Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TUYỂN DỤNG VIÊN CHỨC TẠI BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA HẠNG I 1. Bệnh viện Chuyên khoa hạng I 1. Khái niệm Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “Bệnh viện là một bộ phận của một tổ chức mang tính chất y học và xã hội, có chức năng đảm bảo cho nhân dân được săn sóc toàn diện về y tế cả chữa bệnh và phòng bệnh”.
Bệnh viện chuyên khoa là một loại bệnh viện chuyên về một lĩnh vực cụ thể, được thành lập để đáp ứng các nhu cầu điều trị đặc biệt. Theo Quyết định số 1895/1997/QĐ-BYT ngày 19 tháng 9 năm 1997 của Bộ Y tế về ban hành Quy chế bệnh viện, khái niệm Bệnh viện chuyên khoa hạng I được hiểu là “cơ sở khám bệnh chữa bệnh trực thuộc Bộ Y tế hoặc trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các Ngành, làm nhiệm vụ khám bệnh chuyên khoa bao gồm nhiều tỉnh, thành phố. Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên khoa sâu có trình độ kỹ thuật cao, được trang bị hiện đại, cơ sở hạ tầng phù hợp”. Tuy nhiên, hiện nay các Bệnh viện chuyên khoa hạng I không còn trực thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mà chuyển giao về Sở Y tế tỉnh, thành phố.
Vai trò của Bệnh viện Chuyên khoa hạng I - Tiếp nhận mọi trường hợp người bệnh thuộc phạm vi chuyên khoa của bệnh viện để khám bệnh, chữa bệnh nội trú, ngoại trú. - Giải quyết các bệnh thuộc chuyên khoa bằng các phương tiện hiện có. - Tham gia khám giám định sức khỏe và khám giám định pháp y khi hội đồng giám định y khoa trung ương hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật trưng cầu. - Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viên trong bệnh viện và tuyến dưới để nâng cao trình độ chuyên khoa.
9 - Tổ chức thực hiện các đề tài nghiên cứu và ứng dụng những tiến bộ khoa học về chuyên khoa ở cấp Nhà nước, cấp Bộ và cấp Cơ sở, chú trọng nghiên cứu y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại và các phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc. - Nghiên cứu về dịch tễ học cộng đồng thuộc lĩnh vực chuyên khoa để phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu. - Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc chỉ đạo tuyến dưới phát triển kỹ thuật chuyên khoa để nâng cao chất lượng cấp cứu – chẩn đoán và điều trị chuyên khoa trong địa phương. Tiêu chuẩn để xếp hạng Bệnh viện Chuyên khoa hạng I Việc xếp hạng bệnh viện được xác định trên nguyên tắc đánh giá chấm điểm theo 5 nhóm tiêu chuẩn: Vị trí, chức năng và nhiệm vụ; Quy mô và nội dung hoạt động; Cơ cấu lao động và trình độ cán bộ; Khả năng chuyên môn, hiệu quả chất lượng công việc; Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị.
Theo đó, các Bệnh viện chuyên khoa được chia thành 3 loại cơ bản: - Bệnh viện chuyên khoa hạng I, đạt từ 90 đến 100 điểm; - Bệnh viện chuyên khoa hạng II, đạt từ 70 đến dưới 90; - Bệnh viện chuyên khoa hạng III, đạt từ 40 đến dưới 70. Viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I 1. Khái niệm viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I Viên chức là một thuật ngữ pháp lý có nội hàm đã được thống nhất. Nó được sử dụng để chỉ những người làm việc cho các đơn vị sự nghiệp của nhà nước (Public non-business unit) – tổ chức chỉ có chức năng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, cung cấp các dịch vụ công, không sử dụng quyền lực nhà nước trong quá trình thực thi công vụ.
Tại Việt Nam, thuật ngữ này được quy định chính thức trong văn bản pháp 10 lý tại Điều 2, Luật Viên chức năm 2010: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [17, tr. Như vậy, từ khi Luật Viên chức năm 2010 ra đời mới được định nghĩa một cách cụ thể hơn, tạo điều kiện để phân biệt với cán bộ và công chức. Sự khác nhau cơ bản giữa viên chức với cán bộ, công chức, là cơ chế tuyển dụng gắn với vị trí việc làm, thông qua chế độ hợp đồng làm việc và tiền lương được hưởng từ quỹ tiền lương của ĐVSNCL. Từ những khái niệm trên, tác giả đưa ra khái niệm viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I được hiểu là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp của các Bệnh viện Chuyên khoa hạng I theo quy định của pháp luật.
Đặc điểm của viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I Từ định nghĩa trên, viên chức sẽ có những đặc điểm nổi trội sau đây: Thứ nhất, viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I gắn liền với chức danh nghề nghiệp thuộc chuyên ngành y tế. Theo đó, đối với từng ĐVSNCL sẽ có những đặc thù và chức danh nghề nghiệp riêng biệt để phân biệt các loại viên chức với nhau. Viên chức sẽ có những chức danh như Bác sĩ hạng III, Khúc xạ nhãn khoa (hạng III), Điều dưỡng hạng III, Dược sĩ hạng III,…. Thứ hai, về nơi làm việc: Đây là đặc điểm riêng để phân biệt viên chức nói chung và công chức.
Viên chức làm việc tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I thuộc thẩm quyền quản lý của Sở Y tế. Còn công chức là những người làm việc tại các cơ quan hành chính nhà nước. Thứ ba, tiền lương và nguồn bổ sung thu nhập của viên chức tại các Bệnh viện Chuyên khoa hạng I. Lương và nguồn bổ sung thu nhập của viên chức tại 11 các Bệnh viện Chuyên khoa hạng I được nhận từ nguồn thu sự nghiệp (khám bệnh, chữa bệnh) của các Bệnh viện, mà không phải từ ngân sách nhà nước do Bệnh viện Chuyên khoa hạng I là đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên.
Ngoài tiền lương mà viên chức nhận theo quy định của pháp luật, nguồn bổ sung thu nhập hoàn toàn phụ thuộc vào sự thoả thuận của viên chức và cơ quan tuyển dụng, Nhà nước không can thiệp vào vấn đề này. Thứ tư, hoạt động viên chức Bệnh viện Chuyên khoa hạng I liên quan trực tiếp đến sức khỏe nhân dân, tính mạng của người bệnh về các chuyên khoa đặc thù như mắt, da liễu, tai mũi họng… Viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I tham gia hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và tham gia phòng chống các loại dịch bệnh hiện nay như Covid – 19, bệnh đậu mùa khỉ, tay chân miệng… Viên chức tại đây là loại lao động đặc thù, gắn liền với trách nhiệm cao trong việc chăm sóc sức khỏe người dân và tính mạng của người bệnh về các chuyên khoa đặc thù. Thứ năm, tính chất công việc có khả năng lây nhiễm cao. Viên chức tại các Bệnh viện Chuyên khoa hạng I thực hiện công việc chuyên môn về một số lĩnh vực riêng biệt như mắt, tai mũi họng, y học cổ truyền, nhi,.với khả năng lây nhiễm cao.
Thứ sáu, cường độ công việc. Sự căng thẳng của Viên chức tại các Bệnh viện Chuyên khoa hạng I là thường xuyên và ở mức độ cao. Viên chức tại đây phải chịu áp lực đến từ khối lượng quá tải của công việc và từ chính bệnh nhân và người nhà của họ. Từ những luận điểm trên, viên chức mang màu sắc riêng biệt với viên chức và công chức nói chung ở chức danh nghề nghiệp thuộc lĩnh y tế như bác sĩ, điều dưỡng, dược, .; qua nơi làm việc tại những Bệnh viện, Trung tâm y tế và hoạt động nghề nghiệp của mình liên quan đến sức khỏe của người dân.
Phân loại viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I Căn cứ Thông tư 03/2022/TT-BYT ngày 26 tháng 4 năm 2022 của Bộ Y 12 tế về sửa đổi quy định về tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành y tế (gọi tắt là Thông tư 03/2022/TT-BYT), có thể chia viên chức thành các loại sau đây: - Ngạch viên chức tương đương với ngạch chuyên viên cao cấp (viên chức loại A3): 4 loại - Ngạch viên chức tương đương với ngạch chuyên viên chính (viên chức loại A2): 9 loại - Viên chức tương đương với ngạch chuyên viên (viên chức loại A1): 10 loại - Ngạch viên chức loại A0: 7 loại - Ngạch viên chức loại B: 1 loại - Ngạch khác: 6 loại Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy viên chức có thể chia thành 2 nhóm cơ bản: Một là, viên chức có nhiệm vụ tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân như Bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên y, dược sĩ, hộ sinh,…. Hai là, viên chức tiếp xúc gián tiếp với bệnh nhân hay còn gọi là viên chức làm công tác hành chính như công tác xã hội, kế hoạch tổng hợp, quản lý chất lượng, tài chính kế toán,… Trong đề án này, học viên tập trung nghiên cứu về đối tượng viên chức tiếp xúc trực tiếp với người bệnh. Vai trò của viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I Theo Võ Thị Trúc Oanh (2022), vai trò của viên chức được thể hiện qua 5 vai trò cơ bản. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy vai trò được nêu trong công trình của Võ Thi Trúc Oanh (2022) khá phù hợp với nội dung về sự cần thiết tuyển dụng viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I.
Do đó, tác giả đề xuất vai trò của viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I qua những phương diện sau: 13 Thứ nhất, chăm sóc sức khỏe Viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I bao gồm bác sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh, dược sĩ… là thành phần đặc biệt quan trọng trong việc cung ứng các dịch vụ y tế có chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn dân và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến sức khỏe. Viên chức tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I nắm một vị trí quan trọng trong các trung tâm y tế và các bệnh viện. Họ vừa là những người có trình độ chuyên môn cao, đảm nhận nhiệm vụ chăm lo sức khoẻ cho bệnh nhân. Là cầu nối giữa bệnh nhân và đội ngũ y tế, tiếp nhận và đáp ứng các nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người bệnh.
Qua đó, giúp viên chức tế tại Bệnh viện Chuyên khoa hạng I lên kế hoạch chăm sóc tốt nhất, nhằm rút ngắn thời gian bình phục cho người bệnh.