Xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hàn Quốc trong bối cảnh VKFTA

Hàn Quốc hiện là thị trường tiêu thụ tôm lớn thứ 5 của Việt Nam, sau Mỹ, Nhật Bản, EU và Trung Quốc. 131 trang · Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan · 2020.

• Tác giả: Van Thi Quynh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Ngo Thi Tuyet Mai
• Trường học: Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan
• Chuyên ngành: Kinh Te Quoc Te
• Đề tài: Thuc Day Xuat Khau Tom Cua Viet Nam Sang Han Quoc Khi Thuc Hien VKFTA
• Loại tài liệu: luan van thac si
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU TÔM CỦA QUỐC GIA KHI THỰC HIỆN FTA
• 1.1. Khái niệm về xuất khẩu và thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa
• 1.2. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa
• 1.3. Khái niệm thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa
• 1.4. Đặc điểm tôm xuất khẩu và nội dung thúc đẩy xuất khẩu tôm của quốc gia khi thực hiện FTA
• 1.5. Đặc điểm tôm xuất khẩu
• 1.6. Nội dung thúc đẩy xuất khẩu tôm của quốc gia khi thực hiện FTA
• 1.7. Những cơ hội và thách thức đối với thúc đẩy xuất khẩu tôm của quốc gia khi thực hiện FTA
• 1.7.1. Những cơ hội
• 1.7.2. Những thách thức
• 1.8. Tiêu chí đánh giá kết quả thúc đẩy xuất khẩu tôm khi thực hiện FTA và các nhân tố ảnh hưởng đến thúc đẩy xuất khẩu tôm của quốc gia khi thực hiện FTA
• 1.8.1. Tiêu chí đánh giá kết quả thúc đẩy xuất khẩu tôm khi thực hiện FTA
• 1.8.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến thúc đẩy xuất khẩu tôm của quốc gia khi thực hiện FTA
• 1.9. Kinh nghiệm thúc đẩy xuất khẩu tôm của Chile sang Hàn Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.9.1. Kinh nghiệm thúc đẩy xuất khẩu tôm của Chile sang Hàn Quốc
• 1.9.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU TÔM CỦA VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC KHI THỰC HIỆN VKFTA TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Những quy định chủ yếu của VKFTA ảnh hưởng đến xuất khẩu tôm của Việt Nam
• 2.1.1. Khái quát chung về VKFTA
• 2.1.2. Thuế đại thuế quan
• 2.1.3. Quy tắc xuất xứ
• 2.1.4. Các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động vật (SPS)
• 2.1.5. Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT)
• 2.2. Khái quát tình hình nuôi và chế biến tôm xuất khẩu của Việt Nam
• 2.2.1. Khái quát tình hình nuôi tôm của Việt Nam
• 2.2.2. Khái quát tình hình chế biến tôm xuất khẩu của Việt Nam
• 2.3. Phân tích thực trạng xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc khi thực hiện VKFTA
• 2.3.1. Số lượng và kim ngạch xuất khẩu
• 2.3.2. Cơ cấu mặt hàng tôm xuất khẩu
• 2.3.3. Chất lượng tôm xuất khẩu
• 2.3.4. Giá tôm xuất khẩu
• 2.4. Nội dung thúc đẩy xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 2.4.1. Tăng cường thông tin, dự báo về thị trường tôm Hàn Quốc và VKFTA
• 2.4.2. Quy hoạch phát triển nuôi tôm gắn với thị trường Hàn Quốc khi thực hiện VKFTA
• 2.4.3. Đầu tư công nghệ nuôi và chế biến tôm xuất khẩu đáp ứng nhu cầu thị trường Hàn Quốc
• 2.4.4. Đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành thủy sản
• 2.4.5. Đầu tư phát triển dịch vụ logistics phục vụ xuất khẩu tôm sang thị trường Hàn Quốc
• 2.4.6. Đổi mới và nâng cao hiệu quả các hoạt động xúc tiến xuất khẩu tôm sang thị trường Hàn Quốc
• 2.5. Đánh giá chung về xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 2.5.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.5.2. Những hạn chế còn tồn tại
• 2.5.2.1. Nguyên nhân gây ra hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU TÔM CỦA VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC KHI THỰC HIỆN VKFTA TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng xuất khẩu tôm của Việt Nam trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc khi thực hiện VKFTA
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng các hoạt động thông tin, dự báo về thị trường tôm Hàn Quốc và VKFTA
• 3.2.2. Rà soát và điều chỉnh lại quy hoạch phát triển nuôi tôm gắn với thị trường Hàn Quốc khi thực hiện VKFTA
• 3.2.3. Phát triển, đón đầu những công nghệ nuôi và chế biến tôm xuất khẩu mới đáp ứng nhu cầu thị trường Hàn Quốc
• 3.2.4. Tăng cường đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành thủy sản
• 3.2.5. Ứng dụng khoa học công nghệ và đầu tư phát triển dịch vụ logistics phục vụ xuất khẩu tôm sang thị trường Hàn Quốc
• 3.2.6. Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả các hoạt động xúc tiến xuất khẩu tôm sang thị trường Hàn Quốc
• 3.2.7. Một số kiến nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc khi thực hiện VKFTA
• 3.2.7.1. Kiến nghị đối với Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)
• 3.2.7.2. Kiến nghị đối với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Cơ Hội Vàng Xuất Khẩu Tôm Việt Nam Hàn Quốc

Hàn Quốc hiện là thị trường tiêu thụ tôm lớn thứ 5 của Việt Nam, sau Mỹ, Nhật Bản, EU và Trung Quốc. Trong bối cảnh xuất khẩu tôm sang các thị trường lớn gặp nhiều khó khăn do giá giảm và nhu cầu yếu, Hàn Quốc nổi lên như một thị trường tiềm năng. Hiệp định VKFTA, ký kết năm 2015, tạo thêm nhiều ưu đãi về hàng hóa, dịch vụ và đầu tư so với FTA ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA). Cơ chế hạn ngạch thuế quan theo VKFTA còn cho phép sử dụng hạn ngạch thông thường của Hàn Quốc (HSK) khi hạn ngạch VKFTA đã hết. Dự báo xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc sẽ được cải thiện đáng kể nhờ tận dụng lợi thế từ hiệp định này.

1.1. VKFTA Đòn Bẩy Thúc Đẩy Xuất Khẩu Tôm Việt Nam

VKFTA mang lại lợi thế cạnh tranh lớn cho tôm Việt Nam tại thị trường Hàn Quốc. Các doanh nghiệp có thể tận dụng ưu đãi thuế quan và quy tắc xuất xứ để giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh so với các đối thủ. Hơn nữa, việc tiếp cận thị trường Hàn Quốc thông qua VKFTA giúp các doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

1.2. Thị Trường Hàn Quốc Điểm Đến Tiềm Năng Cho Tôm Việt

Nhu cầu tiêu thụ tôm tại Hàn Quốc ngày càng tăng, đặc biệt là các sản phẩm chế biến sâu và có giá trị gia tăng cao. Người tiêu dùng Hàn Quốc cũng ngày càng quan tâm đến chất lượng và an toàn thực phẩm, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam có thể cung cấp các sản phẩm tôm chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường này.

II. Thách Thức Rào Cản Xuất Khẩu Tôm Việt Nam Sang Hàn

Mặc dù VKFTA mang lại nhiều cơ hội, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) của Hàn Quốc rất khắt khe. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu tôm khác như Thái Lan, Indonesia và Ecuador cũng gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài ra, các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT) cũng là một vấn đề cần được quan tâm.

2.1. Tiêu Chuẩn Chất Lượng Yêu Cầu Khắt Khe Từ Thị Trường Hàn

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường Hàn Quốc, các doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất hiện đại, đảm bảo chất lượng sản phẩm từ khâu nuôi trồng đến chế biến và đóng gói. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, BRC và GlobalGAP là rất quan trọng để tạo dựng uy tín và niềm tin với người tiêu dùng Hàn Quốc.

2.2. Cạnh Tranh Gay Gắt Áp Lực Từ Các Nước Xuất Khẩu Khác

Thị trường tôm Hàn Quốc không chỉ có sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Việt Nam mà còn có sự cạnh tranh từ các quốc gia khác. Để giữ vững và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh về giá, chất lượng và dịch vụ. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm để tạo sự khác biệt trên thị trường.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Tôm Việt Tại Hàn

Để vượt qua các thách thức và tận dụng tối đa cơ hội từ VKFTA, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Cần tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, tăng cường xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ phía nhà nước và các hiệp hội ngành nghề để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

3.1. Đầu Tư Công Nghệ Nâng Cao Chất Lượng và Giảm Chi Phí

Việc áp dụng công nghệ tiên tiến vào quy trình nuôi trồng và chế biến tôm giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp nên đầu tư vào các hệ thống nuôi tôm công nghệ cao, các dây chuyền chế biến hiện đại và các giải pháp quản lý chất lượng toàn diện.

3.2. Xây Dựng Thương Hiệu Tạo Dựng Uy Tín và Niềm Tin

Thương hiệu là yếu tố quan trọng giúp các sản phẩm tôm Việt Nam tạo sự khác biệt và được người tiêu dùng Hàn Quốc tin tưởng. Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược thương hiệu rõ ràng, tập trung vào các giá trị cốt lõi như chất lượng, an toàn và bền vững. Đồng thời, cần tăng cường quảng bá thương hiệu thông qua các kênh truyền thông và sự kiện thương mại.

3.3. Tăng Cường Xúc Tiến Thương Mại Mở Rộng Thị Trường

Các hoạt động xúc tiến thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu sản phẩm tôm Việt Nam đến người tiêu dùng Hàn Quốc. Các doanh nghiệp nên tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế, tổ chức các chương trình giới thiệu sản phẩm và hợp tác với các nhà phân phối lớn tại Hàn Quốc để mở rộng thị trường.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Thành Công Xuất Khẩu Tôm Sang Hàn Quốc

Nghiên cứu các mô hình thành công của các doanh nghiệp đã xuất khẩu tôm thành công sang Hàn Quốc có thể cung cấp những bài học kinh nghiệm quý giá. Các yếu tố như chất lượng sản phẩm, giá cả cạnh tranh, dịch vụ khách hàng tốt và khả năng thích ứng với thị trường là những yếu tố quan trọng. Việc học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm này sẽ giúp các doanh nghiệp khác nâng cao khả năng thành công.

4.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Doanh Nghiệp Tiên Phong

Phân tích các chiến lược và hoạt động của các doanh nghiệp đã thành công trong việc xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc. Tìm hiểu cách họ xây dựng thương hiệu, quản lý chất lượng và tiếp cận thị trường. Rút ra những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Áp Dụng Thực Tiễn Điều Chỉnh Phù Hợp Với Doanh Nghiệp

Không phải tất cả các bài học kinh nghiệm đều có thể áp dụng một cách máy móc. Các doanh nghiệp cần điều chỉnh và tùy biến các chiến lược và hoạt động phù hợp với điều kiện và nguồn lực của mình. Sự sáng tạo và linh hoạt là rất quan trọng để đạt được thành công.

V. Kết Luận Triển Vọng Tươi Sáng Cho Tôm Việt Tại Thị Trường Hàn

Với những nỗ lực không ngừng của các doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ phía nhà nước, triển vọng xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hàn Quốc là rất tươi sáng. VKFTA đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển của ngành tôm Việt Nam tại thị trường này. Tuy nhiên, để đạt được thành công bền vững, cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.1. VKFTA Bệ Phóng Cho Ngành Tôm Việt Nam

VKFTA không chỉ là một hiệp định thương mại mà còn là một bệ phóng cho sự phát triển của ngành tôm Việt Nam. Việc tận dụng tối đa các cơ hội từ hiệp định này sẽ giúp ngành tôm Việt Nam vươn lên một tầm cao mới.

5.2. Hướng Đến Tương Lai Phát Triển Bền Vững

Phát triển bền vững là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công lâu dài của ngành tôm Việt Nam. Cần chú trọng bảo vệ môi trường, đảm bảo an sinh xã hội và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, trong đó mặt hàng tôm đóng góp tỷ trọng xuất khẩu chủ lực với giá trị hàng tỷ USD mỗi năm. Hàn Quốc hiện giữ vị thế là thị trường tiêu thụ tôm lớn thứ 5 của Việt Nam, xếp sau Hoa Kỳ, Nhật Bản, Liên minh Châu Âu (EU) và Trung Quốc. Trong giai đoạn 2012–2015, kim ngạch xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc chỉ dao động từ 114,332 triệu USD đến 166,906 triệu USD. Sau khi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 20/12/2015, giá trị xuất khẩu đã tăng trưởng vượt bậc, đạt 197,048 triệu USD vào năm 2016 và chạm mốc 226,258 triệu USD vào năm 2019.

Mặc dù VKFTA mang lại nhiều ưu đãi thuế quan vượt trội so với Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA), các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ, Thái Lan và Ecuador. Nhiều doanh nghiệp chưa khai thác hết hạn ngạch thuế quan miễn thuế 15.000 tấn/năm do chưa nắm vững quy tắc xuất xứ và vấp phải các rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế quốc tế của tác giả Văn Thị Quỳnh Anh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (mã ngành: 8310106) tập trung nghiên cứu toàn diện hoạt động xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hàn Quốc. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về xúc tiến xuất khẩu trong điều kiện thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, phân tích thực trạng giai đoạn 2012–2019 và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi nhằm tối ưu hóa lợi ích từ VKFTA giai đoạn 2020–2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định số 79/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển và hiện đại, bao gồm lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và lý thuyết tỷ lệ các yếu tố sản xuất của Heckscher-Ohlin. Luận văn vận dụng khung phân tích môi trường vĩ mô PEST (Chính trị - Pháp luật, Kinh tế, Văn hóa - Xã hội - Tự nhiên, Công nghệ) để nhận diện các nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành tôm.

Luận văn làm rõ 5 khái niệm trọng tâm:

1. Xuất khẩu hàng hóa: Hoạt động bán hàng hóa sản xuất nội địa cho đối tác nước ngoài trên cơ sở thanh toán bằng tiền tệ.
2. Thúc đẩy xuất khẩu: Tổng thể các chính sách, biện pháp trực tiếp hoặc gián tiếp của Chính phủ và tổ chức kinh tế nhằm gia tăng quy mô, giá trị và hiệu quả thương mại quốc tế.
3. Hạn ngạch thuế quan (TRQ): Cơ chế áp dụng thuế suất ưu đãi 0% cho một khối lượng hàng hóa nhập khẩu nhất định và áp mức thuế suất cao hơn đối với lượng hàng vượt hạn ngạch.
4. Quy tắc xuất xứ (ROO): Các tiêu chuẩn xác định nguồn gốc thuần túy (Wholly Obtained - WO) hoặc hàm lượng giá trị khu vực (RVC $\ge$ 40%) để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan.
5. Rào cản phi thuế quan: Bao gồm các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật (SPS) và rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT).

Bên cạnh đó, tác giả phân tích bài học kinh nghiệm từ Chile trong việc triển khai Hiệp định FTA Hàn Quốc - Chile (KCFTA) và hoạt động xúc tiến của Cơ quan Xúc tiến Thương mại Chile (ProChile) để rút ra định hướng phù hợp cho ngành tôm Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính, so sánh chuỗi thời gian và tổng hợp quy nạp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện trong giai đoạn 8 năm từ 2012 đến 2019 từ các nguồn dữ liệu uy tín: Trung tâm Thương mại Quốc tế (Trademap ITC), Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Tổng cục Thủy sản, Tổng cục Hải quan và Bộ Công Thương.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ các nhóm mã hàng tôm xuất khẩu chủ lực, tập trung vào hai phân khúc chính là tôm nguyên liệu đông lạnh (mã HS 0306) và tôm chế biến giá trị gia tăng (mã HS 1605). Phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian giai đoạn trước thực thi VKFTA (2012–2015) và sau khi VKFTA đi vào thực hiện (2016–2019) cho phép đo lường chính xác tác động của việc cắt giảm thuế quan và sự biến động thị phần của tôm Việt Nam trên thị trường Hàn Quốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc giai đoạn 2012–2019 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng kim ngạch và sản lượng vượt bậc: Khối lượng tôm xuất khẩu giai đoạn 2012–2015 đạt mức tăng trưởng 53,45% (từ 13,35 nghìn tấn lên 20,49 nghìn tấn). Giai đoạn 2015–2019, sản lượng tăng 78,21% (từ 20,49 nghìn tấn lên 36,51 nghìn tấn). Kim ngạch xuất khẩu tăng đều đặn từ 114,332 triệu USD (2012) lên 166,906 triệu USD (2015), tiếp tục bứt phá lên 226,258 triệu USD vào năm 2019, giúp Việt Nam giữ vững vị trí dẫn đầu tại Hàn Quốc so với các đối thủ Ấn Độ và Thái Lan.
• Cơ cấu chủng loại sản phẩm tập trung cao độ: Tôm chân trắng chiếm ưu thế áp đảo với hơn 85% tổng kim ngạch, tôm sú chiếm khoảng 6%, phần còn lại là tôm hùm và tôm càng xanh (khoảng 9%). Về phương thức sơ chế, tôm nguyên liệu đông lạnh (mã HS 030617) chiếm khoảng 70% tổng khối lượng nhập khẩu của Hàn Quốc từ Việt Nam.
• Thống lĩnh phân khúc sản phẩm chế biến sâu: Đối với nhóm tôm chế biến không đóng hộp kín khí (mã HS 160521), trước năm 2015, thị phần của Việt Nam tại Hàn Quốc duy trì ở mức trên 50%. Sau khi VKFTA có hiệu lực, tỷ trọng này đã tăng vọt lên 69% và đạt gần 75% vào năm 2019, khẳng định năng lực chế biến hàng giá trị gia tăng vượt trội của các nhà máy thủy sản Việt Nam.
• Tồn tại hạn chế trong việc tận dụng hạn ngạch TRQ: Mặc dù VKFTA dành cho Việt Nam hạn ngạch miễn thuế 0% ban đầu là 10.000 tấn/năm và tăng lên 15.000 tấn/năm vào năm 2020, tỷ lệ tận dụng thực tế vẫn chưa tối đa. Nhiều lô hàng xuất khẩu phải chịu mức thuế suất cơ sở 20% do thiếu chứng từ chứng minh xuất xứ hoặc gặp vướng mắc về kiểm dịch an toàn thực phẩm.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả dữ liệu dưới dạng biểu đồ cột kết hợp đường tăng trưởng kim ngạch 2012–2019, có thể nhận thấy rõ bước ngoặt mở rộng quy mô xuất khẩu sau năm 2015 nhờ trợ lực từ VKFTA. Cơ chế hạn ngạch thuế quan ưu đãi của VKFTA được áp dụng song song với hạn ngạch thông thường của Hàn Quốc (HSK), mang lại lợi thế kép cho thủy sản Việt Nam.

Tuy nhiên, bảng số liệu so sánh giá xuất khẩu trung bình cho thấy tôm Việt Nam thường có giá thành sản xuất cao hơn từ 10% đến 15% so với tôm Ấn Độ và Ecuador. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc diện tích nuôi tôm tập trung khoảng 700.000 ha tại Đồng bằng sông Cửu Long (chiếm 95% sản lượng cả nước) vẫn còn phân tán, chi phí con giống và thức ăn sinh học nhập khẩu cao, dịch bệnh còn diễn biến phức tạp. Chuỗi cung ứng logistics phục vụ xuất khẩu lạnh chưa đồng bộ, làm gia tăng chi phí vận hành và giảm sức cạnh tranh về giá.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên mục tiêu chiến lược tại Quyết định số 79/QĐ-TTg ngày 18/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ hướng tới kim ngạch xuất khẩu tôm toàn quốc đạt 10 tỷ USD vào năm 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao chất lượng thông tin, dự báo thị trường và chuyển giao cam kết VKFTA:

   • Bộ Công Thương phối hợp cùng VASEP tổ chức định kỳ các khóa tập huấn chuyên sâu về quy tắc xuất xứ hàng hóa (ROO) với tiêu chuẩn RVC $\ge$ 40% cho nhóm mã HS 1605.
   • Mục tiêu đạt 100% doanh nghiệp xuất khẩu tôm nắm vững quy trình cấp C/O form VK và theo dõi sát sao danh mục rào cản kỹ thuật SPS/TBT của Hàn Quốc trong giai đoạn 2021–2025.

2. Quy hoạch vùng nuôi tập trung theo chuẩn quốc tế:

   • Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các địa phương trọng điểm (Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bến Tre) rà soát 700.000 ha diện tích nuôi tôm.
   • Ứng dụng công nghệ nuôi thâm canh, siêu thâm canh đạt chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, ASC và BAP theo tinh thần Quyết định 1895/QĐ-TTg, đảm bảo kiểm soát dư lượng kháng sinh ngay từ khâu ao nuôi.

3. Hiện đại hóa công nghệ chế biến sâu và tối ưu hóa hạ tầng logistics:

   • Doanh nghiệp đầu tư dây chuyền cấp đông nhanh (IQF), chế biến các mặt hàng tôm Sushi, Nobashi có giá trị gia tăng cao.
   • Triển khai Quyết định 200/QĐ-TTg và Chỉ thị 21/CT-TTg nhằm phát triển mạng lưới trung tâm logistics chuyên dụng, kho lạnh tự động tại vùng nguyên liệu ĐBSCL, giảm thiểu 10–12% chi phí vận chuyển.

4. Đổi mới và chuyên nghiệp hóa công tác xúc tiến thương mại:

   • Tận dụng hiệu quả Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Trưng bày Hàng Việt Nam chất lượng cao tại Seoul (Vinaka).
   • Mở rộng quy mô Hội chợ Triển lãm Công nghệ ngành tôm (VietShrimp) và Vietnam Expo, kết nối trực tiếp với các tập đoàn bán lẻ lớn của Hàn Quốc như Lotte Mart, E-Mart và CJ CheilJedang.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản: Tài liệu cung cấp cẩm nang chi tiết về thủ tục tận dụng hạn ngạch thuế quan TRQ, tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm nghiệm an toàn thực phẩm tại Hàn Quốc và giải pháp quản trị chuỗi cung ứng tôm nguyên liệu.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT, Sở Công Thương các tỉnh): Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách xúc tiến thương mại, quy hoạch hạ tầng nuôi trồng thủy sản công nghệ cao theo định hướng thị trường.
• Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP): Tham khảo để xây dựng các chương trình bảo vệ quyền lợi hội viên, thiết lập kênh cảnh báo sớm về các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế: Tài liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp phân tích tác động của các hiệp định FTA song phương đối với một ngành hàng nông thủy sản xuất khẩu cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Hiệp định VKFTA mang lại những ưu đãi thuế quan cụ thể nào cho tôm Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc?
VKFTA quy định mức thuế suất ưu đãi 0% cho 7 dòng sản phẩm tôm của Việt Nam trong hạn ngạch thuế quan (TRQ), khởi điểm từ 10.000 tấn/năm và tăng dần 10% mỗi năm lên mức 15.000 tấn/năm từ năm thứ 6 trở đi. Lượng hàng hóa nằm ngoài hạn ngạch sẽ áp dụng mức thuế suất cơ sở là 20%.

Quy tắc xuất xứ đối với mặt hàng tôm chế biến theo VKFTA được quy định như thế nào?
Đối với tôm chế biến thuộc nhóm mã HS 1605, nếu nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ thuần túy tại Việt Nam, sản phẩm phải trải qua quá trình chuyển đổi mã số hàng hóa ở cấp 2 chữ số (CTC) hoặc đạt hàm lượng giá trị khu vực không dưới 40% (RVC $\ge$ 40%) theo quy định tại Điều 3.3 của Hiệp định.

Tại sao thị phần tôm chế biến của Việt Nam lại chiếm tỷ trọng vượt trội tại thị trường Hàn Quốc?
Việt Nam chiếm gần 75% thị phần tôm chế biến (HS 160521) tại Hàn Quốc nhờ trình độ tay nghề công nhân cao, năng lực đáp ứng tốt các đơn hàng tinh chế phức tạp (tôm tẩm bột, tôm luộc chín đông lạnh, tôm sushi) cùng các ưu đãi thuế quan vượt trội từ VKFTA so với các nước chưa có FTA song phương.

Những rào cản phi thuế quan lớn nhất mà doanh nghiệp xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc gặp phải là gì?
Doanh nghiệp thường gặp khó khăn với các quy định khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động vật (SPS) của Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS), đặc biệt là tiêu chuẩn dư lượng kháng sinh Nitrofurans, Chloramphenicol và các chỉ tiêu vi sinh vật đối với thủy sản đông lạnh.

Việt Nam có thể học hỏi bài học kinh nghiệm gì từ Chile trong việc thúc đẩy xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc?
Chile đã rất thành công nhờ sự đồng hành của cơ quan xúc tiến thương mại nhà nước ProChile, chủ động đàm phán minh bạch hóa quy trình kiểm dịch, quy hoạch vùng nuôi chuyên biệt và xây dựng thương hiệu thủy sản quốc gia gắn liền với chất lượng đồng nhất và phát triển bền vững.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa và đánh giá tác động toàn diện của Hiệp định VKFTA đối với ngành tôm Việt Nam.
• Giai đoạn 2012–2019 ghi nhận kim ngạch xuất khẩu tôm sang Hàn Quốc tăng từ 114,332 triệu USD lên 226,258 triệu USD, giữ vững vị trí dẫn đầu phân khúc tôm chế biến với gần 75% thị phần.
• Công trình chỉ rõ các điểm nghẽn về chi phí logistics, quy hoạch 700.000 ha vùng nuôi ĐBSCL còn thiếu đồng bộ và tỷ lệ tận dụng hạn ngạch thuế quan 15.000 tấn chưa tối ưu.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện cơ chế, đầu tư công nghệ nuôi VietGAP/GlobalGAP đến đổi mới xúc tiến thương mại tại Seoul mang tính ứng dụng thực tiễn cao.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu tôm nước lợ đạt mốc 8,4 tỷ USD vào năm 2025 và 12 tỷ USD vào năm 2030 theo chiến lược quốc gia.

Quý độc giả, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Phòng Luận án, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân để tiếp cận đầy đủ hệ thống dữ liệu chi tiết và các mô hình đề xuất chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ThS DHKTQD /$»J5O?,, \ ll ■y:' ’**•;. - • 1 ■ '• ■ Stitt K ! £«» BO GIAO DUC VA DAO TAO • • • TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN -----AmaCQ*-*—-______________ DAI HOC KINH TE QUOC DAN TT. THONG TIN THU VIEN VAN THI QUYNH ANH THUC DAY XUAT KHAU TOM CUA VIET NAM SANG HAN QUOC KHI THUC HIEN VKFTA • • Chuyen nganh: KINH TE QUOC TE Ma nganh: 8310106 LUAN VAN THAC SI KINH TE QUOC TE Ngirdi huong dan khoa hoc: PGS. NGO THI TUYET MAI DAI HOC KINH TE QUOC DAN TT.

THONG UN THU VIEN PHONG LUAN AN - TU LIEU HA NOl - 2020 LOI CAM DOAN Toi da doc va hi£u ve cac hanh vi vi pham sir trung thuc trong hoc thuat. Toi cam kdt bdng danh du ca nhan rang nghien cuu nay do toi tir thuc hien va khong vi pham yeu c£u ve sir trung thuc trong hoc thuat. Ha Noi, ngay 22 thang 08 nam 2020 Van Thi Quynh Anh LOI CAM ON Trude het, vdi tinh cam chan thanh va long biet on sau sac, tac gia xin dupe gui lai cam on den Ban giam hieu truang Dai hoc Kinh te Quoc dan cung cac thay giao, co giao trong Vien Dao tao Sau dai hoc, cac giang vien cua Khoa Kinh te Quoc te cung nhu toan the doi ngu giang vien cac mon hoc da giang day tan tinh va giup do tac gia trong suot khoang thoi gian hoc tap va nghien cuu tai truang. Dac biet, tac gia xin gui loti cam cm chan thanh toi nguoti hudng dan khoa hoc - PGS.

Ngo Thi TuySt Mai da danh nhieu thoi gian, tarn huyet, true tiep hudng dan tan tinh, chi bao va tao dieu kien thuan lai cho tac gia trong suot qua trinh thuc hien luan van. Cudi cung, tac gia xin chan thanh cam on gia dinh, ban be va dong nghiep da luon dong hanh, dong vien, tin tudng, khich le, chia se va giup do tac gia trong qua trinh hoc tap va nghien cuu vua qua. Tac gia xin chan thanh cam an! Tac gia Van Thi Quynh Anh BV14 BO GIAO DUC VA DAO TAO CONG HOA XA HOI CHU NGHIA VIET NAM TRirdNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN Doc lap - Tu- do - Hanh phuc Ha Noi, ngay. BAO CAO CHtNH SLTA, HO AN THIEN LUAN VAN THEO YEU CAU CUA HOI DONG DANH GIA LUAN VAN TOT NGHIEP Ho va ten: Ma HV: (W7Q733 Ngucxi huong dan: PG-5.

vtfq-d %&ltc c^cu Chuyen nganh: gfoW & Nt-coc Ten de tai luan van: Jcuat /Ux.au trmn coo-' claon/ ~Ka-n (Qudc Mu VtFTA. Can ctr quyet nghi tai buoi hop ngay ./20 cua Hoi dong danh gia luan van tot nghiep (duoc thanh lap theo Quyet dinh so ./20 cua Hieu truong Truong Dai hoc Kinh te Quoc dan), hoc vien da chinh sua, hoan thien luan van theo cac noi dung nhu sau: Yeu cau bo sung, sua chua Noi dung HV da chinh sua, bo sung The hien trong STT hoac giai trinh ly do neu muon bao luan van (ghi rd cua Hoi dong danh gia luu y kien ban dau so dong, so trang) cd Cux. cpLUZVC -Tiuitcj 13, clzhy 13- tftdc dtd'c 1. Sc! canty, diamL & ca^ -TOxng I1*, edwej ± J.

,-ttnri darty -f&tii 1.3 ■ d-3-<HcO can fty ifucat vaCo-c-'fw'Tfd -Tko^j Z5, 6 -n^n ctua. (j (add deta ctdic -AoT Muz Woo zu~ eta ptdu tup v~a 'toc^i'c ? ba. id frit -r7/i<4c we JuypMx VW:P. Attdc Aa nct Mdcf^n *icA o ehd^ 3sdd (pica pivzp b cltuo'hcp 5.

■t 'T/uud i-~e DN VrT/inai/hi' uul ctel f&avryj 3_^ol W- pfiemv W 'n.jtddd,, -Txonj d, in’ dtC cj&v I9tl AeCfwro J2. -Ccu cetto- van ve-ebindti - A/cW caa Mvn.^ Lul^ -TXa**^M drvu CUlzd- Hoc vien (Ky va ghi rd ho fen) Cch d^rt/L BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN YEU CAU CUA HOI DONG DANH GIA LUAN VAN THAC SI Ve: Nhtrng diem can stra chua bo sung trudc khi nop luan van chinh thuc cho Vien Dao tao Sau dai hoc. Cam ket cua Hoc vien 1 Chu tich Hoi dong X. Do Dire Binh Van Thi Quynh Anh I Hoc vien cd track nhiem chinh sua theoyeu cau cua Hpi dong cham luan van.

Trong truang hop khong chinh sua, hoc vien se khong duac cong nhan ket qua bao ve. Hoc vien phai dong ban yeu cau chinh sua nay cung 02 ban nhan xet phan bien vao trucrc Muc luc cua Quyen luan van chinh thuc nop cho Vien DTSDH -7 CONG • HO A XA HOI • CHU NGHIA VIET • NAM Doc lap -Tu do - Hanh phuc BAN NHAN • VAN THAC • XET LUAN • SY hien VKFTA Chuyen nganh: Kinh te quoc te. Nganh: Kinh te quoc te. Ma so: 8 31 01 06 Cua hoc vien: Van Thi Quynh Anh Ho va ten ngudi phan bien: PGS.

Ha Van H§i Co quan cong tac: Truong DH Kinh te - DHQG Ha Noi 1. Tinh cap thiet, y nghia khoa hQC va thuc tien cua de tai Han Qudc hien la thi truong tieu thu tom Ion thu 5 cua Viet Nam sau My, Nhat Ban, EU va Trung Qu6c. Trong khi XK tom sang cac thi truong Ion gap kho khan do gia XK tom giam, nhu cau yeu trong khi ngudn cung the gidi tang, Han Quoc duqc coi la thi truong thay thd ti&m nang cua cac DN XK tom Viet Nam. Xuat khau tom cua Viet Nam cang thuan loi hon khi VKFTA duqc ky ket ngay 5/5/2015 va chinh thuc co hieu luc tu ngay 20/12/2015.

So vdi FTA ASEAN - Han Quoc (AKFTA), trong VKFTA Viet Nam va Han Qudc danh them nhieu uu dai cho nhau trong ca linh vuc hang hoa, dich vu va dau tu. Co che han ngach thue quan theo VKFTA duqc ap dung song song vdi co chd han ngach thue quan thong thudng cua Han Qu6c (HSK). Do do cac san pham thuoc dien hudng han ngach thue quan theo VKFTA khi da het han ngach theo VKFTA vdn co the su dung han ngach thud quan theo HSK. Du bao XK tom sang thi truong nay trong nam 2016 se duqc cai thien va sue canh tranh cua tom Viet Nam tren thi truong nay cung tang nhd tan dung loi the tir Hiep dinh VKFTA.

Trong boi canh do, de tai luan van: Thuc day xuat khau tom cua Viet Nam sang Han Quoc khi thuc hien VKFTA ma Hoc vien Van Thi Quynh Anh lua chon co y nghia ca ve ly luan va thuc tien. Dac biet trong boi canh Viet Nam dang tich cue trien khai thuc hien Hiep dinh TM tu do Viet Nam - Han Quoc. Sir phu hqp cua cua de tai luan van - Theo ngudi phan bien duqc bidt dd tai va noi dung Luan van khong trung lap vdi bat ky cong trinh nghien cuu va vdi cac luan van da bao ve trade do. 5 - Ten de tai, doi tuong nghien cun cung nhu noi dung luan van phu hop voi chuyen nganh Kinh te quoc te.

Phuong phap nghien cuu Luan van da van dung cac phuong phap truyen thong ve khoa hoc xa hoi nhu: thbng ke, mo ta, phan tich, so sanh,.day la cac phuong phap nghien cuu truySn thdng, phu hop voi muc tieu va doi tuong nghien cuu cua Luan van. Nhirng tru, nhiroc diem ve ket cau va noi dung cua luan van 4. Ve ket cau - Ngoai phan mo dau, muc luc, danh muc tai lieu tham khao va phu luc, luan van bao g6m 3 chuong voi gAn 80 trang. Nhin tong th£, day la mot ket cau truyen thong, tuong doi hop ly va logic.

Nhan xet ve noi dung. Uu diem d£n thuc day xuat khiu tom khi thuc hien FTA Thu ba, phan tich va lam ro thuc trang va noi dung thuc day xuat khau tom cua Viet Nam sang Han Qu6c. Dong thoi co nhung danh gia tong quat ve xuat khau tom cua Viet Nam sang thi trubng nay. Thu tu, mot so giai phap va kien nghi doi voi doanh nghiep xuat khau tom va Hiep hoi Che bien va xuat khau Thuy san Viet Nam (VASEP) la tuong doi kha thi.

Mot so diem cdn han che: Thu nhat, mot so noi dung trong phan mo dau chua chinh xac, can dupe chuan chinh lai: Dien dat trong doan cuoi cua lbi mo dau; Cac cong trinh trong noi dung tong quan tinh hinh nghien cuu noi dung chua gan voi chu de nghien cuu (Han Quoc); Dien dat doi tuong nghien cuu chua chinh xac. Thu hai, Luan van trinh bay co hoi va thach thuc doi voi xuat khau tom cua mot qu6c gia khi thuc hien FTA, la cin thiet. Tuy nhien, nen danh phan nay d£ phan tich, danh gia mot each cu the ve tac dong cua VKFTA toi xuat khau tom sang Han Quoc thi se phu hop voi yeu cau cua de tai hon. 6 Thu ba, noi dung trinh bay v£ nhung co hoi va thach thuc co hoi va thach thuc doi vcri xuat khau tom cua mot quoc gia khi thuc hien FTA dien dat con chung chung, chua the hien ro nhung co hoi va thach thuc tu FTAs mang den doi vcri xuat khiu tom cua mot quoc gia.

Thu tu, nQi dung danh gia ve xuat khau tom cua Viet Nam sang Han Quoc chua gan ket vcri cac noi dung khac trong chuong 2. Theo toi, cSn phai danh gia va chi ra nhung thuan loi va kho khan d6i vcri xuat khau tom cua Viet Nam khi thuc hien VKFTA, dong thcri, can nhac bo sung noi dung phan tich, danh gia ket qua viec thuc hien cac noi dung thuc day xuat khau tom cua Viet Nam khi thuc hien VKFTA. Ve hinh thuc - Luan van con mot so loi dien dat, loi chinh ta. Mot so noi dung tham khao chua co trich dan nguon day du.

Ket luan chung Mac du con mot so han che nhu da neu, nhung vcri nhung thanh cong cua luan van nhu ngucri phan bien da khang dinh. Luan van Thuc day xuat khau tom cua Viet Nam sang Han Quoc khi thuc hien VKFTA cua hoc vien Van Thi Quynh Anh da dap ung duoc yeu cau doi vcri luan van Thac sy chuyen nganh kinh te quoc te. Hoc vien Van Thi Quynh Anh xung dang nhan hoc vi Thac sy nganh Kinh te quoc te, chuyen nganh Kinh te quoc te. Ha Noi ngay thang 12 nam 2020 XAC NHAN CHU KY CAN BQ PHAN BI$N GIAO VIEN PHAN BI$N CUA CCt QUAN CONG TAC (Ky va ghi ro ho ten) XIEU TRUONG f TRUONG PHONG TCNS TRUONG DAI HO K NH T PGS.

Ha Van Hoi ThS. SBui fluffing 7 CQNG HO A XA HQI CHU NGHIA VIET NAM Dqc lap - Tu do - Hanh phuc NHAN ■ XET LUAN ■ VAN THAC ■ SY KINH TE Hoc vien: VAN TH| QUYNH ANH Be tai: Thue day xuat khau tom cua Viet Nam sang Han Quoc khi thuc thi VKFTA r r r Chuyen nganh: Kinh te quoc te Ngucri huong dan khoa hoc: PGS.