Khóa luận nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên tại TP.HCM

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM, cung cấp cái nhìn sâu sắc về động lực khởi nghiệp.

• Tác giả: Hồ Thị Thu Diệu
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Hoàng Việt Phương
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM
• Chuyên ngành: Marketing
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Khởi Nghiệp Kinh Doanh Của Sinh Viên Đại Học Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu và lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
• 1.5. Đối tƣợng nghiên cứu và đối tƣợng khảo sát
• 1.6. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.7.1. Ý nghĩa học thuật
• 1.7.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.8. Kết cấu đề tài
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm về ngƣời khởi nghiệp (Doanh nhân)
• 2.1.2. Khái niệm về khởi nghiệp kinh doanh
• 2.1.3. Khái niệm về ý định Khởi nghiệp
• 2.1.4. Khái niệm về tinh thần khởi nghiệp
• 2.2. Các lý thuyết nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 2.2.1. Lý thuyết hành vi hoạch định (Theory of Planned Behavior) (Ajzen, 1991)
• 2.2.2. Mô hình lý thuyết sự kiện khởi sự kinh doanh của Shapero và Sokol (1982) (The entrepreneurial event - SEE)
• 2.3. Các công trình nghiên cứu liên quan
• 2.3.1. Nghiên cứu của của nhóm tác giả Raza, S.A, Qazi và Shah 2018
• 2.3.2. Nghiên cứu của (Siti và cộng sự 2017)
• 2.3.3. Nghiên cứu của (Franke và Lüthje, 2003)
• 2.3.4. Nghiên cứu của nhóm tác giả Aijzen( 1991) và cộng sự
• 2.3.5. Nghiên cứu của Mat và cộng sự (2015)
• 2.3.6. Nghiên cứu của (Lee và cộng sự 2006)
• 2.3.7. Nghiên cứu của Huỳnh Ba, Trọng 2020
• 2.3.8. Nghiên cứu của Wongnaa và Seyram 2014
• 2.3.9. Nghiên cứu của Haris và cộng sự, 2016
• 2.4. Bảng tổng hợp các nghiên cứu liên quan
• 2.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên các trƣờng Đại học tại TP
• 2.5.1. Hỗ trợ khởi nghiệp
• 2.5.2. Môi trƣờng Giáo dục
• 2.5.3. Tiếp cận tài chính
• 2.5.4. Nhận thức về tính khả thi
• 2.6. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7. Tóm tắt chƣơng 2
• 3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Tiến trình nghiên cứu
• 3.1.2. Phƣơng pháp thu thập dữ liệu
• 3.1.3. Thu thập dữ liệu thứ cấp
• 3.1.4. Phƣơng pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 3.2. Công cụ thu thập dữ và xử lý dữ liệu
• 3.2.1. Công cụ thu thập
• 3.2.2. Công cụ xử lý dữ liệu
• 3.3. Phƣơng pháp xử lý thông tin
• 3.3.1. Phƣơng pháp xử lí thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phƣơng pháp xử lí thông tin sơ cấp
• 3.3.3. Kiểm định Independent Sample T-Test và ANOVA
• 3.4. Xây dựng thang đo và thiết kế bảng câu hỏi
• 3.4.1. Xây dựng thang đo sơ bộ
• 3.4.2. Kết quả kiểm định thang đo sơ bộ
• 3.5. Mô hình nghiên cứu chính thức
• 3.6. Tóm tắt chƣơng 3
• 4. CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4.1. Tổng quan thực trạng
• 4.1.1. Tổng quan thực trạng về khởi nghiệp
• 4.1.2. Tổng quan thực trạng khởi nghiệp hiện nay, mùa COVID
• 4.2. Thông tin mẫu
• 4.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo thông hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.3.1. Kiểm định thang đo cho biến độc lập
• 4.3.2. Kiểm định thang đo cho biến phụ thuộc
• 4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4.1. Phân tích EFA cho nhân tố độc lập
• 4.4.2. Phân tích EFA cho nhân tố phụ thuộc
• 4.5. Thống kê mô tả
• 4.6. Phân tích tƣơng quan Pearson
• 4.7. Phân tích hồi quy
• 4.8. Kiểm định Independent Samples T-Test và ANOVA
• 4.8.1. Kiểm định Independent Samples T-Test
• 4.8.2. Kiểm định One Way ANOVA
• 4.9. Tóm tắt chƣơng 4
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Kiến nghị và đề xuất
• 5.2.1. Thái độ khởi nghiệp
• 5.2.2. Nhận thức tính khả thi
• 5.2.3. Môi trƣờng giáo dục
• 5.2.4. Hỗ trợ khởi nghiệp
• 5.2.5. Tiếp cận tài chính
• 5.2.6. Kinh nghiệm khởi nghiệp
• 5.3. Hạn chế và hƣớng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Khởi Nghiệp

Khởi nghiệp đã trở thành một xu hướng nổi bật trong xã hội hiện đại, đặc biệt là trong bối cảnh sinh viên đại học tại TP.HCM. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên, từ đó đưa ra những giải pháp thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong cộng đồng sinh viên. Các yếu tố này bao gồm môi trường giáo dục, hỗ trợ khởi nghiệp, và thái độ cá nhân.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu Về Khởi Nghiệp

Khởi nghiệp không chỉ là một xu hướng mà còn là một giải pháp cho vấn đề thất nghiệp trong xã hội hiện đại. Tại TP.HCM, với số lượng sinh viên đông đảo, việc thúc đẩy ý định khởi nghiệp là cần thiết để tạo ra cơ hội việc làm và phát triển kinh tế.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các trường đại học trong việc xây dựng chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho sinh viên.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Khởi Nghiệp Của Sinh Viên

Mặc dù có nhiều cơ hội, sinh viên vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc khởi nghiệp. Những rào cản này có thể đến từ thiếu kinh nghiệm, nguồn tài chính hạn chế, và sự thiếu hỗ trợ từ môi trường xung quanh.

2.1. Rào Cản Tài Chính Trong Khởi Nghiệp

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để khởi nghiệp. Thiếu hụt tài chính là một trong những yếu tố chính cản trở ý định khởi nghiệp của họ.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Khởi Nghiệp

Kinh nghiệm khởi nghiệp là yếu tố quan trọng giúp sinh viên tự tin hơn trong việc bắt đầu một doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều sinh viên chưa có cơ hội thực hành và học hỏi từ thực tế.

III. Phương Pháp Nâng Cao Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên

Để nâng cao ý định khởi nghiệp của sinh viên, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Các trường đại học có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường thuận lợi cho sinh viên.

3.1. Tạo Môi Trường Hỗ Trợ Khởi Nghiệp

Các trường đại học cần xây dựng các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, bao gồm các khóa học, hội thảo và các hoạt động thực tiễn để sinh viên có thể học hỏi và phát triển kỹ năng.

3.2. Khuyến Khích Tham Gia Các Chương Trình Khởi Nghiệp

Khuyến khích sinh viên tham gia vào các cuộc thi khởi nghiệp và các chương trình ươm tạo doanh nghiệp sẽ giúp họ có thêm động lực và kinh nghiệm thực tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Khởi Nghiệp

Nghiên cứu này không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn. Các trường đại học và tổ chức có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho sinh viên.

4.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Khởi Nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên khởi nghiệp, bao gồm việc cung cấp tài chính và đào tạo.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Được Ứng Dụng

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để thiết kế các chương trình đào tạo và hỗ trợ khởi nghiệp, giúp sinh viên phát triển kỹ năng và tự tin hơn trong việc khởi nghiệp.

V. Kết Luận Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khởi Nghiệp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên tại TP.HCM. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các trường đại học và tổ chức có những giải pháp hiệu quả hơn trong việc hỗ trợ sinh viên.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Thái Độ Cá Nhân

Thái độ cá nhân là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp. Sinh viên cần có sự tự tin và quyết tâm để theo đuổi ước mơ khởi nghiệp.

5.2. Hướng Tương Lai Của Khởi Nghiệp Tại TP.HCM

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ và kinh tế, khởi nghiệp sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong tương lai, đặc biệt là trong cộng đồng sinh viên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên Đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh" do tác giả Hồ Thị Thu Diệu thực hiện năm 2021 thuộc chuyên ngành Marketing, Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (giảng viên hướng dẫn: ThS. Lê Hoàng Việt Phương).

Trong kỷ nguyên công nghệ 4.0, khởi nghiệp kinh doanh (startup) được xem là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, gia tăng cơ hội việc làm và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, theo các số liệu dẫn chứng trong văn bản, tỷ lệ sinh viên ra trường đối mặt với tình trạng thất nghiệp còn cao (dẫn theo tờ báo Dawn). Tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh – nơi tập trung khoảng 80 trường đại học, cao đẳng với quy mô gần một triệu sinh viên – tỷ lệ sinh viên trực tiếp tham gia hoạt động khởi nghiệp còn rất khiêm tốn, kể cả sinh viên theo học khối ngành kinh tế. Bên cạnh đó, số liệu từ Global Entrepreneurship Monitor (GEM, 2018) chỉ ra rằng tỷ lệ khởi nghiệp thành công của các doanh nghiệp hoạt động dưới 3,5 năm chỉ đạt 20,8%, trong đó nguyên nhân thất bại chủ yếu xuất phát từ việc thiếu hiệu quả trong đổi mới mô hình kinh doanh. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn này, đề tài được xây dựng nhằm nhận diện và đo lường các nhân tố tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trường Đại học tại TP.HCM, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy và nâng cao ý định khởi nghiệp của sinh viên.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng hợp các lý thuyết về ý định khởi nghiệp và lược khảo các cơ sở lý thuyết có liên quan.
  2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trường Đại học tại TP.HCM.
  3. Đo lường mức độ tác động của từng yếu tố đến ý định khởi nghiệp của sinh viên.
  4. Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nâng cao tinh thần khởi nghiệp cho sinh viên tại các trường.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên các trường Đại học tại TP.HCM?
2. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố như thế nào lên đến ý định khởi nghiệp của sinh viên các trường Đại học tại TP.HCM?
3. Các yếu tố tác động như thế nào đến ý định khởi nghiệp của sinh viên các trường Đại học tại TP.HCM?
4. Cần đề xuất những gì nhằm thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên các trường Đại học tại TP.HCM?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên đại học.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên đang theo học tại các trường Đại học trên địa bàn TP.HCM có ý định khởi nghiệp.
• Phạm vi không gian: Các trường Đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu và nghiên cứu được triển khai thực hiện từ tháng 01/2021 đến tháng 05/2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình nền tảng

Khóa luận tiếp cận vấn đề nghiên cứu thông qua hệ thống khái niệm học thuật về doanh nhân, khởi nghiệp kinh doanh, tinh thần khởi nghiệp và ý định khởi nghiệp. Nghiên cứu kế thừa hai mô hình lý thuyết nền tảng trong tâm lý học và hành vi tổ chức:

1. Lý thuyết Hành vi hoạch định (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991): Giải thích ý định hành vi được hình thành từ ba yếu tố: Thái độ đối với hành vi (Perceived Attitude), Chuẩn chủ quan (Social Norm/Subjective Norm) và Nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived Behavioral Control).
2. Mô hình Sự kiện khởi sự kinh doanh (Entrepreneurial Event Model - SEE) của Shapero và Sokol (1982): Nhấn mạnh quyết định khởi sự doanh nghiệp bắt nguồn từ những thay đổi trong cuộc sống (displacement) cùng hai khía cạnh nhận thức: Cảm nhận về sự mong muốn (Perceived Desirability) và Cảm nhận về tính khả thi (Perceived Feasibility).

Tác giả đã tiến hành lược khảo và tổng hợp 9 công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước: Raza, Qazi & Shah (2018), Siti et al. (2017), Franke & Lüthje (2003), Ajzen et al. (1991), Mat et al. (2015), Lee et al. (2006), Huỳnh Ba & Trọng (2020), Wongnaa & Seyram (2014), Haris et al. (2016). Từ đó, mô hình nghiên cứu đề xuất được xác lập với 6 biến độc lập tác động cùng chiều lên 1 biến phụ thuộc:

Giả thuyết	Mối quan hệ kỳ vọng	Cơ sở lý thuyết / Tác giả kế thừa
H1	Hỗ trợ khởi nghiệp (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Wongnaa & Seyram (2014), Mat et al. (2015), Haris et al. (2016)
H2	Môi trường giáo dục (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Lüthje & Franke (2004), Haris et al. (2016), Ambad & Damit (2016)
H3	Tiếp cận tài chính (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Lüthje & Franke (2004), Wongnaa & Seyram (2014), Haris et al. (2016)
H4	Kinh nghiệm khởi nghiệp (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Alsos & Kolvereid (1998), Wenjun Wang (2011), Devonish et al. (2017)
H5	Thái độ cá nhân (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Ajzen (1991), Krueger et al. (2000), Phan Anh Tú & Trần Quốc Huy (2011)
H6	Nhận thức tính khả thi (+) $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Krueger (1993), Liñán (2004), Haris et al. (2016)

Phương pháp nghiên cứu và quy trình xử lý dữ liệu

Khóa luận kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tổng quan lý thuyết, phân tích tài liệu thứ cấp nhằm hiệu chỉnh thang đo sơ bộ và thiết kế bảng câu hỏi khảo sát.
• Nghiên cứu định lượng: Triển khai qua 2 giai đoạn:
  • Nghiên cứu sơ bộ: Đánh giá thử nghiệm thang đo nhằm kiểm tra độ tin cậy sơ bộ.
  • Nghiên cứu chính thức: Thu thập dữ liệu thực tế bằng phương pháp chọn mẫu phi xác xuất thuận tiện. Công cụ khảo sát kết hợp giữa bảng câu hỏi trực tuyến qua Google Forms (phân phối qua Facebook, Zalo, Instagram, Email) và khảo sát trực tiếp bằng phiếu giấy.
• Quy mô mẫu: Dựa trên công thức xác định cỡ mẫu cho hồi quy đa biến của Tabachnick & Fidell (2007) ($N \ge 50 + 8m$, với $m=6$ biến độc lập thì $N \ge 98$) và quy tắc phân tích nhân tố của Hair et al. (2010) (tỷ lệ tối thiểu 5:1 trên tổng số 30 biến quan sát, tương ứng $N \ge 150$). Tác giả đã phát ra 250 phiếu khảo sát, sau khi làm sạch thu về 230 mẫu hợp lệ đưa vào xử lý.
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và Excel để thực hiện:
  • Thống kê mô tả mẫu.
  • Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (điều kiện chấp nhận: Cronbach's Alpha $\ge 0.6$, hệ số tương quan biến - tổng Corrected Item-Total Correlation $> 0.3$).
  • Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) với phép trích và xoay nhân tố (điều kiện: $0.5 \le \text{KMO} \le 1$, kiểm định Bartlett có $\text{Sig.} < 0.05$, Tổng phương sai trích $\ge 50%$, Eigenvalue $> 1$, Factor Loading $> 0.5$).
  • Phân tích tương quan tuyến tính Pearson.
  • Phân tích hồi quy tuyến tính bội (OLS), kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai (VIF $< 10$), kiểm định tự tương quan qua đại lượng Durbin - Watson (DW).
  • Kiểm định phi tham số Independent Samples T-Test và One-Way ANOVA để đánh giá sự khác biệt theo đặc điểm nhân khẩu học.

Thang đo nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thang đo khoảng Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý) với 30 biến quan sát cụ thể:

Nhóm biến / Ký hiệu	Số biến quan sát	Nội dung đo lường chính
Hỗ trợ khởi nghiệp (SP)	4 (SP1 - SP4)	Sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè, người quan trọng và chính sách khuyến khích của Nhà nước.
Môi trường giáo dục (EE)	5 (EE1 - EE5)	Vai trò đào tạo kiến thức, hoạt động định hướng, truyền cảm hứng và trang bị hiểu biết thực tế từ trường đại học.
Tiếp cận tài chính (AF)	3 (AF1 - AF3)	Khả năng vay mượn từ người thân/bạn bè, khả năng tích lũy vốn tự thân và huy động từ ngân hàng/quỹ tín dụng.
Kinh nghiệm khởi nghiệp (EP)	4 (EP1 - EP4)	Kiến thức nền tảng, sự tự tin, kỹ năng học hỏi từ startup để dự đoán, xử lý rủi ro và giải quyết tình huống.
Thái độ cá nhân (PA)	5 (PA1 - PA5)	Động cơ khởi nghiệp khi thất nghiệp, nguyện vọng khi có nguồn lực, mục tiêu nghề nghiệp, sự nghiêm túc và thái độ tích cực.
Nhận thức tính khả thi (PP)	5 (PP1 - PP5)	Niềm tin thành công, năng lực trở thành doanh nhân, phương pháp phát triển dự án, tận dụng tri thức và mức độ dễ dàng trong kinh doanh.
Ý định kinh doanh (INT)	4 (INT1 - INT4)	Sự chắc chắn tạo lập doanh nghiệp trong tương lai, sự suy nghĩ nghiêm túc, nỗ lực điều hành công ty và điều kiện chắc chắn thành công.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của cử nhân đại học còn hiện hữu và phong trào khởi nghiệp quốc gia đang phát triển. Nội dung chương trình bày chi tiết mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (yếu tố tác động đến ý định khởi nghiệp), đối tượng khảo sát (sinh viên đại học tại TP.HCM), phạm vi không gian (TP.HCM), phạm vi thời gian (tháng 01/2021 đến tháng 05/2021). Ngoài ra, chương 1 cũng nêu rõ phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng, ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn của đề tài và kết cấu 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu

Chương 2 hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng và khái niệm cơ bản liên quan đến khởi nghiệp. Tác giả phân tích chi tiết Lý thuyết Hành vi hoạch định (Ajzen, 1991) và Lý thuyết Sự kiện khởi sự kinh doanh (Shapero & Sokol, 1982). Đồng thời, chương 2 tổng hợp 9 công trình nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu trong nước và quốc tế để xây dựng bảng đối chiếu các nhân tố ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 6 biến độc lập (Hỗ trợ khởi nghiệp, Môi trường giáo dục, Tiếp cận tài chính, Kinh nghiệm khởi nghiệp, Thái độ cá nhân, Nhận thức tính khả thi) và xây dựng 6 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H6.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 mô tả chi tiết quy trình nghiên cứu khoa học từ khâu thiết kế, thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp đến kỹ thuật xử lý dữ liệu. Tác giả trình bày phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất, cơ sở lý thuyết xác định quy mô mẫu theo Tabachnick & Fidell (2007) và Hair et al. (2010), giải thích lý do phát 250 bảng hỏi để thu về 230 mẫu hợp lệ. Chương 3 cũng thiết kế bảng câu hỏi với thang đo định danh (giới tính, trình độ học vấn, năm học, thu nhập, trường đại học) và thang đo khoảng Likert 5 mức độ cho 30 biến quan sát thuộc 7 nhóm nhân tố, đồng thời quy định các tiêu chuẩn kiểm định thống kê trên phần mềm SPSS 20.0 (Cronbach's Alpha, EFA, Pearson, Hồi quy tuyến tính OLS, T-Test và ANOVA).

Chương 4: Phân tích dữ liệu

Chương 4 tập trung trình bày kết quả phân tích định lượng từ 230 mẫu khảo sát hợp lệ:

• Đánh giá tổng quan thực trạng khởi nghiệp và bối cảnh thị trường trong giai đoạn đại dịch COVID-19.
• Thống kê mô tả cơ cấu mẫu khảo sát theo giới tính, năm học, mức thu nhập và các trường đại học tại TP.HCM.
• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha cho các biến độc lập và biến phụ thuộc, xác nhận các thang đo đạt chuẩn độ tin cậy và không có biến rác bị loại.
• Phân tích nhân tố khám phá EFA cho nhóm biến độc lập và nhóm biến phụ thuộc, xác nhận tính hội tụ và tính phân biệt của các thang đo.
• Phân tích tương quan Pearson xác định mối liên hệ tuyến tính giữa các biến độc lập với biến phụ thuộc trước khi chạy hồi quy.
• Phân tích hồi quy tuyến tính bội để xác định trọng số hồi quy chuẩn hóa ($\beta$), đánh giá mức độ giải thích của mô hình ($R^2$, $R^2$ hiệu chỉnh), kiểm định $F$ và kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến qua chỉ số VIF.
• Kiểm định Independent Samples T-Test và One-Way ANOVA để đánh giá sự khác biệt về ý định khởi nghiệp theo giới tính, năm học, thu nhập và nhóm trường đại học.

Chương 5: Trình bày kết quả và đưa ra kiến nghị

Chương 5 tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính thu được từ mô hình phân tích định lượng, làm rõ thứ tự mức độ tác động của từng yếu tố lên ý định khởi nghiệp của sinh viên. Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, tác giả đề xuất 6 nhóm kiến nghị và giải pháp cụ thể tương ứng với 6 nhân tố (Thái độ khởi nghiệp, Nhận thức tính khả thi, Môi trường giáo dục, Hỗ trợ khởi nghiệp, Tiếp cận tài chính, Kinh nghiệm khởi nghiệp) hướng đến nhà trường, cơ quan quản lý và bản thân sinh viên. Cuối chương trình bày các hạn chế chưa giải quyết được của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Tác động của các nhân tố lên ý định khởi nghiệp: Kết quả kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính xác nhận cả 6 nhân tố đều có tác động trực tiếp, cùng chiều lên ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên đại học tại TP.HCM:
   • Thái độ cá nhân (PA): Nhân tố có mức độ tác động mạnh nhất đến ý định khởi nghiệp.
   • Nhận thức tính khả thi (PP), Môi trường giáo dục (EE), Hỗ trợ khởi nghiệp (SP): Là 3 nhân tố có mức độ tác động mạnh tiếp theo.
   • Tiếp cận tài chính (AF) và Kinh nghiệm khởi nghiệp (EP): Là 2 nhân tố có mức độ tác động yếu hơn so với các nhân tố còn lại.
2. Kiểm định sự khác biệt nhân khẩu học: Kết quả kiểm định Independent Samples T-Test và One-Way ANOVA khẳng định:
   • Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định khởi nghiệp giữa các nhóm sinh viên theo giới tính.
   • Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định khởi nghiệp giữa các nhóm sinh viên theo năm học.
   • Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định khởi nghiệp giữa các nhóm sinh viên theo mức thu nhập.
   • Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định khởi nghiệp giữa sinh viên thuộc các trường Đại học khác nhau trên địa bàn TP.HCM.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả định lượng, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp tương ứng với 6 nhân tố nghiên cứu:

• Về Thái độ cá nhân: Xây dựng các chương trình định hướng nghề nghiệp, truyền thông nhằm khơi dậy niềm đam mê, tinh thần độc lập, tự chủ và tinh thần dấn thân, chấp nhận thử thách trong kinh doanh của sinh viên.
• Về Nhận thức tính khả thi: Tăng cường đào tạo kỹ năng thực hành, kỹ năng xây dựng kế hoạch kinh doanh và phát triển dự án thực tế giúp sinh viên nâng cao sự tự tin và niềm tin vào khả năng thành công khi khởi nghiệp.
• Về Môi trường giáo dục: Đổi mới chương trình đào tạo theo hướng thực tiễn; nhà trường cần thường xuyên tổ chức các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp, hội thảo chuyên đề, mở rộng không gian ươm mầm và tạo lập môi trường học tập truyền cảm hứng kinh doanh.
• Về Hỗ trợ khởi nghiệp: Phát huy vai trò kết nối của các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, câu lạc bộ sinh viên; tạo cầu nối giữa sinh viên với các doanh nghiệp, cố vấn (mentor); tranh thủ các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp của Nhà nước và thành phố.
• Về Tiếp cận tài chính: Tạo điều kiện kết nối sinh viên với các quỹ đầu tư khởi nghiệp, quỹ tín dụng ưu đãi, các nhà đầu tư thiên thần; hướng dẫn sinh viên kỹ năng huy động vốn và quản lý dòng tiền.
• Về Kinh nghiệm khởi nghiệp: Khuyến khích sinh viên tích lũy kinh nghiệm thông qua hoạt động làm thêm, thực tập tại các doanh nghiệp startup, học hỏi từ các mô hình khởi nghiệp đi trước để rèn luyện bản lĩnh và kỹ năng giải quyết khủng hoảng.

Đóng góp của đề tài

• Ý nghĩa học thuật: Kiểm chứng và khẳng định tính phù hợp của Lý thuyết Hành vi hoạch định (TPB) và Lý thuyết Sự kiện khởi sự kinh doanh (SEE) trong bối cảnh sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh; xác lập thang đo chuẩn hóa cho 6 nhóm nhân tố tác động đến ý định khởi nghiệp.
• Ý nghĩa thực tiễn: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp các trường đại học, học viện và các nhà hoạch định chính sách giáo dục xây dựng chiến lược đào tạo, thiết kế môi trường hỗ trợ phù hợp nhằm thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo trong giới trẻ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực hiện nghiên cứu:

• Phương pháp lấy mẫu: Đề tài sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác xuất thuận tiện với quy mô 230 mẫu hợp lệ tại TP.HCM, do đó tính đại diện cho toàn bộ tổng thể sinh viên trên cả nước còn hạn chế.
• Không gian và thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi địa bàn TP.HCM trong khoảng thời gian ngắn (từ tháng 01/2021 đến tháng 05/2021) dưới bối cảnh thị trường có nhiều biến động do dịch bệnh COVID-19.
• Mô hình nghiên cứu: Đề tài tập trung vào 6 nhân tố chính, chưa bao quát hết các yếu tố tiềm năng khác như đặc điểm văn hóa gia đình, tính cách cá nhân chuyên sâu hoặc các rào cản pháp lý đặc thù.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng quy mô mẫu khảo sát và áp dụng phương pháp chọn mẫu xác xuất nhằm nâng cao tính khái quát hóa của dữ liệu.
• Mở rộng phạm vi không gian nghiên cứu sang các tỉnh thành khác hoặc so sánh giữa các vùng miền.
• Bổ sung thêm các biến số trung gian, biến điều tiết hoặc các yếu tố ngoại sinh mới nhằm hoàn thiện mô hình giải thích ý định khởi nghiệp của giới trẻ.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Marketing, Quản trị Kinh doanh và các khối ngành Kinh tế: Cung cấp cấu trúc mẫu chuẩn mực cho một đề tài khóa luận tốt nghiệp ứng dụng phương pháp nghiên cứu định lượng hoàn chỉnh từ tổng quan lý thuyết đến phân tích dữ liệu trên SPSS.
• Các nhà nghiên cứu về khởi nghiệp sinh viên: Tham khảo hệ thống cơ sở lý thuyết tổng hợp (TPB, SEE), bảng tổng thuật các công trình nghiên cứu tiền bối và bộ câu hỏi thang đo 30 biến quan sát đã qua kiểm định độ tin cậy.
• Ban giám hiệu các trường Đại học và các Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp: Vận dụng các hàm ý quản trị và giải pháp thực tế để cải tiến chương trình đào tạo, tổ chức các hoạt động ngoại khóa và xây dựng vườn ươm doanh nghiệp hỗ trợ sinh viên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình nghiên cứu của đề tài được xây dựng dựa trên những lý thuyết nền tảng nào?
Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kế thừa và kết hợp giữa Lý thuyết Hành vi hoạch định (TPB) của Ajzen (1991) và Mô hình Lý thuyết sự kiện khởi sự kinh doanh (SEE) của Shapero và Sokol (1982), cùng các nghiên cứu thực nghiệm của Lüthje & Franke (2004), Wongnaa & Seyram (2014), Mat et al. (2015), Haris et al. (2016).

2. Quy mô mẫu khảo sát của đề tài là bao nhiêu và được xử lý bằng phần mềm nào?
Nghiên cứu tiến hành khảo sát với quy mô 250 phiếu bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện, thu về 230 phiếu khảo sát hợp lệ. Dữ liệu được xử lý và phân tích thống kê trên phần mềm SPSS phiên bản 20.0 và Microsoft Excel.

3. Nhân tố nào có ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định khởi nghiệp của sinh viên trong nghiên cứu này?
Kết quả phân tích hồi quy cho thấy nhân tố Thái độ cá nhân (PA) có mức độ tác động mạnh nhất cùng chiều đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên đại học tại TP.HCM, xếp trên các nhân tố Nhận thức tính khả thi, Môi trường giáo dục, Hỗ trợ khởi nghiệp, Tiếp cận tài chính và Kinh nghiệm khởi nghiệp.

4. Kết quả kiểm định T-Test và ANOVA về sự khác biệt nhân khẩu học chỉ ra điều gì?
Các kiểm định Independent Samples T-Test và One-Way ANOVA cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên theo các biến nhân khẩu học: giới tính, năm học, mức thu nhập và giữa các trường đại học khác nhau tại TP.HCM.

5. Bảng câu hỏi nghiên cứu gồm bao nhiêu biến quan sát và sử dụng thang đo gì?
Bảng câu hỏi khảo sát chính thức gồm 30 biến quan sát (26 biến đo lường 6 nhân tố độc lập và 4 biến đo lường nhân tố phụ thuộc ý định kinh doanh), được đánh giá thông qua thang đo khoảng Likert 5 mức độ từ 1 (Hoàn toàn không đồng ý) đến 5 (Hoàn toàn đồng ý).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Thị Thu Diệu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm định thực nghiệm thành công mô hình 6 yếu tố ảnh hưởng cùng chiều đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu khẳng định vai trò quyết định của Thái độ cá nhân, đồng thời làm rõ sự tương tác quan trọng từ Nhận thức tính khả thi, Môi trường giáo dục, Hỗ trợ khởi nghiệp, Tiếp cận tài chính và Kinh nghiệm khởi nghiệp. Các giải pháp và kiến nghị quản trị được đề xuất từ kết quả phân tích định lượng 230 mẫu hợp lệ mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác đào tạo và định hướng phát triển phong trào khởi nghiệp sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết thúc, phụ lục và tại liệu tham khả. Nội dung đề tài đƣợc chia thành 5 chƣơng: Chƣơng 1: Giới thiệu tổng quan về đề tài ―Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên tại các trƣờng Đại học tại TP. Giới thiệu sơ lƣợc về đề tài: lý do chọn đề tài, mục tiêu đề tài, phạm vi, phƣơng pháp nghiên cứu và ý nghĩa đề tài. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận, mô hình ra quyết định và mô hình nghiên cứu.

Trình bày các lý thuyết, mô hình nghiên cứu lien quan đến đề tài từ những nghiên cứu của các tác giả đã thực hiện thời gian trƣớc. Từ đó đƣa ra mô hình nghiên cứu đề xuất cho đề tài nghiên cứu. Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu. Giới thiệu tổng quan về quy trình nghiên cứu, thang đo, bảng câu hỏi và xử lý số liệu khảo sát sơ bộ từ đó đƣa ra mô hình nghiên cứu chính thức sau đó đƣa ra mô hình nghiên cứu chính thức sau khi sử dụng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha để kiếm chứng độ tin cậy của thang đó.

Chƣơng 4: Phân tích kết quả và thảo luận Trình bày các số lƣợc thu đƣợc sau quá trình khảo sát sơ chính đã xử lý bằng phần mềm SPSS. Đánh giá mức độ ảnh hƣởng, kết luận các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên các trƣờng Đại học tại TP. Chƣơng 5: Trình bày kết quả và đƣa ra kiến nghị: Đƣa ra các giải pháp, hàm ý quản trị dựa theo kết quả nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Từ đó đƣa ra kết luận giải pháp tới các Trƣờng và lời khuyên dành cho sinh viên khóa sau.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Các khái niệm cơ bản 2.1 Khái niệm về người khởi nghiệp (Doanh nhân) Doanh nhân đƣợc xem là một nhân tố quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác, tạo cơ hội việc làm và tạo sự giàu có về kinh tế xã hội trong nền kinh tế của một quốc gia (Wong & cộng sự, 2005). Doanh nhân đóng một vai trò rất quan trọng phát triển kinh tế bằng cách ấp ủ các dự định đổi mới về công nghệ, làm sao để tăng hiệu quả kinh tế và tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới (Shane & Venkataraman, 2003). Doanh nhân là những ngƣời sáng tạo, đột phá, có tầm nhìn, có suy nghĩ đột phá và có khuynh hƣớng hành động và làm một việc gì đó (Krueger & cộng sự, 2000). (Thomas & Mueller, 2000), doanh nhân là những ngƣời sẵn tiếp nhận rủi ro vừa phải và các rủi ro đã có dự tính để tránh những tình huống không chắc chắn xảy ra.

Doanh nhân xã hội là ngƣời đổi mới, hỗ trợ và xu hƣớng kết quả. Họ rút đƣợc các thông lệ tốt nhất từ cả giới kinh doanh và khu vực phi lợi nhuận để phát triển các chiến lƣợc tốt nhất để giúp tối đa hóa lợi nhuận của mình. Nhiều nhà nghiên cứu phân biệt doanh nhân và thƣơng nhân, nhƣng có nhiều ngƣời xác định hoạt động của cả thƣơng nhân và doanh nhân đều giống nhau, đều tìm kiếm lợi nhuận từ việc kinh doanh. Trong nghiên cứu này, doanh nhân là ngƣời sẽ chịu trách nhiệm về việc thành lập, quản lý và phát triển doanh nghiệp.2 Khái niệm về khởi nghiệp kinh doanh Khởi nghiệp kinh doanh là quá trình nhận biết và theo đuổi một cách tận tâm các cơ hội để tạo ra giá trị xã hội thông qua một mô hình kinh doanh cụ thể.

Khởi nghiệp đã xác định rõ hành vi quản lý, khai thác đáng tin cậy các cơ hội để tạo ra kết quả vƣợt ra ngoài khả năng của chính mình (Kristiansen & Indarti, 2004). Khởi nghiệp không phải là một sự kiện mà nó là một quá trình. Khởi nghiệp kinh doanh là việc một cá nhân (một mình hoặc cùng ngƣời khác) tận dụng cơ hội kinh doanh mới (Nguyễn Thị Thu Thủy, 2015), hoặc là một thái độ làm việc đề cao tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, luôn đổi mới và chấp nhận rủi ro để tạo ra giá trị mới trong doanh nghiệp hiện tại ( (Bird, 1988). Khởi nghiệp tức là bạn đã ấp ủ một công việc kinh doanh riêng, thƣờng thì bạn sẽ thành lập một doanh nghiệp mà tại đó bạn là ngƣời quản lý, ngƣời sáng lập hoặc đồng sáng lập.

Theo tổ chức Global Entrepreneurship Monitor thì một doanh nghiệp khi thành lập cần phải trải qua 3 giai đoạn: Hình thành, phát triển ý tƣởng đến thành lập doanh nghiệp, cuối cùng là duy trì và phát triển doanh nghiệp.3 Khái niệm về ý định Khởi nghiệp Ý định khởi nghiệp có thể đƣợc định nghĩa là sự liên quan ý định của một cá nhân để bắt đầu một doanh nghiệp ( (Souitaris & cộng sự, 2007); là một quá trình định hƣớng việc lập kế hoạch và triển khai thực hiện một kế hoạch tạo lập doanh nghiệp (Gupta & Bhawe, 2007). Ý định khởi nghiệp của một cá nhân bắt nguồn từ việc họ nhận ra cơ hội, tận dụng các nguồn lực có sẵn và sự hỗ trợ của môi trƣờng để tạo lập doanh nghiệp của riêng mình (Kuckertz & Wagner, 2010). Ý định khởi nghiệp của sinh viên xuất phát từ các ý tƣởng của sinh viên và đƣợc định hƣớng đúng đắn từ chƣơng trình giáo dục và những ngƣời đào tạo (Schwarz & cộng sự, 2009). Theo (Krueger , Educational Administration Quarterly, 2003), ý định là trạng thái nhận thức ngay trƣớc khi thực hiện một hành vi.

Ý dịnh đại diện cho mức độ cam kết về hành vi sẽ thực hiện trong tƣơng lai (Krueger, 1993). Ý định thể hiện mức độ sẵn sàng của cá nhân và là tiền đề trực tiếp để thực hiện hành vi (Ajzen, 1991). Ý định khởi nghiệp là sự cam kết thành lập và làm chủ doanh nghiệp mới (Krueger, 1993); hay là sự khẳng định của cá nhân về dự định làm chủ doanh nghiệp mớ i và xây dựng kế hoạch hành động tại một thời điểm nhất định trong tƣơng lai (Thompson, 2009) hay đơn giản là động lực thiết lập kế hoạch hành động để tạo mới một doanh nghiệp (Fayolle, 2013). Ý định khởi nghiệp còn có thể đƣợc định nghĩa là sự liên quan đến suy nghĩ quyết định để bắt đầu một công việc kinh doanh của một cá nhân (Souitaris & cộng sự, 2007), là một quá trình định hƣớng việc lập kế hoạch và triển khai thực hiện một kế hoạch tạo lập doanh nghiệp (Gupta & Bhawe, 2007).

Tóm lại có thể nhận định rằng ý định khởii nghiệp là nhận thức về mức độ cam kết, sẵn sàng thành lập và làm chủ doanh nghiệp mới.4 Khái niệm về tinh thần khởi nghiệp Tinh thần khởi nghiệp còn đƣợc gọi là tinh thần doanh nhân khởi nghiệp hay tinh thần kinh doanh. Tinh thần doanh nhân khởi nghiệp đƣợc hiểu là hành động của doanh nhân khởi nghiệp – ngƣời tiến hành việc biến những cảm nhận nhạy bén về kinh doanh, tài chính và sự đổi mới thành những sản phẩm hàng hóa mang tính kinh tế (Peter, 2011). Tinh thần khởi nghiệp có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của một quốc gia (Stel & cộng sự, 2005).2 Các lý thuyết nghiên cứu liên quan đến đề tài 2.1 Lý thuyết hành vi hoạch định (Theory of Planned Behavior) (Ajzen, 1991) Thái độ Xu hƣớng Hành vi Chuẩn chủ quan hành vi thực sự Nhận thức kiểm soát hành vi Hình 2.1 Thuyết hành vi dự định TPB Ba yếu tố quyết định cơ bản trong lý thuyết này, (1) yếu tố cá nhân là thái độ cá nhân đối với hành vi về việc tích cực hay tiêu cực của việc thực hiện hành vi, (2) về ý định nhận thức áp lực xã hội của ngƣời đó, vì nó đối phó với nhận thức của áp lực hay sự bắt buộc có tính quy tắc nên đƣợc gọi là chuẩn chủ quan, và (3) cuối cùng là yếu tố quyết định về sự tự nhận thức (self-efficacy) hoặc khả năng thực hiện hành vi, đƣợc gọi là kiểm soát nhận thức hành vi (Ajzen, 2005). Lý thuyết cho thấy tầm quan trọng của thái độ đối với hành vi, chuẩn chủ quan và kiểm soát nhận thức hành vi dẫn đến sự hình thành của một ý định hành vi.

 Thái độ của cá nhân đối với hành vi - (perceived attitude): thể hiện mức độ đánh giá tiêu cực hoặc tích cực của cá nhân về việc KNKD. Đó không chỉ đơn giản là cảm nhận của riêng một cá nhân mà bao gồm cả việc cân nhắc đánh giá giá trị của KNKD đem lại.  Ý kiến ngƣời xung quanh (social norm): đo lƣờng các áp lực của xã hội mà một cá nhân tự cảm nhận và phải cảm nhận đƣợc việc tiến hành hoặc không tiến hành các hành vi KNKD.  Cảm nhận về khả năng kiểm soát hành vi (perceived behavior control) đƣợc định nghĩa là quan niệm của cá nhân về độ khó hoặc dễ trong hoàn thành các hành vi KNKD.2 Mô hình lý thuyết sự kiện khởi sự kinh doanh của Shapero và Sokol (1982) (The entrepreneurial event - SEE) Shapero và Sokol (1982) cho rằng việc KNKD thành lập một doanh nghiệp mới là một sự kiện bị tác động bởi những thay đổi trong đời sống của con ngƣời.

Theo nghiên cứu này, quyết định một cá nhân khi lựa chọn để thành lập một doanh nghiệp mới phụ thuộc vào những thay đổi quan trọng trong cuộc sống (displacement) của cá nhân đó và thái độ của cá nhân đó đối với việc KNKD (thể hiện bằng 2 khía cạnh cảm nhận của cá nhân về tính khả thi; cảm nhận của cá nhân về mong muốn KNKD).  Cảm nhận về mong muốn KSKD thể hiện suy nghĩ của một cá nhân về tính hấp dẫn của KNKD. Đây là cảm nghĩ đƣợc hình thành từ văn hóa, gia đình, đồng nghiệp, bạn bè và ngƣời thân.  Cảm nhận về tính khả thi KNKD thể hiện suy nghĩ của cá nhân về khả năng thực hiện các hành vi tƣơng ứng.

Hỗ trợ tài chính, ảnh hƣởng của thần tƣợng doanh nhân, đối tác và sự hỗ trợ tƣ vấn của các thể chế trong quá trình thành lập và vận hành có thể tăng cảm nhận của cá nhân về tính khả thi. 10 Nhập cƣ Thay đổi trong công việc Cảm nhận về Nhân tố đầy mong muốn tích cực Bất mãn trong công việc Cảm nhận về Sự kiện khởi tính khả thi nghiệp Không phù hợp Yếu tố hoàn cảnh Có nguồn tài trợ chính Nhân tố đầy Có khách hàng tiêu cực Đƣợc đề nghị hợp tác bởi bạn bè, đồng nghiệp (Nguồn Shapero và Sokol, 1982) Hình 2.2 Thuyết sự kiện khởi nghiệp SEE 11 2.3 Các công trình nghiên cứu liên quan 2.1 Nghiên cứu của của nhóm tác giả Raza, S.A, Qazi và Shah 2018 Nghiên cứu ―Các yếu tố ảnh hƣởng đến động lực và ý định trở thành doanh nhân giữa các sinh viên đại học Pakistan‖.