Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam: Xây Dựng Bản Đồ Đơn Vị Đất Đai Tại Huyện Nho Quan, Tỉnh Ninh Bình

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Luận văn xây dựng bản đồ đơn vị đất đai phục vụ đánh giá đất huyện nho quan tỉnh ninh bình, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Bùi Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Luyện Hữu Cử
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Xây Dựng Bản Đồ Đơn Vị Đất Đai Tại Huyện Nho Quan, Tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC CÁC HÌNH
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 9.1. Ý nghĩa khoa học
• 9.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 10. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 10.1. TỔNG QUAN VỀ ĐÁNH GIÁ ĐẤT THEO FAO
• 10.1.1. Khái niệm về đánh giá đất
• 10.1.2. Khái niệm về đất nông nghiệp
• 10.1.3. Các nguyên tắc cơ bản trong đánh giá đất đai
• 10.2. TỔNG QUAN VỀ BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI
• 10.2.1. Khái niệm về đơn vị bản đồ đất đai

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Bản Đồ Đơn Vị Đất Đai Nho Quan

Đất đai là tài nguyên vô giá, đóng vai trò then chốt trong sản xuất nông nghiệp và cấu thành lãnh thổ quốc gia. Quản lý hiệu quả tài nguyên này đòi hỏi đánh giá đất đai chính xác, làm cơ sở cho quy hoạch sử dụng đất bền vững. Theo FAO, xây dựng bản đồ đơn vị đất đai là bước quan trọng để so sánh với yêu cầu sử dụng đất. Huyện Nho Quan, với phần lớn diện tích dành cho nông lâm nghiệp, cần bản đồ địa chính Nho Quan chi tiết để khai thác tiềm năng và khắc phục hạn chế. Nghiên cứu này tập trung xây dựng bản đồ đơn vị đất đai phục vụ đánh giá đất tại Nho Quan, Ninh Bình, góp phần vào quy hoạch sử dụng đất hợp lý và phát triển nông nghiệp bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của bản đồ đơn vị đất đai

Bản đồ đơn vị đất đai là bản đồ chuyên đề thể hiện đầy đủ và chính xác các đơn vị đất đai theo ranh giới hiện trạng sử dụng đất. Đây là tài liệu kỹ thuật quan trọng trong quá trình đánh giá đất, phục vụ cho các chương trình quy hoạch sử dụng đất và công tác quản lý tài nguyên đất. Đơn vị bản đồ đất đai (LMU) là một hợp phần của hệ thống đất đai, thể hiện sự đồng nhất về các yếu tố tự nhiên và kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất.

1.2. Tầm quan trọng của đánh giá đất đai trong quản lý tài nguyên

Đánh giá đất đai là công tác có vai trò rất quan trọng để sử dụng, bảo vệ và quản lý nguồn tài nguyên đất đai một cách có hiệu quả. Đánh giá đất đai làm cơ sở cho việc phát huy tối đa tiềm năng của đất đai, đồng thời cải tạo hạn chế và sử dụng hiệu quả và bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này. Theo quy trình đánh giá đất đai của FAO, thì việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai là một trong những nội dung có ý nghĩa rất quan trọng, làm cơ sở để so sánh với các yêu cầu sử dụng đất của từng loại hình sử dụng đất.

II. Thách Thức Trong Xây Dựng Bản Đồ Địa Chính Tại Nho Quan

Nho Quan đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý và sử dụng đất đai. Địa hình phức tạp, lượng mưa lớn gây úng lụt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Tình trạng khai thác sử dụng đất chưa hợp lý, độc canh cây lúa làm giảm chất lượng đất. Trình độ khoa học kỹ thuật và chính sách quản lý còn hạn chế. Do đó, việc xây dựng bản đồ địa chính Nho Quan chính xác và chi tiết là cần thiết để giải quyết các vấn đề này. Bản đồ hiện trạng sử dụng đất Nho Quan sẽ giúp đánh giá chất lượng đất, phân hạng thích hợp đất đai, định hướng sử dụng đất hợp lý và phát triển nông nghiệp bền vững.

2.1. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến chất lượng đất đai

Về mùa mưa với lượng mưa lớn, kết hợp với địa hình phức tạp gây ra úng lụt trên quy mô lớn, gây thiệt hại không nhỏ cho sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân dân. Tài nguyên đất của Nho Quan chủ yếu là đất phù sa trung tính ít chua, đất phù sa có đốm gỉ, thích hợp với thâm canh cây lúa. Ở một số xã có địa hình cao hơn nguồn gốc phát sinh đều do quá trình phong hóa tạo thành nên hầu hết đất đai ở đây là đất xám feralit điển hình, đất xám kết von đá lẫn nông thích nghi với trồng cây lâm nghiệp, cây ăn quả và rau màu các loại.

2.2. Thực trạng sử dụng đất và nguy cơ thoái hóa đất

Thực tế hiện nay nền sản xuất nông nghiệp của huyện còn tồn tại nhiều yếu điểm đang làm giảm sút về chất lượng do quá trình khai thác sử dụng đất chưa hợp lý: trình độ khoa học kỹ thuật, chính sách quản lý, tổ chức sản xuất còn hạn chế, tư liệu sản xuất giản đơn, kỹ thuật canh tác truyền thống, đặc biệt là việc độc canh cây lúa ở một số nơi đã không phát huy được tiềm năng đất đai mà còn có xu thế làm cho nguồn tài nguyên đất có xu hướng bị thoái hoá.

III. Phương Pháp Xây Dựng Bản Đồ Đơn Vị Đất Đai Chi Tiết

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để xây dựng bản đồ đơn vị đất đai Nho Quan. Thu thập số liệu thứ cấp từ các nguồn tài liệu hiện có. Thu thập số liệu sơ cấp thông qua khảo sát thực địa, phân tích mẫu đất. Xây dựng các bản đồ chuyên đề về loại đất, địa hình, độ dốc, thành phần cơ giới, chế độ tưới. Sử dụng công nghệ GIS (MicroStation, MapInfo, ArcGIS) để tích hợp và xử lý dữ liệu. Thống kê và phân tích số liệu để xác định các đơn vị đất đai. Kết quả là bản đồ quy hoạch Nho Quan tỷ lệ 1/25.000, cung cấp thông tin chi tiết về các đơn vị đất đai.

3.1. Thu thập và xử lý dữ liệu địa chính Nho Quan

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập từ các nguồn như tài liệu quy hoạch sử dụng đất, bản đồ địa hình, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, số liệu thống kê về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nho Quan. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa để thu thập thông tin về loại đất, địa hình, độ dốc, thành phần cơ giới, chế độ tưới. Lấy mẫu đất để phân tích các chỉ tiêu hóa lý.

3.2. Ứng dụng GIS trong xây dựng bản đồ số Nho Quan

Ứng dụng công nghệ GIS với việc sử dụng một số công cụ của phần mềm MicroStation, MapInfo và ArcGIS đã xây dựng được bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan tỷ lệ 1/25.000 từ 6 bản đồ đơn tính tương ứng với các chỉ tiêu được lựa chọn: Loại đất (G); Địa hình tương đối (E); Độ dốc (SL); Độ dày tầng đất (D); Thành phần cơ giới (C); Chế độ tưới (Ir).

IV. Kết Quả Bản Đồ Đơn Vị Đất Đai Và Phân Loại Đất Nho Quan

Nghiên cứu đã xây dựng thành công bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan tỷ lệ 1/25.000, với 136 đơn vị đất đai khác nhau. Các đơn vị đất đai được mô tả chi tiết về đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội. Phân loại đất Nho Quan bao gồm nhiều loại đất khác nhau, như đất phù sa, đất xám bạc màu, đất đỏ vàng. Diện tích và đặc tính của từng loại đất được thống kê và phân tích. Bản đồ địa hình Nho Quan cũng được xây dựng, cung cấp thông tin về độ cao, độ dốc, địa hình tương đối.

4.1. Mô tả chi tiết các đơn vị đất đai trên bản đồ

Bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan có 136 đơn vị đất đai, trong đó: LMU số 104 có diện tích nhỏ nhất là 0,25 ha thuộc đất phù sa glây phân bố ở xã Quỳnh Lưu, có địa hình cao, độ dày tầng đất dưới 50 cm, thành phần cơ giới nhẹ, tưới bán chủ động. LMU số 122 có diện tích lớn nhất là 2805,77 ha thuộc đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng phân bố chủ yếu ở các xã Phú Lộc, Quỳnh Lưu, Thượng Hòa, Thanh Lạc, LMU số 103 có địa hình trũng, độ dày tầng đất trên 100 cm, thành phần cơ giới nặng, chế độ tưới chủ động.

4.2. Thống kê và phân tích các loại đất chính tại Nho Quan

Nghiên cứu đã thống kê và phân tích diện tích, đặc tính của các loại đất chính tại Nho Quan, bao gồm đất phù sa, đất xám bạc màu, đất đỏ vàng, đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, đất nâu vàng phát triển trên đá vôi, đất đỏ nâu trên đá vôi, đất đen trên sản phẩm bồi tụ cacbonat. Các thông tin này là cơ sở để đánh giá tiềm năng và hạn chế của từng loại đất.

V. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Đất Hiệu Quả Tại Huyện Nho Quan

Dựa trên bản đồ đơn vị đất đai và kết quả đánh giá đất, nghiên cứu đề xuất các giải pháp sử dụng đất hợp lý và hiệu quả cho huyện Nho Quan. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp phù hợp với từng loại đất và điều kiện tự nhiên. Đề xuất các biện pháp cải tạo đất để nâng cao năng suất và chất lượng. Khuyến nghị các loại cây trồng phù hợp với từng vùng. Thông tin quy hoạch đất đai Nho Quan được cung cấp để hỗ trợ các nhà quản lý và người dân trong việc sử dụng đất.

5.1. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp bền vững

Đề tài đã đề xuất định hướng sử dụng đất nông nghiệp và các biện pháp sử dụng và cải tạo các đơn vị đất đai hợp lý trên địa bàn huyện làm cơ sở cho việc đánh giá tiềm năng đất đai cho quy hoạch sử dụng đất, sử dụng hiệu quả và bền vững tài nguyên đất.

5.2. Các biện pháp cải tạo đất và nâng cao năng suất

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp cải tạo đất như bón phân hữu cơ, sử dụng phân bón hợp lý, luân canh cây trồng, cải tạo hệ thống tưới tiêu để nâng cao năng suất và chất lượng đất. Các biện pháp này giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng khả năng giữ nước và chất dinh dưỡng, giảm thiểu tình trạng thoái hóa đất.

VI. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Bản Đồ Địa Chính Nho Quan

Nghiên cứu đã thành công trong việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan, cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững. Dữ liệu địa chính Nho Quan được cập nhật và số hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý đất đai. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện phần mềm xây dựng bản đồ địa chính để nâng cao hiệu quả công tác. Dịch vụ tư vấn đất đai Nho Quan cần được phát triển để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong việc sử dụng đất.

6.1. Tóm tắt kết quả và ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xây dựng cơ sở dữ liệu về chất lượng đất đai khoa học phục vụ cho việc định hướng sử dụng đất nông nghiệp, định hướng sử dụng cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Là tài liệu tham khảo có giá trị khoa học cho các nhà khoa học, các nhà quản lý, sinh viên, học viên trong lĩnh vực quản lý đất đai, đặc biệt là trên địa bàn huyện Nho Quan, giúp định hướng sử dụng và cải tạo hợp lý nguồn tài nguyên đất đai, mang lại hiệu quả cao và bền vững.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu và ứng dụng trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện phần mềm xây dựng bản đồ địa chính để nâng cao hiệu quả công tác. Dịch vụ tư vấn đất đai Nho Quan cần được phát triển để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong việc sử dụng đất. Nghiên cứu cũng cần mở rộng phạm vi, bao gồm cả đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng để có cái nhìn toàn diện về tài nguyên đất đai của huyện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai trên toàn bộ địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình với tổng diện tích tự nhiên đạt 45.052,52 ha, trong đó quỹ đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối với 29.765,61 ha, tương đương 66,07% tổng diện tích. Về mặt không gian, huyện phân hóa thành ba tiểu vùng sinh thái đặc thù gồm vùng núi đá vôi phía Tây, vùng đồi bán sơn địa và vùng đồng chiêm trũng có cao trình chỉ từ 0,7 đến 0,9 m so với mực nước biển. Vấn đề nghiên cứu then chốt xuất phát từ thực trạng sử dụng đất chưa hợp lý, tập quán canh tác truyền thống và tình trạng độc canh cây lúa tại nhiều xã làm suy thoái tài nguyên đất. Đồng thời, chế độ mưa phân bố không đều với lượng mưa năm đạt khoảng 1.970 mm nhưng tập trung 80% đến 85% vào mùa mưa bão đã gây ngập úng trên diện rộng, cản trở nghiêm trọng năng suất mùa vụ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là ứng dụng công nghệ thông tin địa lý nhằm xây dựng bản đồ đơn vị đất đai tỷ lệ 1/25.000, từ đó đề xuất định hướng khai thác, cải tạo đất nông nghiệp và đất chưa sử dụng một cách khoa học. Phạm vi nghiên cứu bao quát 27 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trong mốc thời gian thực hiện từ tháng 3/2017 đến tháng 10/2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở dữ liệu số hóa tin cậy, đóng góp vào mục tiêu nâng cao giá trị sản xuất trồng trọt từ 46,0 triệu đồng/ha lên trên 88,3 triệu đồng/ha, tạo đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 16,02% và kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới mức 9,0%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng khung lý thuyết đánh giá đất đai tiêu chuẩn quốc tế của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc cùng hệ thống phân loại thổ nhưỡng WRB và các quy chuẩn phân hạng đất đai của Hội Khoa học Đất Việt Nam. Về mặt học thuật, nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Đơn vị bản đồ đất đai: Vạt đất hay khoanh đất đồng nhất về đặc tính thổ nhưỡng, địa hình, chế độ nước, có cùng khả năng sản xuất và phản ứng tương tự đối với các biện pháp quản lý canh tác.
• Đặc tính đất đai: Thuộc tính tự nhiên có thể đo lường hoặc ước tính trực tiếp như loại đất, độ dốc, độ dày tầng đất, thành phần cơ giới.
• Tính chất đất đai: Thuộc tính tổng hợp phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu sinh thái của từng loại cây trồng như khả năng giữ nước, độ phì nhiêu, nguy cơ xói mòn và tình trạng ngập úng.
• Loại hình sử dụng đất: Tập hợp các phương thức canh tác nông - lâm nghiệp gắn liền với trình độ kỹ thuật và điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể.
• Đất nông nghiệp: Quỹ đất được phân định theo Điều 10 Luật Đất đai năm 2013, bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp và đất nuôi trồng thủy sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên toàn bộ 30.729,05 ha đất nông nghiệp và đất chưa sử dụng thuộc 27 xã, thị trấn của huyện Nho Quan. Cỡ mẫu điều tra bao quát 136 khoanh đơn vị đất đai thực địa. Phương pháp chọn mẫu là điều tra chọn mẫu điển hình kết hợp khảo sát dã ngoại theo 3 tuyến cắt địa hình trọng điểm: tuyến Nho Quan đi Gia Viễn, tuyến đi Tam Điệp và tuyến đi Cúc Phương.

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan chuyên môn và số hóa dữ liệu sơ cấp ngoài hiện trường. Ranh giới và thuộc tính được phân tích thông qua việc tích hợp các phần mềm ArcGIS, MapInfo và MicroStation. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích không gian đa lớp trên GIS là khả năng xử lý hình học chính xác tuyệt đối, loại bỏ sai số thủ công khi chồng ghép 6 bản đồ đơn tính, từ đó tự động hóa quá trình phân tách các đơn vị đất đai đồng nhất. Toàn bộ chuỗi dữ liệu thuộc tính được tổng hợp, xử lý thống kê bằng phần mềm Excel trong suốt timeline nghiên cứu từ tháng 3/2017 đến tháng 10/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra và xử lý dữ liệu không gian đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu thổ nhưỡng phong phú gồm 11 loại đất chính: Chiếm tỷ lệ cao nhất là đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng với 5.774,00 ha (18,79%), tiếp đến là đất đỏ vàng trên đá sét với 5.412,75 ha (17,61%), đất nâu vàng phát triển trên đá vôi đạt 5.201,85 ha (16,92%) và đất phù sa úng nước chiếm 4.553,40 ha (14,82%). Đất phù sa được bồi trung tính ít chua chiếm tỷ lệ nhỏ nhất với 156,25 ha (0,51%).
• Xây dựng thành công hệ thống 6 bản đồ đơn tính tỷ lệ 1/25.000: Các bản đồ bao gồm bản đồ loại đất, bản đồ độ dốc 4 cấp, bản đồ địa hình tương đối, bản đồ độ dày tầng đất 3 cấp, bản đồ thành phần cơ giới 3 cấp và bản đồ chế độ tưới 3 cấp.
• Thành lập bản đồ đơn vị đất đai hoàn chỉnh với 136 LMU: Phân hóa diện tích giữa các LMU rất rõ rệt. LMU số 122 có quy mô lớn nhất lên tới 2.805,77 ha, tập trung tại các xã Phú Lộc, Quỳnh Lưu, Thượng Hòa, Thanh Lạc với đặc tính đất phù sa loang lổ đỏ vàng, tầng đất dày trên 100 cm, tưới chủ động. Ngược lại, LMU số 104 có diện tích nhỏ nhất chỉ 0,25 ha tại xã Quỳnh Lưu, mang đặc tính đất phù sa glây, tầng đất mỏng dưới 50 cm và tưới bán chủ động.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ: Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản trong GDP của huyện giảm mạnh 43,92% từ mức 78,92% năm 2005 xuống 35,00% năm 2017, trong khi công nghiệp - xây dựng tăng lên 33,50% và thương mại - dịch vụ đạt 31,50%.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng của 136 đơn vị đất đai bắt nguồn từ lịch sử địa chất kiến tạo và vị trí tiếp giáp giữa khối núi đá vôi Cúc Phương với đồng bằng trũng sông Hoàng Long, sông Bôi. Hiện tượng glây hóa diễn ra nghiêm trọng trên 2.958,00 ha đất phù sa trũng thấp do mạng lưới tiêu thoát nước kém trong mùa mưa bão. Đồng thời, quá trình xói mòn, rửa trôi mạnh trên các sườn dốc đồi núi đã hình thành 2.063,99 ha đất xám bạc màu nghèo dinh dưỡng.

Toàn bộ kết quả phân tích không gian được minh họa trực quan thông qua bảng ma trận phân cấp chỉ tiêu và biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu diện tích các nhóm đất. Cách trình bày này giúp các nhà quản trị dễ dàng quan sát mức độ phân bố của từng LMU trên sơ đồ không gian 1/25.000. So với các công trình nghiên cứu tại huyện Đại Từ với 52 LMU hay huyện Phổ Yên với 36 LMU, mật độ đơn vị đất đai tại Nho Quan phân mảnh và đa dạng hơn hẳn, đòi hỏi các giải pháp bố trí cây trồng mang tính chuyên biệt hóa cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích đặc tính 136 LMU, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Tổ chức chuyển đổi linh hoạt khoảng 3.000 ha đất trồng lúa kém hiệu quả và đất bạc màu sang mô hình trồng cây ăn quả chất lượng cao như bưởi, cam, nhãn kết hợp cây công nghiệp ngắn ngày gồm mía, dứa, sắn. Mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân đạt trên 100 triệu đồng/ha trong giai đoạn 2019 - 2025. Đơn vị chủ trì thực hiện là Ủy ban nhân dân huyện Nho Quan phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Nâng cấp đồng bộ hạ tầng thủy lợi: Nạo vét, kiên cố hóa hệ thống kênh mương dẫn nước từ sông Hoàng Long, sông Bôi và nâng cấp 30 hồ chứa nước hiện có với tổng diện tích 586,51 ha. Nâng tỷ lệ đất nông nghiệp được tưới tiêu chủ động từ 60% lên trên 85% trước năm 2024. Đơn vị thực hiện là Công ty Khai thác Công trình Thủy lợi và Ủy ban nhân dân các xã.
• Thực hiện các biện pháp cải tạo đất thoái hóa: Áp dụng quy trình bón vôi khử chua, bổ sung phân hữu cơ vi sinh định kỳ và triển khai các mô hình nông - lâm kết hợp chống xói mòn trên 2.063,99 ha đất bạc màu và 2.958,00 ha đất glây. Mục tiêu nâng hàm lượng mùn tầng mặt thêm 0,5% đến năm 2025. Đơn vị phụ trách là Trạm Khuyến nông huyện Nho Quan.
• Số hóa cơ sở dữ liệu quản lý đất đai: Ứng dụng toàn diện bộ bản đồ số LMU 1/25.000 vào cổng thông tin địa chính điện tử, tổ chức đào tạo chuẩn hóa kỹ năng khai thác GIS cho 100% cán bộ địa chính tại 27 xã, thị trấn trong thời gian 12 tháng. Đơn vị chủ trì là Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng Ủy ban nhân dân huyện Nho Quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và huyện: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sử dụng bản đồ 136 LMU làm căn cứ khoa học lập quy hoạch sử dụng đất kỳ 2021 - 2030 và xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp.
• Các doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Khai thác thông tin chi tiết về độ dày tầng đất, thành phần cơ giới và chế độ nước của từng khoanh đất để lựa chọn vị trí đầu tư trang trại tập trung, vùng chuyên canh dược liệu hoặc nông nghiệp công nghệ cao.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Quản lý đất đai: Tiếp cận phương pháp luận chuẩn xác về quy trình đánh giá đất theo chuẩn FAO kết hợp công nghệ GIS để làm tài liệu giảng dạy, học tập và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông cơ sở: Căn cứ vào tính chất lý hóa của 11 loại đất để xây dựng hướng dẫn kỹ thuật bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh và thiết kế mô hình canh tác thích ứng cho người dân địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Bản đồ đơn vị đất đai khác gì so với bản đồ hiện trạng sử dụng đất thông thường?

Bản đồ hiện trạng chỉ phản ánh ranh giới và mục đích sử dụng đất tại một thời điểm nhất định. Trong khi đó, bản đồ đơn vị đất đai tích hợp đa tầng thông tin gồm 6 yếu tố tự nhiên và môi trường như loại đất, độ dốc, thành phần cơ giới, độ dày tầng đất, địa hình và chế độ tưới, tạo cơ sở đánh giá độ thích hợp sinh thái của cây trồng.

Vì sao đề tài lựa chọn 6 chỉ tiêu đơn tính để xây dựng bản đồ LMU tại Nho Quan?

Sáu chỉ tiêu gồm loại đất, địa hình tương đối, độ dốc, độ dày tầng đất, thành phần cơ giới và chế độ tưới là những yếu tố tự nhiên tương đối ổn định, ít bị biến động đột ngột bởi kỹ thuật canh tác. Sự kết hợp này phản ánh đầy đủ điều kiện lập địa của vùng trung du miền núi, đáp ứng chính xác tiêu chí đánh giá đất của FAO.

Đơn vị đất đai có quy mô lớn nhất và nhỏ nhất trên địa bàn mang đặc điểm gì?

LMU số 122 lớn nhất với diện tích 2.805,77 ha phân bố tại các xã Phú Lộc, Quỳnh Lưu, mang đặc tính đất phù sa loang lổ đỏ vàng, tầng đất dày trên 100 cm, cơ giới nặng và tưới chủ động. Ngược lại, LMU số 104 nhỏ nhất chỉ 0,25 ha tại xã Quỳnh Lưu thuộc loại đất phù sa glây, tầng đất mỏng dưới 50 cm và tưới bán chủ động.

Đề tài đưa ra giải pháp nào để khắc phục tình trạng úng ngập mùa mưa tại địa phương?

Luận văn đề xuất nâng cấp hệ thống tiêu thoát lũ của 5 con sông lớn gồm sông Hoàng Long, sông Bôi, sông Rịa, sông Bến Đang, sông Đập, đồng thời cải tạo nâng công suất trữ nước của 30 hồ chứa với quy mô 586,51 ha và chuyển đổi vùng đất phù sa úng nước 4.553,40 ha sang mô hình lúa - cá kết hợp.

Công nghệ GIS đóng vai trò như thế nào trong quá trình xây dựng bản đồ đơn vị đất đai?

Phần mềm ArcGIS cho phép tự động hóa quy trình chồng ghép không gian 6 lớp bản đồ đơn tính, chuẩn hóa tọa độ hệ VN-2000, xử lý nhanh chóng hàng trăm khoanh đất phức tạp và tạo lập cơ sở dữ liệu thuộc tính đồng bộ cho 136 LMU, loại bỏ hoàn toàn các sai số so với phương pháp vẽ thủ công truyền thống.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện hiện trạng quản lý và sử dụng 45.052,52 ha đất tự nhiên của huyện Nho Quan, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 15.095,26 ha và đất lâm nghiệp chiếm 14.033,19 ha.
• Xác định và phân loại chi tiết 11 loại đất chính với sự chiếm ưu thế của đất phù sa loang lổ đỏ vàng 5.774,00 ha và đất đỏ vàng trên đá sét 5.412,75 ha.
• Số hóa thành công 6 bản đồ đơn tính và thành lập bản đồ đơn vị đất đai tỷ lệ 1/25.000 bao gồm 136 LMU có tính đồng nhất cao.
• Đề xuất hệ thống giải pháp công trình và phi công trình nhằm khai thác hiệu quả 3.000 ha cây ăn quả, cây công nghiệp và cải tạo đất thoái hóa.
• Cung cấp bộ cơ sở dữ liệu số hóa chuẩn mực phục vụ trực tiếp công tác điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hoàn thiện phương pháp luận ứng dụng GIS xây dựng bản đồ đơn vị đất đai tại vùng đệm bán sơn địa, giải quyết hài hòa bài toán giữa khai thác kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Trong giai đoạn 2019 - 2025, địa phương cần tiếp tục phân hạng thích hợp đất đai cho từng loại cây trồng chủ lực và tích hợp dữ liệu vào hệ thống chính quyền điện tử. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy nhanh chóng khai thác nguồn tư liệu khoa học này để tối ưu hóa công tác quản trị tài nguyên đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ THU HIỀN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ ĐÁNH GIÁ ĐẤT HUYỆN NHO QUAN, TỈNH NINH BÌNH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: TS. Luyện Hữu Cử NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 08 tháng 9 năm2018 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu Hiền i LỜI CẢM ƠN Sau thời gian học tập và nghiên cứu, đến nay tác giả đã hoàn thành luận văn thạc sĩ Quản lý đất đai với đề tài: “Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai phục vụ đánh giá đất huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình”.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Luyện Hữu Cử đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài, cũng như trong quá trình hoàn chỉnh luận văn tốt nghiệp. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Hệ thống thông tin địa lý - Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp và Chi cục Thống kê huyện Nho Quan đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm2018 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu Hiền ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC CÁC HÌNH. vi DANH MỤC HÌNH .viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TỔNG QUAN VỀ ĐÁNH GIÁ ĐẤT THEO FAO. Khái niệm về đánh giá đất. Khái niệm về đất nông nghiệp.

Các nguyên tắc cơ bản trong đánh giá đất đai. TỔNG QUAN VỀ BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI. Khái niệm về đơn vị bản đồ đất đai. Các bước xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Các yêu cầu khi xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU. Phạm vi toàn quốc, phạm vị cấp vùng. Phạm vi cấp tỉnh, phạm vi cấp huyện .3 Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, trên địa bàn huyện Nho Quan.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội. Đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Nho Quan. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan tỷ lệ 1/25.

Đề xuất hướng sử dụng và cải tạo các đơn vị đất đai trên địa bàn huyện Nho Quan. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.

Phương pháp xây dựng các bản đồ. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI.

Điều kiện tự nhiên. Các nguồn tài nguyên .3 Thực trạng phát triển kinh tế-xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Nho Quan. HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN NHO QUAN NĂM 2017.

XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI HUYỆN NHO QUAN TỶ LỆ 1/25. Lựa chọn và phân cấp các chỉ tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Xây dựng bản đồ đơn tính. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Mô tả các đơn vị đất đai. ĐỀ XUẤT HƯỚNG SỬ DỤNG VÀ CẢI TẠO CÁC ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

72 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa HĐND Hội đồng nhân dân HTKT Hạ tầng kỹ thuật KT - XH Kinh tế - xã hội QSD Quyền sử dụng TNMT Tài nguyên môi trường UBND Uỷ ban nhân dân NTTS Nuôi trồng thủy sản v DANH MỤC CÁC HÌNH Bảng 4. Cơ cấu kinh tế của huyện giai đoạn 2005 – 2017. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Nho Quan năm 2017. Yếu tố tham gia tạo lập đơn vị bản đồ đất đai và chỉ tiêu phân cấp.

Phân loại đất huyện Nho Quan. Thống kê chỉ tiêu thành phần cơ giới huyện Nho Quan. Diện tích chỉ tiêu thành phần cơ giới theo đơn vị hành chính huyện Nho Quan. Thống kê chỉ tiêu độ dày tầng đất.

Diện tích chỉ tiêu độ dày tầng đất theo đơn vị hành chính huyện Nho Quan. Thống kê chỉ tiêu độ dốc huyện Nho Quan. Diện tích chỉ tiêu độ dốc theo đơn vị hành chính huyện Nho Quan. Thống kê chỉ tiêu địa hình tương đối.

Diện tích chỉ tiêu địa hình tương đối theo đơn vị hành chính huyện Nho Quan. Thống kê chỉ tiêu chế độ tưới huyện Nho Quan. Diện tích chỉ tiêu chế độ tưới theo đơn vị hành chính huyện Nho Quan. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại đất xám bạc màu trên phù sa cổ.

Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại đất nâu vàng phát triển trên đá vôi. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại đất đỏ vàng trên đá sét. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại đất đỏ nâu trên đá vôi.

Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại Đất phù sa không được bồi trung tính ít chua. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại Đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại Đất phù sa glay. Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại Đất phù sa úng nước.

Số lượng và các đặc tính của các đơn vị đất đai nằm trong loại Đất Đất đen trên sản phẩm bồi tụ cacbonat. Định hướng sử dụng đất trên các LMU thuộc nhóm đơn vị đất hiện nay. 68 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Các bước xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Cơ cấu sử dụng đất huyện Nho Quan năm 2017. Sơ đồ đất huyện Nho Quan. Sơ đồ thành phần cơ giới huyện Nho Quan. Sơ đồ độ dày tầng đất huyện Nho Quan.

Sơ đồ độ dốc huyện Nho Quan. Sơ đồ địa hình tương đối huyện Nho Quan. Sơ đồ chế độ tưới huyện Nho Quan. Sơ đồ đơn vị đất đai .54 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thị Thu Hiền Tên luận văn: Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai phục vụ đánh giá đất huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan tỷ lệ 1/25.000, - Đề xuất hướng sử dụng và cải tạo các đơn vị đất đai trên địa bàn huyện Nho Quan.

Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp - Phương pháp xây dựng các bản đồ chuyên đề - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu Kết quả chính và kết luận Nho Quan là một huyện thuộc phía Tây Bắc của tỉnh Ninh Bình, hệ thống giao thông phát triển tương đối đồng bộ cả về đường bộ, đường sông, đã tạo nên mối liên kết với các huyện, tỉnh khác là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, giao lưu văn hoá, khoa học công nghệ giữa các địa phương trong và ngoài huyện. Việc sử dụng bền vững, có hiệu quả tài nguyên đất của huyện không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế, xã hội mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về an ninh quốc phòng. Diện tích tự nhiên toàn huyện Nho Quan là 45. Trong đó: Đất nông nghiệp: 29.765,61 ha, chiếm 66,07%, Đất phi nông nghiệp: 12.478,43 ha chiếm 27,69% , Đất chưa sử dụng: 2.809,38 ha, chiếm 6,24% tổng diện tích đất tự nhiên của huyện.

Đối với đất nông nghiệp bao gồm: Đất sản xuất nông nghiệp: 15.731,52ha, chiếm 34,92%, Đất lâm nghiệp: 14.033,19ha, chiếm 31,15%, đất nuôi trồng thuỷ sản: 460,51 ha, chiếm 1,02%, đất nông nghiệp khác: 176,65 ha, chiếm 0,39%. Ứng dụng công nghệ GIS với việc sử dụng một số công cụ của phần mềm MicroStation, MapInfo và ArcGIS đã xây dựng được bản đồ đơn vị đất đai huyện Nho Quan tỷ lệ 1/25.000 từ 6 bản đồ đơn tính tương ứng với các chỉ tiêu được lựa chọn: Loại đất (G); Địa hình tương đối (E); Độ dốc (SL); Độ dày tầng đất (D); Thành phần cơ giới (C); Chế độ tưới (Ir).