Luận văn thạc sĩ vận dụng quan điểm dạy học tích cực của robert marzano vào quá trình giảng dạy về các lực cơ học trong chương trình vật lý 10 thpt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vận dụng quan điểm dạy học tích cực của Robert Marzano vào giảng dạy lực cơ học trong chương trình vật lý 10.

• Tác giả: Traàn Thò Loan
• Người hướng dẫn: TS. Phaïm Thê Dân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Vật lý
• Đề tài: Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Tích Cực Của Robert Marzano Trong Giảng Dạy Lực Cơ Học Vật Lý 10
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dạy học tích cực

Dạy học tích cực là một phương pháp giáo dục hiện đại, trong đó học sinh được đặt làm trung tâm của quá trình học tập. Theo Robert Marzano, việc áp dụng các chiến lược dạy học tích cực không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn phát triển tư duy sáng tạo của học sinh. Marzano nhấn mạnh rằng giáo viên cần phải thiết kế các hoạt động học tập để khuyến khích sự tham gia của học sinh, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và năng động. Việc này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Một trong những điểm nổi bật của dạy học tích cực là việc khuyến khích học sinh tự khám phá và giải quyết vấn đề, từ đó phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo.

1.1. Đặc điểm của dạy học tích cực

Dạy học tích cực có những đặc điểm nổi bật như: học sinh là trung tâm của quá trình học tập, giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn và hỗ trợ. Học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động nhóm, thảo luận và chia sẻ ý kiến. Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn tạo ra sự kết nối giữa các em. Hơn nữa, dạy học tích cực còn chú trọng đến việc phát triển các kỹ năng mềm như tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giải quyết vấn đề. Marzano cũng chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực có thể giúp nâng cao động lực học tập của học sinh, từ đó cải thiện kết quả học tập.

II. Vận dụng quan điểm dạy học tích cực của Robert Marzano trong giảng dạy lực cơ học

Trong chương trình vật lý 10, việc vận dụng quan điểm dạy học tích cực của Robert Marzano vào giảng dạy lực cơ học là rất cần thiết. Các giáo viên có thể thiết kế các bài học theo hướng khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Ví dụ, trong bài học về lực hấp dẫn, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động thực nghiệm để học sinh tự mình khám phá và hiểu rõ hơn về khái niệm này. Việc này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển khả năng tư duy và kỹ năng thực hành. Marzano cũng nhấn mạnh rằng việc đánh giá học sinh nên được thực hiện một cách đa dạng, không chỉ dựa vào bài kiểm tra mà còn thông qua các hoạt động nhóm, dự án và thuyết trình.

2.1. Thiết kế bài học theo hướng tích cực

Thiết kế bài học theo hướng tích cực cần chú trọng đến việc tạo ra môi trường học tập thân thiện và khuyến khích sự tham gia của học sinh. Giáo viên có thể sử dụng các mô hình dạy học tích cực như học tập hợp tác, học tập trải nghiệm và học tập dự án. Những mô hình này không chỉ giúp học sinh phát triển kiến thức mà còn rèn luyện các kỹ năng xã hội và kỹ năng giải quyết vấn đề. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng là một yếu tố quan trọng, giúp học sinh tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Marzano khuyến nghị rằng giáo viên nên thường xuyên cập nhật các phương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng giảng dạy.

III. Đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực

Đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực là một phần quan trọng trong quá trình giảng dạy. Theo Marzano, việc đánh giá không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức mà còn cần xem xét sự phát triển của kỹ năng và thái độ học tập của học sinh. Giáo viên có thể sử dụng các công cụ đánh giá đa dạng như phiếu khảo sát, phản hồi từ học sinh và quan sát trong lớp học. Điều này giúp giáo viên có cái nhìn tổng quan về sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Hơn nữa, việc đánh giá cũng cần được thực hiện một cách công bằng và khách quan, đảm bảo rằng mọi học sinh đều có cơ hội thể hiện khả năng của mình.

3.1. Các công cụ đánh giá hiệu quả

Các công cụ đánh giá hiệu quả trong dạy học tích cực có thể bao gồm: bài kiểm tra trắc nghiệm, bài tập nhóm, dự án cá nhân và thuyết trình. Những công cụ này không chỉ giúp đánh giá kiến thức mà còn phát triển kỹ năng mềm của học sinh. Hơn nữa, giáo viên cũng nên khuyến khích học sinh tự đánh giá bản thân và phản hồi về quá trình học tập của mình. Điều này không chỉ giúp học sinh nhận thức rõ hơn về khả năng của mình mà còn tạo động lực để các em cải thiện hơn nữa. Marzano nhấn mạnh rằng việc đánh giá cần phải liên tục và linh hoạt, giúp giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp giảng dạy kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH ------------- Traàn thò Loan VAÄN DUÏNG QUAN ÑIEÅM DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC CUÛA ROBERT MARZANO VAØO QUAÙ TRÌNH GIAÛNG DAÏY VEÀ "CAÙC LÖÏC CÔ HOÏC" TRONG CHÖÔNG TRÌNH VAÄT LYÙ 10 - THPT Chuyeân ngaønh : Lyù luaän vaø phöông phaùp daïy hoïc moân Vaät lyù Maõ soá: 60 14 10 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ GIAÙO DUÏC HOÏC NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC TS. PHAÏM THEÁ DAÂN Thaønh phoá Hoà Chí Minh-2006 Luan van 1 LÔØI CAÛM ÔN T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban Gi¸m HiÖu, Phßng KHCN-Sau §¹i häc, Ban chñ nhiÖm cïng toµn thÓ thÇy c« khoa VËt lý, thÇy Lý Minh Tiªn thuéc khoa T©m lý gi¸o dôc cña tr−êng §¹i häc S− Ph¹m TP. Hå ChÝ Minh vµ Ban Gi¸m HiÖu tr−êng THPT Thñ Thiªm ®· gióp ®ì, t¹o ®iÒu kiÖn cho t«i thùc hiÖn luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh bµy tá lßng biÕt ¬n vÒ sù h−íng dÉn tËn t×nh vµ ®Çy tr¸ch nhiÖm cña TS.Ph¹m ThÕ D©n trong suèt thêi gian nghiªn cøu ®Ó hoµn thµnh luËn v¨n nµy.

T«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n gia ®×nh, c¸c anh chÞ, c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®· ®éng viªn, gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. Luan van 2 MUÏC LUÏC Trang phô b×a Trang Lêi c¶m ¬n ……………….1 Môc lôc …………………………………………………………………………………2 Danh môc c¸c ký hiÖu, c¸c ch÷ viÕt t¾t ……………………………………………….5 Chöông 1: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC, LAÁY NGÖÔØI HOÏC (HS) LAØM TRUNG TAÂM VAØ QUAN ÑIEÅM DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC CUÛA ROBERT MARZANO 1. TOÅNG QUAN VEÀ DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC, LAÁY NGÖÔØI HOÏC (HS) LAØM TRUNG TAÂM ……………………………………………………………………………………. Môc tiªu gi¸o dôc trong giai ®o¹n míi.

Tõ môc tiªu ®Õn ph−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc…………………. So s¸nh "d¹y häc tÝch cùc, lÊy ng−êi häc lµm trung t©m" víi "d¹y häc thô ®éng, lÊy ng−êi thÇy lµm trung t©m" ………………. B¶n chÊt quan ®iÓm d¹y häc "lÊy ng−êi häc lµm trung t©m" …. Mét sè PPDH tÝch cùc …………………………………………16 1.

Nh÷ng lÝ do g©y c¶n trë sù thay ®æi ph−¬ng ph¸p d¹y häc vµ sù lùa chän cña GV ……………………………………………………23 1. Chän lùa vµ sö dông ph−¬ng ph¸p d¹y häc cña GV……………. NGHIEÂN CÖÙU QUAN ÑIEÅM DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC CUÛA ROBERT MARZANO ………………………………………………………………………………………. §Þnh h−íng 2 ……………………………………………………31 Luan van 3 1.

KÕt luËn ch−¬ng 1……………………………………………….51 Chöông 2: VAÄN DUÏNG QUAN ÑIEÅM DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC CUÛA ROBERT MARZANO VAØO QUAÙ TRÌNH GIAÛNG DAÏY VEÀ "CAÙC LÖÏC CÔ HOÏC" 2. CÊu tróc ch−¬ng "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT…52 2. VËn dông quan ®iÓm d¹y häc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT……. Gi¸o ¸n bµi "Lùc hÊp dÉn"………………………………………54 2.

Gi¸o ¸n bµi "Lùc ma s¸t tr−ît" …………………………………. Gi¸o ¸n bµi "Lùc ma s¸t nghØ-lùc ma s¸t l¨n. Ma s¸t cã Ých hay cã h¹i"….……………………………………96 Chöông 3: THÖÏC NGHIEÄM SÖ PHAÏM 3. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña thùc nghiÖm s− ph¹m…………………… 112 3.

§èi t−îng vµ néi dung cña thùc nghiÖm s− ph¹m……………………. Ph−¬ng ph¸p thùc nghiÖm s− ph¹m……………………………………113 3. Ph©n tÝch diÔn biÕn cña giê d¹y trong qu¸ tr×nh thùc nghiÖm…………114 3. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ thùc nghiÖm s− ph¹m……………………………….

KÕt luËn ch−¬ng 3 ……………………………………………………134 KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ……………………………………………………………………………………………… 138 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO……………………………………………………………………………………………………….142 Luan van 4 DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU, CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT STT ViÕt t¾t ViÕt ®Çy ®ñ 1 GV Gi¸o viªn 2 HS Häc sinh 3 PPDH Ph−¬ng ph¸p d¹y häc 4 SGK S¸ch gi¸o khoa 5 THPT Trung häc phæ th«ng 6 VL VËt lý 7 §H §Þnh h−íng 8 KTTB KiÕn thøc th«ng b¸o 9 KTQT KiÕn thøc qui tr×nh 10 KN Kh¸i niÖm 11 KT KiÕn thøc 12 TNSP Thùc nghiÖm s− ph¹m 13 TN ThÝ nghiÖm 14 NVKP NhiÖm vô kh¸m ph¸ 15 DHKP D¹y häc kh¸m ph¸ 16 DHHT D¹y häc hîp t¸c 17 BT Bµi tËp 18 §L §Þnh luËt Luan van 5 MÔÛ ÑAÀU 1. Lý do chän ®Ò tµi X· héi cña thÕ kû 21 lµ mét x· héi "dùa vµo tri thøc". ThËt vËy, quy m« cña th«ng tin mµ c¸c nhµ gi¸o vµ HS cã thÓ tiÕp cËn ®· t¨ng lªn rÊt nhiÒu trong vßng 50 n¨m qua. Vµo nh÷ng n¨m 60, kiÕn thøc ®−îc t¨ng gÊp ®«i trong vßng 7 n¨m; nh−ng ®Õn gi÷a nh÷ng n¨m 70 th× chØ cßn 2 n¨m.

Trong giai ®o¹n ®Çu cña thÕ kØ XXI, thêi gian ®ã cßn ng¾n h¬n rÊt nhiÒu. Con sè n¨m triÖu trang web míi xuÊt hiÖn trong vßng s¸u th¸ng ®Çu n¨m 2000 ®· cho thÊy sù bïng næ cña tri thøc [10,tr. Trong xu thÕ ®ã, môc ®Ých gi¸o dôc ë n−íc ta vµ trªn thÕ giíi kh«ng chØ dõng l¹i ë viÖc truyÒn thô cho HS nh÷ng kiÕn thøc, kü n¨ng loµi ng−êi ®· tÝch lòy ®−îc tr−íc ®©y mµ cßn ®Æc biÖt quan t©m ®Õn viÖc båi d−ìng cho hä n¨ng lùc s¸ng t¹o ra nh÷ng tri thøc míi, ph−¬ng ph¸p míi, c¸ch gi¶i quyÕt vÊn ®Ò míi. §Æc biÖt lµ ng−êi häc ph¶i ®¹t tíi tr×nh ®é: häc ®Ó biÕt, häc ®Ó lµm, häc ®Ó ph¸t triÓn.

Muèn vËy, gi¸o dôc n−íc ta ph¶i ®æi míi m¹nh mÏ, s©u s¾c, toµn diÖn nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc. Cô thÓ, nhµ tr−êng ph¶i ®µo t¹o nh÷ng mÉu ng−êi lao ®éng míi cã kh¶ n¨ng ®¸nh gi¸, nhËn xÐt nªu vÊn ®Ò vµ biÕt vËn dông lý thuyÕt ®· häc vµo gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña thùc tiÔn ng−êi lao ®éng, ®ång thêi còng ph¶i biÕt lu«n ®æi míi kiÕn thøc vµ n¨ng lùc cña m×nh cho phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt. Thùc tiÔn cho thÊy gi¸o dôc ®· vµ ®ang cã nh÷ng c¶i c¸ch to lín chó träng ®æi míi môc tiªu, néi dung ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa vµ nhÊt lµ ®æi míi ph−¬ng ph¸p: "§æi míi m¹nh mÏ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc-®µo t¹o, kh¾c phôc lèi truyÒn thô mét chiÒu, rÌn luyÖn nÕp t− duy s¸ng t¹o cña ng−êi häc. Tõng b−íc ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p tiªn tiÕn vµ ph−¬ng tiÖn hiÖn ®¹i vµo qu¸ tr×nh d¹y häc, ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vµ thêi gian tù häc tù nghiªn cøu cho häc sinh.

Riªng vÒ gi¸o dôc phæ th«ng, luËt gi¸o dôc ®iÒu 24.2 cã ghi "ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng s¸ng t¹o cña häc sinh, phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña tõng líp häc, m«n häc, båi d−ìng Luan van 6 ph−¬ng ph¸p tù häc, rÌn luyÖn kü n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tiÔn, t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m, ®em l¹i niÒm vui, høng thó häc tËp cho HS". Còng nh− "®æi míi vµ hiÖn ®¹i ho¸ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc, chuyÓn tõ viÖc truyÒn thô tri thøc thô ®éng thÇy gi¶ng, trß ghi sang h−íng dÉn ng−êi häc chñ ®éng t− duy trong qu¸ tr×nh tiÕp cËn tri thøc, d¹y cho ng−êi häc ph−¬ng ph¸p tù häc, tù thu nhËn th«ng tin mét c¸ch cã hÖ thèng cã t− duy ph©n tÝch tæng hîp; ph¸t triÓn n¨ng lùc cña mçi c¸ nh©n; t¨ng c−êng tÝnh chñ ®éng tÝch cùc cña häc sinh, sinh viªn trong qu¸ tr×nh häc tËp. Cïng víi trµo l−u ®æi míi, tõ n¨m 1996 ®Õn 2003 trong khu«n khæ dù ¸n MHO hîp t¸c víi c¸c tr−êng ®¹i häc Hµ Lan, khoa S− ph¹m §¹i Häc CÇn Th¬ ®· thùc hiÖn viÖc ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc ë ®¹i häc vµ ë phæ th«ng víi dù ¸n MHO4. Dù ¸n nµy ®−îc triÓn khai nh»m t×m hiÓu, nghiªn cøu vµ phæ biÕn m« h×nh d¹y häc tÝch cùc (®Æc biÖt lµ d¹y häc kh¸m ph¸ vµ d¹y häc hîp t¸c) còng nh− tõng b−íc vËn dông n¨m ®Þnh h−íng cña Robert Marzano vµo gi¶ng d¹y mét sè m«n häc cô thÓ.

T− t−ëng chñ ®¹o cña viÖc ®æi míi nµy lµ "lÊy ng−êi häc lµm trung t©m". Vµ chiÕn l−îc ®æi míi nµy ®· vµ ®ang gÆt h¸i ®−îc nh÷ng thµnh c«ng nhÊt ®Þnh. Qua qu¸ tr×nh tham kh¶o tµi liÖu cña khoa S− ph¹m §¹i häc CÇn Th¬ vµ còng tõ yªu cÇu cÊp b¸ch cÇn ®æi míi ph−¬ng ph¸p trong d¹y häc nh− ®· nªu, lµ mét gi¸o viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y bé m«n VËt lý ë phæ th«ng, h¬n ai hÕt t«i nhËn thÊy thËt cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi ph−¬ng ph¸p trong d¹y häc ®Æc biÖt lµ d¹y häc ë phæ th«ng, v× vËy t«i chän ®Ò tµi nghiªn cøu "VËn dông quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT". Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu 2.

Môc ®Ých nghiªn cøu: Nghiªn cøu vËn dông quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10- THPT nh»m tÝch cùc hãa ho¹t ®éng d¹y häc ®ång thêi rÌn luyÖn kÜ n¨ng vµ thãi quen t− duy cña HS. NhiÖm vô nghiªn cøu - Nghiªn cøu tæng qu¸t vÒ "d¹y häc tÝch cùc, lÊy ng−êi häc lµm trung t©m". Luan van 7 - Giíi thiÖu quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano trªn c¬ së nghiªn cøu n¨m ®Þnh h−íng d¹y häc cña «ng. - ThiÕt kÕ gi¸o ¸n vËn dông quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT" nh»m tÝch cùc hãa ho¹t ®éng häc tËp, rÌn luyÖn kÜ n¨ng vµ thãi quen t− duy cña HS.

- §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña ph−¬ng ph¸p d¹y häc nµy víi ph−¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng sau khi ®· tiÕn hµnh thùc nghiÖm s− ph¹m. - Rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm, nh÷ng thµnh c«ng còng nh− nh÷ng khã kh¨n mµ ph−¬ng ph¸p d¹y häc nµy cã thÓ gÆp ph¶i vµ ®Ò xuÊt h−íng kh¾c phôc. Gi¶ thuyÕt khoa häc VËn dông quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT gãp phÇn ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, rÌn luyÖn kü n¨ng vµ thãi quen t− duy cña HS. Cô thÓ:
HS cã th¸i ®é vµ sù nhËn thøc tÝch cùc h¬n vÒ viÖc häc.

HS thu nhËn vµ tæng hîp kiÕn thøc tèt h¬n.
HS cã c¬ héi rÌn luyÖn, ph¸t triÓn t− duy th«ng qua viÖc më réng, tinh läc kiÕn thøc vµ sö dông kiÕn thøc cã hiÖu qu¶. Giíi h¹n cña ®Ò tµi: VËn dông quan ®iÓm d¹y häc tÝch cùc cña Robert Marzano vµo qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vÒ "c¸c lùc c¬ häc" trong ch−¬ng tr×nh vËt lý 10-THPT Luan van 8 CHÖÔNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC, LAÁY NGÖÔØI HOÏC LAØM TRUNG TAÂM VAØ QUAN ÑIEÅM DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC CUÛA ROBERT MARZANO 1. TOÅNG QUAN VEÀ DAÏY HOÏC TÍCH CÖÏC, LAÁY NGÖÔØI HOÏC LAØM TRUNG TAÂM 1.

Môc tiªu gi¸o dôc cña m«n VËt lý ë PTTH trong giai ®o¹n míi: §æi míi d¹y häc ë tr−êng phæ th«ng theo h−íng ®¶m b¶o ®−îc sù ph¸t triÓn n¨ng lùc s¸ng t¹o cña HS, båi d−ìng t− duy khoa häc, n¨ng lùc tù t×m tßi chiÕm lÜnh tri thøc, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®Ó thÝch øng ®−îc víi thùc tiÔn cuéc sèng, víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ tri thøc [13, tr.