Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước hiện nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh vai trò lãnh đạo của đảng cộng sản việt nam trong xây dựng và hoàn thiện nhà nước hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Hải Đăng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Anh Cường
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC
• 1.1. Lý luận cơ bản về đảng cầm quyền ở Việt Nam hiện nay
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.3. Đảng cầm quyền ở Việt Nam hiện nay
• 1.4. Đảng lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 1.5. Một số khái niệm cơ bản về Đảng lãnh đạo xây dựng, hoàn thiện Nhà nước
• 1.6. Nội dung Đảng lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 1.7. Phương thức lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước của Đảng
• 1.8. Cơ sở chính trị trong hoạt động lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước hiện nay
• 1.9. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước kiểu mới
• 1.10. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhà nước pháp quyền
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
• 2.1. Những thành tựu cơ bản trong lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 2.2. Những hạn chế trong sự lãnh đạo của Đảng đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 2.3. Những vấn đề đặt ra
• 2.4. Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong xây dựng Nhà nước
• 2.5. Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
• 2.6. Xây dựng cơ sở kinh tế - xã hội của Nhà nước. Tính pháp quyền trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Dự báo những nhân tố tác động tới quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Việt Nam thời gian tới
• 3.2. Bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng. Lãnh đạo xây dựng, hoàn thiện Nhà nước phải tiến hành toàn diện, đồng bộ cả lập pháp, hành pháp và tư pháp
• 3.3. Bảo đảm tính pháp quyền trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật; phát huy dân chủ, quyền con người
• 3.4. Phát huy tính tích cực, chủ động của các tổ chức trong hệ thống chính trị và nhân dân
• 3.5. Chú trọng lãnh đạo công tác cán bộ là điều kiện để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong hình mới. Những giải pháp cơ bản
• 3.6. Nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước thời gian tới
• 3.7. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước
• 3.8. Lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
• 3.9. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội, vai trò của nhân dân và cán bộ, đảng viên trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
• 3.10. Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong công tác cán bộ
• 3.11. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Nhà nước hiện đại

Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước hiện đại là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ là lực lượng lãnh đạo chính trị mà còn là hạt nhân trong việc định hình các chính sách và chiến lược phát triển của Nhà nước. Sự lãnh đạo của Đảng đảm bảo rằng các quyết định chính trị phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của nhân dân, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.

1.1. Đảng Cộng sản Việt Nam và vai trò lãnh đạo Nhà nước

Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo tối cao trong hệ thống chính trị, đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ trong các quyết định chính trị. Điều này giúp Nhà nước hoạt động hiệu quả hơn, đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu của xã hội.

1.2. Tầm quan trọng của Nhà nước hiện đại trong phát triển kinh tế

Nhà nước hiện đại không chỉ là công cụ quản lý mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế. Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là yếu tố quyết định trong việc xây dựng một Nhà nước pháp quyền, đảm bảo quyền lợi cho người dân và phát triển kinh tế bền vững.

II. Những thách thức trong lãnh đạo xây dựng Nhà nước hiện đại

Trong quá trình lãnh đạo xây dựng Nhà nước hiện đại, Đảng Cộng sản Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ môi trường quốc tế. Việc duy trì sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội là những vấn đề cần được giải quyết một cách đồng bộ.

2.1. Thách thức từ sự phát triển kinh tế toàn cầu

Sự phát triển kinh tế toàn cầu mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc điều chỉnh chính sách và chiến lược phát triển phù hợp với xu thế chung.

2.2. Vấn đề quản lý Nhà nước và cải cách hành chính

Cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước. Đảng Cộng sản Việt Nam cần có những giải pháp cụ thể để cải cách hành chính, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

III. Phương pháp lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng Nhà nước

Đảng Cộng sản Việt Nam áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để xây dựng và hoàn thiện Nhà nước. Những phương pháp này bao gồm việc phát huy dân chủ, tăng cường sự tham gia của nhân dân và các tổ chức xã hội trong quá trình ra quyết định.

3.1. Phát huy dân chủ trong quản lý Nhà nước

Việc phát huy dân chủ trong quản lý Nhà nước giúp tăng cường sự tham gia của người dân vào các quyết định chính trị, từ đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước.

3.2. Tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh ý kiến của nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam cần tạo điều kiện cho các tổ chức này hoạt động hiệu quả, từ đó góp phần vào quá trình xây dựng Nhà nước.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Đảng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng Nhà nước hiện đại đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những thành tựu này không chỉ thể hiện qua các chỉ số phát triển kinh tế mà còn qua sự ổn định chính trị và an sinh xã hội.

4.1. Thành tựu trong phát triển kinh tế

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã giúp đất nước đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, từ đó nâng cao đời sống của người dân và củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng.

4.2. Đảm bảo an sinh xã hội và ổn định chính trị

Đảng Cộng sản Việt Nam đã thực hiện nhiều chính sách nhằm đảm bảo an sinh xã hội, từ đó tạo ra môi trường ổn định cho sự phát triển của đất nước.

V. Kết luận và tương lai của vai trò lãnh đạo Đảng trong Nhà nước

Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng Nhà nước hiện đại là một yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của đất nước. Trong tương lai, Đảng cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, tăng cường sự tham gia của nhân dân và các tổ chức xã hội để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5.1. Định hướng phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa

Đảng Cộng sản Việt Nam cần có những định hướng phát triển rõ ràng để thích ứng với bối cảnh toàn cầu hóa, từ đó nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.

5.2. Tăng cường sự lãnh đạo và đổi mới phương thức

Để duy trì vai trò lãnh đạo, Đảng Cộng sản Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý Nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV đã ghi nhận tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt 99,35% với 67.049.091 cử tri, đồng thời Quốc hội đã thông qua 107 luật và bộ luật trong giai đoạn 2014-2019. Những dữ liệu này khẳng định sự tham gia tích cực của nhân dân vào đời sống chính trị và đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với quá trình kiến thiết, củng cố và đổi mới bộ máy nhà nước trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa lý luận về Đảng cầm quyền, phân tích thực trạng phương thức lãnh đạo của Đảng từ Đại hội XII năm 2016 đến năm 2020, làm rõ những thành tựu cùng bất cập phát sinh, từ đó dự báo các yếu tố tác động và xác định hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sự lãnh đạo của Đảng đối với bộ máy nhà nước ở các nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp trong giai đoạn 2016-2020. Nghiên cứu có ý nghĩa ứng dụng thiết thực, cung cấp cơ sở khoa học hỗ trợ mục tiêu tinh giản tối thiểu 10% biên chế công chức và gia tăng chỉ số hài lòng của người dân đối với dịch vụ công lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Học thuyết Mác - Lênin về Nhà nước và Pháp luật, kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước kiểu mới thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân thông qua các văn bản lập hiến năm 1946 và năm 1959. Khung lý thuyết tích hợp hệ thống quan điểm chỉ đạo của Đảng từ Cương lĩnh năm 1991, Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 đến Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII năm 2016. Bốn khái niệm chính tạo nên trục phân tích gồm:

• Đảng cầm quyền: Đảng chính trị giành được chính quyền, nắm giữ địa vị chi phối và thực thi quyền lực chính trị để thực hiện đường lối phát triển đất nước.
• Đảng lãnh đạo: Hoạt động định hướng chính trị, thuyết phục, vận động và tổ chức các nguồn lực xã hội nhằm hiện thực hóa mục tiêu cách mạng.
• Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Mô hình tổ chức quyền lực nhà nước thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.
• Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước: Quá trình liên tục về kiến thiết, tổ chức, củng cố và tối ưu hóa chức năng, nhiệm vụ của các thiết chế công quyền.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 50 văn kiện, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, hệ thống 107 luật, bộ luật cùng các báo cáo chuyên đề từ Bộ Nội vụ về 41.518 hồ sơ tinh giản biên chế giai đoạn 2015-2019. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích đối với toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo hành chính có tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy nhà nước. Phương pháp phân tích kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phân tích và tổng hợp, phương pháp logic - lịch sử cùng so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, tái hiện chân thực tiến trình chuyển biến nhận thức từ năm 1986 đến năm 2020, đồng thời phân tích sâu sắc mối quan hệ hữu cơ giữa chủ trương của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước. Timeline nghiên cứu được thực hiện từ năm 2018 đến năm 2020, bám sát các số liệu tổng kết thực tiễn của nhiệm kỳ Đại hội XII.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, năng lực lập pháp và dân chủ đại diện được tăng cường mạnh mẽ: Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XIV ghi nhận 67.049.091 cử tri đi bỏ phiếu (đạt 99,35%); Quốc hội đã ban hành 20/26 luật và pháp lệnh về tổ chức bộ máy nhà nước, đạt 76,9% kế hoạch thể chế hóa các thiết chế trong hệ thống chính trị giai đoạn 2014-2019.

Thứ hai, việc sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính nhà nước đạt đột phá rõ nét: Chính phủ đã ban hành 22 nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành; qua đó giảm 12 tổ chức cấp vụ (còn 248 vụ), cắt giảm 8 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ và giảm 37 đơn vị sự nghiệp thuộc cơ quan thuộc Chính phủ (tương đương mức giảm 19,3%).

Thứ ba, công tác tinh giản biên chế đạt bước tiến thực chất: Giai đoạn 2015 đến tháng 6/2019, biên chế khối cơ quan Chính phủ quản lý đã giảm 6,75% so với năm 2015 thông qua việc giải quyết chế độ cho 41.518 người, trong đó năm 2017 đạt mức tinh giản cao nhất với 12.660 trường hợp.

Thứ tư, phương thức quản trị quốc gia chuyển biến theo mô hình Chính phủ kiến tạo: Bước đầu phân định rõ chức năng quản lý nhà nước với quản trị kinh doanh thông qua việc thành lập Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và triển khai áp dụng Luật Doanh nghiệp năm 2014.

Thảo luận kết quả

Thành công của quá trình tinh gọn bộ máy xuất phát từ quyết tâm chính trị được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 18-NQ/TW của Trung ương và Nghị quyết số 56/2017/QH14 của Quốc hội. Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tinh giản biên chế giai đoạn 2015-2019 (tăng từ 5.778 người năm 2015 lên đỉnh điểm 12.660 người năm 2017 trước khi ổn định), kết hợp bảng ma trận đối sánh cơ cấu tổ chức trước và sau sắp xếp của các bộ, ngành. Khi so sánh với hai giai đoạn trước (1986-1996 và 1996-2006), giai đoạn 2016-2020 thể hiện tính đồng bộ cao hơn trong việc kết hợp giữa sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật và sắp xếp nhân sự thực tế. Về mặt lý luận, kết quả khẳng định nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và chuẩn hóa quy trình lập pháp: Đảng đoàn Quốc hội chỉ đạo các ủy ban chuyên môn phối hợp cùng Ban Nội chính Trung ương nâng cao chất lượng thẩm tra dự án luật, hướng tới mục tiêu 100% văn bản quy phạm pháp luật được đánh giá tác động chính sách toàn diện và lấy ý kiến nhân dân, thực hiện liên tục trong giai đoạn 2021-2025.

Thứ hai, đẩy mạnh sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy hành chính: Ban Cán sự Đảng Chính phủ chỉ đạo Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ của các bộ và chính quyền địa phương, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giảm tối thiểu 10% biên chế công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong giai đoạn 2021-2026.

Thứ ba, tăng cường hiệu quả kiểm soát quyền lực và cải cách tư pháp: Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao phân định rõ thẩm quyền xét xử, nâng tỷ lệ giải quyết án đúng thời hạn luật định lên trên 95%, duy trì đánh giá hằng năm đến năm 2030.

Thứ tư, phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội triển khai hệ thống số hóa tiếp nhận ý kiến cử tri, đảm bảo 100% kiến nghị, phản ánh chính đáng của người dân về công vụ được phản hồi và xử lý trong lộ trình 2022-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và quản lý trong các cơ quan Đảng, Nhà nước: Giúp nắm vững cơ sở lý luận về Đảng cầm quyền, từ đó vận dụng trực tiếp vào việc xây dựng đề án vị trí việc làm và tinh giản bộ máy tại cơ quan, địa phương.

Thứ hai, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính trị học, Luật học, Xây dựng Đảng: Cung cấp khung phân tích chuẩn mực cùng dữ liệu 107 luật và 22 nghị định tổ chức bộ máy để phục vụ biên soạn bài giảng và phát triển các đề tài khoa học chuyên sâu.

Thứ ba, chuyên viên tham mưu hoạch định chính sách công: Hỗ trợ nắm bắt bức tranh toàn cảnh về ba nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp, tư pháp, ứng dụng vào việc nâng cao chất lượng soạn thảo và thẩm định văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ tư, học viên cao học và sinh viên các ngành Khoa học Xã hội, Quản lý công: Giúp tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu định tính chặt chẽ để áp dụng vào thực hiện khóa luận tốt nghiệp và luận văn thạc sĩ đạt chuẩn học thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở hiến định nào khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Việt Nam?

Điều 4 Hiến pháp năm 2013 khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Hiến pháp bổ sung quy định Đảng chịu sự giám sát của nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân về các quyết định của mình.

2. Đảng lãnh đạo Quốc hội thực hiện chức năng lập pháp và đại diện thông qua hình thức nào?

Đảng lãnh đạo thông qua Đảng đoàn Quốc hội và định hướng các chủ trương lớn trong Cương lĩnh, Nghị quyết. Từ đó, Quốc hội thể chế hóa thành 107 luật, bộ luật giai đoạn 2014-2019, đồng thời kiểm tra, giám sát chất lượng đại biểu nhằm đảm bảo quyền lực nhân dân.

3. Kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy Chính phủ giai đoạn 2014-2019 đạt những số liệu nổi bật nào?

Chính phủ đã ban hành 22 nghị định về chức năng, nhiệm vụ, cắt giảm 12 tổ chức cấp vụ (còn 248 vụ), giảm 8 đơn vị sự nghiệp thuộc bộ và giảm 37 đơn vị sự nghiệp thuộc các cơ quan trực thuộc Chính phủ.

4. Công tác tinh giản biên chế của khối cơ quan Chính phủ quản lý đạt kết quả cụ thể ra sao?

Theo số liệu thẩm tra của Bộ Nội vụ, biên chế đã giảm 6,75% trong giai đoạn 2015 đến giữa năm 2019 với 41.518 trường hợp được tinh giản, trong đó năm 2017 giải quyết số lượng lớn nhất là 12.660 người.

5. Làm thế nào để Đảng lãnh đạo bộ máy nhà nước mà không bao biện, làm thay?

Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo bằng chủ trương, đường lối, công tác cán bộ và kiểm tra giám sát, tuyệt đối không can thiệp vào công việc điều hành hành chính cụ thể của các cơ quan công quyền, đảm bảo Nhà nước hoạt động theo đúng Hiến pháp và pháp luật.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh lý luận về Đảng cầm quyền và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Đánh giá toàn diện kết quả cử tri đi bầu cử đạt 99,35% và việc thông qua 107 luật, bộ luật giai đoạn 2014-2019.
• Làm rõ thành tựu cắt giảm 12 vụ thuộc bộ, 37 đơn vị sự nghiệp và giảm 6,75% biên chế công chức, viên chức.
• Phân tích sâu sắc các hạn chế trong cơ chế kiểm soát quyền lực giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đến năm 2030.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp khung luận cứ khoa học vững chắc về sự lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh tinh gọn bộ máy và xây dựng Nhà nước pháp quyền. Trong tiến trình phát triển giai đoạn 2025-2030, việc tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện thể chế công quyền giữ vai trò then chốt. Độc giả và các nhà nghiên cứu hãy khai thác những phát hiện chuyên sâu từ công trình này để nâng cao hiệu quả nghiên cứu và công tác tham mưu chính sách thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Lý luận về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước 1. Lý luận cơ bản về đảng cầm quyền ở Việt Nam hiện nay 1. Một số khái niệm * Đảng cầm quyền Điều kiện để một đảng chính trị trở thành đảng cầm quyền là đảng chính trị đó phải giành được chính quyền và chi phối được chính quyền nhà nước. Điều đó, đồng nghĩa với việc chỉ khi nào giành được chính quyền và nắm chính quyền thì khi đó đảng chính trị mới trở thành đảng cầm quyền.

Đảng cầm quyền là một phạm trù được sử dụng rộng rãi ở các nước phương Tây trong bối cảnh xã hội bắt đầu hình thành các đảng chính trị. Đảng cầm quyền được định nghĩa theo những cách khác nhau: - Ở các nước phương Tây, đảng cầm quyền được hiểu là đảng giành thế đa số trong các cuộc bầu cử vào cơ quan quyền lực nhà nước, là đảng nắm giữ đa số các vị trí chủ chốt trong bộ máy nhà nước, nắm quyền hành pháp có khả năng kiểm soát quá trình hoạch định chính sách quốc gia. - Ở Việt Nam và một số nước theo định hướng XHCN, đảng cầm quyền được hiểu là đảng được nhân dân ủy thác nắm giữ chính quyền, được ghi nhận vai trò lãnh đạo trong Hiến pháp, sử dụng quyền lực chính trị để lãnh đạo đất nước. Từ những cách hiểu trên, có thể định nghĩa: đảng cầm quyền được hiểu là đảng giành được chính quyền, giữ vai trò chi phối và kiểm soát toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị quốc gia, thông qua việc giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước để thực hiện mục tiêu, chiến lược và đường lối đảng.

* Đảng lãnh đạo Cần phải phân biệt đảng cầm quyền với đảng lãnh đạo. Đảng lãnh đạo là khái niệm ít được sử dụng ở các nước phương Tây, khái niệm đảng lãnh 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đạo được các nhà kinh điển Mác – Lênin sử dụng bắt đầu vào những năm nửa cuối thế kỷ XIX khi Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản ra đời. Trước khi phân biệt giữa đảng cầm quyền và đảng lãnh đạo, cần phải hiểu và phân biệt rõ hoạt động lãnh đạo và hoạt động cầm quyền: Lãnh đạo là quá trình chủ thể lãnh đạo xác định chủ trương, đường lối và tổ chức, hướng dẫn, động viên, huy động mọi nguồn lực, tiềm năng sáng tạo của khách thể - đối tượng lãnh đạo, nhằm thực hiện những mục tiêu chung đã xác định. Cầm quyền là việc thực thi quyền lực bằng chính quyền nhà nước, được thể hiện thông qua việc bắt buộc mọi người phải thực hiện theo ý chí của mình.

Như vậy, có thể hiểu lãnh đạo là khái niệm có tính định hướng, thuyết phục còn cầm quyền mang ý nghĩa ràng buộc, có tính pháp lý. Vì vậy, có thể đưa ra khái niệm đảng lãnh đạo như sau: đảng lãnh đạo là sự định hướng, động viên, cổ vũ, khích lệ quần chúng của đảng thực hiện những nhiệm vụ chính trị nhằm đạt tới mục tiêu nhất định. Từ những vấn đề nêu trên, tác giả Luận văn cho rằng vấn đề cốt lõi trong hoạt động cầm quyền đó là vai trò lãnh đạo của đảng cầm quyền, nếu vai trò lãnh đạo được thực hiện tốt thì vai trò cầm quyền của đảng có cơ sở vững chắc, còn nếu một đảng không thể hiện và thực hiện được vai trò lãnh đạo của mình thì việc cầm quyền của đảng đó có nguy cơ thất bại dẫn đến việc bị mất vị thế cầm quyền trong nền chính trị quốc gia. Đảng lãnh đạo là khái niệm rộng, các đối tượng lãnh đạo của đảng cũng rất rộng trong đó bao gồm hoạt động lãnh đạo chính quyền.

Lãnh đạo chính quyền là một trong những hoạt động tiên quyết để duy trì và củng cố địa vị cầm quyền của đảng. Đảng cầm quyền ở Việt Nam hiện nay 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảng cầm quyền ở Việt Nam hiện nay là Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam là một đảng chính trị, là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước. “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc”.

Địa vị pháp lý và vai trò chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền Đảng Cộng sản Việt Nam xác lập sự cầm quyền của mình trong suốt tiến trình của cách mạng Việt Nam. Thực tế xây dựng và bảo vệ đất nước đã chứng minh sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quan trọng quyết định sự thành bại của cách mạng Việt Nam. Nhân dân Việt Nam thừa nhận sự cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam được thể hiện thông qua việc tự nguyện chấp hành, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và từng bước củng cố địa vị pháp lý của Đảng cầm quyền. Hiến pháp năm 1946 chưa có một điều nào nói về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) nhưng thông qua hoạt động của mình, Đảng xác lập vai trò lãnh đạo đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước và nhân dân.

Hiến pháp năm 1959, trong phần Lời nói đầu đã khẳng định: “Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Đông Dương, ngày nay là Đảng lao động Việt Nam, cách mạng Việt Nam đã tiến lên một giai đoạn mới” [59,tr. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử vai trò lãnh đạo của Đảng được nhắc đến trong văn bản pháp lý quan trọng nhất của Việt Nam. Đến Hiến pháp năm 1980, lần đầu tiên địa vị pháp lý của Đảng được ghi nhận trong chương I của Hiến pháp nhà nước Việt Nam. Điều 4, Hiến pháp 1980 khẳng định: “Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong và bộ tham 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mưu chiến đấu của giai cấp công nhân Việt Nam, được vũ trang bằng học thuyết Mác - Lênin, là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội; là nhân tố chủ yếu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Đảng tồn tại và phấn đấu vì lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam.Các tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp. Như vậy, đây là bản hiến pháp đầu tiên ghi nhận Đảng là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội: cho thấy vai trò chính trị và địa vị pháp lý của Đảng ngày càng được củng cố, không chỉ được nhân dân thừa nhận và tự nguyên tin theo mà còn được hiến định một cách rõ ràng và cụ thể. Hiến pháp năm 1992 tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng tại Điều 4: “Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Hiến pháp 2013 đã kế thừa Hiến pháp 1980 và Hiến pháp 1959, tiếp tục khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Điều 4, Hiến pháp 2013 đã có những đổi mới và bổ sung quan trọng về vai trò lãnh đạo của Đảng cả về nội dung và hình thức so với Hiến pháp 1992. Hiến pháp 2013 khẳng định và làm rõ hơn bản chất và vai trò lãnh đạo của Đảng: “Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Hiến pháp 2013 đã bổ sung một nội dung mới rất quan trọng ở khoản 2, Điều 4 đó là "Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những quyết định của mình". Đó vừa thể hiện bản chất của Đảng Cộng sản chân chính, vừa là điều kiện cho sự lãnh đạo của Đảng, vừa thể hiện trách nhiệm của Đảng trước nhân dân cũng như trách nhiệm của nhân dân đối với Đảng và xây dựng nhà nước.

Đảng muốn lãnh đạo được nhân dân thì Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân. Quan hệ mật thiết, gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân là cái bảo đảm cho sự tồn tại vững chắc của Đảng cũng như của chế độ XHCN mà Việt Nam đang xây dựng. Địa vị pháp lý vững chắc và vai trò chính trị được củng cố là điều kiện để Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tiền phong, lãnh đạo toàn thể dân tộc tiến lên phía trước và thực hiện thành công những mục tiêu, nhiệm vụ trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong các văn bản chính trị - pháp lý của Đảng và Nhà nước, thuật ngữ “Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” được sử dụng chính thức.

Khi nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Đảng nói chung và Đảng lãnh đạo xây dựng, hoàn thiện Nhà nước nói riêng, tác giả Luận văn hướng đến trả lời các câu hỏi Ai lãnh đạo? Lãnh đạo Ai? Lãnh đạo cái gì? và Lãnh đạo như thế nào?. Như đã phân tích ở phần 1.1 về địa vị pháp lý của Đảng, Hiến pháp Việt Nam khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam … lãnh đạo Nhà nước và xã hội”. Nhà nước và xã hội là đối tượng chịu sự lãnh đạo của Đảng, như vậy có nghĩa rằng vai trò lãnh đạo của Đảng bao quát tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội Việt Nam bao gồm các vấn đề về chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng… - Về chính trị: Vai trò lãnh đạo của Đảng được thể hiện thông qua việc xác định mục tiêu chính trị của Đảng và dân tộc; đường lối phát triển đất nước, xây dựng và củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng và của xã hội; lãnh đạo hệ thống chính trị… 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.