MỞ ĐẦU I- Lý do chon dé tài Là sinh viên sư phạm sắp ra trường, em thấy người giáo viên ngoài nhiệm vụ cập nhật kiến thức mới, còn phải tìm tòi cải tiến phương pháp dạy học sao cho kết quả giảng dạy cao nhất, Có rất nhiều phương pháp hay đã được phát triển và ứng dụng. Hóa học là một trong các môn được sự quan tâm nhiều nhất vì nó là môn khoa học thực nghiệm. Trong phan hóa hữu cơ, em thấy chương Anken có nhiều cách đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có thể kể đến ứng dụng Macromedia Flash và Powerpoint để biểu diễn hình ảnh động các cơ chế phản ứng. Ứng dụng Macromedia Flash để thiết kế những đoạn phim ngắn mô tả sự chuyển động của các phân tử, các cơ chế phản ứng,.
cung cấp cho học sinh những hình ảnh trực quan sinh động, giúp học sinh hiểu đúng các quá trình xảy ra của phản ứng hoá học,. từ đó góp phan nâng cao hiệu quả, chất lượng giảng day hoá học ở trường phổ thông. Vì những lý do trên nên em quyết định chọn để tài này. Il- Mục đích nghiên cứu của để tài Trên nền tang lý thuyết hóa hữu cơ, dùng phần mềm Macromedia Flash và Powerpoint để thiết kế mô hình động minh họa cơ chế phản ứng của chương anken giúp học sinh có hứng thú với môn hóa hơn, từ đó tạo nên niém say mê học tập, nâng cao hiệu quả dạy học.
III- Nhiệm vụ của để tài !- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết hóa học (chương anken). 2- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết phan mém Macromedia Flash và thiết kế một số cơ chế phản ứng thuộc chương anken. 3- Nghiên cứu phương pháp dạy học phức hợp. 4- Thực nghiệm sư phạm để xác định kết quả 5- Rút ra nhận xét.
IV- Lịch sử vấn dé Có những phan mềm mô hình hóa trong hóa học như obital, các thí nghiệm, phản ứng. viết sẵn, có thể tải miễn phí trên mạng internet xuống.Ví dụ trang web Chemistry cometo alives, hup;/www,wcbelements.com, nhưng những chương trình viết sấn này rất khó cho giáo viên lấy ra để thiết kế bài giảng cu thể trên lớp, vì nó không phù hợp, không có tính tùy biến cao. Dùng phan mềm Macromedia Flash cho phép người giáo viên tự mình thiết kế mô hình hình ảnh động cho từng bài cụ thể. Đây là phần mềm tương đối mới mẻ, giúp người giáo viên phát huy khả năng sáng tạo và nâng cao hiệu quả giảng dạy, đặc biệt đôí với bộ môn hóa học.
V- Khách thể và đối tượng nghiên cứu Trane 1 Khách thể: Quá trình dạy học hoá học ở trường phổ thông. Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế phản ứng và một số bài lên lớp hoá học thuộc chương anken. VI- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học: “Quan điểm triết học duy vật biện chứng về quá trình nhận thức của học sinh”. VII- Phương pháp nghiên cứu 6- Tổng kết cơ sở lý luận 7- Thực nghiệm §- Tổng hợp xử lý kết quả theo thống kê toán học.
VIII- Giả thuyết khoa học Nếu như những nhiệm vụ của dé tài này thực hiện được thì nó giúp cho việc day học môn hóa học chương anken đạt hiệu quả cao hơn. 1X- Giới hạn dé tài Ứng dụng MacroMedia Flash trong phương pháp dạy học phức hợp để nâng cao chất lượng dạy học một số bài lên lớp hoá học chương anken. Trane 2 Chương một: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN L- PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHUC HOP L1 - Khái niệm phương pháp day học phức hợp Phương pháp dạy học phức hợp không phải là một phương pháp dạy học đơn lẻ mà là sự phối hợp biện chứng của một số phương pháp, có khi cả phương tiện dạy học, trong đó một yếu tố giữ vai trò nòng cốt trung tâm liên kết các yếu tố khác còn lại thành một hệ thống nhất vé phương pháp, nhằm tạo ra hiệu ứng tích hợp và cộng hưởng về phương pháp của toàn hệ, nâng cao chất lượng lĩnh hội lên nhiều lần. L2- Đặc điểm sư phạm cơ bản của phương pháp dạy học phức hợp “ Phương pháp dạy học phức hợp có tính khái quát cao, tính chuyển tải rộng: Những phương pháp dạy học phức hợp đều xuất xứ từ những phương pháp nhận thức khoa học thuộc loại khái quát hóa riêng rộng.
Chúng lại hợp thành một hệ toàn vẹn nên tích hợp và cộng hưởng được những điểm mạnh của nhiều phương pháp dạy học, thao tác trí tuệ, phương tiện day học. Do vậy nó có khả năng ứng dụng rất hiệu nghiệm trong việc truyền thụ khối lượng kiến thức lớn, đa dạng thuộc nhiều lĩnh vực trong bộ môn hóa học và nhiều bộ môn khác. $ Phương pháp dạy học phức hợp có tính ổn định cao là vì nó xuất phát từ những phương pháp khoa học ổn định dùng phổ biến trong khoa học và trong kinh tế. 4 Phương pháp dạy học phức hợp có đồng thời hai chức năng: Phương pháp day (PPd ) và phương pháp học (PPh ).
Nếu dạy và học một nội dung bằng cùng một phương pháp sẽ tạo nên hiệu quả cộng hưởng. Ví dụ: Khi học bài mới, thấy làm thí nghiệm biểu diễn để trò quan sát tiếp thu lần đâu, sau đó trò tự làm thí nghiệm đó để tự diéu chỉnh kiến thức tiếp thu được thì rất tốt. Việc sáng tạo ra các phương pháp dạy học phức hợp mới chỉ bắt đầu và sẽ không bao giờ kết thúc. Nó có tiểm lực rất lớn vì nó là hệ toàn vẹn mà các yếu tố tạo thành đều là kết quả của sự chuyển hóa các phương pháp nhận thức khoa học kỹ thuật và sáng tạo nghệ thuật thành phương pháp dạy học dùng trong nhà trường.
Sự ra đời của các phương pháp dạy học phức hợp là một bước nhảy vọt về chất trên con đường phát triển của thực tiễn và lý luận về phương pháp dạy học. L3 - Day học nêu vấn để-ơrixtic Hai chức năng lý luận dạy học của bài toán nhận thức: Trong lý luận dạy học hiện đại, một vấn để nhận thức (hay bài toán nhận thức) có thể được ý thức như một mục đích hay một phương pháp. Trong trường hợp thứ nhất, thầy day cho trò giải bài toán, giải xong được bài toán, tức là việc day và học đã di tới đích. Ở đây bài toán nhận thức giữ vai trò mục đích của đạy học.
Trong trường hợp thứ hai, bài toán nhận thức được coi không những như một mục đích, mà trước hết như một phương pháp sư phạm hiệu nghiệm. Bài toán trước hết được sử dụng như phương pháp nêu vấn để, gây ra nhu cầu và động cơ nhận thức, thúc Tranv 3 đẩy hoạt động tìm tòi sáng tạo của học sinh, bằng cách đó mà trò đi tới đích. Ở đây dạy học bằng giải bài toán, một con đường nhận thức mới mẻ, chuyển hóa từ phương pháp nhận thức khoa học thành phương pháp dạy học ở nhà trường. Dạy họcb ng giải bài toán nhận thức chính là day học nêu vấn đềể-ơrixtic.
Khái niệm dạy học nêu vấn dé - orixtic: Dạy học nêu vấn dé-orixtic không phải là một phương pháp dạy học cụ thể đơn nhất. Nó là phương pháp dạy học phức hợp, nghĩa là một tập hợp nhiều phương pháp dạy học liên kết với nhau chặt chẽ và tương tác với nhau, trong đó phương pháp xây dựng tình huống có vấn để và dạy học sinh giải quyết vấn để giữ vai trò trung tâm chủ đạo, gắn bó các phương pháp dạy học khác trong tập hợp lại thành một hệ thống toàn vẹn. Hiện nay trong lý luận dạy học người ta dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để gọi tên cách dạy học mới này. Nguyễn Ngọc Quang và GS.TSKH Nguyễn Cương thì nên dùng thuật ngữ “Day học nêu vấn dé-orixtic” để đặc trưng đồng thời cho tính chất cơ bản của hoạt động dạy là “xây dựng tình huống có vấn để” và hoạt động học là “tim tòi phát hiện: ơrixtic ”.
Tác dụng quan trọng của dạy học nêu vấn dé-orixtic hay day học nêu vấn dé- ơrixtic là một tiếp cận lý luận day học đang phát triển: Các nhà sư phạm qua điều tra thực trạng phát hiện ra rằng học sinh nước ta ít được bồi dưỡng về năng lực sáng tạo, nên các em có thể thông minh nhưng sáng tạo chưa cao. Lý luận và kinh nghiệm dạy học chỉ rar ng cách huấn luyện năng lực sáng tạo tốt nhất là bằng việc làm. Day học nêu vấn để-ơrixtic chú trọng rèn luyện học sinh giải quyết các vấn để học tập nên góp phần nâng cao tính tích cực tư duy, phát triển trí thông minh. Trong quá trình rèn luyện học sinh giải quyết các vấn để cụ thể của môn học thì hình thành ở các em phương pháp tư duy khái quát và kỹ năng tìm giải pháp cho một tình huống mới từ dễ đến khó, từ đó hình thành ở các em nhân cách của người lao động mới biết tự chủ và có năng lực giải quyết các vấn để do cuộc sống đặt ra.
Việc áp dụng day học nêu vấn để-ơrixtc đòi hỏi phải điểu chỉnh cả nội dung, cả cách tổ chức đạy học. Riêng trong phạm vi phương pháp day học, nó có khả năng thâm nhập vào hầu hết các phương pháp dạy học khác và làm cho tính chất của chúng trở nên tích cực hơn. Ví dụ: phương pháp thuyết trình thông báo tái hiện sẽ trở thành phương pháp thuyết trình nêu vấn để-ơrixtic. Dạy học nêu vấn để-ơrixtic cũng được vận dung trong nhiều kiểu bài lên lớp khác nhau như: bài lên lớp truyền thụ kiến thức mới, bài luyện tập.
Bản chất của dạy học nêu vấn dé-orixtic: Dạy học nêu vấn dé-drixtic có ba đặc trưng cơ bản sau đây: © Giáo viên đặt ra trước học sinh một loạt những bài toán nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái phải tìm, nhưng chúng được cấu trúc lại một cách sư phạm, gọi là những bài toán nêu vấn dé-crixtic. Trsnu 4 ¢ Học sinh tiếp nhận mâu thuẫn của bài toán nêu vấn dé-orixtic như mâu thuẫn của nội tâm mình và được đặt vào tình huống có vấn dé, tức là trạng thái có nhu cầu bên trong bức thiết muốn giải quyết bằng được bài toán đó. e Trong quá trình giải và bằng cách tổ chức giải bài toán nêu vấn để-ơrixtíc mà học sinh lĩnh hội một cách tự giác và tích cực cả kiến thức, cả cách thức giải và do đó có được niém vui sướng của sự nhận thức sáng tạo.