Tính Ổn Định Hóa Cho Lớp Hệ Tuyến Tính Dưới Điều Khiển Có Hạn Chế

Chuyên khảo phân tích Về tính ổn định hóa cho lớp hệ tuyến tính dương với điều khiển có hạn chế, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Đỗ Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Thị Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Giáo Dục Ngôn Ngữ Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Qua Tác Phẩm Văn Học Tại Hạ Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hạ Long

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Ổn Định Hóa Hệ Tuyến Tính Khái Niệm

Tính ổn định hóa trong hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế là một lĩnh vực quan trọng trong lý thuyết điều khiển hiện đại. Nó tập trung vào việc thiết kế các bộ điều khiển sao cho hệ thống, vốn có thể không ổn định khi không có điều khiển, sẽ trở nên ổn định khi áp dụng điều khiển. Điều này đặc biệt quan trọng khi các actuator (cơ cấu chấp hành) trong hệ thống có giới hạn về biên độ hoặc tốc độ hoạt động. Mục tiêu là đảm bảo rằng hệ thống không chỉ ổn định mà còn duy trì hiệu suất mong muốn, mặc dù có những hạn chế về điều khiển. Nghiên cứu về tính ổn định hóa thường liên quan đến việc tìm kiếm các điều kiện cần và đủ để một hệ thống có thể ổn định hóa được dưới những ràng buộc nhất định, và xây dựng các thuật toán để thiết kế bộ điều khiển thỏa mãn các yêu cầu này. Các ràng buộc điều khiển có thể xuất hiện do giới hạn vật lý của thiết bị, yêu cầu an toàn hoặc các yếu tố khác.

1.1. Khái niệm hệ tuyến tính và ứng dụng thực tế

Hệ tuyến tính là hệ thống mà đầu ra tỷ lệ tuyến tính với đầu vào. Chúng đóng vai trò quan trọng trong mô hình hóa và điều khiển nhiều hệ thống vật lý và kỹ thuật, từ mạch điện đến hệ thống cơ học. Tuy nhiên, trong thực tế, hầu hết các hệ thống đều có những hạn chế phi tuyến tính, đặc biệt là trong cơ cấu chấp hành. Do đó, việc nghiên cứu điều khiển hệ tuyến tính với các ràng buộc là điều cần thiết để áp dụng lý thuyết điều khiển vào các ứng dụng thực tế. Một ví dụ điển hình là điều khiển động cơ, nơi mà điện áp hoặc dòng điện cung cấp có giới hạn nhất định. Việc vượt quá giới hạn này có thể gây ra hư hỏng hoặc làm giảm hiệu suất của hệ thống. Vì vậy, bộ điều khiển phải được thiết kế sao cho đảm bảo tính ổn định và hiệu suất trong phạm vi hoạt động an toàn.

1.2. Vai trò của điều khiển hạn chế trong ổn định hệ

Điều khiển hạn chế đóng vai trò then chốt trong việc ổn định hệ thống. Trong nhiều trường hợp, việc bỏ qua các ràng buộc điều khiển có thể dẫn đến các giải pháp điều khiển không thực tế, không thể thực hiện được hoặc gây ra các vấn đề về hiệu suất. Bằng cách xem xét các ràng buộc này ngay từ giai đoạn thiết kế, ta có thể tìm ra các bộ điều khiển hiệu quả hơn, đảm bảo rằng hệ thống hoạt động ổn định và đạt được hiệu suất mong muốn trong phạm vi hoạt động cho phép. Điều này đặc biệt quan trọng trong các ứng dụng mà sự an toàn và độ tin cậy là ưu tiên hàng đầu. Ví dụ, trong điều khiển máy bay, các bề mặt điều khiển có giới hạn về góc di chuyển. Việc thiết kế bộ điều khiển phải đảm bảo rằng các giới hạn này không bị vượt quá, để tránh mất kiểm soát và gây ra tai nạn.

II. Thách Thức Trong Ổn Định Hóa Hệ Tuyến Tính Vấn Đề Nằm Ở Đâu

Ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Một trong những thách thức lớn nhất là tính phi tuyến tính gây ra bởi các ràng buộc điều khiển. Các phương pháp điều khiển tuyến tính truyền thống thường không thể áp dụng trực tiếp trong trường hợp này, đòi hỏi các kỹ thuật điều khiển phi tuyến tính phức tạp hơn. Một thách thức khác là sự phức tạp trong việc phân tích tính ổn định. Các công cụ phân tích ổn định tuyến tính không còn hiệu quả, và việc xác định miền ổn định của hệ thống có thể trở nên rất khó khăn. Ngoài ra, việc thiết kế bộ điều khiển cũng trở nên phức tạp hơn do phải cân nhắc đến các ràng buộc điều khiển, cũng như đảm bảo hiệu suất mong muốn của hệ thống. Các phương pháp tối ưu hóa có thể được sử dụng để tìm ra các bộ điều khiển tối ưu, nhưng việc giải quyết các bài toán tối ưu hóa này thường đòi hỏi chi phí tính toán lớn.

2.1. Ảnh hưởng của ràng buộc điều khiển đến tính ổn định

Các ràng buộc điều khiển có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính ổn định của hệ thống. Chúng có thể gây ra hiện tượng bão hòa, khi mà tín hiệu điều khiển đạt đến giới hạn và không thể thay đổi thêm nữa. Điều này có thể dẫn đến mất kiểm soát và làm cho hệ thống trở nên không ổn định. Trong một số trường hợp, các ràng buộc điều khiển có thể gây ra các dao động hoặc các hành vi không mong muốn khác. Do đó, việc phân tích và giảm thiểu ảnh hưởng của các ràng buộc điều khiển là rất quan trọng để đảm bảo tính ổn định của hệ thống. Các kỹ thuật như chống bão hòa (anti-windup) có thể được sử dụng để giảm thiểu ảnh hưởng của hiện tượng bão hòa.

2.2. Phân tích miền ổn định trong điều khiển hạn chế

Việc xác định miền ổn định của hệ thống dưới điều khiển hạn chế là một thách thức lớn. Miền ổn định là tập hợp các trạng thái ban đầu mà từ đó hệ thống sẽ hội tụ về trạng thái cân bằng. Trong trường hợp không có ràng buộc điều khiển, miền ổn định thường có thể được xác định dễ dàng bằng các công cụ phân tích tuyến tính. Tuy nhiên, khi có ràng buộc điều khiển, miền ổn định có thể trở nên rất phức tạp và khó xác định. Các phương pháp như sử dụng hàm Lyapunov hoặc các kỹ thuật dựa trên tập bất biến (invariant set) có thể được sử dụng để ước lượng miền ổn định, nhưng việc tìm ra miền ổn định chính xác thường là không thể.

III. Phương Pháp Ổn Định Hóa Hệ Tuyến Tính Các Kỹ Thuật

Có nhiều phương pháp khác nhau để ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế. Một trong những phương pháp phổ biến là sử dụng điều khiển dự đoán mô hình (Model Predictive Control - MPC). MPC là một kỹ thuật điều khiển tối ưu hóa dựa trên việc dự đoán hành vi của hệ thống trong tương lai và chọn tín hiệu điều khiển tối ưu để đạt được mục tiêu điều khiển. Một phương pháp khác là sử dụng các kỹ thuật điều khiển thích nghi (adaptive control), trong đó bộ điều khiển tự động điều chỉnh các tham số của nó để đối phó với các thay đổi trong hệ thống hoặc môi trường. Ngoài ra, các kỹ thuật điều khiển dựa trên hàm Lyapunov cũng được sử dụng rộng rãi để thiết kế các bộ điều khiển đảm bảo tính ổn định của hệ thống.

3.1. Ưu điểm và hạn chế của điều khiển dự đoán mô hình MPC

Điều khiển dự đoán mô hình (MPC) là một phương pháp mạnh mẽ để điều khiển các hệ thống có ràng buộc. Ưu điểm chính của MPC là khả năng xử lý các ràng buộc một cách rõ ràng trong quá trình tối ưu hóa. Tuy nhiên, MPC cũng có một số hạn chế, bao gồm chi phí tính toán cao và sự phức tạp trong việc thiết kế. Việc giải quyết các bài toán tối ưu hóa trong thời gian thực có thể đòi hỏi các bộ xử lý mạnh mẽ, và việc lựa chọn các thông số MPC như thời gian dự đoán và hàm chi phí có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu suất của hệ thống.

3.2. Điều khiển thích nghi và ứng dụng trong hệ hạn chế

Điều khiển thích nghi là một kỹ thuật điều khiển trong đó bộ điều khiển tự động điều chỉnh các tham số của nó để đối phó với các thay đổi trong hệ thống hoặc môi trường. Điều khiển thích nghi có thể được sử dụng để ổn định hóa các hệ thống có ràng buộc điều khiển bằng cách điều chỉnh tín hiệu điều khiển để tránh bão hòa. Các thuật toán điều khiển thích nghi thường dựa trên việc ước lượng các tham số hệ thống và sử dụng các ước lượng này để điều chỉnh bộ điều khiển. Một trong những thách thức trong việc sử dụng điều khiển thích nghi là đảm bảo tính ổn định của hệ thống trong quá trình điều chỉnh.

IV. Ứng Dụng Tính Ổn Định Hóa Thực Tiễn Trong Các Lĩnh Vực

Tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế có nhiều ứng dụng thực tế quan trọng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, nó được sử dụng để điều khiển máy bay và tàu vũ trụ, nơi mà các bề mặt điều khiển có giới hạn về góc di chuyển. Trong lĩnh vực ô tô, nó được sử dụng để điều khiển hệ thống phanh chống bó cứng (ABS) và hệ thống kiểm soát ổn định điện tử (ESC), nơi mà lực phanh và mô-men xoắn động cơ có giới hạn. Trong lĩnh vực robot, nó được sử dụng để điều khiển các khớp của robot, nơi mà mô-men xoắn có giới hạn. Ngoài ra, nó còn được sử dụng trong điều khiển quá trình công nghiệp, điều khiển lưới điện và nhiều ứng dụng khác.

4.1. Ổn định hóa hệ tuyến tính trong điều khiển robot

Trong điều khiển robot, tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả của robot. Các khớp của robot thường có giới hạn về mô-men xoắn và tốc độ quay. Việc thiết kế bộ điều khiển phải đảm bảo rằng các giới hạn này không bị vượt quá, để tránh hư hỏng hoặc làm giảm hiệu suất của robot. Các kỹ thuật như điều khiển lực (force control) và điều khiển trở kháng (impedance control) thường được sử dụng để điều khiển robot trong môi trường tương tác với con người hoặc các vật thể xung quanh.

4.2. Ứng dụng trong hệ thống phanh ABS và ESC ô tô

Hệ thống phanh chống bó cứng (ABS) và hệ thống kiểm soát ổn định điện tử (ESC) là các ứng dụng quan trọng của tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế trong lĩnh vực ô tô. ABS giúp ngăn chặn bánh xe bị bó cứng khi phanh gấp, cho phép người lái duy trì khả năng kiểm soát lái. ESC giúp ngăn chặn xe bị trượt hoặc lật, bằng cách phanh độc lập lên từng bánh xe. Các hệ thống này phải hoạt động trong điều kiện mà lực phanh có giới hạn, và việc thiết kế bộ điều khiển phải đảm bảo tính ổn định và hiệu suất trong mọi tình huống lái xe.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Tương Lai Của Lĩnh Vực Này

Tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế là một lĩnh vực nghiên cứu năng động và quan trọng, với nhiều thách thức và cơ hội. Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong lĩnh vực này, vẫn còn nhiều vấn đề mở cần được giải quyết. Các hướng nghiên cứu trong tương lai bao gồm phát triển các phương pháp điều khiển mạnh mẽ hơn, có thể xử lý các hệ thống phức tạp hơn và các ràng buộc nghiêm ngặt hơn; phát triển các thuật toán hiệu quả hơn để giải quyết các bài toán tối ưu hóa trong thời gian thực; và phát triển các công cụ phân tích ổn định chính xác hơn để đánh giá tính ổn định của hệ thống. Ngoài ra, việc tích hợp các kỹ thuật học máy (machine learning) vào điều khiển có thể mở ra những khả năng mới để điều khiển các hệ thống phức tạp và không chắc chắn.

5.1. Tổng kết các phương pháp ổn định hóa chính

Các phương pháp ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế bao gồm điều khiển dự đoán mô hình (MPC), điều khiển thích nghi và điều khiển dựa trên hàm Lyapunov. MPC có ưu điểm là khả năng xử lý các ràng buộc một cách rõ ràng, nhưng có chi phí tính toán cao. Điều khiển thích nghi có thể đối phó với các thay đổi trong hệ thống, nhưng việc đảm bảo tính ổn định là một thách thức. Điều khiển dựa trên hàm Lyapunov cung cấp các điều kiện đủ để đảm bảo tính ổn định, nhưng việc tìm ra hàm Lyapunov phù hợp có thể khó khăn. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm cụ thể của hệ thống và các yêu cầu điều khiển.

5.2. Hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Các hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai của tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế bao gồm phát triển các phương pháp điều khiển mạnh mẽ hơn, hiệu quả hơn và chính xác hơn; phát triển các công cụ phân tích ổn định tiên tiến hơn; và tích hợp các kỹ thuật học máy vào điều khiển. Ngoài ra, việc nghiên cứu các ứng dụng mới của tính ổn định hóa hệ tuyến tính dưới điều khiển hạn chế trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, giao thông thông minh và y tế cũng là một hướng đi đầy hứa hẹn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu; Kết luận, khuyến nghị; Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nói chung đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm. Chẳng hạn: Các nhà khoa học L.Kolb đều thống nhất cho rằng giáo dục phải dựa trên kinh nghiệm của trẻ. Theo đó, trẻ phải đƣợc tiếp xúc, tƣơng tác trực tiếp với môi trƣờng.

Về phía giáo viên, tổ chức hoạt động cho trẻ chính là quá trình tác động có hệ thống đến trẻ, giúp trẻ tự mình chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, thái độ, tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân (D. Nghiên cứu thực nghiệm của tác giả Ni Chang (Michael A.Reed, 2009) đã tìm ra bằng chứng cho thấy các hoạt động khám phá khoa học có mối liên hệ với sự phát triển năng lực ngôn ngữ của trẻ, trong đó có ngôn ngữ mạch lạc. Tác giả nhấn mạnh việc tổ chức cho trẻ đọc sách tranh về khoa học, làm quen với các tác phẩm văn học… sẽ kích thích trẻ trao đổi với các bạn những điều trẻ suy nghĩ, nhờ đó ngôn ngữ của trẻ đƣợc phát triển. Các nghiên cứu của D.

Konza (2016) và Malinovska N.V (2020) nhấn mạnh việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ diễn ra mọi lúc, mọi nơi trong các hoạt động của trƣờng mầm non. Giáo viên cần tận dụng lợi thế của từng hoạt động ở nhà trƣờng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đƣa trẻ vào các tình huống có vấn đề, đặt ra những câu hỏi mở kích thích trẻ tƣ duy, giao tiếp thông qua đọc sách truyện hàng ngày, làm quen với tác phẩm văn học hoặc thông qua các hoạt động đa dạng khác (dẫn theo [28]). Liên quan đến vấn đề quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo có thể kể đến một số công trình nghiên cứu, chẳng hạn: 7 Heidi M. Feldman (2008), trong công trình nghiên cứu “Evaluation and Management of Language and Speech Disorders in Preschool Childre” đã khẳng định: Ngôn ngữ là sự thể hiện giao tiếp của con ngƣời thông qua đó các ý tƣởng, thông tin, cảm xúc và niềm tin có thể đƣợc chia sẻ.

Thông thƣờng, những đứa trẻ đang phát triển nắm vững các nguyên tắc cơ bản về ngôn ngữ và lời nói trong thời kỳ mẫu giáo. Sự chậm phát triển của các kỹ năng ngôn ngữ và lời nói có thể ảnh hƣởng đến một số lĩnh vực chức năng ở trẻ…Những điều này góp phần đánh giá quá trình phát triển bình thƣờng về ngôn ngữ ở trẻ từ tuổi mẫu giáo cho tới tuổi đi học ở trƣờng tiểu học, đồng thời cung cấp thông tin cập nhật về việc quản lý một số nguyên nhân cơ bản của hiện tƣợng chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ ở trẻ em [28]. Hoff E (2006), trong công trình nghiên cứu “How social contexts support and shape language development” đã đƣa ra bằng chứng cho thấy tất cả các môi trƣờng của con ngƣời đều hỗ trợ việc tiếp thu ngôn ngữ của trẻ bằng cách cung cấp cho trẻ cơ hội trải nghiệm về giao tiếp, điều này thúc đẩy quá trình tiếp thu ngôn ngữ và hình thành mô hình ngôn ngữ ở trẻ. Các môi trƣờng khác nhau sẽ tạo ra sự khác biệt của nhóm và cá nhân về tốc độ cũng nhƣ quá trình phát triển ngôn ngữ.

Điều này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục về cách thức tạo ra môi trƣờng tốt nhất để trẻ có cơ hội phát triển ngôn ngữ từ tuổi mẫu giáo ở trƣờng mầm non [29]. Với công trình nghiên cứu “Impact of professional development on preschool teachers’ conversational responsivity and children’s linguistic productivity and complexity”, các tác giả Piasta S, Justice L, Cabell S, Wiggins A, Turnbull K, Curenton S. đã điều tra tác động của sự phát triển nghề nghiệp đối với khả năng phản ứng hội thoại của giáo viên mầm non trong lớp học, đó là việc giáo viên sử dụng các chiến lƣợc để thúc đẩy sự tham gia của trẻ em trong các cuộc trao đổi hội thoại mở rộng (chiến lƣợc tạo điều kiện giao tiếp) và tiếp xúc với các mô hình ngôn ngữ tiên tiến (chiến lƣợc phát triển ngôn ngữ)… Những nghiên cứu này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục ở trƣờng 8 mầm non về việc tăng cƣờng hoạt động bồi dƣỡng cho giáo viên để có thể nâng cao năng lực sƣ phạm nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ toàn diện [30]. Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam việc nghiên cứu về giáo dục ngôn ngữ và quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non cũng đƣợc nhiều tác giả quan tâm và tiếp cận ở từng góc độ khác nhau trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Có thể kể đến những tác giả và các công trình nghiên cứu sau: Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Châu (2016) với bài báo: “Thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non thành phố Thanh Hóa”, đã trình bày kết quả đánh giá thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trƣờng mầm non trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa. Tác giả khẳng định, thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, vốn từ của trẻ, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi vốn từ đƣợc tăng lên rõ rệt, giúp trẻ có cơ hội thực hành trải nghiệm trong môi trƣờng giáo dục ở trƣờng mầm non, tạo tiền đề cho trẻ phát triển toàn diện, hình thành cho trẻ một số phẩm chất, năng lực: mạnh dạn, tự tin, dễ hòa nhập vào cuộc sống… chuẩn bị cho trẻ bƣớc vào lớp 1 và các bậc học tiếp theo [5]. Tác giả Nguyễn Thị Minh Huệ (2018) với đề tài: “Phương pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”, đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên mầm non trong dạy học cho trẻ, đƣa ra tiêu chí đánh giá khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học; đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng về nâng cao khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học [18]. Tác giả Hoàng Kim Hồng (2019) với công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác 9 phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non; phân tích, đánh giá thực trạng vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng các trƣờng mầm non tại địa bàn [17].

Tác giả Phạm Xuân Phồn (2019) với nghiên cứu “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi hiểu nghĩa của từ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”, đã đƣa ra kết luận: Khả năng hiểu nghĩa của từ trong tác phẩm văn học không những giúp trẻ hiểu nội dung của tác phẩm văn học mà còn giúp trẻ làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển các quá trình tâm lí nhƣ khả năng tƣ duy và trí tƣởng tƣợng. Thông qua việc hiểu nghĩa của các ngôn từ nghệ thuật, trẻ cảm nhận đƣợc cái hay, cái đẹp của ngôn ngữ và các hình tƣợng nghệ thuật trong văn học, từ đó hình thành và phát triển năng lực thẩm mĩ, đồng thời giúp trẻ không những nói đúng mà còn nói hay [24]… Ngoài những công trình nghiên cứu kể trên, hƣớng nghiên cứu về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 ở trƣờng mầm non cũng đƣợc đề cập đến trong một số công trình khoa học những năm gần đây. Chẳng hạn: Tác giả Đào Thị Thu Hà (2015) với đề tài “Biện pháp quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở trƣờng mầm non; phân tích đánh giá thực trạng quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trƣờng mầm non Thành phố Thái Nguyên, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý cho hiệu trƣởng trƣờng mầm non và khảo nghiệm các biện pháp này [8]. Các tác giả: Nguyễn Thị Kim Dung (2017) với nghiên cứu “Quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ Liêm - Hà Nội” [6], Phạm Thị Vân Anh (2020) với đề tài “Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo hướng giáo dục lấy 10 trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” [1] đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, trẻ mẫu giáo nói riêng thông qua trò chơi của trẻ, hoặc theo hƣớng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trƣờng mầm non; phân tích thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý có tính khả thi và cần thiết đối với hiệu trƣởng trƣờng mầm non.

Một số tác giả khác lại đi sâu nghiên cứu vấn đề quản lí phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở các trƣờng mầm non thuộc vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng đặc biệt khó khăn.