Luận văn thạc sĩ ussh ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công nghiên cứu trường hợp tại phường đông mai thị xã quảng yên tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công nghiên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đinh Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: Gs. Hoàng Bá Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Công Tác Xã Hội
• Đề tài: Ứng Dụng Công Tác Xã Hội Nhóm Trong Việc Hỗ Trợ Gia Đình Nghèo Tiếp Cận Dịch Vụ Công
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích thực hiện nghiên cứu
• 1.2. Tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp triển khai
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ GIA ĐÌNH NGHÈO TIẾP CẬN DỊCH VỤ CÔNG
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.1.1. Khái niệm Công tác xã hội, Công tác xã hội nhóm
• 1.1.2. Khái niệm gia đình, khái niệm nghèo, gia đình nghèo
• 1.1.3. Khái niệm dịch vụ, dịch vụ công
• 2. CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ GIA ĐÌNH NGHÈO TIẾP CẬN DỊCH VỤ CÔNG TẠI PHƯỜNG ĐÔNG MAI - THỊ XÃ QUẢNG YÊN - TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Giới thiệu về phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Mức độ tiếp cận dịch vụ công của người nghèo trên địa bàn phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Cách thức thực hiện ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công
• 2.4. Mục tiêu của ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công
• 2.5. Đặc điểm ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công
• 2.6. Quy trình ứng dụng mô hình Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công
• 2.6.1. Giai đoạn chuẩn bị
• 2.6.2. Xác định vấn đề, nhận diện, đánh giá tình hình, tìm hiểu nhu cầu
• 2.6.3. Xây dựng nhóm
• 2.6.4. Xây dựng mục đích hoạt động của nhóm
• 2.6.5. Xác định thời gian, địa điểm, nội dung, yêu cầu hoạt động nhóm
• 2.6.6. Tiến hành sinh hoạt nhóm
• 2.6.7. Giai đoạn lượng giá và kết thúc hoạt động
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ỨNG DỤNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ GIA ĐÌNH NGHÈO TIẾP CẬN DỊCH VỤ CÔNG TẠI PHƯỜNG ĐÔNG MAI - THỊ XÃ QUẢNG YÊN - TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Những thuận lợi khi thực hiện ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công tại phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2. Những hạn chế khi thực hiện ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công tại phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng công tác xã hội nhóm tại Quảng Ninh

Ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công tại Quảng Ninh là một chủ đề quan trọng. Nó không chỉ giúp cải thiện đời sống của các gia đình nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội. Công tác xã hội nhóm được hiểu là phương pháp hỗ trợ, giúp đỡ các cá nhân và cộng đồng thông qua việc tạo ra các nhóm hỗ trợ, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công.

1.1. Khái niệm công tác xã hội nhóm và vai trò của nó

Công tác xã hội nhóm là một phương pháp hỗ trợ xã hội, trong đó các thành viên trong nhóm cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau. Vai trò của nó là tạo ra một môi trường an toàn, nơi mà các gia đình nghèo có thể tìm thấy sự hỗ trợ và thông tin cần thiết để tiếp cận dịch vụ công.

1.2. Tình hình gia đình nghèo tại Quảng Ninh

Tại Quảng Ninh, tình hình gia đình nghèo vẫn còn khá phổ biến. Nhiều gia đình gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ công như giáo dục, y tế và các nguồn lực hỗ trợ khác. Việc áp dụng công tác xã hội nhóm có thể giúp họ vượt qua những rào cản này.

II. Những thách thức trong việc hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc hỗ trợ gia đình nghèo, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu thông tin, sự phân biệt đối xử và khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ công vẫn tồn tại.

2.1. Thiếu thông tin và nhận thức

Nhiều gia đình nghèo không có đủ thông tin về các dịch vụ công mà họ có thể tiếp cận. Điều này dẫn đến việc họ không biết cách làm thế nào để nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

2.2. Sự phân biệt và kỳ thị xã hội

Gia đình nghèo thường phải đối mặt với sự phân biệt và kỳ thị từ cộng đồng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của họ mà còn làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ công.

III. Phương pháp ứng dụng công tác xã hội nhóm hiệu quả

Để ứng dụng công tác xã hội nhóm một cách hiệu quả, cần có những phương pháp cụ thể. Các phương pháp này bao gồm việc xây dựng nhóm hỗ trợ, tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm và tạo ra các hoạt động tương tác.

3.1. Xây dựng nhóm hỗ trợ

Việc xây dựng nhóm hỗ trợ là bước đầu tiên và quan trọng. Các thành viên trong nhóm cần có sự đồng cảm và chia sẻ mục tiêu chung, từ đó tạo ra một môi trường hỗ trợ lẫn nhau.

3.2. Tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm

Các buổi sinh hoạt nhóm cần được tổ chức thường xuyên để tạo cơ hội cho các thành viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Điều này giúp tăng cường sự gắn kết và hỗ trợ giữa các thành viên.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc ứng dụng công tác xã hội nhóm đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho gia đình nghèo tại Quảng Ninh. Nhiều gia đình đã cải thiện được khả năng tiếp cận dịch vụ công và nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.1. Cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ công

Nhiều gia đình đã có thể tiếp cận các dịch vụ công như giáo dục và y tế nhờ vào sự hỗ trợ của nhóm. Điều này đã giúp họ nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm bớt khó khăn.

4.2. Tăng cường sự gắn kết cộng đồng

Việc tham gia vào nhóm hỗ trợ không chỉ giúp gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng. Các thành viên trong nhóm thường xuyên hỗ trợ lẫn nhau, tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vững chắc.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ gia đình nghèo tiếp cận dịch vụ công tại Quảng Ninh là một hướng đi đúng đắn. Cần tiếp tục phát triển và mở rộng mô hình này để giúp nhiều gia đình nghèo hơn nữa.

5.1. Đề xuất các giải pháp phát triển

Cần có các giải pháp cụ thể để phát triển mô hình công tác xã hội nhóm, bao gồm việc đào tạo nhân viên xã hội và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.2. Tương lai của công tác xã hội nhóm tại Quảng Ninh

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và cộng đồng, công tác xã hội nhóm có thể trở thành một công cụ hiệu quả trong việc giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho gia đình nghèo tại Quảng Ninh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiếp cận dịch vụ công là điều kiện tiên quyết giúp các hộ gia đình nghèo cải thiện điều kiện sống và tự lực vươn lên thoát nghèo bền vững. Tại phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, số liệu thống kê năm 2018 ghi nhận toàn địa bàn có 85 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 3,5% trên tổng số 2.450 hộ gia đình với 8.583 nhân khẩu. Mặc dù hệ thống một cửa hiện đại của Ủy ban nhân dân phường đã giải quyết 5.934 hồ sơ đúng hẹn và hỗ trợ tới 90% người dân nói chung tiếp cận dịch vụ hành chính công, tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận các dịch vụ này còn rất khiêm tốn, chỉ đạt 50% vào năm 2016 và 62% vào năm 2017.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ nghịch lý: dịch vụ công sẵn có nhưng nhóm yếu thế lại gặp nhiều rào cản về tâm lý tự ti, trình độ học vấn thấp và sự thiếu hụt thông tin hướng dẫn chi tiết. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng rào cản và ứng dụng thực nghiệm phương pháp công tác xã hội nhóm nhằm nâng cao năng lực tiếp cận dịch vụ công cho các gia đình nghèo. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 11 khu phố thuộc phường Đông Mai trong khung thời gian từ tháng 06/2018 đến tháng 10/2018, tập trung vào các dịch vụ thiết yếu như cấp giấy khai sinh, bảo hiểm y tế, chứng thực, cấp quyền sử dụng đất và chính sách trợ cấp xã hội.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp thúc đẩy mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của địa phương xuống còn 2,4% (tương đương giảm 25 hộ trong năm 2018), đồng thời kiến tạo mô hình can thiệp nhóm có thể nhân rộng tại các địa bàn cấp xã, phường trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng tích hợp nhiều hệ thống lý thuyết chuyên ngành công tác xã hội và khoa học hành vi nhằm giải thích đa chiều về tình trạng nghèo đa chiều cùng rào cản tiếp cận an sinh xã hội:

• Thuyết Nhu cầu (Need Theory): Phân tích các tầng bậc nhu cầu cơ bản của con người theo tháp nhu cầu Maslow và phân loại nhu cầu xã hội của Bradshaw. Lý thuyết này chỉ rõ khi các nhu cầu thiết yếu như ăn, mặc, ở chưa bền vững và thu nhập bình quân chỉ đạt 600.000 đến 800.000 đồng/người/tháng, người nghèo sẽ xem nhẹ việc thực hiện thủ tục pháp lý nếu không nhận được trợ giúp kịp thời.
• Thuyết Năng động nhóm (Group Dynamics): Khẳng định sự tương tác giữa các cá nhân có cùng hoàn cảnh sẽ tạo ra sức mạnh tập thể, giúp triệt tiêu mặc cảm cá nhân, kích thích chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi kỹ năng xã hội thông qua các buổi sinh hoạt có cấu trúc.
• Thuyết Trao quyền (Empowerment Theory): Hướng đến việc chuyển giao năng lực, giúp thân chủ từ vị thế thụ động trở thành chủ thể tự quyết định và tự giải quyết các thủ tục hành chính công.

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ 4 khái niệm công cụ cốt lõi: Công tác xã hội nhóm, Gia đình nghèo, Dịch vụ hành chính công và Mô hình can thiệp xã hội dựa trên định hướng của Đề án 32/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển nghề công tác xã hội. Cơ sở thực chứng của luận văn còn kế thừa mô hình phân tích kinh tế lượng của Nguyễn Việt Hoàng (2016), trong đó chỉ ra rằng chính sách trợ cấp việc làm và tín dụng ưu đãi có hệ số tác động giảm nghèo lần lượt là -0,911 và -0,526.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa phương pháp định tính và phương pháp thực nghiệm can thiệp xã hội với quy trình thu thập dữ liệu nghiêm ngặt:

• Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp: Khai thác toàn diện các báo cáo kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2018 của phường Đông Mai, các văn bản chính sách như Nghị định số 136/2013/NĐ-CP, Nghị quyết số 222/NQ-HĐND tỉnh Quảng Ninh và hồ sơ quản lý 85 hộ nghèo tại địa phương.
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện trên cỡ mẫu 30 đối tượng được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), bao gồm 20 đại diện hộ gia đình nghèo, 5 cán bộ phụ trách bộ phận một cửa hiện đại và 5 cán bộ lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường. Phương pháp này cho phép đi sâu vào động cơ, rào cản tâm lý và đánh giá khách quan về quy trình cung ứng dịch vụ.
• Phương pháp quan sát tham dự và không tham dự: Ghi chép chi tiết hành vi, thái độ, ngôn ngữ cơ thể của người nghèo khi đến giao dịch tại trụ sở công quyền cũng như trong không gian sinh hoạt gia đình.
• Phương pháp thực nghiệm công tác xã hội nhóm: Thành lập một nhóm đóng (closed group) gồm 5 thành viên được tuyển chọn từ 10 hộ nghèo có nhu cầu cấp thiết, trải qua tiến trình can thiệp 5 giai đoạn từ chuẩn bị, nhận diện vấn đề, sinh hoạt nhóm chuyên đề, thực hành mô phỏng đến lượng giá kết thúc.

Timeline nghiên cứu được triển khai chặt chẽ từ khâu khảo sát thực địa (tháng 06/2018), can thiệp nhóm thực nghiệm (tháng 07/2018 - 09/2018) đến lượng giá tổng kết (tháng 10/2018).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tiếp cận dịch vụ công tại phường Đông Mai phản ánh bức tranh đa chiều với những chỉ số tương phản rõ rệt:

Thứ nhất, mức độ hài lòng chung của người dân đối với bộ phận một cửa hiện đại đạt tỷ lệ rất cao: thủ tục cấp giấy khai sinh đạt 83,4%, thủ tục kết hôn đạt 89,5%, thủ tục chứng thực đạt 86%, thủ tục bảo trợ lao động - thương binh - xã hội đạt 90%. Tuy nhiên, các thủ tục liên quan đến đất đai và cấp phép xây dựng có tỷ lệ hài lòng thấp hơn, chỉ đạt lần lượt 74,4% và 78,4%. Đáng chú ý, trong 9 tháng đầu năm 2018, địa phương còn tồn đọng 353 bìa chứng nhận quyền sử dụng đất chưa thể cấp đổi mới, trong đó có 222 trường hợp hộ dân dù đã được phát giấy mời nhưng không đến nhận do lo sợ vướng mắc thủ tục phát sinh.

Thứ hai, nhóm 5 thành viên tham gia thực nghiệm công tác xã hội nhóm phản ánh chân dung điển hình của tình trạng nghèo đa chiều: 100% thành viên có trình độ học vấn từ lớp 1 đến lớp 7 (chưa hoàn thành cấp trung học cơ sở), mức thu nhập bình quân đầu người chỉ dao động từ 600.000 đến 800.000 đồng/tháng. Đa số lao động làm công việc bấp bênh như phụ hồ, nhặt rác, bán rau hoặc rửa bát thuê.

Thứ ba, rào cản tiếp cận dịch vụ công của hộ nghèo chủ yếu mang tính cấu trúc xã hội và tâm lý: 100% đối tượng ban đầu đều biểu hiện sự rụt rè, tự ti, mặc cảm về hoàn cảnh nghèo khó, 80% e ngại tiếp xúc với cán bộ công quyền vì sợ bị hách dịch hoặc không hiểu các thuật ngữ pháp lý.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu sau quá trình can thiệp nhóm cho thấy sự chuyển biến vượt bậc về cả nhận thức lẫn hành vi thực tế. Để minh họa trực quan tiến trình này, các phát hiện có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột so sánh mức độ tự tin và bảng ma trận đánh giá năng lực thực hiện thủ tục hành chính của 5 thành viên trước và sau 5 buổi sinh hoạt nhóm.

Tỷ lệ thành viên nắm rõ quy trình chuẩn bị hồ sơ hành chính (như xin cấp thẻ bảo hiểm y tế, xin xác nhận khuyết tật theo Nghị định 136 hay làm thủ tục thừa kế đất đai) đã tăng từ mức dưới 20% trước can thiệp lên 100% sau can thiệp. Toàn bộ 5 thành viên từ trạng thái hoàn toàn phụ thuộc vào việc nhờ người khác làm hộ đã có thể tự mình đến bộ phận tiếp nhận và trả kết quả để hoàn thiện hồ sơ một cách độc lập.

Kết quả này củng cố trực tiếp cho nghiên cứu quốc tế của Einat Lavee (2017) tại Đại học Stanford về rào cản quyền lực và sự kỳ thị trong các cuộc tiếp xúc giữa người yếu thế và cơ quan dịch vụ xã hội. Đồng thời, nghiên cứu khẳng định luận điểm của Stuart Rutherford (1999) và Pranab Bardhan (2003): khi các rào cản thể chế và nhận thức được dỡ bỏ thông qua cơ chế hỗ trợ nhóm, người nghèo hoàn toàn có khả năng làm chủ các nguồn lực và quyền lợi hợp pháp của bản thân.

TIẾN TRÌNH THAY ĐỔI CỦA THÂN CHỦ QUA MÔ HÌNH CTXH NHÓM
==================================================================================
[Giai đoạn đầu: Rào cản]  --->  [Can thiệp: CTXH Nhóm]  --->  [Kết quả: Tự chủ]
• Trình độ học vấn thấp         • 5 buổi sinh hoạt nhóm       • 100% tự tin giao dịch
• Thu nhập 600k-800k/tháng      • Mô phỏng thủ tục một cửa    • Nắm vững 5 loại thủ tục
• Tự ti, e ngại cán bộ          • Giải tỏa mặc cảm tự ti      • Tự nộp & nhận hồ sơ
==================================================================================

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp hộ nghèo:

• Thành lập mạng lưới cộng tác viên công tác xã hội tại 11 khu phố: Ủy ban nhân dân phường phối hợp cùng Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên tuyển chọn và bồi dưỡng nghiệp vụ cho 22 cộng tác viên cơ sở (mỗi khu phố 2 người) trước quý II/2019, đóng vai trò cầu nối hướng dẫn thủ tục hành chính tận hộ gia đình.
• Chuẩn hóa sổ tay hướng dẫn thủ tục hành chính trực quan dành riêng cho người yếu thế: Phòng Tư pháp và Bộ phận một cửa hiện đại chịu trách nhiệm biên soạn bộ tài liệu dạng infographic minh họa ngắn gọn 10 quy trình dịch vụ công phổ biến nhất, hoàn thành cấp phát 2.800 ấn phẩm đến từng khu dân cư trong quý III/2019.
• Đưa phương pháp công tác xã hội nhóm vào chương trình giảm nghèo thường niên: Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận dịch vụ công từ 62% lên 85% vào cuối năm 2019 và đạt trên 95% vào năm 2020. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội thị xã Quảng Yên cần định kỳ tổ chức tối thiểu 4 đợt sinh hoạt nhóm chuyên đề mỗi năm tại các xã, phường trọng điểm.
• Tập huấn kỹ năng giao tiếp và đạo đức công vụ định hướng hỗ trợ người nghèo: Tổ chức 2 khóa đào tạo chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ, công chức bộ phận một cửa nhằm xóa bỏ thái độ cửa quyền, thiết lập môi trường hành chính thân thiện và bình đẳng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Công tác xã hội và Xã hội học: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp thiết kế tiến trình can thiệp nhóm đóng, kỹ thuật lập hồ sơ thân chủ và phương pháp lượng giá thay đổi hành vi xã hội.
• Cán bộ lãnh đạo và công chức quản lý an sinh xã hội cấp xã, phường: Cung cấp giải pháp thực tiễn để giải quyết bài toán tiếp cận dịch vụ một cửa cho 85 hộ nghèo và 581 hộ có mức sống trung bình trên địa bàn quản lý.
• Nhân viên xã hội và chuyên viên tại các trung tâm bảo trợ: Vận dụng trực tiếp quy trình 5 bước sinh hoạt nhóm để hỗ trợ các đối tượng bảo trợ xã hội, người khuyết tật và người cao tuổi hoàn thiện hồ sơ hưởng trợ cấp theo Nghị định 136/2013/NĐ-CP.
• Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và chuyên gia hoạch định chính sách: Sử dụng các chỉ số thực chứng về mối tương quan giữa thu nhập 600.000 - 800.000 đồng/tháng và năng lực tiếp cận quyền lợi công dân làm cơ sở xây dựng các chương trình an sinh xã hội bao trùm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ người nghèo tại phường Đông Mai tiếp cận dịch vụ công năm 2017 chỉ đạt 62% trong khi mức độ tiếp cận toàn dân đạt tới 90%?
Sự chênh lệch 28% xuất phát từ rào cản kép về nhận thức và tâm lý. Người nghèo đa phần có trình độ học vấn dưới trung học cơ sở, thiếu thông tin về thủ tục và mang tâm lý tự ti, lo ngại bị gây khó dễ khi tiếp xúc với cán bộ công quyền.

Quy mô nhóm can thiệp gồm 5 thành viên có đảm bảo tính giá trị khoa học và hiệu quả thực tiễn không?
Quy mô 5 người là tiêu chuẩn tối ưu trong công tác xã hội nhóm can thiệp sâu. Số lượng này vừa đủ để đảm bảo tính đa dạng về hoàn cảnh gia đình (thu nhập 600.000 - 800.000 đồng/tháng), vừa giúp nhân viên xã hội theo sát và tạo tương tác tương trợ thân mật giữa các thân chủ.

Nguyên nhân chính khiến 222 hộ dân tại địa phương chưa đến nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới là gì?
Qua khảo sát, rào cản chủ yếu là do người dân sợ phát sinh các khoản thuế, phí đo đạc, hoặc thiếu giấy tờ nhân thân gốc do sai lệch chứng minh nhân dân (chiếm 30 trường hợp), cùng tâm lý e ngại quy trình đính chính phức tạp tại văn phòng đăng ký đất đai.

Phương pháp công tác xã hội nhóm tạo ra chuyển biến cụ thể nào về năng lực của các gia đình nghèo?
Sau 5 buổi sinh hoạt chuyên đề, 100% thành viên nhóm đã tự tin xóa bỏ tâm lý mặc cảm, nắm vững quy trình 5 bước nộp hồ sơ tại bộ phận một cửa và trực tiếp tự mình hoàn thiện các thủ tục hành chính mà không cần thuê mướn hay nhờ người làm hộ.

Luận văn đã ứng dụng những văn bản pháp lý và đề án quốc gia nào làm căn cứ can thiệp?
Nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào Đề án 32/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển nghề công tác xã hội, Nghị định số 136/2013/NĐ-CP về chính sách trợ giúp xã hội và Quyết định số 49/2015/QĐ-TTg về chế độ bảo hiểm y tế cho các đối tượng chính sách.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa quy trình ứng dụng công tác xã hội nhóm gồm 5 bước can thiệp thực nghiệm, giải quyết triệt để điểm nghẽn tiếp cận dịch vụ công cho nhóm gia đình nghèo tại đô thị hóa.
• Kết quả nghiên cứu chứng minh can thiệp nhóm giúp nâng cao 100% mức độ tự tin và kỹ năng tự thực hiện thủ tục hành chính cho toàn bộ 5 thành viên tham gia thực nghiệm.
• Đóng góp nguồn cứ liệu thực chứng quý giá với khảo sát chi tiết trên 85 hộ nghèo và bộ chỉ số hài lòng dịch vụ công tại phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp an sinh xã hội khả thi với mục tiêu nâng tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận dịch vụ công lên trên 85% trong giai đoạn 2019-2021.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo công tác xã hội nhân rộng mô hình nhóm can thiệp ra toàn bộ các xã, phường trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Hãy tải ngay toàn văn luận văn thạc sĩ chuyên ngành Công tác xã hội để khai thác chi tiết khung can thiệp thực nghiệm và áp dụng hiệu quả vào công tác an sinh xã hội tại địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc ứng d ng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ GĐN tiếp cận dịch v công Chương 2: Ứng d ng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ GĐN tiếp cận dịch v công tại phường Đông Mai - thị xã Quảng Yên - tỉnh Quảng Ninh Chương 3: Những thuận lợi và khó khăn khi ứng d ng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ GĐN tiếp cận dịch v công tại phường Đông Mai - thị xã Quảng Yên - tỉnh Quảng Ninh Phần kết luận và khuyến nghị Tài liệu tham khảo Ph l c 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ Ý UẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ GIA ĐÌNH NGHÈO TIẾP CẬN DỊCH VỤ CÔNG 1. Các khái niệm công cụ 1. Khái niệm Công tác xã hội, Công tác xã hội nhóm hái niệm 1: Theo Hiệp hội Quốc gia NVCTXH (NASW): Công tác xã hội là hoạt động nghề nghiệp giúp đỡ các cá nhân, nhóm hay cộng đồng để nhằm nâng cao hay khôi ph c tiềm năng của họ để giúp họ thực hiện chức năng xã hội và tạo ra các điều kiện xã hội phù hợp với các m c tiêu của họ (Zastrow, 1996: 5) CTXH tồn tại để cung cấp các dịch v xã hội mang tính hiệu quả và nhân đạo cho cá nhân, gia đình, nhóm, cộng đồng và xã hội giúp họ tăng năng lực và cải thiện cuộc sống (Zastrow, 1999: ) hái niệm 2: Theo Cố Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh (trích từ tài liệu hội thảo 2004): Định nghĩa cổ điển: CTXH nhằm giúp cá nhân và cộng đồng tự giúp Nó không phải là một hành động ban bố của từ thiện mà nhằm phát huy sứ mệnh của hệ thống thân chủ (cá nhân, nhóm và cộng đồng) để họ tự giải quyết vấn đề của mình hái niệm 3: Theo iên đoàn Chuyên nghiệp Xã hội Quốc tế (IFSW) tại Hội nghị Quốc tế ontreal, Canada, vào tháng 7/2000: CTXH chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi xã hội, tiến trình giải quyết vấn đề trong mối quan hệ con người, sự tăng quyền lực và giải phóng cho con người, nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càng thoải mái và dễ chịu Vận d ng các l thuyết về hành vi con người và các hệ thống xã hội CTXH can thiệp ở những điểm tương tác giữa con người và môi trường của họ hái niệm 4: Theo Đề án 32 của Thủ tướng Chính phủ: CTXH góp phần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa con người và con người, hạn chế phát sinh các vấn đề xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của thân chủ xã hội, hướng tới một xã hội lành mạnh, công bằng, hạnh phúc cho người dân và xây dựng hệ thống an sinh xã hội tiên tiến CTXH nhóm là phương pháp CTXH nhằm giúp tăng cường, củng cố chức năng xã hội của cá nhân thông qua các hoạt động nhóm và khả năng ứng phó với các vấn đề của cá nhân, có nghĩa là: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Ứng d ng những kiến thức, kỹ năng liên quan đến tâm lý nhóm (hoặc năng động nhóm) + Nhóm nhỏ thân chủ có cùng vấn đề giống nhau hoặc có liên quan đến vấn đề + Các m c tiêu xã hội được thiết lập bởi NVXH trong kế hoạch hỗ trợ thân chủ (cá nhân, nhóm, cộng đồng) thay đổi hành vi, thái độ, niềm tin nhằm giúp thân chủ tăng cường năng lực đối phó, chức năng xã hội thông qua các kinh nghiệm của nhóm có m c đích nhằm để giải quyết vấn đề của mình và thỏa mãn nhu cầu.

(Nguyễn Ngọc Lâm, Công tác xã hội nhóm những khái niệm cơ bản, http://www. Khái niệm gia đình, khái niệm nghèo, gia đình nghèo * Khái niệm gia đình: Dưới góc độ xã hội học, gia đình được coi là tế bào của xã hội hông giống bất cứ nhóm xã hội nào khác, gia đình có sự đan xen các yếu tố sinh học, kinh tế, tâm l , văn hóa… Những mối liên hệ cơ bản của gia đình bao gồm vợ chồng, cha mẹ và con, ông bà và cháu, những mối liên hệ khác: Cô, dì, chú, bác với cháu, cha mẹ chồng và con dâu, cha mẹ vợ và con rể… ối quan hệ gia đình được thể hiện ở các khía cạnh như: Có đời sống tình d c, sinh con và nuôi dạy con cái, lao động tạo ra của cải vật chất để duy trì đời sống gia đình và đóng góp cho xã hội ối liên hệ này có thể dựa trên những căn cứ pháp l hoặc có thể dựa trên những căn cứ thực tế một cách tự nhiên, tự phát Dưới góc độ pháp l , gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh nghĩa v và quyền giữa họ với nhau theo quy định của luật này (Điều 8, uật Hôn nhân và gia đình năm 2000) * Khái niệm nghèo, gia đình nghèo: Trước đây người ta thường đánh đồng nghèo đói với mức thu nhập thấp Coi thu nhập là tiêu chí chủ yếu để đánh giá sự nghèo đói của con người Quan niệm này có ưu điểm là thuận lợi trong việc xác định số GĐN dựa theo chuẩn nghèo, ngưỡng nghèo Nhưng thực tế đã chứng minh việc xác định đói nghèo theo thu nhập chỉ đo được một phần của cuộc sống Thu nhập thấp không phản ánh hết được các 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khía cạnh của đói nghèo, nó không cho chúng ta biết được mức khốn khổ và cơ cực của những GĐN Do đó, quan niệm này còn rất nhiều hạn chế Hiện nay do sự phát triển của nền kinh tế thế giới, quan điểm đói nghèo đã được hiểu rộng hơn, sâu hơn và cũng có thể được hiểu theo các cách tiếp cận khác nhau Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Băng Cốc - Thái an đã đưa ra khái niệm về định nghĩa đói nghèo: Nghèo đói bao gồm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối + Nghèo tuyệt đối: à tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế và phong t c tập quán của địa phương + Nghèo tương đối: à tình trạng một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng + Theo khía cạnh kinh tế: Nghèo là do sự thiếu lựa chọn dẫn đến cùng cực và thiếu năng lực tham gia vào đời sống kinh tế xã hội của Quốc gia, chủ yếu là trong lĩnh vực kinh tế + Theo khía cạnh khác: Nghèo là sự phản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội (Theo Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Băng Cốc - Thái Lan) Hiện nay ở Việt Nam có nhiều kiến khác nhau xung quanh khái niệm nghèo đói, song kiến chung nhất cho rằng: - Nghèo: Là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có điều kiện thoả mãn một phần những nhu cầu tối thiểu cơ bản của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện - Đói: à tình trạng một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu và vật chất để duy trì cuộc sống Đó là các hộ dân cư hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ 1 đến 3 tháng, thường vay mượn cộng đồng và thiếu khả năng chi trả Giá trị đồ dùng trong nhà không đáng kể, nhà ở dốt nát, con thất học, bình quân thu nhập dưới 13kg gạo/người/tháng (tương đương 45. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Qua các định nghĩa trên, ta có thể đưa ra định nghĩa chung về nghèo đói: “Đói nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không có những điều kiện về cuộc sống như ăn, mặc, ở, vệ sinh, y tế, giáo d c, đi lại, quyền được tham gia vào các quyết định của cộng đồng” Từ đó có thể nhận định rằng, GĐN là chỉ một người, một nhóm người hay toàn bộ những người không có những điều kiện về cuộc sống như ăn, mặc, ở, vệ sinh, y tế, giáo d c, đi lại, quyền được tham gia vào các quyết định của cộng đồng 1. Khái niệm dịch vụ, dịch vụ công Khái niệm dịch vụ Trong cuộc sống ngày nay chúng ta biết đến rất nhiều hoạt động trao đổi được gọi chung là dịch v và ngược lại dịch v bao gồm rất nhiều các loại hình hoạt động và nghiệp v trao đổi trong các lĩnh vực và ở cấp độ khác nhau Đã có nhiều khái niệm, định nghĩa về dịch v nhưng để có hình dung về dịch v trong chuyên đề này, chúng tôi tham khảo một số khái niệm dịch v cơ bản.

Theo Từ điển Tiếng Việt: Dịch v là công việc ph c v trực tiếp cho những nhu cầu nhất định của số đông, có tổ chức và được trả công. Định nghĩa về dịch v trong kinh tế học được hiểu là những thứ tương tự như hàng hoá nhưng phi vật chất 1 Theo quan điểm kinh tế học, bản chất của dịch v là sự cung ứng để đáp ứng nhu cầu như: Dịch v du lịch, thời trang, chăm sóc sức khoẻ…và mang lại lợi nhuận. Philip otler định nghĩa dịch v : Dịch v là một hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm để trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu. Việc thực hiện dịch v có thể gắn liền hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất.

Tóm lại, có nhiều khái niệm về dịch v được phát biểu dưới những góc độ khác nhau nhưng tựu chung thì: Dịch vụ là hoạt động có chủ đích nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người. Đặc điểm của dịch vụ là không tồn tại ở dạng sản phẩm cụ thể (hữu hình) như hàng hoá nhưng nó phục vụ trực tiếp nhu cầu nhất định của xã hội (Theo Zeithaml và Britner (2000) 1 Từ điển Wikipedia 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dịch vụ công Theo nghĩa rộng, dịch v công là những hàng hoá, dịch v mà Chính phủ can thiệp vào việc cung cấp nhằm m c tiêu hiệu quả và công bằng Theo đó, dịch v công là tất cả những hoạt động nhằm thực hiện các chức năng vốn có của Chính phủ, bao gồm từ các hoạt động ban hành chính sách, pháp luật, toà án… Cho đến những hoạt động y tế, giáo d c, giao thông công cộng.