CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LY LUẬN VÀ THUC TIEN VE THAT NGHIỆP CUA NGƯỜI LAO DONG 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Nghiên cứu ngoài nước Trong nghiên cứu của Chi-Wei Su (2021) nhằm mục đích phân tích tác động của đại dịch COVID-19 đến tình trạng thất nghiệp ở các nền kinh tế Châu Âu, cụ thé là Pháp, Đức, Y, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh, trong khoảng thời gian từ tháng 12 năm 2019 đến tháng 12 năm 2020. Bài nghiên cứu sử dụng đữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dé biểu thị tỷ lệ thất nghiệp và cơ sở dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Âu (ECDPC) dé phân tích. Bài nghiên cứu đã cho thấy đại dịch COVID-19 gây ra sự suy giảm đáng kể về tình trạng việc làm và tăng mức độ thất nghiệp ở các nền kinh tế châu Âu. Một số biện pháp kinh tế và chính sách lao động đã được triển khai dé giảm bớt tác động của COVID-19 đến thị trường lao động.
Tuy nhiên trong bài nghiên cứu còn tồn tại mặt hạn chế, dữ liệu được sử dụng trong bài nghiên cứu chỉ bao phủ một thời kỳ ngắn trong năm 2020, vì vậy không phản ánh được tình trạng thất nghiệp và sự phục hồi của thị trường lao động sau đại dịch. Bên cạnh đó, các yếu tố xã hội, nhân khẩu học và kinh tế xã hội khác có thé ảnh hưởng đến tình trạng thất nghiệp không được phân tích trong bài nghiên cứu này. Đối với nghiên cứu của Swati Dhingra và Fjolla Kondirolli (2022) đã tìm hiểu tình trạng thất nghiệp của người lao động trẻ ở Ấn Độ trước và trong đại dịch. Nhóm tác giả đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ thị trường lao động đối với việc phục hồi thị trường lao động sau khủng hoảng.
Ngoài ra, tac giả đề xuất các chính sách hỗ trợ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của thất nghiệp. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu khảo sát hộ gia đình theo kim tự tháp người tiêu dùng (CPHS) đã chỉ ra khu vực thành thị có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn và thời gian thất nghiệp dài hơn khu vực nông thôn. Mặt khác, đề tài nghiên cứu này chỉ tập trung vào những chính sách phục hồi thị trường lao động và tác động của chúng đến việc tạo việc làm. Do đó, các yêu tô khác như tác động của dịch bệnh COVID-19 đến thị trường lao động không được đề cập đầy đủ trong đề tài nghiên cứu này.
Ngoài ra, tác giả cũng chưa thực hiện phân tích chi tiết về các chính sách phục hồi thị trường lao động, như những phương thức cụ thé dé đào tạo lại người lao động hoặc các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Nghiên cứu của Robert E. Hall, Marianna Kudlyak (2022) tập trung vào việc phân tích sự khác biệt giữa những người thất nghiệp có việc làm và những người thất nghiệp không có việc làm. Nghiên cứu đã tìm hiểu các yếu tố gây ra sự khác biệt này, bao gồm cả yếu tố kinh tế và phi kinh tế.
Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ Bang dữ liệu Lao động Hoa Ky (Current Population Survey) dé thu thập thông tin về những người thất nghiệp có việc làm và những người thất nghiệp không có việc làm. Sau đó, họ sử dụng các phương pháp thống kê dé phân tích dữ liệu. Các kết quả của nghiên cứu cho thấy răng những người thất nghiệp có việc làm thường có mức lương cao hơn và có khả năng tìm được việc làm mới nhanh hơn so với những người thất nghiệp không có việc làm. Mặc dù, nghiên cứu đã được Robert E.
Hall và Marianna Kudlyak cung cấp thông tin quan trọng về sự khác biệt giữa những người thất nghiệp có việc làm và những người thất nghiệp không có việc làm, nhưng nó cũng có một số hạn chế. Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi Bảng dữ liệu Lao động Hoa Kỳ, do đó không thé ap dung cho các quốc gia khác. Bên cạnh đó, nghiên cứu chi tập trung vào phân tích sự khác biệt giữa những người thất nghiệp có việc làm và những người thất nghiệp không có việc làm, không bao gồm các yếu tố khác như giới tính, tuổi, trình độ chuyên môn, ngành nghề.2 Nghiên cứu trong nước Theo bài nghiên cứu của Bùi Thanh Minh (2021) về vấn đề thất nghiệp của thanh niên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu tập trung tới vấn đề thất nghiệp của thanh niên trên toàn cầu và ở Việt Nam, các nguyên nhân dẫn đến thất nghiệp của thanh niên và phân tích vai trò của đào tạo nghề trong việc tìm kiếm việc làm, hạn chế thất nghiệp, tăng thu nhập cho thanh.
Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp phân tích số liệu thống kê, phỏng vấn và phân tích tài liệu. Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy những hậu quả của thất nghiệp tạo ra những hệ quả tiêu cực đối với thanh niên và xã hội. Nghiên cứu đã đưa ra giải pháp dé giải quyết van đề việc làm đó là hỗ trợ dao tạo nghề cho thanh niên, góp phan giúp thanh niên tìm kiếm việc làm và nâng cao thu nhập. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn ton tại một số hạn chế như: thời gian nghiên cứu hạn chế, không đủ dé tìm hiểu sâu hơn về các nguyên nhân và hậu quả của thất nghiệp thanh niên.
Ngoài ra, đối tượng nghiên cứu chỉ có mỗi thanh niên Việt Nam do đó kết quả nghiên cứu chưa thực sự bao quát. Bài nghiên cứu của Nguyễn Thị Thủy (2021) chỉ ra vấn đề thất nghiệp của sinh viên sau khi ra tường. Tác giả đã nêu ra tỷ lệ sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường không xin được việc làm hoặc làm không đúng ngành nghề ở nước ta hiện nay so với trước đây đang ngày càng tăng lên. Trong nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu tài liệu để làm rõ các vấn đề.
Bên cạnh đó, nghiên cứu nêu ra các nguyên nhân chủ quan thuộc về bản thân sinh viên và nguyên nhân khách quan thuộc về sự biến đổi của thực tiễn trong nước đã dẫn tới thực trạng trên của sinh viên Việt Nam hiện nay. Nghiên cứu đưa ra các giải pháp để giúp sinh viên tăng khả năng tìm được việc làm phù hợp với năng lực và hiện thực của bản thân. Tuy nhiên, nghiên cứu còn có một số mặt hạn chế. Đối tượng nghiên cứu hạn chế ở việc không đại diện cho toàn bộ sinh viên Việt Nam.
Nhóm đối tượng được lựa chọn chỉ là một phần nhỏ của sinh viên tốt nghiệp, do đó không thé đại diện cho toàn bộ sinh viên Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu hạn chế ở việc chỉ sử dụng phương pháp điều tra bằng câu hỏi khảo sát trực tuyến. Phương pháp này có thé không phản ánh đầy đủ quan điểm của sinh viên đối với vấn đề việc làm. Thời gian nghiên cứu hạn chế ở việc chỉ tập trung vào một thời điểm cụ thé, do đó không thé phan ánh được tình hình việc làm của sinh viên sau khi ra trường ở các thời điểm khác nhau.
Bài tiểu luận của Nguyễn Nguyệt Anh (2022) nhằm đánh giá tình hình that nghiệp ở Việt Nam trong thời điểm dịch bệnh Covid-19 năm 2019, 2020 và đưa ra những giải pháp dé giải quyết vấn dé này. Bài tiểu luận này sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu thống kê từ các nguồn chính thức, bao gồm Bảng thông kê lao động Việt Nam và các báo cáo của TCTK, để đánh giá tình trạng thất nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng đến thất nghiệp ở Việt Nam. Ngoài ra, tác giả chỉ ra tác động của thất nghiệp và nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thất nghiệp. Từ đó, đưa ra các giải pháp để giải quyết vấn đề này, tuy nhiên, bài báo này cũng có một số hạn chế.
Bài tiểu luận chỉ tập trung chủ yếu vào việc phân tích dữ liệu thống kê và thiếu đi các phương pháp nghiên cứu khác như khảo sát và phân tích nội dung. Trong nghiên cứu của Phạm Minh Thu và cộng sự (2022) đã tìm hiểu thực trạng thất nghiệp ở Việt Nam trong thời kỳ dịch bệnh Covid-19 và đưa ra giải pháp. Các tác giả đã phân tích tác động của Covid-19 đến thất nghiệp tại Việt Nam giai đoạn trước va trong Covid-19 (2019- 2021). Ngoài ra, tác giả chỉ ra nguyên nhân dẫn đến thất nghiệp, lợi ích của thất nghiệp trong ngắn hạn và hậu quả của thất nghiệp.
Nghiên cứu cũng đưa ra các giải pháp về phía nhà nước, doanh nghiệp và những người lao động để giảm thiểu tác động của dịch bệnh đến thị trường lao động. Tuy nhiên trong nghiên cứu còn tồn tại thiếu sót khi đề tài không hướng tới một đối tượng cụ thể mà chỉ nói chung chung, khoảng thời gian nghiên cứu ngắn trước va trong thời kỳ Covid-19. Điều này, chưa phản ánh được thực trang thất nghiệp ở Việt Nam giai đoạn phục hồi kinh tế hiện nay. Trong bài báo tạp chí công thương của Ths.
Đỗ Thị Thanh Tâm (2022) nhằm cung cấp thông tin về tình hình lao động tại Việt Nam trong bối cảnh Covid-19, từ đó đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tác động của đại dịch đến tình hình lao động và kinh tế đất nước. Tác giả đã sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu thống kê dé phân tích dữ liệu liên quan đến tình hình lao động tại Việt Nam trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như TCTK Việt Nam, Bộ Lao động - Thương bình và Xã hội, và các báo cáo nghiên cứu. Từ đó, tác giả đã sử dụng các phương pháp thống kê như biểu đồ, bang số liệu và các chỉ số dé phân tích và so sánh dữ liệu.
Tuy nghiên, bài báo này còn tồn tại một số hạn chế nhất định. Bài báo chỉ tập trung phân tích tình trạng lao động tại Việt Nam trong bối cảnh đại dịch Covid-19.3 Khoảng trỗng nghiên cứu Qua việc nghiên cứu các tài liệu đã được thực hiện trước đây trong và ngoài nước, hầu hết các kết quả nghiên cứu đều tập trung chủ yếu nghiên cứu thực trạng thất nghiệp trong thời kỳ ngắn, vì vậy không phản ảnh được tình trạng thất nghiệp và sự phục hồi của thị trường lao động sau dai dịch Covid-19. Bên cạnh đó, các đối tượng được đề cập đến còn hạn hẹp cụ thể là sinh viên, thanh niên, lao động trẻ. Vậy nên đây chính là khoảng trống dé em tiến hành khai thác và phân tích với đề tài được đề ra: “Thực trạng thất nghiệp của người lao động Việt Nam sau đại dịch Covid-19”.