Lời mở đầu Từ nhiều năm qua, cà phê đã trở thành một phần không thể thiểu trong cuộc sống hằng ngày của con người. Cà phê đem lại giá trị cao về kinh tẾ và là một trong những nông phẩm góp phân thu ngoại tệ lớn cho nhiều nước. Cà phê không chỉ là một loại đồ uống mà còn là nguyên liệu sản xuất quan trọng cho ngành công nghiệp. Nhu cầu về cà phê ngày càng tăng về số lượng và chất lượng đòi hỏi nhà xuất khẩu phải đáp ứng linh hoạt và nhanh chóng cho các nhị cầu khác nhau của từng thị trường.
Ở Việt Nam, cà phê được trồng với số lượng lớn và là mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của nước ta. Nhận thấy được tâm quan trọng của cây cà phê trong hoạt động sản xuất, xuất khẩu nên chúng tôi đã chọn phân tích đề tài “quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam” với 2 mục tiêu chính là: giới thiệu những đặc điểm, tính chất, tiêu chuẩn của cà phê Việt Nam và tìm hiểu quy trình thực tẾ đề thực hiện xuất khẩu một lô hàng cà phê. Về kết quad nghiên cứu của đề án, chúng tôi nhận thấy cà phê là mặt hàng mang lại giá trị xuất khẩu cao của Việt Nam. Nhà nước đã và đang tạo mọi điều kiện để tiếp tục phát triển mặt hàng này.
Bên cạnh đó, việc phát triển cà phê theo hướng bền vững vẫn còn là thách thức lớn đối với toàn bộ hệ thông cung ứng cà phê trên toàn thể giới và đặc biệt là tại Việt Nam. ĐỀ tăng tính cạnh tranh trên trường quốc tế thì cà phê Việt Nam cân được phát triển để đạt những tiêu chuẩn quốc tế. Ngoài ra, thông qua việc phân tích các chứng từ cần thiết trong xuất khẩu cà phê, chúng tôi muốn nêu ra những điểm khác biệt trong việc xuất khẩu mặt hàng cà phê và những chứng từ có liên quan so với những mặt hàng khác. Nhóm thực hiện ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang viii Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam Lời cảm ơn Nhóm chúng tôi đã nhận được sự hỗ trợ rất nhiệt tình từ giảng viên hướng dân Nguyễn Trung Thành và từ các giảng viên dạy lớp Nghiệp vụ kinh doanh cà phê gỗm: Thay Tran Ngoc Han, Thay Pham Anh Tudn và Thầy Lưu Văn Hoàng đã tận tình giảng đạy và cung cấp cho chúng tôi những kiến thức cũng như các chứng từ bám sát thực tế đề hoàn thiện đề án này tốt hon.
Xin chân thành cảm ơn các thây! Nhóm thực hiện ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang ix Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam NỘI DUNG 1 Cơ sở lý thuyết về hoạt động xuất khẩu cà phê 1.1 Khái niệm về xuất khẩu Xuất khâu là hoạt động trao đôi thương mại xuất hiện từ rất lâu trước đây, ngay cả khi tiền tệ chưa xuất hiện, có thê hình dung rằng hàng hóa của một nước vượt qua biên giới đi vào thị trường của một nước khác nhằm các mục đích nhự trao đổi và mua bán, hay nói chính xác và đây đủ hơn đó là hoạt động nhằm mang lại lợi nhuận từ việc kinh doanh hàng hóa ngoài biên giới quốc gia. ie Người bán snide Hải Quan Hải Quan đa he Người mua Viet Nam oe. hàng Việt Nam aehàng nước ngoài Đến cảng nước ngoài Ta cảng Ta nước ngoài lấy hàng Biểu đồ I- Sơ đồ mô tả quá trình hàng hóa xuất khẩu Nguồn: Thực hiện boi SV Theo khoán 1, điều 28 Luật thương mại năm 2005 thì: “Xuất khâu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thô Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thé Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Theo nghị định số 187/2013/NĐ-CP, tại chương II, điều 3, các đối tượng được quyền kinh doanh xuất khâu, nhập khâu bao gồm: 1. Thương nhân Việt Nam không có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài, hàng hóa không thuộc Danh mục cắm hoặc tạm dừng Xuất — Nhập khẩu được Nhà nước quy ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang 1 Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam định tại các văn bản pháp luật còn thời hạn, thì thương nhân được phép xuất — nhập khẩu hàng hóa không phụ thuộc vào ngành nghề đăng kí kinh doanh.
Các chỉ nhánh của thương nhân chỉ được phép xuất — nhập khâu theo ủy quyền của thương nhân. Đối với thương nhân có vốn đầu tư nước ngoài, công ty và chỉ nhánh công ty nước ngoài tại Việt Nam, ngoài việc đáp ứng các yêu cầu của pháp luật Việt Nam như thương nhân không có vốn đầu tư nước ngoài, còn phải thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đối với hàng hóa xuất — nhập khâu có điều kiện thì thương nhân phải thực hiện đúng các chỉ dẫn của pháp luật có liên quan Luật thương mại, 2005 chỉ ra các loại hoạt động xuất khẩu như sau: 1. Xuất khẩu trực tiếp.
Xuất khâu ủy thác. Xuất khâu theo Hiệp định. Xuất khẩu tại chỗ. Gia công quốc tế.
Tam nhập, tái xuất. Tạm xuất, tái nhập 1.2 Một số thuật ngữ quan trọng khi tham gia xuất khẩu cà phê 1. Thị trường tương lai Thị trường tương lai: là nơi mà tại đó người tham gia có thê mua và bán hàng hóa với hợp đồng giao tương lai. Thị trường tương lai cung cấp phương tiện cho các hoạt động bổ ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang 2 Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam trợ nhằm ngăn ngừa rủi ro và đầu cơ, cần thiết cho việc làm giảm biến động tự nhiên về giá do dư thừa hoặc thiếu hụt trong nguồn cung.
Sự biến động của giá cà phê có thể xảy ra từng tháng, từng tuân hoặc mỗi ngày hay thâm chí có thể thay đổi từng giờ trong một ngày giao dịch. Các điều kiện tự nhiên bất khả kháng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cà phê, như: hạn hán, sương muối và bệnh dịch, thúc đây sự biến động giá cà phê nhân trên thị trường. Bên cạnh đó, khi giá cà phê cao sẽ làm tăng diện tích trồng cà phê, tuy nhiên, khi thị trường đạt giá cao nhất cũng là thời điểm sự tăng trưởng chững lại và khả năng rơi vào khủng hoảng — giá cà phê lao đốc, nông dân có xu hướng từ bỏ cây cà phê. Từ đó, ta thấy được nếu không cân bằng mối quan hệ cung — cầu thì xu hướng giá sẽ có nhiều bất ôn và điều đó gây rủi ro cho tất cả các cá thê tham gia trong chuỗi cung ứng cà phê.
Ya Biéu dé 2 - Chuỗi cung ứng cà phê Thị trường cà phê tương lai được thành lập với mục đích mang lại trật tự cho quá trình định giá và kinh doanh, đồng thời để giảm bớt các nguy cơ liên quan với điều kiện thị trường tiền tệ bất ôn mạnh. Giá trên thị trường tương lai phục vụ như một thang đo cho các ngành công nghiệp cà phê được công khai đàm phán trên các sản giao dịch cà phê tương lai. Hiện nay có 02 sàn cà phê thế giới chính được sử dụng làm căn cứ xác định giá và giao dịch, gồm: ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang 3 Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam ® New York, sàn ICE cho cà phê Arabica tính theo đơn vị cent/Ib, kí hiệu: KC ¢ London, san LIFFE cho cà phê Robusta tính theo đơn vị usd/ton, kí hiệu: RC Bang 1 - Lịch hoạt động trong năm của 92 sàn cà phê F > Thang 1 N > Thang 7 H > Thang 3 U > Thang 9 H > Thang 3 U > Thang 9 K > Thang 5 Z > Thang 12 K > Thang 5 X > Thang 11 N > Thang 7 Ví dụ nếu lệnh giao hàng yêu cầu rơi vào một théi diém giita tir thang 1 đến tháng 3, người tham gia mua bán sẽ tham chiều giá trên thị trường như sau: s Tir dau thang | cho dén giữa tháng 2 sẽ tham chiếu giá thang 3 được niêm yết trên sản giao dịch. Công ty xuất khấu cà phê Người mua Việt Nam Công ty môi giới hoa hồng Refco LIFFE của người mua Môi giới của (Singapore Pte., Ldt) (Thanh vién cua sở giao dịch người mua „ Công Công tyty thanh t ' toántoát H Công ig tyty thanh thanh toántoá hài = eas giới [orem fe thành viên của nhà môi giới nị in cho người mua Biểu đồ 3 - Sơ đồ tông quát về giao dịch trên sàn LIFFE » _ Từ giữa sau tháng 2 đến tháng 3 sẽ tham chiếu giá tháng 5 được niêm yết trên san giao dich.
ĐẠI HỌC HOA SEN - Đề án chuyên ngành 2 trang 4 Quy trình xuất khẩu cà phê Việt Nam *® Người bán (công ty xuất khâu cà phê) yêu câu môi giới của người bán (Techcombank) quan lí giao dịch tương lai. tương tự với người mua và mô giới của người mua ® Môi giới của người bán (Techcombank) yêu cầu công ty môi giới hoa hồng của người bản (Refeo) làm các thủ tục pháp lý trên sàn giao dịch © - Các công ty môi giới gặp nhau trên LIFEE và thống nhất gia ban se Thông tin sẽ được chuyên từ LIFFEE xuống trung tâm thanh toán bù trừ (LCH Clearnet) * - Sau đó Refo sẽ thông báo cho Techcombank về mức giá s -_ Techcombank sẽ thông báo với người bán về mức giá ® Người ban (nha xuất khẩu) sẽ dat coc cho Techcombank ® Techcombank đặt cọc cho công ty thanh toán thành viên của LCH Clearnet ® Công ty thanh toán thành viên của LCH Clearnet sẽ đặt cọc cho LCH Clearnet s _ Tương tự hoạt động bên người mua (nhà nhập khâu) ® - Giao dịch sẽ hoàn tất khi 2 bên đã đặt cọc ký quỹ cho LCH Clearnet và thanh toán bù trừ bởi LCH Clearnet Đây là sơ đồ tông quát về giao dịch trên sàn LIEFE của người mua, người bán và các bên liên quan. Ngoài ra công ty có thể giao dịch trực tiếp với sàn LIFEE hoặc giao dịch trực tiếp với người bán. Tóm lại, thị trường tương lai là một thị trường có tô chức thông qua các sàn giao dịch: s - Cung cấp và vận hành các cơ sở phục vụ các giao dịch liên quan trong thương mại s _ Thiếp lập, giám sát và thực thi các quy tắc thương mại của một ngành hàng cụ thê © Luu tri và công bố các đữ liệu giao dich 2.