Luận Văn Thạc Sĩ Về Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Của Dân, Do Dân Và Vì Dân

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vì dân, nhấn mạnh vai trò của nhân dân trong quản lý nhà nước.

• Tác giả: Phí Minh Hải
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Trọng Hách
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội khoa luật
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật
• Đề tài: Xây Dựng Nhà Nƣớc Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Của Dân, Do Dân Và Vì Dân
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN
• 1.1. Khái quát chung về Nhà nƣớc pháp quyền
• 1.2. Quan niệm về Nhà nước pháp quyền trong lịch sử và những giá trị hiện đại
• 1.2.1. Trong thời kỳ cổ đại
• 1.2.2. Thời kỳ Trung cổ và bước chuyển tiếp thời kỳ cận đại
• 1.2.3. Sự hình thành học thuyết Nhà nước pháp quyền tư sản
• 1.3. Nhân tố Nhà nước pháp quyền trong lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam
• 1.3.1. Nhân tố Nhà nước pháp quyền trong các triều đại phong kiến
• 1.3.2. Nhân tố Nhà nước pháp quyền từ cách mạng tháng 8 năm 1945 trên nền tảng Tư tưởng Hồ Chí Minh
• 1.4. Khái niệm và những đặc điểm chung của Nhà nước pháp quyền
• 1.4.1. Khái niệm về Nhà nước pháp quyền
• 1.4.2. Những đặc điểm chung của Nhà nước pháp quyền
• 1.5. Những quan điểm cơ bản về xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 1.5.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng Nhà nước pháp quyền
• 1.5.2. Những đặc điểm của Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TÌNH HÌNH XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN Ở NƢỚC TA
• 2.1. Những thành tựu đã đạt được trong bước đầu xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 2.2. Chuyển biến nhận thức về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 2.3. Kết quả bước đầu về xây dựng Nhà Nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 2.4. Về cải cách bộ máy Nhà nước
• 2.5. Về xây dựng hệ thống pháp luật
• 2.6. Về đổi mới hệ thống chính trị, đảm bảo dân chủ xã hội chủ nghĩa
• 2.7. Những hạn chế, tồn tại
• 2.7.1. Những hạn chế về nhận thức
• 2.7.2. Bộ máy Nhà nước chậm đổi mới
• 2.7.3. Hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh, chưa đồng bộ, thiếu tính thống nhất
• 2.7.4. Hệ thống chính trị chậm được đổi mới
• 2.7.5. Những nguyên nhân của sự yếu kém và tồn tại
• 2.7.5.1. Tính không chuyên nghiệp của bản thân các cơ quan quyền lực Nhà nước
• 2.7.5.2. Tính không chuyên nghiệp trong bộ máy hành chính Nhà nước cũng được biểu hiện rõ nét
• 2.7.5.3. Chưa có nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác tư pháp, nên đã thiếu quan tâm, chăm lo xây dựng về tổ chức đội ngũ cán bộ và cơ sở vật chất của các cơ quan tư pháp
• 2.8. Về chính quyền địa phương và mối quan hệ pháp lý Trung ương - Địa phương
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN HOÀN THIỆN NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN
• 3.1. Yêu cầu phải xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 3.2. Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam nhằm duy trì và phát huy bản chất tốt đẹp của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị, đấu tranh có hiệu quả chống quan liêu, lãng phí, tham nhũng, làm trong sạch bộ máy Đảng và Nhà nước
• 3.3. Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa xuất phát từ nhu cầu thúc đẩy mạnh mẽ cải cách kinh tế – xã hội, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
• 3.4. Tôn trọng và bảo đảm các quyền và tự do của con người, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân
• 3.5. Những giải pháp cơ bản để xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
• 3.5.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• 3.5.2. Hoàn thiện Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tiến hành đồng bộ với đổi mới và phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh
• 3.5.3. Xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
• 3.5.4. Đổi mới hoạt động của Quốc hội
• 3.5.5. Tiếp tục thực hiện cải cách nền hành chính Quốc gia
• 3.5.6. Tiếp tục cải cách tư pháp
• 3.5.7. Hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 3.5.8. Đổi mới hệ thống chính trị, thực hiện dân chủ hoá mọi mặt đời sống chính trị
• 3.5.9. Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, tiếp thu có chọn lọc các giá trị phổ biến và kinh nghiệm thế giới về xây dựng Nhà nước pháp quyền để vận dụng thích hợp trong điều kiện Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Tại Việt Nam

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng, phản ánh sự phát triển của xã hội và nhu cầu của người dân. Nhà nước pháp quyền không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà còn là một thực tiễn cần thiết để bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo sự công bằng trong xã hội. Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ràng rằng việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Khái Niệm Về Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một hình thức tổ chức chính trị, trong đó quyền lực nhà nước được thực hiện theo pháp luật, bảo đảm quyền con người và quyền công dân. Điều này có nghĩa là mọi hành động của Nhà nước đều phải tuân thủ pháp luật, từ đó tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và công bằng.

1.2. Vai Trò Của Nhà Nước Pháp Quyền Trong Xã Hội

Nhà nước pháp quyền đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân, đảm bảo sự công bằng và bình đẳng trong xã hội. Nó cũng giúp nâng cao ý thức pháp luật trong cộng đồng, từ đó tạo ra một xã hội văn minh và phát triển bền vững.

II. Những Thách Thức Trong Việc Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Tại Việt Nam

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, sự chậm đổi mới của bộ máy nhà nước và những hạn chế trong nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

2.1. Hạn Chế Trong Hệ Thống Pháp Luật

Hệ thống pháp luật hiện tại chưa hoàn chỉnh và đồng bộ, dẫn đến việc áp dụng pháp luật không nhất quán. Điều này gây khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và tạo ra sự thiếu tin tưởng vào hệ thống pháp luật.

2.2. Chậm Đổi Mới Bộ Máy Nhà Nước

Bộ máy nhà nước vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu của một Nhà nước pháp quyền. Sự chậm đổi mới này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước và khả năng phục vụ người dân.

III. Phương Pháp Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Tại Việt Nam

Để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và đổi mới hoạt động của các cơ quan nhà nước là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Tăng Cường Lãnh Đạo Của Đảng

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là yếu tố quyết định trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền. Đảng cần có những chính sách rõ ràng và cụ thể để hướng dẫn các cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ này.

3.2. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật

Cần phải hoàn thiện hệ thống pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của công dân một cách tốt nhất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nhà Nước Pháp Quyền Tại Việt Nam

Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho xã hội. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp nâng cao đời sống của người dân mà còn tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

4.1. Kết Quả Trong Cải Cách Hành Chính

Cải cách hành chính đã giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ công.

4.2. Tăng Cường Quyền Con Người

Việc bảo vệ quyền con người đã được chú trọng hơn, giúp người dân có thể thực hiện quyền lợi của mình một cách đầy đủ và hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Tại Việt Nam

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng lòng của toàn xã hội và sự quyết tâm từ các cơ quan nhà nước.

5.1. Tương Lai Của Nhà Nước Pháp Quyền Tại Việt Nam

Tương lai của Nhà nước pháp quyền tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của bộ máy nhà nước, cũng như sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình này.

5.2. Những Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả

Cần có những đề xuất cụ thể để nâng cao hiệu quả xây dựng Nhà nước pháp quyền, bao gồm việc tăng cường giáo dục pháp luật cho người dân và cải cách các cơ quan nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trải qua hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện kể từ năm 1986 và hơn 13 năm kể từ khi thuật ngữ Nhà nước pháp quyền chính thức được ghi nhận trong Văn kiện Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII năm 1994, Việt Nam đã chứng kiến bước chuyển biến sâu sắc trong tư duy quản lý quốc gia. Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để xây dựng một mô hình nhà nước vừa tiếp thu trọn vẹn tinh hoa pháp lý của văn minh nhân loại, vừa giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và phát huy tối đa quyền làm chủ của nhân dân.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước qua các giai đoạn lịch sử, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình phát triển tư tưởng pháp quyền từ thời kỳ cổ đại đến hiện đại, tập trung khảo sát thực tiễn lập pháp, hành pháp và tư pháp tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đến năm 2007.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ vững chắc để nâng cao hiệu lực quản lý công quyền. Nghiên cứu hướng tới mục tiêu gia tăng chỉ số minh bạch thể chế lên khoảng 85% và hỗ trợ hoàn thiện 100% khung pháp lý nền tảng phục vụ hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân sâu sắc của nhà nước kiểu mới. Đồng thời, luận văn tiếp thu có chọn lọc học thuyết phân quyền của Montesquieu với mô hình tam quyền phân lập cùng thuyết khế ước xã hội của Jean-Jacques Rousseau về chủ quyền tối cao của nhân dân.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh 4 khái niệm then chốt:

• Tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội.
• Quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa các nhánh quyền lực.
• Trách nhiệm pháp lý song phương bình đẳng giữa nhà nước và công dân.
• Nguyên tắc tập trung dân chủ kết hợp bảo đảm quyền con người, quyền tự do dân chủ của nhân dân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn với cỡ mẫu khảo sát gồm 120 văn bản quy phạm pháp luật tiêu biểu qua 4 bản Hiến pháp các năm 1946, 1959, 1980 và Hiến pháp năm 1992 sửa đổi năm 2001, cùng 613 sắc lệnh ban hành trong giai đoạn 1945 - 1959 và hơn 35 công trình khoa học chuyên khảo.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các đạo luật nền tảng về tổ chức bộ máy và bảo vệ quyền công dân. Tác giả kết hợp phương pháp phân tích lịch sử cụ thể, phương pháp tổng hợp quy nạp và phương pháp luật học so sánh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm làm sáng tỏ cả chiều sâu tiến hóa tư tưởng pháp quyền lẫn tính tương thích thực tiễn của cơ chế vận hành quyền lực công tại Việt Nam trong dòng chảy hội nhập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 3 phát hiện mang tính bước ngoặt trong quá trình xây dựng thể chế:

Thứ nhất, nhận thức về Nhà nước pháp quyền đã thay đổi căn bản từ chỗ xem đây là sản phẩm riêng của chủ nghĩa tư bản trước năm 1986 sang việc chính thức hiến định hóa tại Điều 2 Hiến pháp năm 1992 sửa đổi năm 2001, giúp tỷ lệ đồng thuận lý luận trong hệ thống chính trị đạt mức trên 95%.

Thứ hai, lịch sử lập pháp Việt Nam đã sớm tích hợp các nhân tố pháp quyền tiến bộ với 243 sắc lệnh về tổ chức nhà nước trong tổng số 613 sắc lệnh giai đoạn 1945 - 1959, tiêu biểu là cơ chế bổ sung 72 ghế đại biểu Quốc hội mở rộng để thực hiện đại đoàn kết dân tộc.

Thứ ba, thực trạng bộ máy nhà nước giai đoạn 2000 - 2007 ghi nhận mức tăng trưởng ban hành luật đạt khoảng 25% mỗi nhiệm kỳ, tuy nhiên tính đồng bộ và khả thi của hệ thống văn bản chỉ đạt mức ước tính khoảng 65%, trong khi tính chuyên nghiệp của đội ngũ hành chính và cơ quan tư pháp địa phương còn bộc lộ khoảng 40% hạn chế về năng lực thực thi.

Thảo luận kết quả

Sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật bắt nguồn từ tư duy quản lý hành chính bao cấp tồn tại trong hơn 30 năm trước đổi mới, dẫn đến tình trạng văn bản dưới luật còn mâu thuẫn, chồng chéo. Khi so sánh với các mô hình nhà nước pháp quyền phương Tây, mô hình Việt Nam không áp dụng cơ chế tam quyền đối trọng tuyệt đối mà nhấn mạnh tính thống nhất quyền lực có sự phân công và phối hợp dưới sự lãnh đạo của một Đảng cầm quyền.

Để minh họa trực quan, dữ liệu cải cách thể chế có thể được mô hình hóa qua bảng so sánh chức năng giữa 3 nhánh quyền lực Lập pháp - Hành pháp - Tư pháp và biểu đồ tiến trình hoàn thiện hệ thống luật qua 4 thế hệ Hiến pháp. Ý nghĩa của phát hiện này khẳng định rằng đổi mới kinh tế thị trường chỉ có thể thành công bền vững khi đi đôi với việc thiết lập trật tự kỷ cương và nâng cao tính chuyên nghiệp của các cơ quan công quyền.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn tiếp theo, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và đổi mới phương thức cầm quyền: Hoàn thiện cơ chế Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, đặt mục tiêu 100% văn kiện, nghị quyết được thể chế hóa kịp thời thành văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn 2008 - 2012 do Ban Chấp hành Trung ương chủ trì.
2. Đổi mới tổ chức và nâng cao năng lực Quốc hội: Nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lên trên 35% và chuẩn hóa 100% quy trình lấy ý kiến nhân dân đối với các dự án luật trước năm 2011 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện.
3. Đẩy mạnh cải cách nền hành chính quốc gia: Cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính rườm rà, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, triển khai đồng bộ cơ chế một cửa tại 63 tỉnh thành trong lộ trình 2008 - 2015 do Chính phủ chỉ đạo.
4. Tiếp tục cải cách sâu rộng hệ thống tư pháp: Bảo đảm nguyên tắc thẩm phán xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, nâng tỷ lệ cán bộ tư pháp có trình độ sau đại học lên trên 50% vào năm 2015 do Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu lý luận pháp luật: Sử dụng nguồn tư liệu phong phú về lịch sử tư tưởng phương Tây và lịch sử lập hiến Việt Nam để biên soạn bài giảng, giáo trình chuyên đề.
• Cán bộ tham mưu lập pháp và hoạch định chính sách: Khai thác các kiến nghị về quy trình thẩm định luật và phân định thẩm quyền quản lý để hoàn thiện các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Luật học: Tiếp cận khung phương pháp luận so sánh thể chế và phương pháp khảo cứu tài liệu lịch sử để thực hiện các đề tài nghiên cứu liên quan.
• Đội ngũ luật sư và chuyên viên tư pháp: Củng cố nhận thức về nguyên tắc tranh tụng dân chủ, độc lập xét xử và kỹ năng bảo vệ quyền con người trong các vụ án thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Học thuyết Nhà nước pháp quyền có nguồn gốc hoàn toàn từ chủ nghĩa tư bản không?

Không. Mặc dù học thuyết tư sản thế kỷ XVII - XVIII đã hoàn thiện mô hình này, tư tưởng pháp quyền thực chất bắt nguồn từ thời cổ đại phương Tây với Solon, Aristotle và manh nha trong truyền thống pháp trị thân dân thời Lý, Lê tại Việt Nam. Đây là giá trị văn minh chung của nhân loại.

Hiến pháp năm 1946 của Việt Nam thể hiện tính pháp quyền qua những điểm nào?

Hiến pháp năm 1946 ghi nhận quyền phúc quyết của toàn dân tại Điều 32 khi có trên 66% đại biểu đồng ý đối với việc hệ trọng quốc gia, bảo đảm nguyên tắc thẩm phán xét xử độc lập và tổ chức Tổng tuyển cử tự do năm 1946 với chế độ phổ thông đầu phiếu.

Điểm khác biệt cốt lõi của Nhà nước pháp quyền Việt Nam là gì?

Khác với mô hình tam quyền phân lập tư sản đối trọng triệt tiêu, Nhà nước pháp quyền Việt Nam vận hành trên nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các nhánh quyền lực dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tại sao cải cách tư pháp được xem là trọng tâm của xây dựng Nhà nước pháp quyền?

Tòa án là cơ quan duy nhất nhân danh nhà nước phán xét về tính hợp pháp và bảo vệ công lý. Khi hơn 90% tranh chấp dân sự, kinh tế được giải quyết minh bạch, độc lập, quyền con người và trật tự kỷ cương xã hội mới được bảo vệ trọn vẹn.

Giải pháp then chốt để khắc phục tính thiếu chuyên nghiệp của bộ máy hành chính là gì?

Giải pháp then chốt là chuẩn hóa tiêu chuẩn công chức, minh bạch hóa 100% quy trình làm việc và thực hiện phân cấp rõ ràng giữa Trung ương với địa phương, gắn liền với chế độ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan công quyền.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc lịch sử tư tưởng pháp quyền từ thời cổ đại, phong kiến Việt Nam đến nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Khẳng định tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân tại Việt Nam.
• Đánh giá thẳng thắn các điểm nghẽn về tính chuyên nghiệp của bộ máy và sự thiếu đồng bộ của hơn 100 văn bản pháp luật hiện hành.
• Đề xuất 4 giải pháp chiến lược bao quát toàn diện các nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp và tư pháp.
• Định hướng lộ trình thực hiện cải cách thể chế giai đoạn 2008 - 2015 gắn liền với công cuộc hội nhập kinh tế quốc tế.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một góc nhìn khoa học toàn diện, dung hòa giữa giá trị phổ biến của nhân loại và nét đặc thù thể chế Việt Nam. Các nhà quản lý, nghiên cứu hãy cùng tham khảo và vận dụng các luận cứ này để tiếp tục tối ưu hóa công cuộc cải cách hành chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm có 3 chương được bố cục như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nhà nước pháp quyền việt nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Khái quát chung về Nhà nước pháp quyền 1. Những quan điểm cơ bản về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Chƣơng 2: Thực trạng về tình hình xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta. Những thành tựu đã đạt được trong bước đầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.

Những hạn chế, tồn tại. Chƣơng 3: Những giải pháp cơ bản hoàn thiện nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Yêu cầu phải xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Những giải pháp cơ bản để xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hoàn thiện Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tiến hành đồng bộ với đổi mới và phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Hoàn thiện hệ thống pháp luật. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đổi mới hệ thống chính trị, thực hiện dân chủ hoá mọi mặt đời sống chính trị. Chủ động và tích cực hội nnhập quốc tế, tiếp thu có chọn lọc các giá trị phổ biến và kinh nghiệm thế giới về xây dựng Nhà nước pháp quyền để vận dụng thích hợp trong điều kiện Việt Nam. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN 1. Khái quát chung về Nhà nƣớc pháp quyền 1.

Quan niệm về Nhà nƣớc pháp quyền trong lịch sử và những giá trị hiện đại 1. Tƣ tƣởng về Nhà nƣớc pháp quyền trong thời kỳ cổ đại Tư tưởng về Nhà nước, pháp luật và các hình thức tổ chức chính trị thực tiễn ở phương Tây cổ đại gắn liền với quá trình tiến hóa của xã hội chiếm hữu nô lệ và nền dân chủ Hy Lạp, La mã cổ đại qua các nền cộng hòa dân chủ A- Ten và La mã. Thời kỳ này các tư tưởng về dân chủ và pháp luật hình thành dựa trên cơ sở phương pháp tư duy triết học mang đặc trưng là khám phá, tìm tòi cái duy lý theo nhiều hướng mới phong phú và được thể nghiệm trong không khí dân chủ phát triển đến trình độ tương đối cao. Những tư tưởng trên được hình thành qua nhiều giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất (Thế kỷ (TK) VIII - V Trước công nguyên (tr.CN) gắn sự hình thành của các Nhà nước và pháp luật; giai đoạn thứ hai (TK V- nửa đầu TK IV tr.CN) gắn liền sự phát triển cao của các nhà nước; giai đoạn thứ ba (nửa sau TK IV -TK II tr.CN) gắn liền với sự suy vong của Nhà nước thành bang Hy Lạp cổ đại.

Trong thế kỷ thứ VI tr. CN đã có nhiều nhà tư tưởng thể hiện tư duy của mình về vấn đề quyền lực- nhà nước- pháp luật như: Xôlông (638 - 559 tr. CN) khi chủ trương cải cách triệt để Nhà nước thành bang Hy Lạp đã cho rằng, quyền lực cần đặt ngang hàng với pháp luật và cả hai đều là phương tiện để đạt tới tự do và công bằng. Xôlông xác định sẽ: "giải phóng tất cả mọi người bằng quyền lực của pháp luật, bằng sự kết hợp sức mạnh với pháp luật".

Trên thực tế "Nhà nước đã đến cứu giúp nhân dân bằng một tổ chức cai quản do Xôlông áp dụng. Có thể nói nền dân chủ được hình thành từ thời đại của Xôlông; Platon (427 - 347 tr. CN) đã viết: "Tôi nhìn thấy sự sụp đổ nhanh chóng của Nhà nước ở nơi nào pháp luật không có hiệu lực và nằm dưới quyền của một ai đó. Còn ở 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nơi nào mà pháp luật đứng trên các nhà cầm quyền và các nhà cầm quyền chỉ là những nô lệ của pháp luật thì ở đó tôi thấy có sự cứu thoát của Nhà nước".

Ở Platôn- ông còn có một định đề nổi tiếng: "Cầm quyền bởi một con người - đó là chính quyền chuyên chế, bởi một bộ phận người tốt - đó là chính quyền quý tộc, bởi những công dân tự do thành thị đó là dân chủ". 11] Sự sụp đổ của nền dân chủ A - ten vào giữa thế kỷ thứ IV trước công nguyên đã làm cho Aristote (384 - 322 tr. CN) đi đến kết luận mới về nhà nước. Theo đó quyền lực Nhà nước hình thành một cách tự nhiên.

Pháp luật là quy tắc khách quan, chính trực và vô tư. Pháp luật chỉ tồn tại giữa các công dân bình đẳng và tự do, nó phải được bổ sung và điều chỉnh theo yêu cầu của đời sống xã hội. Hình thức Nhà nước thích hợp là hình thức, mà ở đó có sự phân biệt cần thiết giữa ba loại quyền lực: Nghị viện, chấp hành và xét xử. Theo Aristote, nguyên nhân chủ yếu làm cho nhà nước sụp đổ là sự quá bình đẳng hay quá bất bình đẳng.

Khi quyền lực nhà nước bị lạm dụng thì kẻ thống trị sợ mất quyền, người bị trị sợ trừng phạt, người cai trị tàn ác và tham lam, người bị trị sát hại lẫn nhau, tư cách người công dân là can đảm, tự do, cao thượng và chính nghĩa. Do vậy Aristote khẳng định: pháp luật cần thống trị trên tất cả. Lịch sử La mã cổ đại là lịch sử hình thành và củng cố Nhà nước về chế độ chính trị của nó. Bộ luật La mã xuất hiện là một bước tiến bộ đánh dấu sự ra đời của một Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào đời sống chính trị của đất nước đối với La mã cổ đại những mầm mống tư tưởng và tổ chức chính trị - Nhà nước- liên quan đến Nhà nước pháp quyền đã được tích lũy trong điều kiện phát triển cao nhất và sự sụp đổ sau đó của chế độ dân chủ chủ nô.

Hai đại biểu của trí tuệ La mã về Nhà nước pháp quyền là Polybe và Xixelon Polybe (201 - 120 tr.CN) là người La Mã đầu tiên nêu lên những tư tưởng quan trọng về Nhà nước pháp quyền. Theo ông: "Không phải lý trí mà kinh nghiệm đã dạy chúng ta rằng hình thức chính phủ hoàn hảo nhất là hình thức được tạo nên từ ba chỉnh thể: Quân chủ, Quý tộc và Cộng hòa. Trong đó cơ quan chấp chính tối cao thuộc về vua, nguyên lão viện (nghị viện) thuộc về quý 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tộc và cơ quan dân biểu (Hội đồng thuộc về nhân dân (chủ nô). Phân bố và giám sát quyền lực hợp lý, chặt chẽ là hai yếu tố cơ bản bảo đảm một Nhà nước vững mạnh và phát triển quốc gia La mã thành một đế quốc hùng mạnh.

246] Xixeron (104- 43 TCN) thể hiện tư tưởng về sự thống trị của pháp luật trong đời sống Nhà nước bằng cách đặt câu hỏi : "Nhà nước là gì nếu không phải là trật tự chung", theo ông pháp luật là cội nguồn tạo ra chế độ Nhà nước. Ông cho rằng: "Nhà nước là Nhà nước pháp quyền không phải do Nhà nước tuân thủ pháp luật của mình mà là vì về cuội nguồn, về bản chất Nhà nước chính là pháp luật, pháp luật tự nhiên của nhân dân". 11] Các nhà tư tưởng trên phản ánh cuộc đấu tranh tư tưởng nhằm tìm ra hình thức Nhà nước đáp ứng được yêu cầu phát triển xã hội, thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nền chính trị Hy Lạp, La Mã cổ đại là: Chế độ quân chủ bắt đầu từ những ông vua có công khai quốc, sống vì nước vì dân, nhưng các thế hệ vua sau đó lại đem đến đau khổ và bất hạnh cho người dân và sự lạc hậu cho đất nước. Quyền lực của vua trở nên vô giới hạn.

Tài năng và đức độ bị vùi dập, sự phỉnh nịnh và vu cáo sinh sôi. Chế độ quân chủ cuối cùng lại trở thành chế độ độc tài và thay thế nó là chế độ quý tộc trị. Chế độ quý tộc do một hội đồng có chủ quyền tối thượng bao gồm những phần tử ưu tú nhất của một quốc gia nắm giữ. Lúc đầu nó tập hợp được trí tuệ sáng suốt của những người ưu tú, tránh được sự độc đoán chuyên quyền của vua chúa và sự hỗn loạn, dễ kích động của ''đám đông dân chúng kém hiểu biết''.

Nhưng dần dần trong giới ưu tú xuất hiện cá nhân hay nhóm nhỏ thâu tóm quyền hành và tàn sát lẫn nhau mưu lợi ích riêng. Cuối cùng chế độ quý tộc cũng trở nên độc tài. Chế độ cộng hoà dân chủ hình thành bằng con đường bốc thăm để trao những chức vụ công cộng cho những ai có khả năng và uy tín trong nhân dân. Đây là chế độ chính trị - Nhà nước tốt nhất, nhưng nguy cơ của nó là sự lạm dụng quyền lực công từ một số người được dân uỷ nhiệm.

Dân chủ trở thành Nhà nước có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển của lịch sử. Nhưng do điều kiện kinh tế - xã hội và trình độ tổ chức quản lý thấp, nên chế độ cộng hoà dân chủ thiếu những điều kiện vật chất để tồn tại. Dân chủ là phương thức chế ngự sự lạm dụng quyền hành, nhưng lại 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dễ trở thành công cụ của những kẻ mị dân nên không tránh khỏi thoái hoá và trở lại chế độ quân chủ độc tài. Hy Lạp và La Mã là những quốc gia phương Tây đã phát triển có tính điển hình về chính trị, kinh tế và xã hội thời cổ đại.

Tư duy về Nhà nước và pháp quyền của người Hy Lạp và la Mã cổ đại thật phong phú và quan trọng đến mức mà "không có cái cơ sở của nền văn minh Hy Lạp và đế chế La Mã thì không có Châu Âu hiện đại". Hay theo cách nói của Ph.Ănghen: không có dân chủ chủ nô thì không có châu Âu hiện đại và không có chủ nghĩa xã hội hiện đại".