Chương 1. Cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp. Thực trạng công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ COSMOS. Một số giải pháp và khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ COSMOS.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nhân lực Quản trị nhân lực là một lĩnh vực quản lý, tập trung vào việc quản lý và phát triển nguồn nhân lực quan trọng nhất của một tổ chức – con người. Bởi quản trị nhân lực là lĩnh vực quan trọng nên có rất nhiều đề tài và nhiều tác giả đã nghiên cứu.
Vậy đầu tiên cần phải hiểu nhân lực là gì? Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về nhân lực, điển hình như sau: Theo Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Văn Điềm (2007) “Nhân lực là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm thể lực và trí lực”. [10,7] Theo Nguyễn Thị Doan và TS. Đỗ Minh Cương (2001) “Nhân lực là những cá nhân có nhân cách, có khả năng lao động sản xuất”. [1,7] Theo Vũ Thùy Dương (2010) thì “Nhân lực bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay xã hội, tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp”.
[3,16] Từ những khái niệm trên, có thể hiểu Nhân lực là một nguồn lực của mỗi con người và nguồn lực này bao gồm thể lực; trí lực và tâm lực. Và trong mỗi tổ chức thì nhân lực sẽ được thể hiện qua số lượng; cơ cấu và chất lượng lao động của tổ chức đó. Khái niệm tuyển dụng nhân lực Hiện nay, có rất nhiều quan điểm, góc nhìn và cách tiếp cận khác nhau về khái niệm tuyển dụng nhân lực, có thể kể đến như: Theo Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Văn Điềm (2007) “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và tuyển chọn từ những nguồn khác nhau, những nhân viên đủ khả năng đảm nhiệm những vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển”. [10,14] 8 Theo Vũ Thùy Dương, Hoàng Văn Hải (2010) “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp”.
[3,26] Theo tác giả Đoàn Văn Tình (2020) “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút những người có trình độ từ lực lượng lao động bên ngoài xã hội và bên trong tổ chức từ đó đánh giá ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào yêu cầu của công việc để lựa chọn được nhân lực phù hợp nhất với nhu cầu của tổ chức”. [13,10] Như vậy, tuyển dụng nhân lực có thể hiểu là hoạt động tìm kiếm, thu hút nhân lực từ nhiều nguồn khác nhau – tuyển mộ rồi sau đó tuyển chọn, chọn lựa ứng viên phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm. Để thực hiện một cách hiệu quả cần phải xác định mục tiêu tuyển dụng, biện pháp thực hiện và đánh giá kết quả tuyển dụng nhân lực. Qua khái niệm trên, ta có thể thấy tuyển dụng nhân lực gồm hai quá trình bao gồm tuyển mộ nhân lực và tuyển chọn nhân lực.
Khái niệm tuyển mộ nhân lực Theo quan điểm tác giả Mai Thanh Lan trong Giáo trình Tuyển dụng nhân lực, NXB Thống kê, Hà Nội (2014) “Tuyển mộ nhân lực là quá trình tìm kiếm và thu hút ứng viên nhằm có một lực lượng ứng viên phù hợp với yêu cầu tuyển dụng nộp đơn ứng tuyển để doanh nghiệp lựa chọn”. [6,19] Theo tác giả Đoàn Văn Tình (2020) “Tuyển mộ nhân lực là quá trình thu hút, dẫn dắt và tìm kiếm những lao động có trình độ từ lực lượng lao động bên ngoài xã hội và lực lượng bên trong tổ chức ứng tuyển vào các vị trí trống mà tổ chức tuyển dụng”. [13,11] Có thể thấy rằng mục tiêu chính của công tác tuyển mộ nhân lực chính là giúp tổ chức có được đủ số lượng và chất lượng ứng viên phù hợp vào thời điểm cần nhân lực, tạo tiền đề cho công tác tuyển chọn. Khái niệm tuyển chọn nhân lực Theo quan điểm của Mai Thanh Lan (2014) Giáo trình Tuyển dụng nhân lực, NXB Thống kê, Hà Nội “Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá năng lực của 9 các ứng viên nhằm lực chọn ứng viên phù hợp với nhu cầu cần tuyển của doanh nghiệp”.
[6,20] Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá, sàng lọc, lựa chọn, năng lực của các ứng viên nhằm chọn lựa ứng viên phù hợp với nhu cầu cần tuyển của tổ chức. [13,12] Từ khái niệm trên ta nhận thấy sự khác nhau giữa tuyển chọn và tuyển mộ nhân lực. Nếu tuyển mộ dừng lại ở việc tìm kiếm, thu hút ứng viên thì tuyển chọn là lựa chọn để quyết định xem trong số các ứng viên đó ai là người phù hợp với nhu cầu và vị trí cần tuyển của tổ chức. Đây cũng chính là mục đích của tuyển chọn để tìm ra lao động phù hợp với vị trí làm việc cần tuyển.
Có thể nhận thấy tuyển mộ và tuyển chọn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Quá trình tuyển mộ được thực hiện tốt sẽ tạo tiền đề để tuyển chọn nhân lực phù hợp với yêu cầu của tổ chức. Chất lượng của quá trình tuyển chọn sẽ khó mà đạt được theo mong muốn của tổ chức nếu như số lượng hồ sơ xin việc bằng hoặc thấp hơn so với nhu cầu cần tuyển. Nói cách khác, để tuyển chọn được người phù hợp với vị trí công việc cần tuyển thì ngay từ công tác tuyển mộ phải được thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả.
Vai trò và nguyên tắc của tuyển dụng nhân lực 1. Vai trò của tuyển dụng nhân lực * Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, đây là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, quyết định rất lớn về chất lượng nhân sự đối với DN, giúp bổ sung lực lượng LĐ cần thiết để thực hiện mục tiêu của tổ chức đề ra. Từ đó, sẽ tạo tiền đề cho việc thực hiện các nội dung khác của quản trị nhân lực. Thứ hai, giúp DN có thể thực hiện được các mục tiêu kinh doanh đã đề ra một cách tốt nhất.
Vì khi tuyển dụng tốt có nghĩa là tìm được những người phù hợp cho công việc, họ có năng lực, phẩm chất để đáp ứng và hoàn thành tốt công việc được giao. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc nâng cao năng suất, hiệu quả làm việc của bản thân nhân viên nói riêng và của tổ chức nói chung. Làm việc hiệu quả sẽ củng cố sự vững chắc và ngày một phát triển của DN. 10 Thứ ba, việc có một nguồn nhân lực chất lượng không chỉ giúp DN phát triển mà còn tạo tiền đề, khích lệ nhân viên sáng tạo và phát triển bản thân.
Đây là yếu tố giúp tạo ra được một môi trường làm việc văn minh với sự cạnh tranh lành mạnh, công bằng. Từ đó, tăng sự gắn bó giữa nhân viên và tổ chức. Thứ tư, tuyển dụng nhân lực tốt giúp DN tiết kiệm chi phí và thời gian, công sức cho khâu tuyển dụng nói riêng và quá trình hoạt động về sau của DN nói chung. Thứ năm, giúp DN có thể nâng cao năng lực cạnh tranh của mình trên thị trường thông qua yếu tố con người.
Xây dựng, phát triển được hình ảnh, thương hiệu và giá trị cốt lõi của tổ chức. Có thể nói, tuyển dụng nhân lực có vai trò vô cùng quan trọng đối với tổ chức, DN. Các tổ chức, DN cần phải quan tâm đến khâu tuyển dụng để tồn tại và phát triển. * Đối với người lao động Tuyển dụng nhân lực giúp NLĐ có cơ hội việc làm, phát triển bản thân và nâng cao thu nhập.
Thông qua đó cũng giúp NLĐ nhận thức về năng lực cá nhân và tiềm năng phát triển. Tuyển dụng nhân lực không những giúp NLĐ nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm… mà còn tạo điều kiện cho NLĐ có thể hiểu rõ hơn về ngành nghề, chuyên môn từ đó có những định hướng cho tương lai. Ngoài ra, tuyển dụng nhân lực giúp NLĐ trong DN hiểu rõ hơn về triết lý, quan điểm của nhà quản trị, là cơ hội cống hiến năng lực của mình phát triển DN và trau dồi, nâng cao năng lực thông qua quá trình làm việc thực tế. * Đối với xã hội Tác động rõ nhất của tuyển dụng nhân lực đối với xã hội đó chính là giảm tình trạng thất nghiệp, nâng cao tỉ lệ dân số có việc làm… từ đó giảm các tệ nạn xã hội và thúc đẩy phát triển một xã hội văn minh, hiện đại.
Thêm nữa, tuyển dụng nhân lực sẽ góp phần hình thành nên nhu cầu của xã hội, định hướng việc quy hoạch hệ thống đào tạo, hướng nghiệp của xã hội. Không chỉ vậy, nó còn ảnh hưởng đến quá trình điều tiết nguồn nhân lực trong các ngành nghề kinh tế khác nhau, ở các địa phương các nhau. Nguyên tắc của tuyển dụng nhân lực * Nguyên tắc đúng pháp luật Các nhà tuyển dụng cần có sự nghiên cứu và tìm hiểu kỹ về pháp luật, các quy định có ảnh hưởng tại địa bàn nơi tổ chức có trụ sở khi thực hiện hoạt động tuyển dụng nhân lực. Bởi mỗi quốc gia đều có các quy định khác nhau về quản lý, thuê mướn và sử dụng LĐ.
Công tác tuyển dụng nhân lực cần đảm bảo đúng pháp luật để không vi phạm trong lĩnh vực này. * Nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn Việc tuyển dụng phải xuất phát từ nhu cầu bổ sung LĐ vào các vị trí việc làm còn trống trong tổ chức. Để xác định được thì cần căn cứ vào kế hoạch SXKD ở từng bộ phận, từ đó xác định số lượng tuyển dụng thêm, yêu cầu về kiến thức, kỹ năng. Tổ chức cần lập kế hoạch số lượng và chất lượng LĐ kỳ kế hoạch và so sánh, đối chiếu với thực tế để có cái nhìn khách quan và xác định số lượng, chất lượng LĐ cần tuyển.
* Nguyên tắc phù hợp Tuyển dụng nhân lực phải phù hợp với vị trí việc làm là một nguyên tắc tất yếu. Các phương pháp tuyển chọn như thi viết, câu hỏi trắc nghiệm… giúp người tuyển dụng có thể xác định được ứng viên có khả năng đảm đương tốt vị trí công việc tuyển dụng hay không. Tuyển dụng nhân lực còn xem xét đến tính phù hợp với văn hóa tổ chức.