Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HÀNG HOÁ 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu của một số tác giả nước ngoài 1. Những công trình bàn về phát triển nông nghiệp hàng hoá Đoàn Trọng Nhã (1988), Sản xuất hàng hoá trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam [41].
Luận án trình bày những đặc điểm cơ bản của sản xuất hàng hoá trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; tính chất của nền kinh tế, nội dung kinh tế - xã hội mới của hàng hoá, từ đó đưa ra phương hướng cơ bản và giải pháp vận dụng quan hệ hàng hoá - tiền tệ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Luận án nêu tính cấp bách và vai trò quan trọng của vấn đề năng suất lao động nông nghiệp ở nước ta nhằm thực hiện ba chương trình kinh tế lớn của Đảng đề ra; lý giải những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn của quá trình phát triển sản xuất và tăng năng suất lao động xã hội; xác định phương hướng và biện pháp khai thác có hiệu quả các khả năng hiện có và tiềm năng trong nông nghiệp, nhất là lao động, đất đai, cơ sở vật chất kỹ thuật ở nước ta. Luận án phân tích vai trò của dịch vụ sản xuất nông nghiệp cho hộ trồng lúa tự chủ sản xuất - kinh doanh; nhu cầu của hộ nông dân về dịch vụ sản xuất, những khả năng, điều kiện để hộ sử dụng tốt dịch vụ; phân tích đánh giá thực trạng dịch vụ sản xuất cho hộ tự chủ hiện nay; nêu những 7 nguyên tắc, yêu cầu và phương hướng phát triển đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động của các loại hình tổ chức dịch vụ cho hộ trồng lúa ở đồng bằng Bắc Bộ trong điều kiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp. Vương Đình Cường (1992), Lợi ích kinh tế nông dân ở nước ta hiện nay [17].
Luận án nghiên cứu lợi ích kinh tế nông dân trong cơ chế "khoán 10" thông qua việc phân tích vai trò, nội dung, các mỗi quan hệ đối với lợi ích kinh tế nhà nước và tập thể trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở nước ta; nghiên cứu những biện pháp cơ bản để nâng cao lợi ích kinh tế nông dân, tạo ra động lực phát triển kinh tế hàng hoá trong nông nghiệp. Nguyễn Thị Phương Thảo (2000), Xu hướng phát triển kinh tế nông hộ miền Đông Nam bộ trong giai đoạn hiện nay [59]. Luận án trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn về sự vận động phát triển kinh tế nông hộ; đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế nông hộ; những kết quả đạt được qua từng giai đoạn và xu hướng phát triển chủ yếu của kinh tế nông hộ, nông thôn và kinh tế nông hộ trong giai đoạn mới; những giải pháp chủ yếu để tiếp tục phát triển kinh tế nông hộ ở miền Đông Nam Bộ. Trần Xuân Châu (2002), Đẩy nhanh sự phát triển nền nông nghiệp hàng hoá ở Việt Nam hiện nay [12].
Luận án làm rõ nội dung, vai trò, điều kiện, xu hướng của việc phát triển nền nông nghiệp hàng hoá hiện nay ở nước ta; phân tích kinh nghiệm các nước trong quá trình đẩy mạnh sự phát triển nông nghiệp hàng hoá, chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt; phân tích, đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp hàng hoá ở nước ta trong những năm đổi mới và những vấn đề cấp bách đặt ra; đề xuất hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh sự phát triển nông nghiệp hàng hoá ở Việt Nam. Ngyễn Minh Quang (2003), Nhân tố con người trong phát triển sức sản xuất của lao động để thúc đẩy kinh tế hàng hoá ở nước ta [5151]. Luận án phân tích nội dung của từng nhân tố trong sức sản xuất của lao động; tác động của nhân tố con người thông qua sự phát triển sức sản xuất của lao 8 động đối với khả năng cạnh tranh của hàng hoá trên thị trường trong và ngoài nước; thực trạng của nhân tố con người trong phát triển sức sản xuất của lao động để thúc đẩy kinh tế hàng hoá; một số giải pháp cơ bản để phát huy nhân tố con người, nâng cao sức sản xuất của lao động nhằm thúc đẩy kinh tế hàng hoá ở nước ta hiện nay. Lê Du Phong (2009), Chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân của Hunggary trong quá trình chuyển đổi kinh tế và vận dụng cho Việt Nam [49].
Trong tác phẩm, tác giả đã khái quát về vai trò nhà nước thông qua hệ thống chính sách để chuyển nông nghiệp thời kỳ tập trung bao cấp sang nông nghiệp hàng hoá của nền kinh tế thị trường. Cuốn sách này đi sau phân tích thực trạng phát triển Nông nghiệp, Nông dân, Nông thôn ở Việt Nam; các quan điểm, mục tiêu của Đảng với vấn đề Nông nghiệp, Nông dân, Nông thôn; nhiệm vụ và giải pháp để phát triển Nông nghiệp, Nông dân, Nông thôn trong giai đoạn mới. Ngoài ra, cuốn sách còn nêu lên các quan điểm của Bác Hồ với vấn đề tam nông. Trên cơ sở tổng hợp, phân tích vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân trong quá trình công nghiệp hoá ở nhiều nước trên thế giới, tác giả đã có sự liên hệ vào điều kiện cụ thể của Việt Nam những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn như vai trò của nông nghiệp trong công nghiệp hoá, vấn đề cơ cấu sản xuất, giải quyết những vấn đề đất đai, lao động, môi trường,.
trong công nghiệp hoá đất nước. Những công trình bàn về vai trò nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hoá Nguyễn Văn Bích (1996), Chính sách kinh tế và vai trò của nó đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam [5]. Trong cuốn sách này 9 tác giả đã trình bày thực trạng của nông nghiệp Việt Nam trong 10 năm đổi mới, nêu ra các chính sách kinh tế và vai trò của nó đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn như là: Chính sách khuyến nông, chính sách phát triển cơ sở hạ tầng cho lĩnh vực nông nghiệp,… Lương Xuân Quỳ (1996), Những biện pháp kinh tế tổ chức và quản lý để phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hoá và đổi mới cơ cấu nông thôn Bắc Bộ [52]. Tác giả đã trình bày những thành tích và những vấn đề đặt ra của nông nghiệp và nông thôn của Bắc Bộ.
Từ đó, tác giả nêu lên những biện pháp kinh tế tổ chức và quản lý để phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hoá và đổi mới cơ cấu nông thôn Bắc Bộ. Tô Thị Tâm (2001), Sự tác động của Nhà nước đối với thị trường trong quá trình phát triển kinh tế ở Việt Nam hiện nay [57]. Luận án trình bày một số luận thuyết cơ bản và kinh nghiệm quốc tế về tác động của Nhà nước đối với thị trường nói chung và thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nói riêng; thực trạng sự tác động của Nhà nước thông qua luật pháp và chính sách trong quá trình hình thành, phát triển thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa những năm qua ở nước ta; nghiên cứu và đề xuất một số quan điểm, phương hướng và giải pháp tiếp tục hoàn thiện sự tác động của Nhà nước đối với thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn tới ở Việt Nam. Nguyễn Mạnh Tuấn (2005), Vai trò của Nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hoá ở Việt Nam [66].
Luận án hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cở bản về vai trò của Nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hoá; phân tích thực tiễn phát triển nông nghiệp hàng hoá ở Việt Nam và minh hoạ một số chỉ tiêu về kết quả sản xuất nông sản chủ yếu của ngành trồng trọt, chăn nuôi trên phạm vi cả nước; khảo sát, phân tích thực trạng vai trò của Nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hoá trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp ở nước ta từ năm 1986 đến nay; đưa ra những 10 định hướng giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước đối với sự phát triển nông nghiệp hàng hoá ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. Hoàng Sỹ Kim (2007), Đổi mới quản lý nhà nước đối với nông nghiệp Việt Nam trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế [31]. Luận án tiến sĩ, Chuyên ngành quản lý kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án trình bày yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước đối với nông nghiệp Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, kinh nghiệm của một số nước trên thế giới; vai trò, đặc điểm của nông nghiệp của nông nghiệp và những vấn đề đặt ra cho quản lý nhà nước; khái quát quá trình phát triển nông nghiệp trong năm đổi mới; phân tích thực trạng và nguyên nhân của những yếu kém trong quản lý nhà nước đối với nông nghiệp; dự báo xu hướng phát triển nông nghiệp Việt Nam đến năm 2020 trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế; đưa ra quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm đổi mới quản lý nhà nước đối với nông nghiệp Việt Nam.
Nội dung cuốn sách này nêu bật thực trạng các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn hiện nay, những thành tựu cũng như những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại. Xuất phát từ thực tiễn nhóm tác giả đã đề xuất những định hướng và kiến nghị chính sách nhằm đưa nông nghiệp, nông dân, nông thôn ngày càng phát triển. Nguyễn Ngọc Hiến (2008), Quản lý Nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực, Phần III [28]. Cuốn sách này trình bày sự cần thiết khách quan của quản lý Nhà nước đối với nền kinh tế quốc dân, chức năng của Nhà nước trong quản lý nền kinh tế quốc dân; cơ chế, phương pháp, công cụ quản lý Nhà nước đối với nền kinh tế quốc dân; vấn đề đổi mới quản lý Nhà nước đối với nền kinh tế nước ta.
Trong đó có phần quản lý Nhà nước đối với nông nghiệp. 11 Nguyễn Ngọc Hiến (2008), Quản lý Nhà nước đối với các ngành, các lĩnh vực [28].