mở đầu của một quy trình khác cao hơn. Do đó, trong dạy học, kiểm tra đánh giá là giai đoạn cuối cùng trong quá trình dạy học, song nó lại được coi là công cụ để đo mức độ đạt hiệu quả của quy trình dạy học và để điều chỉnh cho việc dạy học tiếp theo tốt hơn. Quan niệm về quy trình dạy học theo hƣớng tiếp cận chuẩn quốc tế Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge (CIE) là một hệ thống hàng đầu hiện nay về cung cấp các văn bằng, chứng chỉ quốc tế cho các các nhóm đối tượng khác nhau trên thế giới. Trong các chương trình đã triển khai của mình, 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CIE có chương trình đào tạo cấp văn bằng, chứng chỉ quốc tế dành cho giáo viên, giảng viên và các chuyên gia đào tạo.
Hiện nay, CIE đã và đang hoạt động tại hơn 150 quốc gia trên toàn thế giới. Các văn bằng, chứng chỉ do CIE cung cấp được các trường Đại học hàng đầu, các tổ chức giáo dục và các nhà tuyển dụng trên khắp thế giới công nhận. Ở nước ta, chương trình cấp văn bằng, chứng chỉ quốc tế dành cho giáo viên và chuyên gia đào tạo chính thức được triển khai từ năm 2007, tại Khoa Sư phạm - ĐHQG Hà Nội (nay là trường ĐH Giáo dục - ĐHQG Hà Nội). Theo cách tiếp cận trong đào tạo giáo viên đạt chuẩn quốc tế của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge thì quy trình dạy học được xem xét trên một quan điểm hệ thống, bao gồm ba giai đoạn với các thành tố liên kết thành một chu trình và tác động qua lại với nhau theo sơ đồ sau: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế Phân tích nhu cầu Chuẩn bị Xác định mục tiêu môn học, bài học Lập kế hoạch dạy học/đề cương môn học Mục tiêu bài dạy Lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học Lựa chọn hình thức, PP, PT dạy học. Kế Thực hoạch thi bài Lựa chọn hình thức, PP kiểm tra, đánh dạy giá Đánh giá kết quả học tập Lập kế hoạch đánh giá cải tiến sau một bài, một học kỳ, một năm học Đánh giá cải tiến Lưu trữ hồ sơ, tài liệu (Nguồn: Tài liệu tập huấn kỹ năng nghề nghiệp cho giảng viên của Khoa Sƣ phạm - ĐHQG Hà Nội năm 2009) 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, theo chương trình tập huấn của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge, quy trình dạy học bao gồm ba khâu chính là chuẩn bị kế hoạch dạy học, thực thi kế hoạch dạy học và đánh giá cải tiến. Mỗi khâu của quy trình dạy học lại bao gồm các bước nhỏ hơn. Chúng có mối liên hệ hữu cơ, mật thiết với nhau.
Khâu chuẩn bị là tiền đề cần thiết cho việc thực thi kế hoạch dạy học và đánh giá cải tiến sẽ giúp kiểm nghiệm, điều chỉnh để việc dạy học trở nên hiệu quả hơn. Tất nhiên, để quá trình dạy học diễn ra một cách hiệu quả, phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được nhu cầu của học sinh, người giáo viên không được phép coi nhẹ bất cứ khâu nào của quy trình dạy học. Vai trò của từng khâu, từng bước, từng mắt xích trong quy trình dạy học cần được nhìn nhận một cách chính xác, đúng đắn. Giáo viên cần phải biết gắn kết các bước của quy trình dạy học lại thành một thể vừa thống nhất, vừa độc lập nhưng lại vừa gắn bó hữu cơ với nhau theo chiều hướng đem lại hiệu quả cao nhất cho việc dạy học.
Ưu điểm của quy trình dạy học theo chương trình tập huấn của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge là đã chỉ ra được một hệ thống rất rõ ràng các bước khác nhau trong quy trình dạy học và chúng được đặt trong mối liên hệ hữu cơ, mật thiết với nhau. Thực hiện việc dạy học theo các bước của quy trình trên sẽ giúp cho giáo viên có thể đưa ra những định hướng và có được những hình dung rõ ràng về việc dạy học, từ khâu triển khai, cho đến thực thi và đánh giá cải tiến. Vì vậy, việc vận dụng quy trình này vào dạy học môn Lịch sử ở trường THPT là điều rất cần thiết và có thể đem lại hiệu quả cao trong việc dạy học nếu như người giáo viên tuân thủ quy trình và triển khai nó một cách sáng tạo. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Yêu cầu chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học phổ thông Việt Nam theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Với mục đích giúp giáo viên phổ thông có thể tự đánh giá được phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực nghề nghiệp để từ đó xây dựng kế hoạch rèn luyện phẩm chất đạo đức và nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của mình, ngày 22/10/2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư 30/2009/TT - BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS và THPT. Thông tư này bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/12/2009. Theo quy định trên, chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành bao gồm sáu tiêu chuẩn trên các mặt: Phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống; Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục; Năng lực dạy học; Năng lực giáo dục; Năng lực hoạt động chính trị, xã hội và Năng lực phát triển nghề nghiệp. Như vậy, trong quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cũng đã đưa ra các tiêu chí đánh giá và yêu cầu giáo viên thực hiện để đảm bảo cho việc dạy học được tiến hành một cách có hiệu quả từ Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục cho đến Năng lực dạy học với các khâu lập kế hoạch, lựa chọn nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức kiểm tra, đánh giá và xây dựng môi trường dạy học lành mạnh, đảm bảo các điều kiện tốt nhất cho việc dạy học.
Điều đó cho thấy, trong việc đưa ra chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT, bên cạnh việc xây dựng các tiêu chí phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo nước ta đã tiếp thu kinh nghiệm tiên tiến của nền giáo dục thế giới, tiếp cận với chuẩn của mô hình đào tạo giáo viên quốc tế. Yêu cầu đặt ra đối với người dạy là không chỉ vận dụng tốt các hình thức, phương pháp trong giờ học mà còn phải chú trọng đến việc tìm hiểu đối tượng, môi trường dạy học, có năng lực xây dựng kế hoạch dạy học và dùng kết quả kiểm tra, đánh giá để điều chỉnh hoạt động dạy học ngày một tốt hơn. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vì vậy, những tiêu chí về chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT cũng là cơ sở, căn cứ cho thấy, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế vào dạy học lịch sử là việc làm cần thiết, không chỉ đem lại hiệu quả trong tổ chức dạy học mà còn góp phần vào việc đáp ứng được các yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên THPT ở nước ta hiện nay. Sự cần thiết của việc vận dụng quy trình dạy học theo hƣớng tiếp cận chuẩn quốc tế vào môn Lịch sử ở trƣờng trung học phổ thông Nâng cao chất lượng dạy học là mục tiêu của bất kỳ một giáo viên hay một môn học nào.
Quy trình dạy học là nhân tố có vai trò quan trọng, quyết định tới việc triển khai một cách hiệu quả bài học trên lớp của giáo viên. Quy trình dạy học theo chương trình tập huấn của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge là đã chỉ ra được một hệ thống rõ ràng các bước khác nhau trong quy trình dạy học. Thực hiện việc dạy học theo các bước của quy trình trên sẽ giúp cho giáo viên có thể đưa ra những định hướng và có được những hình dung rõ ràng về việc dạy học, từ khâu triển khai, cho đến thực thi và đánh giá cải tiến. Vì vậy, việc vận dụng quy trình trên vào dạy học môn Lịch sử ở trường THPT là điều rất cần thiết và có thể đem lại hiệu quả cao trong việc dạy học, góp phẩn đạt được mục tiêu bài học, môn học.
Chuẩn bị và triển khai bài dạy theo một quy trình là công việc cần làm của mỗi giáo viên. Quy trình dạy học không những thể hiện các công việc cụ thể mà còn thể hiện mối quan hệ giữa hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá trình triển khai bài dạy. Cũng giống như bất kỳ một công việc nào khác, việc giảng dạy và học tập sẽ không thể đạt kết quả tốt nếu như nó không được lên kế hoạch một cách cẩn thận. “Một giáo viên không chuẩn bị bài trước cũng giống như một người lính ra trận mà không có vũ khí gì để anh ta sống sót” [25, tr.
Lớp học chính là nơi mà các kỹ năng của một giáo viên sẽ được đem ra kiểm tra. Vì thế chỉ có các giáo viên đã được chuẩn bị mới có được cơ hội để “tồn tại” với các yêu cầu của một môi trường lớp học theo 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đúng nghĩa của nó. Có thể đưa ra những lý do cơ bản sau để chứng minh cho sự cần thiết của việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế vào môn Lịch sử ở trường THPT: Thứ nhất, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế sẽ mang lại cho cả người học và người dạy một ý tưởng rõ ràng về mục tiêu bài học, mục tiêu môn học, chương trình học và cả quá trình dạy học. Thứ hai, quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế giúp cho giáo viên có sự chuẩn bị kỹ càng, chu đáo về nội dung bài học mà họ sẽ dạy, dự tính được những nguồn tài liệu mà họ sẽ sử dụng cho bài giảng của mình, tiết kiệm được thời gian do đã chuẩn bị chu đáo từ trước và tập trung vào nhu cầu của học sinh.
Thứ ba, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế làm cho giáo viên ý thức được mục đích và thành quả đạt được, đặt trọng tâm vào mục tiêu chung, không bị lạc đề sang những nội dung không cần thiết và không hoàn thành bài giảng. Triển khai bài dạy theo quy trình giúp giáo viên chủ động, tự tin trong giảng dạy, thậm chí có thể dự đoán các vấn đề có thể xảy ra.