Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Tại Trại Lợn Công Ty TNHH Lý Yên Bình

Nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại trại Lý Yên Bình và biện pháp điều trị hiệu quả tại huyện Yên Thủy, Hòa Bình.

• Tác giả: Vũ Thị Vui
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Thị Hồng Duyên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn NáI Tại Công Ty TNHH Lý Yên Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích cuả đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục của lợn nái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.4. Các bệnh thường gặp về viêm tử cung
• 2.5. Nguyên nhân, biện pháp phòng và trị bệnh gây viêm tử cung
• 2.6. Thành phần và tác dụng của một số thuốc điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn nái
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp thực hiện
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Các hoạt động khác tại cơ sở
• 4.4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn
• 4.6. Quy mô đàn lợn nái từ năm 2014-11/2015
• 4.7. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái qua 2 năm (2014 - 2015)
• 4.8. Tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 4.9. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở các giống lợn
• 4.10. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái theo tháng
• 4.11. Một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái sau điều trị
• 4.12. Hiệu lực của 2 phác đồ điều trị viêm tử cung của đàn lợn nái
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Thịt lợn chiếm thị phần lớn tại Việt Nam. Chăn nuôi lợn được ưu tiên phát triển để đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Chăn nuôi lợn còn tận dụng được lao động nhàn rỗi và phế phẩm nông nghiệp, tăng thu nhập cho gia đình. Chăn nuôi lợn ngoại đang được đẩy mạnh vì năng suất cao, tăng trọng nhanh, phẩm chất thịt tốt. Landrace và Yorkshire là hai giống lợn chủ yếu trong sản xuất lợn giống và lợn lai nuôi thịt. Chương trình “nạc hóa” đàn lợn được thực hiện tại tỉnh Hòa Bình, trại lợn của Công ty TNHH Lý Yên Bình là trại chăn nuôi gia công thuộc công ty cổ phần CP Việt Nam, được đầu tư cơ sở vật chất và có trên 1000 lợn nái sinh sản. Đàn lợn nái ngoại này đang được phát triển tốt, cho năng suất cao và chất lượng đàn con tốt. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế còn phụ thuộc vào sức sản xuất và tình hình dịch bệnh, đặc biệt là bệnh viêm tử cung lợn nái.

1.1. Tầm quan trọng của sức khỏe sinh sản lợn nái

Sức khỏe sinh sản của lợn nái ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của trang trại. Các bệnh liên quan đến cơ quan sinh sản, đặc biệt là viêm tử cung, có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng như giảm khả năng thụ thai, sảy thai, thai chết lưu, và thậm chí là vô sinh. Việc duy trì sức khỏe sinh sản tốt cho lợn nái là yếu tố then chốt để đảm bảo số lượng và chất lượng đàn con, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận cho người chăn nuôi.

1.2. Vai trò của Công ty TNHH Lý Yên Bình trong ngành chăn nuôi

Công ty TNHH Lý Yên Bình đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lợn giống và lợn thịt chất lượng cao cho thị trường. Với quy mô đàn lợn lớn và áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến, công ty góp phần vào sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn tại địa phương và cả nước. Tuy nhiên, việc quản lý dịch bệnh, đặc biệt là bệnh viêm tử cung ở lợn, là một thách thức lớn đối với công ty để đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Viêm Tử Cung Đến Năng Suất Lợn

Bệnh viêm tử cung ở lợn nái là một trong những bệnh gây tổn thương đường sinh dục của lợn nái sau khi sinh, ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh sản, làm mất sữa, lợn con không có sữa sẽ còi cọc, suy dinh dưỡng, lợn con chậm phát triển. Lợn nái chậm động dục trở lại, không thụ thai, có thể dẫn đến vô sinh, mất khả năng sinh sản. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên sản xuất: “Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại lợn của công ty TNHH Lý Yên Bình - xã Đoàn Kết - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình và biện pháp trị bệnh”.

2.1. Ảnh hưởng của viêm tử cung đến khả năng sinh sản của lợn nái

Viêm tử cung gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho cơ quan sinh sản của lợn nái, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản. Lợn nái bị viêm tử cung thường gặp khó khăn trong việc thụ thai, dễ bị sảy thai hoặc thai chết lưu. Ngoài ra, bệnh còn có thể dẫn đến vô sinh, khiến lợn nái mất khả năng sinh sản hoàn toàn. Điều này gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi do giảm số lượng lợn con sinh ra.

2.2. Tác động của viêm tử cung đến chất lượng lợn con

Không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái, viêm tử cung còn tác động tiêu cực đến chất lượng lợn con. Lợn nái bị viêm tử cung thường bị mất sữa hoặc giảm lượng sữa, khiến lợn con không được cung cấp đủ dinh dưỡng. Điều này dẫn đến tình trạng lợn con còi cọc, suy dinh dưỡng, chậm phát triển và dễ mắc các bệnh khác. Chất lượng lợn con kém ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

2.3. Chi phí điều trị và phòng ngừa viêm tử cung

Việc điều trị viêm tử cung cho lợn nái đòi hỏi chi phí đáng kể, bao gồm chi phí thuốc men, chi phí thăm khám thú y và chi phí chăm sóc đặc biệt. Ngoài ra, người chăn nuôi còn phải đầu tư vào các biện pháp phòng ngừa bệnh, như vệ sinh chuồng trại, kiểm soát dịch bệnh và tăng cường sức đề kháng cho lợn nái. Tổng chi phí điều trị và phòng ngừa viêm tử cung có thể gây áp lực lớn lên ngân sách của trang trại.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Hiệu Quả

Để điều trị viêm tử cung lợn nái hiệu quả, việc chẩn đoán sớm và chính xác là rất quan trọng. Các phương pháp chẩn đoán bao gồm quan sát lâm sàng, xét nghiệm dịch âm đạo và siêu âm tử cung. Quan sát lâm sàng giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường như dịch âm đạo có mủ, mùi hôi, lợn nái kém ăn, sốt cao. Xét nghiệm dịch âm đạo giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp. Siêu âm tử cung giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm và phát hiện các tổn thương bên trong tử cung.

3.1. Quan sát lâm sàng và nhận biết triệu chứng viêm tử cung

Quan sát lâm sàng là bước đầu tiên trong quá trình chẩn đoán viêm tử cung ở lợn nái. Người chăn nuôi cần chú ý đến các dấu hiệu bất thường như dịch âm đạo có mủ hoặc máu, mùi hôi khó chịu, lợn nái kém ăn, sốt cao, bỏ ăn, hoặc có biểu hiện đau bụng. Ngoài ra, cần quan sát kỹ vùng âm hộ của lợn nái để phát hiện các dấu hiệu sưng tấy, viêm đỏ hoặc có vết loét.

3.2. Xét nghiệm dịch âm đạo để xác định nguyên nhân gây bệnh

Xét nghiệm dịch âm đạo là phương pháp quan trọng để xác định nguyên nhân gây viêm tử cung ở lợn nái. Mẫu dịch âm đạo được lấy và gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích vi khuẩn. Kết quả xét nghiệm giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp để điều trị. Ngoài ra, xét nghiệm còn có thể phát hiện các tác nhân gây bệnh khác như nấm hoặc virus.

3.3. Sử dụng siêu âm để đánh giá tình trạng viêm nhiễm tử cung

Siêu âm là một công cụ hữu ích để đánh giá tình trạng viêm nhiễm và phát hiện các tổn thương bên trong tử cung của lợn nái. Siêu âm giúp quan sát hình ảnh tử cung, xác định kích thước, hình dạng và cấu trúc của tử cung. Ngoài ra, siêu âm còn có thể phát hiện các dấu hiệu viêm nhiễm như dịch tích tụ trong tử cung, thành tử cung dày lên hoặc có các khối u.

IV. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Lý Yên Bình

Việc điều trị viêm tử cung lợn nái cần tuân thủ theo phác đồ điều trị do bác sĩ thú y chỉ định. Phác đồ điều trị thường bao gồm sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, sử dụng thuốc giảm đau và hạ sốt để giảm các triệu chứng khó chịu cho lợn nái, và sử dụng thuốc kích thích co bóp tử cung để đẩy các chất dịch viêm ra ngoài. Ngoài ra, cần chú ý đến chế độ chăm sóc và dinh dưỡng cho lợn nái để tăng cường sức đề kháng và giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi.

4.1. Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm tử cung

Kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị viêm tử cung ở lợn nái. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp cần dựa trên kết quả xét nghiệm dịch âm đạo để xác định loại vi khuẩn gây bệnh. Các loại kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị viêm tử cung bao gồm penicillin, ampicillin, gentamicin và enrofloxacin. Liều lượng và thời gian sử dụng kháng sinh cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ thú y.

4.2. Thuốc hỗ trợ điều trị giảm đau hạ sốt kích thích co bóp tử cung

Ngoài kháng sinh, việc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ cũng rất quan trọng trong điều trị viêm tử cung ở lợn nái. Thuốc giảm đau và hạ sốt giúp giảm các triệu chứng khó chịu cho lợn nái, giúp lợn nái ăn uống tốt hơn và nhanh chóng phục hồi. Thuốc kích thích co bóp tử cung giúp đẩy các chất dịch viêm ra ngoài, làm sạch tử cung và tạo điều kiện cho quá trình phục hồi.

4.3. Chăm sóc và dinh dưỡng cho lợn nái trong quá trình điều trị

Chế độ chăm sóc và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị viêm tử cung ở lợn nái. Lợn nái cần được cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, dễ tiêu hóa và giàu vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, cần đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, thoáng mát và khô ráo để tạo môi trường tốt cho lợn nái phục hồi. Cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn nái và báo cáo cho bác sĩ thú y nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Hiệu Quả Nhất

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, kiểm soát dịch bệnh, đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý, và thực hiện các biện pháp kỹ thuật trong quá trình sinh sản. Vệ sinh chuồng trại giúp loại bỏ các mầm bệnh gây viêm tử cung. Kiểm soát dịch bệnh giúp ngăn chặn sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm có thể gây viêm tử cung. Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn nái. Các biện pháp kỹ thuật trong quá trình sinh sản giúp giảm thiểu nguy cơ gây tổn thương cho cơ quan sinh sản của lợn nái.

5.1. Vệ sinh chuồng trại và kiểm soát mầm bệnh

Vệ sinh chuồng trại là biện pháp quan trọng hàng đầu trong phòng ngừa viêm tử cung ở lợn nái. Chuồng trại cần được vệ sinh thường xuyên, loại bỏ phân và chất thải, khử trùng định kỳ bằng các loại thuốc sát trùng phù hợp. Ngoài ra, cần kiểm soát các loài gặm nhấm và côn trùng gây hại, vì chúng có thể mang mầm bệnh và lây lan sang lợn nái.

5.2. Đảm bảo dinh dưỡng hợp lý và tăng cường sức đề kháng

Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho lợn nái, giúp lợn nái chống lại các tác nhân gây bệnh. Lợn nái cần được cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, cân đối giữa protein, carbohydrate, chất béo, vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, có thể bổ sung thêm các chất tăng cường miễn dịch như vitamin C, vitamin E và selenium.

5.3. Kỹ thuật đỡ đẻ và chăm sóc sau sinh đúng cách

Kỹ thuật đỡ đẻ và chăm sóc sau sinh đúng cách giúp giảm thiểu nguy cơ gây tổn thương cho cơ quan sinh sản của lợn nái, từ đó giảm nguy cơ mắc viêm tử cung. Cần đảm bảo quá trình đỡ đẻ diễn ra trong điều kiện vệ sinh, sử dụng các dụng cụ đỡ đẻ đã được khử trùng. Sau khi sinh, cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn nái, vệ sinh vùng âm hộ thường xuyên và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại Công ty TNHH Lý Yên Bình cho thấy đây là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết. Việc áp dụng các biện pháp chẩn đoán sớm, điều trị hiệu quả và phòng ngừa tích cực sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra, nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn và an toàn hơn, cũng như nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ gây bệnh để có các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại Công ty TNHH Lý Yên Bình, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sinh sản của lợn nái. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả, giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về viêm tử cung ở lợn nái

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn và an toàn hơn cho lợn nái bị viêm tử cung. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố nguy cơ gây bệnh, như yếu tố di truyền, yếu tố môi trường và yếu tố quản lý, để có các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

6.3. Đề xuất giải pháp cho Công ty TNHH Lý Yên Bình

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đề xuất một số giải pháp cho Công ty TNHH Lý Yên Bình để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Các giải pháp bao gồm tăng cường vệ sinh chuồng trại, cải thiện chế độ dinh dưỡng, áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong quá trình sinh sản và xây dựng phác đồ điều trị bệnh hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay, ở Việt Nam thịt lợn luôn chiếm thị phần hàng đầu trong tổng số khối lượng thịt bán trên thị trường, thịt gia cầm chiếm 14,3 - 15,1 %, còn thịt trâu bò chỉ chiếm 8,2 - 12,1 %. Vì vậy, chăn nuôi lợn ngày càng được Đảng và Nhà nước ưu tiên phát triển, hơn nữa để theo kịp với nhịp độ chung của đất nước. Chăn nuôi lợn không những chỉ đáp ứng yêu cầu cung cấp thịt trong nước mà còn phải tham gia xuất khẩu. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng phế phụ phẩm dư thừa của nông nghiệp, góp phần làm tăng thêm thu nhập cho gia đình.

Chăn nuôi lợn ngoại đang được đẩy mạnh trong chăn nuôi nông hộ cũng như ở các trại quốc doanh. Bởi vì, chăn nuôi lợn ngoại có năng suất cao, tăng trọng nhanh, phẩm chất thịt tốt (tỷ lệ nạc cao, độ dày mỡ lưng thấp) đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng đang đòi hỏi, nhất là khu vực thành phố và khu công nghiệp. Cho đến nay, Landrace và Yorkshire là hai giống lợn đóng vai trò chủ yếu trong sản xuất lợn giống và lợn lai nuôi thịt, trong tương lai nó sẽ góp phần quan trọng vào các chương trình “nạc hóa” đàn lợn ở nước ta. Thực hiện chương trình “nạc hóa” đàn lợn của tỉnh Hòa Biǹ h , trại lợn của công ty TNHH Lý Yên Bình là trại lợn chăn nuôi gia công thuộc công ty cổ phầ n CP Việt Nam, được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và có trên 1000 lợn nái sinh sản, trong đó 2 giống Landrace và Yorkshire chiếm tỷ lệ chính.

Đàn lợn nái ngoại này đang được phát triển tốt, cho năng suất cao và chất lượng đàn con tốt. Tuy nhiên, để thu được hiệu quả kinh tế cao còn phụ thuộc vào sức sản xuất, bên cạnh đó tình hình dịch bệnh tại trại. Tình hình dịch bệnh 2 có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh tế, đặc biệt là chất lượng sản phẩm trong đó có bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Bệnh viêm tử cung ở lợn nái là một trong những bệnh gây tổn thương đường sinh dục của lợn nái sau khi sinh, ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh sản, làm mất sữa, lợn con không có sữa sẽ còi cọc, suy dinh dưỡng, lợn con chậm phát triển.

Lợn nái chậm động dục trở lại, không thụ thai, có thể dẫn đến vô sinh, mất khả năng sinh sản. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên sản xuất: “Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại lợn của công ty TNHH Lý Yên Bình - xã Đoàn Kết - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình và biện pháp trị bệnh”. Mục đích cuả đề tài Xác định thực trạng bệnh viêm tử cung ở đan lợn nái nuôi tại trại lợn của Công ty TNHH Lý Yên Bình xã Đoàn Kết - Yên Thủy - Hòa Bình. Xác định ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến một số chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn nái.

Đề xuất biện pháp phòng, trị bệnh viêm tử cung có hiệu quả. Mục tiêu của đề tài Xác định hiệu lực và độ an toàn của một số loại thuốc điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn có hiệu quả đạt trên 90% 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài cung cấp thêm một số thông tin có giá trị khoa học bổ sung thêm những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn, là cơ sở khoa học cho những đề xuất biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn Xác định được một số thuốc có hiệu lực và độ an toàn cao trong điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn, đề phòng, hạn chế được mầm bệnh.

Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục của lợn nái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc trong hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống.

Cấu tạo cơ quan sinh dục gồm bộ phận sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. Bộ phận sinh dục bên ngoài là bộ phận sinh dục có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được. Bao gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. Bộ phận sinh dục bên trong không nhìn thấy được nhưng bằng phương pháp gián tiếp người ta có thể quan sát, hoặc sờ thấy bao gồm: âm đạo, tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng.

Mỗi bộ phận này đều đảm nhiệm một chức năng khác nhau và giữ một vai trò quan trọng khác nhau. * Âm môn (vulva) Âm môn hay còn gọi là âm hộ, nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi, bờ trên của hai môi có sắc tố, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến tiết mồ hôi. * Âm vật (clitoris) Âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung đầu mút các dây thần kinh. * Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism) Tiền đình là bộ phận nằm giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước là âm đạo. Màng trinh là các sợi cơ đàn hồi do hai lớp niêm mạc gấp lại tạo thành nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật. 4 * Âm đạo (vagina) Âm đạo là một ống tròn, trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh. Âm đạo được cấu tạo bởi ba lớp: Lớp liên kết bên ngoài. Lớp cơ trơn: bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng, chúng liên kết với các cơ tử cung.

Lớp niêm mạc: trên bề mặt có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. Ngoài ra âm đạo còn là bộ phận thải thai ra bên ngoài khi sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ trong tử cung. Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4], âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. * Tử cung (uterus) Tử cung của lợn có hai sừng, một thân và một cổ tử cung.

Cổ tử cung: là phần ngoài của tử cung, cổ tử cung của lợn dài và tròn, không gấp nếp hoa nở mà là những cột thịt dài xen kẽ cài răng lược với nhau do đó dễ dàng cho việc thụ tinh nhân tạo đồng thời cũng dễ gây sảy thai (Đặng Quang Nam và Phạm Đức Chương, 2002 [9]). Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4] cho biết cổ tử cung của lợn dài từ 10 - 18 cm. Thân tử cung: thân tử cung lợn ngắn, dài khoảng 3 - 5 cm nối giữa sừng tử cung và cổ tử cung. Niêm mạc thân và sừng tử cung là những nếp gấp nhăn nheo theo chiều dọc.

Sừng tử cung: sừng tử cung của lợn ngoằn ngoèo như ruột non, dài 0,5 - 1 m. Ở lợn thai làm tổ đều ở cả hai bên sừng tử cung. * Ống dẫn trứng Ống dẫn trứng (vòi fallop) nằm ở màng treo buồng trứng. Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngược nhau.

Cấu tạo ống dẫn trứng cũng phù hợp với chức năng này, một đầu ống dẫn 5 trứng thông với xoang bụng, gần sát buồng trứng có loa kèn là một màng mỏng tạo thành một tán rộng lô nhô không đều ôm lấy trứng. Trứng được vận chuyển qua lớp nhầy đi đến lòng ống dẫn trứng, nơi xảy ra quá trình thụ tinh và phân chia của phôi. Thời gian tế bào trứng di chuyển trong ống dẫn trứng từ 3 - 10 ngày. Trên đường di hành, tế bào trứng có thể ở lại các đoạn khác nhau do những chỗ hẹp của ống dẫn trứng.

Có thể chia ống dẫn trứng thành bốn đoạn chức năng: đoạn tua điểm, đoạn phễu, phồng và đoạn co của ống dẫn trứng. * Buồng trứng Buồng trứng lợn dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng khoảng 3 - 5gam (Đặng Quang Nam, Phạm Đức Chương, 2002 [9]). Cấu tạo: phía ngoài buồng trứng được bao bọc bởi một lớp màng bằng tổ chức liên kết sợi, bên trong buồng trứng chia làm hai miền. Miền vỏ và miền tủy đều được cấu tạo bằng tổ chức liên kết sợi xốp và tạo cho buồng trứng một lớp đệm (Stromaovaris).

Ở miền tủy có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng. Trên buồng trứng của một lợn cái 10 ngày tuổi đã có khoảng 60. Theo thời gian, buồng trứng này phát triển qua các giai đoạn khác nhau. Tầng ngoài là những noãn bào sơ cấp phân bố tương đối đều, tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng.

Noãn bào sơ cấp có trứng ở giữa, xung quanh là noãn bào, noãn bào lúc đầu có hình dẹt sau có hình trụ. Noãn bào thứ cấp do noãn bào tăng sinh và hình thành xoang noãn bào ép trứng về một phía, khi noãn bào chín là quá trình sinh trưởng đã hình thành. Noãn bào nổi lên trên bề mặt buồng trứng, đến một giai đoạn nhất định sẽ vỡ ra, tế bào trứng theo dịch noãn bào vào loa kèn rồi đi vào ống trứng, nơi noãn bào vỡ sẽ hình thành thể vàng. 6 Thể vàng tiết ra progesteron, khối lượng thể vàng và hàm lượng progesteron tăng nhanh từ ngày thứ 8 và tương đối ổn định cho đến ngày thứ 15, sự thoái hóa thể vàng bắt đầu từ ngày thứ 17 - 18 và sẽ chuyển thành thể bạch nếu trứng không được thụ tinh.

Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái * Sự thành thục về tính Thành thục về tính là tuổi con vật có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. So với thành thục về thể vóc, sự hình thành về tính ở gia súc nói chung và lợn nói riêng thường sớm hơn. Vì vậy người chăn nuôi thường bỏ qua chu kỳ động dục đầu tiên, mà phối cho lợn ở chu kỳ sau, khi đó lợn đã phát triển toàn diện về thể vóc và sẵn sàng đảm nhiệm vai trò làm mẹ. Sự thành thục về tính được nhận biết bằng sự biến đổi bộ phận ngoài của cơ quan sinh dục và sự biến đổi của thần kinh.

Đầu tiên hai mép âm môn sưng đỏ và có dịch chảy ra, sau chuyển sang đỏ thẫm và keo dính. Tương ứng với sự thay đổi của bộ phận ngoài cơ quan sinh dục là sự biến đổi về thần kinh, lúc đầu lợn hưng phấn sau chuyển sang giai đoạn mê ì.