Chương 1: Tác giả đi tìm hiểu và làm rõ một số vấn đề lý luận liên quan đến ô nhiễm môi trường làng nghề, cộng đồng dân cư và vai trò của cộng đồng dân cư để làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu thực tiễn tại chương 2 và chương 3 của đề tài. + Chương 2: Tác giả tiến hành tìm hiểu, khảo sát thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề tại huyện Ý Yên, Nam Định, và ý thức, thái độ của cộng đồng dân cư 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong việc tham gia vào giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên giai đoạn 2009 – 2013. + Chương 3: Dựa trên những đánh giá và nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên tại chương 2, Tác giả đưa ra một số giải giải pháp để các tổ chức chinh trị - xã hội, dòng họ, cá nhân, gia đình thể hiện vai trò bảo vệ môi trường làng nghề thông qua số lượng và chất lượng các hoạt động tham gia. - Phạm vi không gian: Làng nghề huyện Ý Yên, Nam Định, - Phạm vi thời gian: Tác giả tiến hành nghiên cứu thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên, Tỉnh Nam Định giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013.
Mẫu khảo sát - Khách thể nghiên cứu: Làng nghề thuộc huyện Ý Yên, Nam Định - Mẫu khảo sát: Tác giả chọn hoạt động sản xuất và xử lý chất thải tại một số các làng nghề sau: + Làng nghề đúc đồng Tống Xá, huyện Ý Yên +Làng nghề gỗ, mộc tại Ninh Hạ, La Xuyên, xã Yên Ninh + Làng nghề mây tre đan tại Cát Đằng, Đằng Chương, Thượng Thôn, xã Yên Tiến 8. Câu hỏi nghiên cứu -Thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định hiện nay như thế nào? - Cộng đồng dân cư có vai trò như thế nào trong hoạt động hạn chế và khắc phục ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định? 9. Giả thuyết nghiên cứu - Thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề tại huyện Ý Yên, Nam Định đang rất nghiêm trọng về nguồn nước, không khí (bụi, mùi, nhiệt) và gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống, sức khỏe của cộng đồng dân cư. - Cộng đồng dân cư (gia đình, dòng họ, tổ chức chính trị - xã hội) là nhân tố quan trọng chi phối, quyết định sự thành công của hoạt động bảo vệ môi trường trước nguy cơ ô nhiễm do làng nghề gây ra.
Phƣơng pháp nghiên cứu Tiếp cận xã hội học - Phương pháp thu thập thông tin 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu từ sách, báo, tạp chí, công trình nghiên cứu của đồng nghiệp có nội dung liên quan đến cộng đồng dân cư, ô nhiễm môi trường làng nghề, biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường làng nghề, xung đột lợi ích và cách giải quyết để làm luận cứ lý thuyết cho đề tài. Nghiên cứu phân tích tài liệu, chủ chương, chính sách, chương trình của nhà nước, chính quyền địa phương về làng nghề, ô nhiễm môi trường làng nghề, và biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường làng nghề từ phía chính quyền địa phương; Báo cáo tổng kết, số liệu thống kê hiện trạng ô nhiễm môi trường làng nghề của phòng tài nguyên môi trường Ý Yên,… Trên cơ sở những dữ liệu ấy, tác giả sẽ tiến hành phân tích, đánh giá để hiểu thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề tại Ý Yên, Nam Định và mức độ tham gia của cộng đồng dân cư vào giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề trong thời gian qua như thế nào? + Phương pháp điều tra bảng hỏi: Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, Tác giả tiến hành khảo sát, điều tra bằng bảng hỏi đối với cộng đồng dân cư chịu tác động của ô nhiễm môi trường làng nghề huyện Ý Yên theo mẫu đã chọn, để tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về tác động ô nhiễm môi trường mà họ đang sống và ý kiến, thái độ của họ đối với vấn đề giải quyết ô nhiễm môi trường làng nghề. Dựa trên kết quả các bảng hỏi thu thập được tác giả tiến hành xử lý bằng SPSS, kết quả thu được sẽ là cơ sở để tác giả đánh giá và tìm ra giải pháp để nâng cao vai trò của cộng đồng dân cư trong việc hạn chế và khắc phục ô nhiễm môi trường làng nghề tỉnh Nam Định. Tác gỉa dự kiến thực hiện 100 bảng hỏi khảo sát tại làng nghề trên địa bàn huyện Ý Yên: Đúc đồng – Tống Xá: 30 bảng hỏi Mây tre đan tại Cát Đằng (15), Đằng Chương (15), Thượng Thôn (10) – Yên Tiến => Tổng 40 bảng hỏi Gỗ mộc tại Ninh hạ (15), La Xuyên (15) =>Tổng 30 bảng hỏi + Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp đối với chuyên viên và trưởng phòng tài nguyên môi trường huyện Ý Yên, cán bộ cấp xã tham gia công tác bảo vệ môi trường, và một số chuyên gia trong lĩnh vực môi trường để biết ý kiến của họ về thực trạng nhiễm môi trường làng nghề, hiệu quả của những biện pháp khắc phục hiện trạng ô nhiễm môi trường làng nghề 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tại huyện Ý Yên, Nam Định hiện nay, và những đánh giá, ý kiến cá nhân của họ về tính khả thi của một số biện pháp mà tác giả đưa ra trong đề tài.
+ Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Trong đề tài Tác giả tiến hành nghiên cứu trường hợp 3 xã (mây, tre, đan xã Yên Tiến; đúc đồng Yên Xá; gỗ, mộc xã Yên Ninh), có sự tập trung làng nghề và ô nhiễm môi trường tại đây đang là vấn đề nan giải của chính quyền địa phương và người dân tại huyện Ý Yên. Trong mỗi xã Tác giả nghiên cứu trường hợp từ 2 đến 3 làng nghề có mức độ ô nhiễm môi trường cao để khảo sát bảng hỏi. Việc lựa chọn này sẽ dựa trên đánh giá của báo cáo thống kê phòng Tài nguyên, môi trường huyện Ý Yên. Tác giả sẽ lựa chọn ngẫu nhiên người dân, sống tại làng nghề đã chọn ở trên để thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi.
=> Với những kết quả thu được từ phương pháp khảo sát bảng hỏi, phỏng vấn chuyên gia chính là những luận cứ thực tiễn chứng minh giả thuyết của tác giả trong đề tài. - Công cụ xử lý bảng hỏi: + Tác giả sử dụng phần mền xử lý dữ liệu SPSS để xử lý bảng hỏi khảo sát cộng đồng dân cư tại làng nghề. + Đối với bảng hỏi phỏng vấn chuyên gia: Do số lượng ít nên tác giả sẽ tự tổng hợp theo phương pháp thủ công. Dự kiến kết quả thu đƣợc Luận cứ lý thuyết: + Các khái niệm của đề tài + Phân loại ô nhiễm môi trường làng nghề và ảnh hưởng của nó đến đời sống của cộng đồng dân cư + Vai trò và trách nhiệm của cộng đồng dân cư đối với khắc phục và hạn chế ô nhiễm môi trường làng nghề Luận cứ thực tiễn + Những thông tin, số liệu thu thập được liên quan đến đề tài + Thông tin, số liệu thu thập được thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu tại làng nghề.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. NỘI DUNG CHÍNH CỦA LUẬN VĂN CHƢƠNG 1. Ô NHIỄM MÔI TRƢỜNG VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC HẠN CHẾ VÀ KHẮC PHỤC Ô NHIỄM MÔI TRƢỜNG LÀNG NGHỀ 1. Ô nhiễm môi trƣờng và các khái niệm liên quan 1.
Khái niệm ô nhiễm môi trường Kinh tế công ngiệp phát triển, đặc biệt là sự phát triển không theo quy hoạch đã tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh, gây cản trở cho hoạt động sản xuất, sinh hoạt của cộng đồng dân cư, lâu dài dẫn đến sự biến đổi môi trường trái đất (biến đổi khí hậu toàn cầu). Môi trường, vấn đề ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đã và đang được nghe, nói đến nhiều trong các diễn đàn, mỗi chúng ta cũng hiểu nôm na thế nào là môi trường? Đó là những gì xung quanh chúng ta sống. Nhưng muốn có một cơ sở lý luận cho luận văn thì cách hiểu đơn giản đó là chưa đủ, vì vậy tác giả sẽ đưa ra một cách có hệ thống kiến thức, khái niệm về ô nhiễm môi trường dưới đây. Và sau đó sẽ chọn hoặc đưa ra một cách hiểu làm cơ sở lý luận xuyên suốt đề tài.
Thế nào là môi trường? Môi trường được phân chia như thế nào?Vì sao lại có ô nhiễm môi trường?,. Đó là một trong rất nhiều câu hỏi mà tác giả đặt ra và tìm kiếm câu trả lời trong phần này. - Theo cách hiểu thông thường, ta có thể định nghĩa môi trường như sau: “ Môi trường là tập hợp (aggregate) các vật thể (things), hoàn cảnh (condition) và ảnh hưởng (influences) bao quanh một đối tượng nào đó” (The Random house College Dictionnary – USA) Theo cách hiểu trên, khi xem xét môi trường thì cần phải đưa ra một đối tượng cụ thể làm trung tâm (đối tượng này có thể là vật, người, cộng đồng, hoàn cảnh, hiện tượng,…) mà tồn tại trong khoảng không gian có chứa đựng các yếu tố tác động đến sự tồn tại và phát triển của nó.Cách hiểu này đề cập đến mối quan hệ sự tác động qua lại của những yếu tố trong cùng một môi trường hoặc giữa vật thể trung tâm và những nhân tố khác xung quanh nó. Theo cách hiểu này có thể hiểu môi trường bao gồm tất cả các loại môi trường (đất, nước, không khí) cả môi trường xã hội và nhân văn.
Đây là một điểm khác so với định nghĩa về môi trường trong Luật Bảo vệ môi 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường Việt Nam (2005): “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại phát triển của con người và sinh vật”. “Thành phần môi trường là các yếu tố vật chất tạo thành môi trường như: đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác”[20;3].Với việc coi con người là đối tượng trung tâm của môi trường, và môi trường được xem như là những yếu tố bao quanh và tác động lên con người. Định nghĩa này dễ làm cho người đọc hiểu nhầm về mối quan hệ giữa môi trường và con người là mối quan hệ một chiều đó là con người là trung tâm tiếp nhận những tác động từ môi trường.