NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM BÁO CÁO TỔNG KẾT SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ DSPACE TRONG VIỆC QUẢN LÝ KHO TÀI LIỆU SỐ NỘI SINH TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Mã số: ………… Chủ nhiệm sáng kiến: HỒ LÊ ANH TUẤN TP. Hồ Chí Minh, 03/2022 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM BÁO CÁO TỔNG KẾT SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ DSPACE TRONG VIỆC QUẢN LÝ KHO TÀI LIỆU SỐ NỘI SINH TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Mã số: ………… Xác nhận của Chủ tịch HĐ nghiệm thu Chủ nhiệm sáng kiến (ký, ghi rõ họ tên) Hồ Lê Anh Tuấn TP.HCM, 03/2022 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM BÁO CÁO TỔNG KẾT SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ DSPACE TRONG VIỆC QUẢN LÝ KHO TÀI LIỆU SỐ NỘI SINH TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.
HỒ CHÍ MINH Mã số: ………… Chủ nhiệm sáng kiến: HỒ LÊ ANH TUẤN Thành viên tham gia: ThS. Trần Vĩnh Nguyên ThS. Lê Văn Toàn ThS. Phùng Duy Vũ (Thư ký) TP.
Hồ Chí Minh, 03/2022 4 TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM THƯ VIỆN Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 3 năm 2022 BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN I. Thông tin chung 1. Họ và tên người thực hiện: HỒ LÊ ANH TUẤN 2. Chức vụ: Thư viện viên 3.
Đơn vị: Thư viện 4. Nhiệm vụ được giao trong đơn vị: Số hóa, biên mục, quản lý nguồn tài liệu nội sinh và hỗ trợ người dùng khai thác, sử dụng các CSDL điện tử trực tuyến 5. Tên sáng kiến ứng dụng công nghệ thông tin: Ứng dụng phần mềm mã nguồn mở DSpace trong việc quản lý kho tài liệu số nội sinh tại Thư viện Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh 6.
Tóm tắt thông tin sáng kiến: - Vấn đề sáng kiến có thể giải quyết: Phục vụ tốt hơn nhu cầu của người học trong việc tiếp cận, khai thác và sử dụng kho tài liệu số nội sinh tại Thư viện trên nền tảng trực tuyến; Giúp người học tiết kiệm được thời gian, tăng tính chủ động và mang lại một hình thức học tập nhiều hiệu quả; - Nội dung tóm tắt: Tổng quan phần mềm quản lý kho tài liệu số mã nguồn mở; Tiêu chí lựa chọn phần mềm quản lý kho tài liệu số mã nguồn mở; Tìm hiểu cấu trúc phần mềm mã nguồn mở DSpace; Các tính năng nổi bật của DSpace; Quy trình ứng dụng DSpace trong việc quản lý kho tài liệu số bao gồm cài đặt và xây dựng phần mềm DSpace; Tổ chức cấu trúc quản lý cây thư mục kho tài liệu số nội sinh; Thiết lập tài khoản người dùng và phân quyền chính sách truy cập; Biên mục, upload tài liệu 5 số, duyệt đăng hiển thị web để phổ biến kho tài liệu số, phục vụ truy cập trực tuyến đến người học. Tình trạng công việc khi chưa có sáng kiến và mục tiêu cải tiến: ¾ Căn cứ nhu cầu và tính cấp thiết Triển khai thực hiện theo Thông tư số 08/2010/TT-BGDĐT ngày 01/03/2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sử dụng phần mềm tự do mã nguồn mở trong các cơ sở giáo dục, trong đó có đề cập đến quản lý thư viện số DSpace tại phần Phụ lục Danh sách các phần mềm tự do mã nguồn mở được khuyến khích sử dụng trong ngành giáo dục; Triển khai thực hiện Quyết định số 206/QĐ-TTg ngày 11/02/2021 của Thủ tướng Chính phủ về “Chương trình chuyển đổi số ngành thư viện đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, trong đó đề ra mục tiêu đến năm 2025 “100% thư viện công lập có vai trò quan trọng được Nhà nước ưu tiên đầu tư hoàn thiện và phát triển hạ tầng số, dữ liệu số triển khai liên thông, chia sẻ tài nguyên và sản phẩm thông tin thư viện theo chức năng, nhiệm vụ, văn bản hợp tác”; Triển khai thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/ĐU ngày 05/04/2021 về việc triển khai các chủ trương của Đảng ủy Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có đề cập đến nội dung “đẩy mạnh phát triển hệ thống công nghệ thông tin để thực hiện chuyển đổi số trong giáo dục - đào tạo, phục vụ quản lý đào tạo, phát triển chương trình đào tạo từ xa, tổ chức đào tạo trực tuyến”; Triển khai thực hiện Chương trình phối hợp công tác số 325/Ctr-ĐHNH ngày 05/04/2021 giữa chính quyền và Đoàn thanh niên Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 – 2025, trong đó đề cập đến việc “tổ chức các hoạt động nâng cao năng lực ngoại ngữ, ứng dụng 6 công nghệ thông tin và hội nhập quốc tế”, có chú trọng nội dung “đẩy mạnh thực hiện Thư viện số và các hình thức học tập qua Internet”; Tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhu cầu cấp thiết của công tác chuyển đổi số trong ngành thư viện hiện tại, việc phát triển và chia sẻ nguồn lực thông tin dạng số đóng vai trò quan trọng trong phục vụ bảo tồn di sản và phát triển kinh tế xã hội. Xây dựng và quản lý kho tài nguyên số chính là một xu thế tất yếu vì mục đích lưu trữ, bảo quản, mở rộng đối tượng phục vụ và chia sẻ tài nguyên, tận dụng tối đa và hiệu quả hệ thống cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại; Thư viện Trường Đại học Ngân hàng Tp.HCM đã và đang thể hiện khả năng nắm bắt nhu cầu thực tế phát triển của xã hội trong giai đoạn mới, cũng như không ngừng nỗ lực và mong muốn nâng cao hơn nữa vai trò công tác quản lý, vận hành, khai thác, phát triển và cung cấp nguồn thông tin, tư liệu số nhằm đáp ứng tốt hơn việc phục vụ hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học trong và ngoài trường; Những năm qua, công tác phát triển kho tài liệu số nội sinh của Thư viện Trường luôn hướng đến đổi mới và hiện đại hóa khả năng quản lý, truy nhập, phân phối, cũng như hỗ trợ các công nghệ mới để nâng cao việc tự nghiên cứu của người học, nhằm chuyển đổi quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, đào tạo từ xa, đào tạo kết hợp; Hiện tại Thư viện Trường đang vận hành phần mềm quản lý thư viện tích hợp PSC zLIS và đã được triển khai trong khoảng 10 năm, để ứng dụng trong công tác phục vụ toàn bộ hoạt động nghiệp vụ thư viện bao gồm cả quản lý tài liệu truyền thống và tài liệu điện tử. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng các phân hệ phần mềm, chức năng tài liệu số xảy ra nhiều phát sinh như giới hạn các tính năng phân quyền truy cập bộ sưu tập tài liệu số, tính năng hạn chế người dùng truy cập tài liệu số, thực hiện qua nhiều phân hệ trung gian khi triển khai tài liệu số, phần mềm vẫn chưa có một phân hệ riêng chuyên về tạo lập, quản lý, tổ chức và phân phối kho tài liệu số nội sinh.
Tính năng chia sẻ nguồn tài liệu số chưa hoạt động độc lập, mà vẫn 7 đang trong quá trình sử dụng chung với các tính năng tổ chức, quản lý và tra cứu nguồn tài liệu truyền thống. Do vậy, việc khai thác, tìm kiếm, truy cập và thực hiện các chính sách đối với kho tài liệu số chưa được dễ dàng. Đặc biệt, khi đưa vào sử dụng chức năng xem tài liệu số online trên hệ thống website thư viện thì xảy ra tình trạng lỗ hỏng kỹ thuật nguồn tài liệu số nội sinh bị khai thác trái phép, người dùng có thể sử dụng công cụ lấy link tự động để tải toàn bộ nguồn tài liệu số về máy tính cá nhân mặc dù chính sách thư viện không cho phép thực hiện; Để thực hiện những yêu cầu đó, Thư viện đã xác định vai trò cốt lõi của việc ứng dụng các thành quả công nghệ thông tin vào trong việc quản trị toàn bộ cơ sở dữ liệu số hóa của thư viện, cập nhật dữ liệu nhanh chóng, chính xác, nhằm xây dựng và phát triển thư viện trở thành một thư viện số hiện đại, đáp ứng công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên, cán bộ trong và ngoài nhà trường; có khả năng kết nối với mạng thông tin của các trường đại học, tổ chức, viện nghiên cứu…; triển khai liên thông, phát triển các dịch vụ trực tuyến và mở rộng quan hệ trao đổi nguồn thông tin trong nước và thế giới; đặc biệt là khắc phục những hạn chế của phân hệ phần mềm hiện tại, phân quyền chi tiết và bảo mật mạnh đối với nguồn tài liệu số, đường dẫn truy cập nội dung toàn văn tài liệu số được kiểm soát theo sự kết hợp giữa định danh biểu ghi với tên file gốc khi đưa vào từ nguồn, cho phép hạn chế tải tự động; Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, việc ứng dụng hệ thống phần mềm để nâng cao chất lượng công tác quản lý kho tài liệu số nội sinh trong quy trình nghiệp vụ tại Thư viện Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh là nhu cầu bức thiết. ¾ Mục tiêu cải tiến - Tạo điều kiện thuận lợi cho người dùng có nhiều lựa chọn để tiếp cận kho tài liệu số, đẩy nhanh khả năng tương tác, hỗ trợ kỹ năng tìm kiếm thông 8 tin theo yêu cầu trên nền tảng trực tuyến, khai thác, sử dụng các CSDL số toàn văn, mở rộng trao đổi và chia sẻ thông tin; - Nâng cao phục vụ người học theo phương thức truy nhập từ xa, nâng cao chất lượng đào tạo theo hình thức trực tuyến, đào tạo kết hợp thông qua hệ thống mạng Internet với vị trí địa lý, thời gian và số lượng không hạn chế.
Từ đây, thư viện trở thành nền tảng trong việc đổi mới phương thức giảng dạy và công bố các công trình nghiên cứu khoa học, phát triển khả năng tự nghiên cứu trong học tập, mở rộng phạm vị đối tượng, kết nối các nhà nghiên cứu; - Khai thác và mở rộng nhiều loại hình dịch vụ của Thư viện như dịch vụ cung cấp thông tin số trọn gói cho các tổ chức, cá nhân; cung cấp dịch vụ tham khảo cho các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học trong và ngoài trường….
