ÑAÏI HOÏC BAÙCH KHOA THAØNH PHOÁ HOÀ MINH KHOA KYÕ THUAÄT GIAO THOÂNG BOÄ MOÂN OÂ TOÂ – MAÙY ÑOÄNG LÖÏC BAØI GIAÛNG KEÁT CAÁU OÂ TOÂ Thaønh phoá Hoà Chí Minh, thaùng 09 naêm 2006 http://www.vn NOÄI DUNG Chöông 1: Toång Quan OÂ Toâ 1. Lòch Söû OÂ Toâ 2. Ñònh Nghóa – Phaân Loaïi OÂ Toâ 3. Boá Trí Chung OÂ Toâ 4.
Nhöõng Tieâu Chuaån Veà OÂ Toâ 5. Caáu Taïo Toång Quaùt OÂ Toâ Chöông 2:Ly Hôïp 1. Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2. Sô Ñoà Caáu Taïo Vaø Nguyeân Lyù Laøm Vieäc Cuûa Ly Hôïp 3.
Daãn Ñoäng Ly Hôïp Chöông 3: Hoäp Soá 1. Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2.Caáu Taïo Chung Cuûa Hoäp Soá 3. Cô Caáu Ñieàu Khieån Hoäp Soá Chöông 4: Hoäp Soá Töï Ñoäng 1. Khaùi Quaùt Veà Hoäp Soá Töï Ñoäng 2.
Caùc Loaïi Hoäp Soá Töï Ñoäng 3. Caùc Boä Phaän Chính Cuûa Hoäp Soá Töï Ñoäng Chöông 5: Hoäp Phaân Phoái 1. Khaùi Quaùt Veà Hoäp Phaân Phoái 2. Phaân Loaïi Hoäp Phaân Phoái 3.
Caáu Taïo Cuûa Moät Soá Hoäp Phaân Phoái Duøng Treân OÂ Toâ Du Lòch Chöông 6: Caùc Ñaêng 1. Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2. Caùc Ñaêng Khaùc Toác 3. Caùc Ñaêng Ñoàng Toác 4.
Khôùp Noái Ñaøn Hoài Chöông 7: Caàu Chuû Ñoäng 1. Truyeàn Löïc Chính 2. Caáu Taïo Cuûa Moät Soá Boä Vi Sai Cuøng Truyeàn Löïc Chính http://www.vn Chöông 8: Heä Thoáng Phanh 1. Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2.
Caáu Taïo Chung Cuûa Heä Thoáng Phanh 3. Cô Caáu Phanh 4. Daãn Ñoäng Phanh Chính Baèng Thuyû Löïc 6. Daãn Ñoäng Thuyû Löïc Hai Doøng Coù Cöôøng Hoaù Chaân Khoâng 7.
Daãn Ñoäng Khí Neùn 8. Daãn Ñoäng Thuyû Khí Keát Hôïp 9. Daãn Ñoäng Thuyû Löïc Coù Ñieàu Hoaø Löïc Phanh 10. Heä Thoáng Phanh Coù Boä Choáng Haõm Cöùng Baùnh Xe (ABS) CHÖÔNG 9: HEÄ THOÁNG TREO 1.
Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2. Caáu Taïo Chung 3. Khaùi Quaùt Chung Veà Dao Ñoäng Vaø Tính EÂm Dòu Chuyeån Ñoäng 4. Boä Phaän Ñaøn Hoài 5.
Boä Phaän Daãn Höôùng 6. Boä Phaän Giaûm Chaán Chöông 10: Heä Thoáng Laùi 1. Coâng Duïng, Phaân Loaïi, Yeâu Caàu 2. Caáu Taïo Chung Cuûa Heä Thoáng Laùi 3.
Caáu Taïo Cuûa Caùc Boä Phaän Trong Heä Thoáng Laùi 4. Goùc Ñaët Baùnh Xe 5. Heä Thoáng Laùi Coù Cöôøng Hoaù http://www.vn TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Keát caáu vaø tính toaùn oâtoâ maùy keùo, T1, 2, 3, Nhaø xuaát [1] Nguyeãn Höõu Caån baûn Boä Ñaïi hoïc vaø Trung hoïc chuyeân nghieäp 1985 Comprehensive AUTOMECHANICS, Bennett & [2]Hathaway and Lindebeck McKnight Publishing Co., 1985 Automotive Encyclopedia, Goodheart-Willcox [3] William K. Toboldt Company, 1995 Taøi lieäu ñaøo taïo Toyota giai ñoaïn 1 vaø giai ñoaïn 2 [4] Taøi lieäu ñaøo taïo Toyota Caáu Taïo Gaàm Xe Con, NXB Giao Thoâng Vaân Taûi, [5] PTS.Nguyeãn Khaéc Trai 1996 http://www.vn Caáu taïo oâ toâ Chöông 1 – Toång quan veà oâ toâ CHÖÔNG 1 TOÅNG QUAN VEÀ OÂ TOÂ 1.
LÒCH SÖÛ OÂ TOÂ 1.1 Treân theá giôùi OÂ toâ xuaát hieän ñaõ hôn 100 naêm. Chieác xe ñaàu tieân do Karl Benz (Ñöùc) cheá taïo naêm 1885 treân cô sôû xe ngöïa keùo, laép theâm ñoäng cô moät xy lanh coù coâng suaát töông ñöông 1 – 2 maõ löïc. OÂ toâ naøy coù ba baùnh, moät tröôùc vaø hai sau. Cuøng naêm nay, Gottlieb Daimler, moät ngöôøi Ñöùc khaùc laép ñaët ñoäng cô leân xe ñaïp goã.
Naêm sau, 1886, oâng cheá taïo chieác xe boán baùnh ñaàu tieân. Hai anh em Charles vaø Frank Duryea cheá taïo chieác xe ñaàu tieân taïi Myõ naêm 1893. Cho ñeán 1895, Henry Ford, Ransom Olds vaø nhieàu ngöôøi khaùc ñaõ cheá taïo oâ toâ taïi Myõ. Cho ñeán naêm 1900, nhieàu nhaø maùy taïi Detroit cheá taïo oâ toâ, nhöng chuùng coøn khaù ñaét.
Naêm 1908, Henry Ford xaây döïng daây chuyeàn cheá taïo oâ toâ, nhôø ñoù haï giaù thaønh xe ñaùng keå. Kieåu xe ñaàu tieân cheá taïo treân daây chuyeàn laø Model T Ford. Trong voøng 20 naêm, 15 trieäu xe Model T Ford ñaõ ñöôïc baùn. Ngaøy nay, coâng nghieäp oâ toâ laø moät trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp lôùn nhaát treân theá giôùi.
Taïi Myõ, khoaûng 12 trieäu coâng nhaân laøm vieäc trong ngaønh oâ toâ. Caùc haõng oâtoâ haøng ñaàu theá giôùi laø: GM, FORD, TOYOTA, MERCEDES, NISSAN, RENAULT-VOLVO, FIAT, Hình 1.1 – OÂ toâ Ford cheá taïo naêm 1896 CHRYSLER, HONDA. Caùc haõng naøy haøng naêm saûn xuaát tôùi 35,3 trieäu chieác coù giaù trò khoaûng 570 tyû USD (soá lieäu 2001). ÔÛ Nhaät Baûn coù moät loaït nhaø maùy saûn xuaát xe hôi nhö: TOYOTA, NISSAN, MITSUBISHI, MAZDA, ISUZU, HONDA, SUZUKI, DAIHATSU, SUBARU…ñang laø ñoái thuû caïnh tranh lôùn vôùi caùc nhaø saûn xuaát oâtoâ Myõ vaø Chaâu AÂu.
Chæ rieâng thò tröôøng Myõ, naêm 1991 caùc haõng oâtoâ Nhaät ñaõ baùn ñöôïc 3,1 trieäu chieác xe. Rieâng haõng TOYOTA coù nhöõng thôøi kyø taïi nhaø maùy laép raùp xe du lòch coù hai daây chuyeàn laép raùp baùn töï ñoäng vôùi quy moâ 1,5 phuùt coù moät chieác xe xuaát xöôûng. Boä moân OÂ toâ – ÑH Baùch khoa TPHCM http://www.vn 1 Caáu taïo oâ toâ Chöông 1 – Toång quan veà oâ toâ Taïi Haøn Quoác coù 3 haõng lôùn laø: HYUNDAI, KIA, DAEWOO. Moãi naêm caùc haõng oâtoâ naøy saûn xuaát 2 trieäu oâtoâ.
Chính nhôø vaøo coâng nghieäp cheá taïo oâtoâ maø nöôùc naøy ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng nöôùc phaùt trieån taïi khu vöïc Chaâu AÙ Thaùi Bình Döông hieän nay. Coâng nghieäp oâtoâ ñöôïc coi laø ngaønh coâng nghieäp khoång loà, giaøu nhaát theá giôùi vôùi saûn löôïng haøng naêm ñaït tôùi 600 tyû USD. Ñaây laø moät ngaønh coâng nghieäp toång hôïp cuõng laø nôi taäp trung söï hoaøn thieän veà coâng ngheä vaø öùng duïng caùc tieán boä kyõ thuaät cao, coù taùc ñoäng thuùc ñaåy söï phaùt trieån cuûa nhieàu ngaønh coâng nghieäp khaùc nhö cô khí, ñieän töû, ñieän, ñieàu khieån töï ñoäng, vaät lieäu kim loaïi vaø phi kim loaïi, vaät lieäu môùi, hoaù hoïc, cao su, sôn, chaát deûo, thuyû tinh vaø xaêng daàu… 1. Taïi Vieät Nam: - Giai ñoaïn 1: Giai ñoaïn cheá taïo thöû nghieäm ñôn chieác, baét ñaàu töø naêm 1960 vôùi chieác xe 3 baùnh CHIEÁN THAÉNG vaø keát thuùc vaøo naêm 1970-1972 vôùi chieác xe TRÖÔØNG SÔN vaø xe vaän chuyeån noâng thoân VC1 do caùc nhaø saûn xuaát trong nöôùc thöïc hieän vaø khoâng phaùt trieån tieáp ñöôïc.
- Giai ñoaïn 2: Laép raùp vôùi caùc lieân doanh oâtoâ ñaàu tieân coù voán nöôùc ngoaøi trong naêm 1992 vaø phaùt trieån maïnh töø naêm 1997-1998 khi maø haøng loaït lieân doanh ñöôïc caáp giaáy pheùp cuoái naêm 1995 vaø hoaøn taát vieäc xaây döïng (11 lieân doanh). Söï coù maët cuûa caùc lieân doanh ñaëc bieät laø lieân doanh vôùi caùc haõng lôùn Toyota, Ford… ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå cho neàn coâng nghieäp oâtoâ Vieät Nam. Caùc nhaø maùy laép raùp saûn xuaát oâtoâ töông töï treân theá giôùi veà nguyeân taéc, coù chaêng chæ khaùc ôû möùc ñoä qui moâ vaø töï ñoäng hoaù. Tuy nhieân vieäc ñaàu tö cuûa caùc haõng vaøo Vieät Nam trong coâng nghieäp oâtoâ chæ môùi döøng laïi ôû coâng ñoaïn laép raùp hoaëc coù noäi ñòa thì cuõng raát ít.
Lyù do thì raát nhieàu song caùc lyù do chính thì coù theå thaáy nhö sau: + Thò tröôøng nhoû phaân chia cho nhieàu nhaø saûn xuaát, saûn löôïng cuûa caùc nhaø saûn xuaát thaáp ñieàu naøy khoâng cho pheùp ñaàu tö neáu nghó ñeán phuïc vuï thò tröôøng trong nöôùc. + Caùc nhaø saûn xuaát oâtoâ lôùn haàu nhö ñaõ saép xeáp xong heä thoáng caùc nhaø cung caáp saûn xuaát caùc linh kieän taïi caùc nöôùc laùng gieàng, vieäc ñaàu tö vaøo Vieät Nam ñeå saûn xuaát caùc chi tieát boä phaän naøy laø khoâng kinh teá neân hoï khoâng phaùt trieån theo höôùng naøy. + Haàu nhö chöa xuaát hieän caùc nhaø cung caáp ôû Vieät Nam vôùi tö caùch laø caùc nhaø saûn xuaát ñoäc laäp. Boä moân OÂ toâ – ÑH Baùch khoa TPHCM http://www.vn 2 Caáu taïo oâ toâ Chöông 1 – Toång quan veà oâ toâ 2.
ÑÒNH NGHÓA – PHAÂN LOAÏI OÂ TOÂ 2.1 Ñònh nghóa: OÂ toâ laø phöông tieän vaän taûi ñöôøng boä chuû yeáu. Noù coù tính cô ñoäng cao vaø phaïm vi hoaït ñoäng roäng. Do vaäy, treân toaøn theá giôùi oâ toâ hieän ñöôïc duøng vaän chuyeån haøng hoaù hoaëïc haønh khaùch phuïc vuï cho nhu caàu phaùt trieån kinh teá quoác daân vaø an ninh quoác phoøng. Theo TCVN 6211:2003 – Phöông tieän giao thoâng ñöôøng boä:Kieåu, thuaät ngöõ vaø ñònh nghóa, oâ toâ ñöôïc ñònh nghóa nhö sau: OÂ toâ (Motor vehicle) laø loaïi phöông tieän giao thoâng ñöôøng boä chaïy baèng ñoäng cô coù töø boán baùnh xe trôû leân, khoâng chaïy treân ñöôøng ray vaø thöôøng ñöôïc duøng ñeå chôû ngöôøi vaø/hoaëc haøng hoùa; keùo caùc rô mooùc, sô mi rô mooùc; thöïc hieän caùc chöùc naêng, coâng duïng ñaëc bieät.
OÂ toâ bao goàm caû caùc loaïi xe sau: - Caùc xe ñöôïc noái vôùi moät ñöôøng daây daãn ñieän, ví duï oâ toâ ñieän baùnh loáp (trolley bus). - Caùc xe ba baùnh coù khoái löôïng baûn thaân lôùn hôn 400kg.2 Phaân loaïi oâ toâ: 2.1 Theo taûi troïng vaø soá choã ngoài: Theo taûi troïng vaø soá choã ngoài, oâ toâ ñöôïc chia thaønh caùc loaïi: Hình 1.2 – Caùc daïng oâ toâ con - Sedan: Coù voû cöùng, 2-4 cöûa - Hardtop: Mui kim loaïi cöùng, khoâng coù khung ñöùng giöõa 2 cöûa tröôùc vaø sau - Hatchback: Kieåu sedan coù khoang haønh lyù thu goïn trong cabin, cöûa laät phía sau vaùt thaúng töø ñeøn haäu leân noùc cabin, baûn leà môû leân phía treân. Boä moân OÂ toâ – ÑH Baùch khoa TPHCM http://www.vn 3 Caáu taïo oâ toâ Chöông 1 – Toång quan veà oâ toâ - OÂ toâ coù troïng taûi nhoû (haïng nheï): Troïng taûi chuyeân chôû nhoû hôn hoaëc baèng 1,5 taán vaø oâ toâ coù soá choã ngoài ít hôn hoaëc baèng 9 choã ngoài. - OÂ toâ coù troïng taûi trung bình (haïng vöøa): Troïng taûi chuyeân chôû lôùn hôn 1,5 taán vaø nhoû hôn 3,5 taán hoaëc coù soá choã ngoài lôùn hôn 9 vaø nhoû hôn 30 choã.
- OÂ toâ coù troïng taûi lôùn (haïng lôùn): Troïng taûi chuyeân chôû lôùn hôn hoaëc baèng 3,5 taán hoaëc soá choã ngoài lôùn hôn hoaëc baèng 30 choã ngoài. - OÂ toâ coù troïng taûi raát lôùn (haïng naëng): Taûi troïng chuyeân chôû lôùn hôn 20 taán, thöôøng ñöôïc söû duïng ôû caùc vuøng moû.3 – Caùc daïng oâ toâ khaùch 1. Bus noái toa 2.2 Theo nhieân lieäu söû duïng Duïa vaøo nhieân lieäu söû duïng, oâ toâ ñöôïc chia thaønh caùc loaïi: - OÂ toâ chaïy xaêng; - OÂ toâ chaïy daàu diesel; - OÂ toâ chaïy baèng khí gas; - OÂ toâ ña nhieân lieäu (xaêng, diesel, gas); - OÂ toâ chaïy ñieän. Boä moân OÂ toâ – ÑH Baùch khoa TPHCM http://www.vn 4 Caáu taïo oâ toâ Chöông 1 – Toång quan veà oâ toâ 2.3 Theo coâng duïng Theo coâng duïng, oâ toâ chia thaønh 03 loaïi chính (theo Tieâu chuaån ngaønh 22 TCN - 02 - Phöông tieän giao thoâng cô giôùi ñöôøng boä – Phaân loaïi oâ toâ chôû ngöôøi, oâ toâ chôû haøng vaø oâ toâ chuyeân duøng) : ‰ OÂ toâ chôû ngöôøi: OÂ toâ coù keát caáu vaø trang bò chuû yeáu duøng ñeå chôû ngöôøi.