Luận Văn Thạc Sĩ: Đảng Bộ Tỉnh Hà Nam Lãnh Đạo Xây Dựng Làng Văn Hóa Từ Năm 2001 Đến Năm 2011

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong xây dựng làng văn hóa giai đoạn 2001-2011, nêu bật những thành tựu và thách thức.

• Tác giả: Lương Thị Thùy Giang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Xanh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ Tỉnh Hà Nam lãnh đạo xây dựng làng văn hóa từ năm 2001 đến năm 2011
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005
• 1.1. Một số nhân tố tác động đến công tác xây dựng làng văn hóa ở tỉnh Hà Nam
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Nam
• 1.1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xây dựng làng văn hóa tỉnh Hà Nam 2001 2011

Xây dựng làng văn hóa tại tỉnh Hà Nam từ năm 2001 đến 2011 là một trong những chủ trương quan trọng của Đảng bộ tỉnh nhằm phát huy giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Trong giai đoạn này, nhiều chính sách và chương trình đã được triển khai, tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống văn hóa xã hội của các làng quê. Việc xây dựng làng văn hóa không chỉ đơn thuần là một phong trào mà còn là một chiến lược phát triển bền vững, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển làng văn hóa ở Hà Nam

Làng văn hóa ở Hà Nam đã có từ lâu đời, nhưng chỉ được chính thức công nhận và phát triển mạnh mẽ từ những năm đầu thế kỷ 21. Các chính sách của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các mô hình làng văn hóa, từ đó nâng cao ý thức cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

1.2. Vai trò của làng văn hóa trong phát triển kinh tế xã hội

Làng văn hóa không chỉ là nơi bảo tồn các giá trị văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng làng văn hóa đã góp phần tạo ra môi trường sống lành mạnh, thúc đẩy sự phát triển của các hoạt động kinh tế, từ đó nâng cao đời sống của người dân.

II. Những thách thức trong xây dựng làng văn hóa tại Hà Nam

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng quá trình xây dựng làng văn hóa tại Hà Nam cũng gặp không ít thách thức. Những vấn đề như sự xung đột giữa văn hóa truyền thống và văn hóa hiện đại, sự thiếu hụt nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Sự xung đột giữa văn hóa truyền thống và hiện đại

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang bị mai một. Sự du nhập của văn hóa hiện đại đã tạo ra những xung đột trong nhận thức và hành động của người dân, ảnh hưởng đến việc xây dựng làng văn hóa.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng

Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực đã gây khó khăn cho các hoạt động xây dựng làng văn hóa. Hơn nữa, sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động này còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả chưa cao.

III. Phương pháp xây dựng làng văn hóa hiệu quả tại Hà Nam

Để xây dựng làng văn hóa hiệu quả, tỉnh Hà Nam đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, từ việc huy động sự tham gia của cộng đồng đến việc phát triển các mô hình điểm. Những phương pháp này đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

3.1. Huy động sự tham gia của cộng đồng

Việc huy động sự tham gia của cộng đồng là một trong những phương pháp quan trọng trong xây dựng làng văn hóa. Các hoạt động như tổ chức hội thảo, tọa đàm đã giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia tích cực hơn.

3.2. Phát triển mô hình điểm trong xây dựng làng văn hóa

Mô hình điểm là một trong những cách tiếp cận hiệu quả trong xây dựng làng văn hóa. Tỉnh Hà Nam đã triển khai nhiều mô hình điểm, từ đó rút ra kinh nghiệm và nhân rộng ra các địa phương khác.

IV. Kết quả đạt được từ việc xây dựng làng văn hóa ở Hà Nam

Kết quả từ việc xây dựng làng văn hóa tại Hà Nam trong giai đoạn 2001-2011 đã mang lại nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Những thành tựu này không chỉ thể hiện qua các chỉ tiêu kinh tế mà còn qua sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân.

4.1. Những thành tựu kinh tế xã hội

Việc xây dựng làng văn hóa đã góp phần nâng cao đời sống kinh tế của người dân, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và cải thiện hạ tầng cơ sở. Các chỉ tiêu kinh tế xã hội đã có sự chuyển biến tích cực, góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

4.2. Sự thay đổi trong nhận thức của người dân

Nhận thức của người dân về giá trị văn hóa và trách nhiệm trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống đã được nâng cao. Sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động văn hóa cũng đã tăng lên đáng kể.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho làng văn hóa Hà Nam

Kết thúc giai đoạn 2001-2011, việc xây dựng làng văn hóa tại Hà Nam đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng cũng còn nhiều thách thức phía trước. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời kết hợp với phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Định hướng phát triển làng văn hóa bền vững

Định hướng phát triển làng văn hóa bền vững cần được xây dựng dựa trên việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời kết hợp với các yếu tố phát triển kinh tế. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các tổ chức

Việc tăng cường hợp tác giữa các tổ chức, cơ quan nhà nước và cộng đồng là rất cần thiết để xây dựng làng văn hóa hiệu quả. Các chương trình hợp tác có thể giúp chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, từ đó nâng cao hiệu quả của các hoạt động xây dựng làng văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, khu vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân giữ vị trí chiến lược đặc biệt với khoảng 75% dân số sinh sống tại địa bàn nông thôn. Tại tỉnh Hà Nam, sau khi tái lập tỉnh vào năm 1997, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn các giá trị truyền thống, ngăn chặn sự suy thoái đạo đức và mặt trái của kinh tế thị trường. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo xây dựng làng văn hóa, đánh giá sự vận dụng sáng tạo chủ trương của Đảng vào thực tiễn địa phương trong 10 năm từ năm 2001 đến năm 2011.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng bộ tỉnh; phân tích toàn diện quá trình chỉ đạo thực hiện phong trào xây dựng làng văn hóa trên các mặt kinh tế, đạo đức, lối sống, thiết chế văn hóa và hương ước; đúc kết những ưu điểm, hạn chế cùng bài học kinh nghiệm lịch sử quý báu. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 6 đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố thuộc tỉnh Hà Nam, bao gồm thành phố Phủ Lý cùng 5 huyện: Duy Tiên, Kim Bảng, Lý Nhân, Thanh Liêm và Bình Lục. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua sự phát triển vượt bậc về số lượng và chất lượng danh hiệu văn hóa, từ con số khiêm tốn 6 làng văn hóa năm 1997 đã tăng lên 143 làng văn hóa vào năm 2004 và hướng tới mục tiêu 60% đến 70% làng đạt chuẩn văn hóa vào năm 2010, tạo động lực nội sinh vững chắc cho sự nghiệp hiện đại hóa nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Khung lý thuyết được xây dựng dựa trên đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội VI, VII, VIII, IX và đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII năm 1998 về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với 5 quan điểm chỉ đạo và 10 nhiệm vụ trọng tâm.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa và vận dụng xuyên suốt bao gồm: "Văn hóa làng" (hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần, chuẩn mực ứng xử được tích lũy qua lịch sử cộng đồng làng xã), "Làng văn hóa" (mô hình cộng đồng dân cư nông thôn đạt chuẩn về kinh tế, nếp sống văn minh, môi trường và trật tự an toàn xã hội), "Đời sống văn hóa cơ sở", "Hương ước, quy ước làng xã" (công cụ tự quản bổ trợ đắc lực cho pháp luật nhà nước) và "Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn".

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ các văn kiện chính thức của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết của Tỉnh ủy Hà Nam như Kế hoạch 02-KH/TU năm 1998, Chỉ thị 02-CT/TU năm 1998, Báo cáo 92-BC/TU năm 2003; các văn bản quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân tỉnh gồm Quyết định 66/QĐ-VH năm 1998, Quyết định 89/2000/QĐ-UB năm 2000, Nghị quyết 02/2005/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh; cùng hệ thống báo cáo tổng kết 5 năm, 10 năm và Kỷ yếu Hội nghị tổng kết 20 năm phong trào xây dựng làng văn hóa giai đoạn 1989-2009.

Cỡ mẫu nghiên cứu khảo sát toàn diện hệ thống văn bản và tư liệu thực tiễn tại 6/6 huyện, thành phố với 116 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Luận văn áp dụng phương pháp chọn mẫu điển hình để khảo sát sâu các mô hình điểm tiêu biểu như làng Quang Sán (xã Mỹ Hà, huyện Bình Lục), xã Châu Giang (huyện Duy Tiên), xã Đồng Hóa (huyện Kim Bảng) và xã Thanh Phong (huyện Thanh Liêm).

Luận văn kết hợp chặt chẽ hai phương pháp cơ bản là phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Việc lựa chọn phương pháp lịch sử nhằm tái hiện trung thực, khách quan tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh qua từng chặng đường cụ thể, trong khi phương pháp logic giúp phân tích, khái quát hóa bản chất, tìm ra các quy luật vận động và bài học kinh nghiệm. Bên cạnh đó, các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích - tổng hợp liên ngành giữa sử học, văn hóa học và xã hội học được ứng dụng để định lượng hóa kết quả. Timeline nghiên cứu được chia thành 2 giai đoạn trọng tâm: Giai đoạn 2001-2005 (tập trung thể chế hóa tiêu chuẩn và triển khai mô hình điểm) và giai đoạn 2006-2011 (đẩy mạnh phong trào toàn diện gắn với xây dựng nông thôn mới).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình nghiên cứu thực tiễn lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam giai đoạn 2001-2011 đã mang lại những phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, phong trào xây dựng làng văn hóa đạt tốc độ tăng trưởng vượt bậc về quy mô và chất lượng. Từ xuất phát điểm chỉ có 6 làng văn hóa vào năm 1997, đến năm 2000 toàn tỉnh đã có 70 làng văn hóa, 5 tổ dân phố văn hóa và 75 đơn vị văn hóa. Đến năm 2004, số lượng đã tăng vọt lên 143 làng văn hóa (tăng gần 24 lần so với năm 1997), 6 tổ dân phố, 93 đơn vị văn hóa và 119.625 gia đình đạt chuẩn văn hóa.

Thứ hai, phát triển văn hóa gắn bó chặt chẽ và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Trong giai đoạn khảo sát, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của Hà Nam đạt 11%/năm. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng mạnh từ 18,6% năm 1996 lên 34,6% năm 2003, trong khi tỷ trọng nông lâm nghiệp giảm tương ứng từ 49,6% xuống 33,7%. Tỷ trọng khu vực kinh tế nhà nước tăng từ 17,56% giai đoạn 1991-1996 lên 30,29% năm 2003, tạo nền tảng kinh tế giúp người dân xóa đói giảm nghèo và đầu tư cho các hoạt động văn hóa.

Thứ ba, việc hoàn thiện thiết chế văn hóa và hương ước được thực hiện đồng bộ tại cấp cơ sở. Huyện Duy Tiên là điểm sáng tiêu biểu với 115/166 thôn, làng (đạt tỷ lệ 69,2%) xây dựng được thiết chế nhà văn hóa, sân thể thao và 132/166 thôn, làng (đạt 79,5%) ban hành quy ước, hương ước tiến bộ. Xã Châu Giang thuộc huyện Duy Tiên đạt 9/15 làng văn hóa (tỷ lệ 60%), dẫn đầu toàn huyện về huy động nguồn lực xã hội hóa xây dựng sân vận động và câu lạc bộ thể thao.

Thứ tư, các mô hình tự quản cộng đồng phát huy hiệu quả cao trong bảo đảm an ninh trật tự và nếp sống văn minh. Hàng trăm mô hình tự quản đã đi vào hoạt động thực chất như tổ tự quản giao thông Phố Bói (xã Thanh Phong, huyện Thanh Liêm), tổ tự quản thị trấn Hòa Mạc, dòng họ tự quản an ninh tại thôn Lạc Nhuế (xã Đồng Hóa, huyện Kim Bảng) và mô hình của Chi hội Cựu chiến binh Thôn 8 (xã Bồ Đề, huyện Bình Lục).

Thảo luận kết quả

Thành công của phong trào bắt nguồn từ sự lãnh đạo sâu sát, kịp thời của Tỉnh ủy và việc cụ thể hóa thành 4 tiêu chuẩn rõ ràng theo Quyết định 89/2000/QĐ-UB. Phương pháp "chọn điểm rồi nhân ra diện rộng" được vận dụng xuất sắc, khởi đầu từ mô hình làng Quang Sán (xã Mỹ Hà, huyện Bình Lục) được ngành văn hóa đầu tư hơn 30 triệu đồng hỗ trợ thiết chế, sau đó mỗi huyện chủ động chọn 4-5 mô hình điểm để nhân rộng ra toàn địa bàn.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu cùng thời kỳ như đề tài khoa học cấp nhà nước về làng văn hóa Thanh Hóa (mã số KX01-15) hay các nghiên cứu tại Thái Bình và Hà Bắc, kinh nghiệm của Hà Nam khẳng định vai trò sống còn của hương ước, quy ước mới theo Hướng dẫn 73/HD-VHTT năm 2000. Hương ước vừa kế thừa thuần phong mỹ tục, vừa kiên quyết loại bỏ hủ tục cưới xin, ma chay, mê tín dị đoan theo tinh thần Chỉ thị 27-CT/TW.

Để biểu diễn trực quan các kết quả này, dữ liệu có thể được mô tả qua biểu đồ cột thể hiện sự tăng trưởng số lượng làng văn hóa từ 6 làng năm 1997 lên 143 làng năm 2004, kết hợp với bảng thống kê đối chiếu sự chuyển dịch tỷ trọng kinh tế và tỷ lệ làng đạt chuẩn văn hóa giữa 6 huyện, thành phố.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng phong trào xây dựng làng văn hóa trong giai đoạn tiếp theo, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và hiệu lực điều hành của chính quyền địa phương. Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các Huyện ủy cần đưa chỉ tiêu làng văn hóa vào nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp, gắn trách nhiệm người đứng đầu chi bộ, thôn xóm với kết quả phong trào. Phấn đấu 100% tổ chức cơ sở đảng tại nông thôn ban hành chương trình hành động chuyên đề về văn hóa và tổ chức đào tạo, nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ cho hơn 500 cán bộ văn hóa cơ sở trong giai đoạn 2012-2015.

Thứ hai, quy hoạch quỹ đất và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đồng bộ. Ủy ban nhân dân tỉnh cùng Sở Xây dựng và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần rà soát quy hoạch tổng thể, đảm bảo 100% xã có quỹ đất và xây dựng trung tâm văn hóa - thể thao, trên 85% thôn xóm có nhà văn hóa đạt chuẩn diện tích sinh hoạt cộng đồng vào năm 2015 theo tinh thần Nghị quyết 02/2005/NQ-HĐND.

Thứ ba, chuẩn hóa, rà soát và thực thi nghiêm túc hương ước, quy ước văn hóa. Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh định kỳ 1 năm/lần hướng dẫn các làng tổ chức họp dân sửa đổi, bổ sung quy ước cho phù hợp với pháp luật hiện hành và tình hình mới. Mục tiêu đạt 100% làng, tổ dân phố có bản hương ước được phê duyệt chính thức và trên 95% hộ gia đình cam kết thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, bài trừ triệt để mê tín dị đoan.

Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa và phát huy tính tự quản của nhân dân. Ban Chỉ đạo phong trào cấp huyện, xã cần đa dạng hóa các nguồn lực đóng góp tự nguyện từ doanh nghiệp, con em quê hương thành đạt; nhân rộng tối thiểu 5 mô hình dòng họ tự quản và tổ an ninh tự quản trên mỗi địa bàn xã trong giai đoạn 2012-2020, nâng tỷ lệ làng văn hóa toàn tỉnh đạt từ 75% đến 80% và tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 90%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu có giá trị ứng dụng thực tiễn và học thuật cao đối với 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý văn hóa và cơ quan tham mưu chính sách cấp tỉnh, huyện. Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tham khảo khi xây dựng các đề án phát triển đời sống văn hóa nông thôn mới và chính sách xã hội hóa văn hóa.

Nhóm 2: Giảng viên, nhà nghiên cứu chuyên ngành Lịch sử Đảng và Văn hóa học. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị giúp khai thác nguồn tư liệu lịch sử xác thực, có hệ thống về quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Nam giai đoạn 2001-2011 phục vụ công tác giảng dạy và biên soạn lịch sử địa phương.

Nhóm 3: Học viên cao học và sinh viên các ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận lịch sử - logic chuẩn mực, phương pháp chọn mẫu khảo sát trên 116 xã phường để học viên tham khảo cấu trúc thực hiện đề tài thạc sĩ thuộc mã số chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhóm 4: Cán bộ lãnh đạo cấp xã, thôn xóm và Ban công tác Mặt trận cơ sở. Cán bộ cơ sở có thể áp dụng trực tiếp quy trình xây dựng hương ước 7 bước theo Hướng dẫn 73/HD-VHTT và học tập các mô hình điểm tự quản để vận động nhân dân xây dựng làng văn hóa đạt chuẩn 5 tiêu chí.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình làng điểm đầu tiên trong phong trào xây dựng làng văn hóa tại Hà Nam được triển khai ở đâu và đạt kết quả gì? Mô hình điểm đầu tiên được triển khai tại làng Quang Sán, xã Mỹ Hà, huyện Bình Lục từ những năm 1980. Với khoản kinh phí hỗ trợ hơn 30 triệu đồng từ ngành văn hóa thông tin, địa phương đã xây dựng thành công trung tâm văn hóa - thể thao, củng cố hệ thống trường học, trạm y tế, điện đường và trở thành hình mẫu tiêu biểu cho toàn tỉnh học tập.

Tiêu chuẩn công nhận danh hiệu làng văn hóa tại Hà Nam trong giai đoạn 2001-2005 gồm những nội dung cốt lõi nào? Theo Quyết định 89/2000/QĐ-UB ngày 21-01-2000 của Ủy ban nhân dân tỉnh, làng văn hóa phải đạt 4 tiêu chuẩn trọng tâm: kinh tế phát triển (xóa đói, giảm nghèo, tăng hộ giàu); nếp sống văn minh lành mạnh, không có tệ nạn xã hội; cảnh quan môi trường sạch đẹp; chấp hành tốt pháp luật nhà nước, có hương ước tiến bộ và đạt trên 50% hộ gia đình văn hóa.

Quy trình xây dựng hương ước, quy ước tại các làng quê Hà Nam được tiến hành qua các bước cụ thể nào? Theo Hướng dẫn 73/HD-VHTT năm 2000, quy trình gồm: thành lập ban biên soạn do trưởng thôn đứng đầu; sưu tầm, kế thừa hương ước cũ và soạn thảo nội dung mới; lấy ý kiến nhân dân công khai, dân chủ; tổ thẩm định liên ngành huyện xét duyệt trình Ủy ban nhân dân huyện phê chuẩn; và định kỳ 1 năm/lần họp dân rà soát, bổ sung.

Phong trào xây dựng làng văn hóa đóng góp như thế nào vào công tác giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương? Phong trào đã phát huy mạnh mẽ vai trò tự quản của cộng đồng với hàng trăm mô hình tiêu biểu như tổ tự quản trật tự an toàn giao thông tại Phố Bói (xã Thanh Phong) và thị trấn Hòa Mạc, mô hình dòng họ tự quản an ninh tại thôn Lạc Nhuế (xã Đồng Hóa). Điển hình như xã Châu Giang nhiều năm liền không có khiếu kiện vượt cấp và không có tệ nạn xã hội.

Tốc độ gia tăng số lượng làng văn hóa của tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 1997 - 2004 đạt mức độ cụ thể ra sao? Năm 1997 khi tái lập tỉnh, Hà Nam chỉ có 6 làng được công nhận làng văn hóa. Nhờ sự lãnh đạo quyết liệt của Đảng bộ tỉnh qua Kế hoạch 02-KH/TU và Nghị quyết Đại hội XVI, đến năm 2000 toàn tỉnh có 70 làng văn hóa, và đến năm 2004 đã tăng vọt lên 143 làng văn hóa cùng 119.625 gia đình văn hóa, đạt mức tăng trưởng gần 24 lần.

Kết luận

• Khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam qua các kỳ Đại hội XVI, XVII trong việc vận dụng linh hoạt Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII vào thực tiễn địa phương.
• Ghi nhận bước nhảy vọt về quy mô phong trào từ 6 làng văn hóa năm 1997 lên 143 làng văn hóa và 119.625 gia đình văn hóa vào năm 2004 trên địa bàn 6 huyện, thành phố.
• Đúc kết thành công phương thức lãnh đạo "chọn điểm nhân diện rộng" gắn kết chặt chẽ với việc xây dựng hương ước, quy ước tự quản của nhân dân.
• Chứng minh mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế (GDP tăng trưởng 11%/năm) với việc củng cố nếp sống văn minh và giữ vững ổn định chính trị nông thôn.
• Đóng góp nguồn tư liệu lịch sử xác thực, đặt nền móng lý luận và thực tiễn vững chắc cho sự nghiệp xây dựng nông thôn mới của tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2011-2020.

Luận văn là tài liệu khoa học quý giá giúp các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu tiếp tục khai phóng các giá trị văn hóa truyền thống, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển bền vững quê hương Hà Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1. Một số nhân tố tác động đến công tác xây dựng làng văn hóa ở tỉnh Hà Nam 1. Điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Nam a. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý: Hà Nam nằm ở tọa độ địa lý trên 20o vĩ độ Bắc và giữa 105o - 110o kinh độ Đông, phía Tây - Nam châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm phát triển kinh tế Bắc Bộ. Tỉnh Hà Nam cách thủ đô Hà Nội hơn 50 km (là cửa ngõ phía Nam của thủ đô), phía Bắc giáp với Hà Nội, phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp Hòa Bình. Vị trí địa lý này tạo rất nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế và xã hội của tỉnh. Tỉnh Hà Nam bao gồm 6 đơn vị hành chính cấp huyện và thành phố: thành phố Phủ Lý (tỉnh lỵ của tỉnh), huyện Duy Tiên, huyện Kim Bảng, huyện Lý Nhân, huyện Thanh Liêm và huyện Bình Lục.

Nằm trên trục giao thông quan trọng xuyên Bắc - Nam, trên địa bàn tỉnh có Quốc lộ 1A và đường sắt Bắc - Nam chạy qua với chiều dài gần 50km và các tuyến đường giao thông quan trọng khác như: Quốc lộ 21, Quốc lộ 21B, Quốc lộ 38. Từ thành phố Phủ Lý có thể đi tới các tỉnh trong khu vực đồng bằng sông Hồng một cách nhanh chóng và thuận tiện. Với vị trí chiến lược quan trọng cùng hệ thống giao thông thủy, bộ, sắt tạo cho Hà Nam lợi thế rất lớn trong việc giao lưu kinh tế, văn hóa - xã hội, khoa học - kỹ thuật với các tỉnh trong vùng và cả nước, đặc biệt là với thủ đô Hà Nội và vùng trọng điểm phát triển kinh tế Bắc bộ. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về đất đai và địa hình: Hà Nam là một tỉnh đồng bằng giáp núi nên địa hình có sự tương phản giữa địa hình đồng bằng và địa hình đồi núi.

Mật độ và độ sâu chia cắt địa hình so với các vùng núi khác trong cả nước hầu như không đáng kể. Hướng địa hình đơn giản, duy nhất chỉ có hướng Tây Bắc - Đông nam, phù hợp với hướng phổ biến nhất của núi, sông Việt Nam. Hướng dốc của địa hình cũng là hướng Tây Bắc - Đông Nam theo thung lũng lũng sông Hồng, sông Đáy và dãy núi đá vôi Hòa Bình - Ninh Bình, phản ánh tính chất đơn giản của cấu trúc địa chất. Khí hậu và thủy văn: Hà Nam cũng như các tỉnh đồng bằng sông Hồng có khí hậu mang đặc điểm của khí hậu nhiệt đới, gió mùa, mùa đông lạnh hơn nhiều với điều kiện trung bình cùng vĩ tuyến.

Chảy qua lãnh thổ Hà Nam là các sông lớn như sông Hồng, sông Đáy, sông Châu và các sông do con người đào đắp như sông Nhuệ, sông Sắt, Nông Giang, v. Sông Hồng là ranh giới phía đông của tỉnh với các tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Điều kiện kinh tế - xã hội. Từ khi tái lập tỉnh (1997), kinh tế xã hội Hà Nam đã có những bước tiến vượt bậc và đạt được những thành tựu quan trọng.

Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GDP) của tỉnh bình quân 11%/năm, cao hơn so với tốc độ tăng trưởng của cả nước và một số tỉnh trong vùng. Tổng sản phẩm nông lâm nghiệp và thủy sản tăng 6,1%/năm, công nghiệp và xây dựng tăng 14,3%/năm và các ngành dịch vụ tăng 7,3%/năm. Việc chuyển dịch cơ cấu mùa vụ, chuyển dịch cây trồng, vật nuôi, giống mới, trồng cây xuất khẩu, sản xuất lúa giống và nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh giỏi như sản xuất trên vùng đất trũng, kinh tế trang trại, kinh tế vườn đồi…đang tạo cho kinh tế nông nghiệp chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cơ cấu kinh tế có bước chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ: ngành công nghiệp và xây dựng tăng từ 18,6% năm 1996 lên 34,6% năm 2003, dịch vụ tăng từ 31,6% năm 1996 lên 31,8% năm 2003, nông lâm nghiệp và thủy sản giảm từ 49,6% năm 1996 giảm còn 33,7% năm 2003 [39, tr.

Cơ cấu các thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh cũng có những thay đổi đáng kể. Tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước trong cơ cấu tổng sản phẩm tăng từ 17,56% (giai đoạn 1991-1996) tới 30,29% năm 2003. Hà Nam đã quy hoạch 5 khu công nghiệp với tổng diện tích gần 800ha tại các vị trí thuận lợi giao thông, hiện đang xây dựng cơ sở hạ tầng theo hướng đồng bộ ở 3 khu công nghiệp, cùng với các cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư khá hấp dẫn sẵn sàng mời gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Vị trí địa lý, sự đa dạng về đất đai, địa hình và thổ nhưỡng, điều kiện khí hậu thuỷ văn thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào, có trình độ văn hóa, có khả năng tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật-công nghệ,hạ tầng kinh tế - xã hội đã phát triển của Hà Nam là những yếu tố tích cực để phát triển một nền công nghiệp hiện đại, nông nghiệp tiên tiến và đa dạng, cả về chăn nuôi và trồng trọt, lâm nghiệp và thủy sản.

Tiềm năng về phát triển kinh tế của tỉnh còn rất lớn, với sự đầu tư mạnh mẽ, khai thác và sử dụng một cách hợp lý sẽ thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng về kinh tế - xã hội trong tương lai. Lịch sử và văn hóa Hà Nam: Hà Nam có lịch sử hình thành từ lâu đời, được coi là vùng đất nối nguồn địa lịch sử - văn hóa Thăng ong. Hà Nam là một tỉnh có nhiều di tích lịch sử văn hóa, gồm đủ các loại hình, phân bố rộng khắp trên toàn địa bàn. Nhiều di tích có kiến trúc quy mô, nghệ thuật chạm khắc độc đáo: Chùa ong Đọi Sơn - nơi phát tích Vua ê Đại Hành cày Tịch điền, đền Trần Thương- dấu tích một kho lương thời Trần, đình Văn Xá, đình An Hòa, đình Chảy, đình Vị Hạ, đình Ngò… 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bên cạnh những giá trị văn hóa vật thể, Hà Nam còn là quê hương của những làng nghề thủ công truyền thống, hiện có hơn 30 làng nghề đang tồn tại và phát triển mạnh.

Trong đó có nhiều làng nghề nổi tiếng như: ụa Nha Xá, mây giang đan - Ngọc Động, sừng mỹ nghệ Đô Hai, thêu ren An Hòa, Hòa Ngãi, giũa cưa Đại Phu- An Đổ, mộc Cao Đà, gốm Đanh Xá, trống Đọi Tam… Hà Nam là một trong những cái nôi của nền nghệ thuật truyền thống đang được kế thừa và phát huy như các chiếu chèo sân đình tiêu biểu: Chiếu chèo làng Ngò, chiếu chèo làng Thọ Chương, chiếu chèo làng Trương, chiếu chèo Xuân Khê ( ý Nhân), chiếu chèo Đồng Hóa (Kim Bảng), chiếu chèo Châu Giang (Duy Tiên), hát tuồng Bạch Thượng (Duy Tiên), An Thái (Bình ục). Bên cạnh đó Hà Nam còn có vốn dân ca mang đậm những nét riêng như: Hát dậm Quyển Sơn - Kim Bảng, múa hát ải èn - Lý Nhân, Dân ca giao duyên vùng ngã ba sông Móng …. Trong tương lai Hà Nam sẽ là tỉnh công nghiệp, là điểm giao lưu giữa các tỉnh trong khu vực đồng bằng sông Hồng và cả nước, trên địa bàn sẽ xuất hiện nhiều khu công nghiệp lớn, nhiều khu trung tâm thương mại, dịch vụ, nhiều trung tâm đào tạo nguồn lao động, khu đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao cho khu vực và cả nước. Tình hình xây dựng làng văn hóa ở tỉnh Hà Nam trước năm 2001 Trong hơn 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng (1986 - 2000), dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ và nhân dân Hà Nam đã đoàn kết một lòng vượt qua thử thách, giành được những thành tựu quan trọng trên nhiều lĩnh vực.

Kinh tế phát triển tương đối toàn diện và đạt mức tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ có xu hướng tăng lên, nông lâm nghiệp giảm xuống; cơ chế kinh tế mới được khẳng định và đem lại hiệu quả rõ rệt. Một số công trình quan trọng được xây dựng và đưa vào sử dụng phục vụ cho sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh. Đặc biệt, trong lĩnh vực văn hoá, xã hội đã có chuyển biến tích cực, nhất là trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đảng bộ tỉnh đã tập trung chỉ đạo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội tập trung vận động nhân dân xây dựng nếp sống văn hoá và xây dựng nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị ngày 5 tháng 4 năm 1988 về “Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp” với các tiêu chí: - Quy hoạch xây dựng kết cấu hạ tầng, khu dân cư, nhà ở, mạng lưới dịch vụ sản xuất và thương nghiệp, quy hoạch hệ thống các công trình văn hoá xã hội và phúc lợi công cộng (như: trường học, bệnh xá, trạm xá, nhà trẻ, mẫu giáo, nhà văn hoá thông tin, công trình thể dục, thể thao…) phù hợp với điều kiện của từng xã, phường, thị trấn, gắn chặt với công tác quốc phòng, an ninh.

- Tổ chức thực hiện mục tiêu no ấm, đoàn kết, văn minh, tiến bộ. Tích cực thực hiện sinh đẻ có kế hoạch và bố trí dân cư hợp lý; phát triển hệ thống truyền thông và hệ thống giáo dục phổ thông, xây dựng nếp sống văn hoá mới, con người mới xã hội chủ nghĩa, phát huy truyền thống yêu quê hương đất nước, thực hành sống lành mạnh, tiết kiệm, loại bỏ những hủ tục mê tín, dị đoan (như ma chay, cưới xin lãng phí, rượu chè, cờ bạc,…). - Dân chủ hoá và công khai hoá công tác quản lý kinh tế, quản lý xã hội, làm cho nhân dân được thực sự làm chủ về kinh tế, chính trị và xã hội, đề cao kỷ luật, pháp luật, kỷ cương. Đặc biệt, khi tỉnh Hà Nam được tái lập vào ngày 01/01/1997, sau 32 năm hợp nhất với tỉnh Ninh Bình và tỉnh Nam Định, với bộn bề khó khăn và thử thách, Hội đồng nhân dân tỉnh đã cùng với Ủy ban nhân dân tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh ra sức xây dựng, củng cố và phát triển tình hình kinh tế-xã hội.