có liên quan đến chủ đề của luận án. Nội dung của chương này bao gồm các phần: (1) Bối cảnh nghiên cứu; (2) Lý do chọn đề tài; (3) Mục tiêu nghiên cứu; (4) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; (5) Phương pháp nghiên cứu; (6) Ý nghĩa và đóng góp mới của nghiên cứu và cuối cùng (7) Kết cấu nghiên cứu. Bối cảnh nghiên cứu Tại Việt Nam, khởi nghiệp đang là chủ đề rất được quan tâm với mục tiêu của Chính phủ đặt ra là có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp (DN) hoạt động giai đoạn 2016- 2020.

Theo Báo Chính phủ (2016), tỷ lệ DN/dân số Việt Nam (trên 96 triệu dân) là quá thấp (0,57%) so với các nước như: Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan, Israel, Nhật Bản (đều trên 2%). Nếu đạt mức trung bình của thế giới, thì Việt Nam cần phải có hơn 2 triệu DN hoạt động. Như vậy, số DN Việt Nam mới đạt 1/4 so với yêu cầu của mức trung bình. Vì vậy, việc gia tăng số lượng các DN khởi nghiệp luôn là mối bận tâm chính của các chính phủ, nhà hoạch định chính sách và các học giả, vì 2 lý do.

Một là, tăng trưởng kinh tế (Audretsch, 2007; Baumol, 2004); hai là, giảm thất nghiệp (Santarelli & cộng sự, 2009) đặc biệt với sinh viên mới ra trường (Alain & cộng sự, 2006) tại các nước đang phát triển. Sinh viên là đối tượng được đào tạo tương đối bài bản tại các trường ĐH, có các kiến thức nền về quản trị. GEM (2016)1 cho rằng, độ tuổi thích hợp để khởi nghiệp là 18 – 36, lứa tuổi có khát khao làm giàu, không sợ rủi ro, nhạy bén với các cơ hội kinh doanh, mạo hiểm hơn và có ý định khởi nghiệp cao hơn. Thống kê tại bảng 1.1 cho thấy, tỷ lệ người nhận thức được cơ hội và khả năng khởi nghiệp tại VN năm 2015 là 56,8%.

Tuy nhiên, tỷ lệ này có giảm một chút so với 2014 (58,2%) vì những lo ngại cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Trong khi đó, chỉ số lo sợ thất bại khởi nghiệp năm 2015 tại VN là 45,6% khá cao so với các nước có cùng trình độ 1 GEM: Global Entrepreneurship Monitor – chỉ số khởi nghiệp toàn cầu 2 phát triển và có xu hướng sẽ tăng trong nhiều năm tới. Chỉ số này phản ảnh sự cẩn trọng khi tham gia vào khởi nghiệp, tạo ra những rào cản cho nhiều người chưa bắt tay vào khởi nghiệp, dù họ nhận thấy cơ hội và khả năng khởi nghiệp của mình (GEM, 2016).1: Chỉ số khởi nghiệp tại Việt Nam năm 2015 Yếu tố Điểm (%) Xếp Hạng Nhận thức về cơ hội khởi nghiệp 56,8 9 Nhận thức về năng lực khởi nghiệp 56,8 19 Lo sợ thất bại tại Việt Nam 45,6 53 Ý định khởi nghiệp 22,3 23 Nguồn: GEM (2016) Báo diễn đàn doanh nghiệp (2017), trong báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hoạt động khởi nghiệp và hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp tại 120 trường ĐH, 115 trường Cao đẳng hầu như chưa được triển khai. “Có đến 62% sinh viên được hỏi cho rằng các hoạt động khởi nghiệp hiện nay đang mang tính phong trào, chưa thực sự hiệu quả.

Tuy nhiên, khi hỏi về khả năng kinh doanh có đến 89% sinh viên cho rằng bản thân có khả năng kinh doanh và 80% sinh viên có ý định sẽ tham gia các hoạt động kinh doanh sau khi tốt nghiệp. Cơ hội khởi nghiệp từ kinh doanh của sinh viên hiện nay có 61% đến từ phía gia đình, 21% từ bạn bè và 18% đến từ các nơi khác”.