ĐẶT VẤN ĐỀ Hoạt động ĐĐ&BĐ ở Việt Nam có từ rất sớm, cũng như các hoạt động khác, hoạt động ĐĐ&BĐ tạo ra những sản phẩm cần thiết phục vụ đời sống và phát triển xã hội của con người. Ngay từ đầu những năm 1490 thời Hồng Đức nhà Lê, bản đồ Việt Nam đã được sử dụng như một công cụ để quản lý đất nước. Năm 1834, vua Minh Mạng nhà Nguyễn đã công bố tấm bản đồ “Đại Nam Nhất thống Toàn đồ”, đây là tấm bản đồ đầu tiên thể hiện tương đối chi tiết chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước ta tại thời điểm đó [1]. Ngày nay, hoạt động ĐĐ&BĐ đã và đang tạo ra những sản phẩm có vai trò quan trọng trong các ngành kinh tế, văn hóa, xã hội, anh ninh và quốc phòng góp phần rất lớn trong công cuộc xây dựng, quản lý và phát triển đất nước.
Công tác ĐĐ&BĐ được nhà nước thống nhất quản lý theo Nghị định số 12/2002/NĐ-CP ngày 22/02/2002 của Chính phủ về hoạt động ĐĐ&BĐ (sau đây gọi tắt là Nghị định 12). Cơ quan QLNN ở trung ương là Bộ Tài nguyên và Môi trường, các bộ quản lý ĐĐ&BĐ chuyên ngành, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương QLNN về ĐĐ&BĐ ở địa phương. Cục Đo đạc và Bản đồ giúp Bộ trưởng Bộ Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất QLNN về ĐĐ&BĐ; quản lý hoạt động ĐĐ&BĐ cơ bản; tổ chức triển khai công tác ĐĐ&BĐ cơ bản trên đất liền, vùng trời, vùng biển thuộc quyền quản lý và tài phán của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Sở Tài nguyên và Môi trường giúp UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương QLNN về ĐĐ&BĐ ở địa phương [3].
Theo nội dung báo cáo tổng kết hàng năm của các cơ quan QLNN về ĐĐ&BĐ, trong những năm qua, các cơ quan quản lý ở Trung ương và cả Địa phương đã thực hiện khá tốt nhiệm vụ của mình. Cụ thể là công tác QLNN về ĐĐ&BĐ từng bước được nâng cao; hoạt động ĐĐ&BĐ đã từng bước đảm bảo việc xây dựng và cung cấp các tư liệu ĐĐ&BĐ đầy đủ, chính xác, kịp thời nhằm phục vụ các yêu cầu của QLNN về lãnh thổ, đất đai, tài nguyên thiên nhiên và môi trường, hoạt động kinh tế - xã hội; bảo vệ đất nước và các mục tiêu quốc phòng, an ninh; nghiên cứu khoa học về trái đất. Ứng dụng WebGIS hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hoạt động đo đạc và bản đồ ĐHBK TP.HCM - 2009 2 Tuy nhiên, công tác QLNN về hoạt động ĐĐ&BĐ cũng như việc triển khai hoạt động ĐĐ&BĐ cũng còn những tồn tại. Hệ thống văn bản QPPL chưa đồng bộ, tính pháp lý chưa cao, chưa đầy đủ và chưa phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.
Sự phối hợp giữa các ngành, các cấp ở Trung ương và địa phương chưa đồng bộ do nhận thức chưa cao và còn hạn chế của cơ quan nhà nước các cấp trong việc chia sẻ, sử dụng chung sản phẩm thông tin tư liệu ĐĐ&BĐ, dẫn đến việc ĐĐBĐ chồng chéo gây lãng phí ngân sách nhà nước. Để khắc phục những bất cập nêu trên, đồng thời thực hiện nghĩa vụ và thực hiện các yêu cầu mới đối với một nước tham gia Tổ chức thương mại thế giới (WTO), bên cạnh việc nghiên cứu xây dựng một cơ chế pháp lý về quản lý và triển khai công tác ĐĐBĐ và thể chế hóa bằng Luật, nhà nước ta cần phải xây dựng giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, trong đó cần xây dựng một hệ thống có vai trò như một công cụ hỗ trợ công tác quản lý ĐĐ&BĐ. Dựa trên công cụ này, các cơ quan quản lý trung ương và địa phương có thể phối hợp chặt chẽ hơn trong công tác QLNN về ĐĐ&BĐ. Các thông tin về hoạt động ĐĐ&BĐ được công khai minh bạch hơn, tạo điều kiện cho việc khai thác hiệu quả nguồn tài liệu đã được nhà nước bỏ rất nhiều tiền để đầu tư.
Không chỉ riêng đối với các cơ quan QLNN về ĐĐ&BĐ, các ngành chuyên môn, các tổ chức và cá nhân có liên quan cũng có thể tham gia, khai thác và sử dụng công cụ để phục vụ cho công việc của mình. Để xây dựng hệ thống có thể đáp ứng được các yêu cầu nêu trên, cần xem xét lựa chọn công cụ phù hợp trong xu thế công nghệ ngày nay. Hiện nay, GIS đã phát triển rất mạnh và được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Tại nước ta, GIS cũng đã được đưa vào ứng dụng từ hơn một thập niên qua và rất phổ biến trong công tác quản lý.
Với sự phát triển mạnh mẽ của Internet, tốc độ truyền dữ liệu ngày càng được nâng cao, công nghệ WebGIS sẽ ngày càng thể hiện rõ tính ưu việt của nó. Chỉ với trình duyệt Web, người sử dụng có thể truy cập dữ liệu bất cứ đâu, bất cứ thời gian nào, tiếp xúc với tất cả các loại dữ liệu được chia sẻ trên mạng và dễ dàng sử dụng. Một ứng dụng WebGIS trên Internet luôn đáp ứng thời gian thực, có thể truy cập thông tin bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, không phụ thuộc vào không gian và thời gian sẽ đáp ứng được yêu cầu của bài toán đã đặt ra. Ứng dụng WebGIS hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hoạt động đo đạc và bản đồ ĐHBK TP.HCM - 2009 3 Xuất phát từ những thực tiễn đó, nghiên cứu ứng dụng những tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong công nghệ GIS và Web để xây dựng hệ thống WebGIS hỗ trợ công tác QLNN về hoạt động ĐĐ&BĐ sẽ là nội dung của đề tài nghiên cứu này.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Ứng dụng WebGIS xây dựng hệ thống hỗ trợ công tác quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả QLNN, khắc phục những bất cập trong lĩnh vực ĐĐ&BĐ.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU Cũng như các đối tượng quản lý khác, các hoạt động ĐĐ&BĐ ở nước ta được quản lý thống nhất.
Các quy định của pháp luật trong lĩnh vực ĐĐ&BĐ được áp dụng tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đều giống nhau. Tuy nhiên, đối với mỗi địa phương, mức độ phức tạp và đa dạng của hoạt động ĐĐ&BĐ tùy thuộc vào tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương đó. Do thời gian và năng lực thực hiện có hạn, đề tài chọn địa bàn các tỉnh phía Nam để nghiên cứu và vận hành thử nghiệm hệ thống bằng dữ liệu tại một số khu vực của thành phố Hồ Chí Minh, đây là một địa phương có tốc độ phát triển kinh tế và xã hội rất nhanh, các hoạt động ĐĐ&BĐ cũng tương đối đa dạng và phức tạp. Đối với các loại dữ liệu của Trung ương dùng để vận hành thử nghiệm, đề tài sẽ sử dụng các dữ liệu được cung cấp bởi Chi cục Đo đạc và Bản đồ phía Nam, đây là tổ chức thuộc Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, có chức năng thực hiện nhiệm vụ QLNN về hoạt động ĐĐ&BĐ trên địa bàn các tỉnh phía Nam.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp thu thập và phân tích thông tin: khảo sát, thu thập và nghiên cứu các nguồn thông tin có liên quan, phân tích nhằm phục vụ cho việc xây dựng hệ thống.
Các tài liệu trong nước bao gồm các văn bản QPPL về ĐĐ&BĐ, các báo cáo khoa học có liên quan của các tỉnh và của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các tài liệu nước ngoài được thu thập chủ yếu từ Internet. Việc phân tích dựa trên kiến trúc các hệ thống thông tin đã được công bố nhằm đảm bảo tính nhất quán về mặt lý luận trong khoa học cũng như tính khả thi trong thực tiễn. Các tài liệu về xây dựng Ứng dụng WebGIS hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hoạt động đo đạc và bản đồ ĐHBK TP.HCM - 2009 4 hệ thống WebGIS được thu thập chủ yếu từ các tổ chức uy tín trên thế giới như ESRI, OGC, ISO/TC211.
- Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống thông tin: các bước phân tích và thiết kế tuân thủ chặt chẽ theo nguyên lý hệ thống trong quá trình triển khai nhằm đưa ra các giải pháp về kỹ thuật thích ứng với hoàn cảnh thực tế và đạt được các mục tiêu đề ra. Việc phân tích được tiến hành theo cả hai hướng: Bottom – Up (Từ dưới lên) và Top – Down (từ trên xuống). Trong luận văn sử dụng một số phương pháp phân tích thiết kế thông dụng như: phương pháp MERISE, phương pháp cấu trúc, phương pháp hướng dữ liệu và phương pháp hướng đối tượng. - Phương pháp mô hình hóa: Với tất cả những thông tin thu thập được từ khảo sát thực tế về công tác quản lý hoạt động ĐĐ&BĐ, tiến hành mô hình hóa công tác quản lý các hoạt động ĐĐ&BĐ.5 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Khảo sát, phân tích và đánh giá hiện trạng hệ thống quản lý ĐĐ&BĐ ở nước ta hiện nay; - Tìm hiểu tổng quan về các công trình có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài.
- Nghiên cứu tình hình ứng dụng công nghệ GIS nói chung và WebGIS nói riêng trên thế giới và ở Việt Nam, đồng thời nghiên cứu tổng quan về WebGIS và công nghệ xây dựng WebGIS. - Hoàn chỉnh mô hình tổng quan của hệ thống trên cơ sở triển khai các nghiên cứu lý thuyết và ứng dụng công nghệ mới vào điều kiện thực tế quản lý; - Phân tích, thiết kế hệ thống WebGIS hỗ trợ công tác QLNN về hoạt động ĐĐ&BĐ. Nhiệm vụ của nội dung này là: + Phân tích – thiết kế hệ thống; + Phân tích – thiết kế cơ sở dữ liệu; - Xây dựng WebGIS Application với các nhóm chức năng: + Thể hiện bản đồ; + Quản lý việc cấp giấy phép hoạt động ĐĐ&BĐ; Ứng dụng WebGIS hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hoạt động đo đạc và bản đồ ĐHBK TP.HCM - 2009 5 + Quản lý văn bản QPPL liên quan đến các hoạt động ĐĐ&BĐ; + Cập nhật dữ liệu không gian thông qua trình duyệt Web; + Tổng hợp và báo cáo thông tin liên quan đến việc cấp giấy phép hoạt động ĐĐ&BĐ. - Chuẩn bị dữ liệu trên địa bàn thử nghiệm cụ thể là dữ liệu một số khu vực của TP.
Hồ Chí Minh (các loại dữ liệu bản đồ nền, hệ thống các điểm trắc địa,…); - Vận hành thử, đánh giá kết quả; - Lập báo cáo kết quả thực hiện đề tài. Ứng dụng WebGIS hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hoạt động đo đạc và bản đồ ĐHBK TP.HCM - 2009 6 CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG 2.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Các nghiên cứu trong nước 2.
