Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Hệ thống các khái niệm liên quan tuyển dụng nhân lực 1. Khái niệm nhân lực Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bên cạnh những thuận lợi về tự do giao dịch, thương mại của thời đại “thế giới phẳng” là các khó khăn còn đặt ra cho các tổ chức. Để đứng vững trên thị trường, tổ chức phải lấy yếu tố con trường làm trọng tâm của của sự phát triển.
Có rất nhiều quan niệm về nhân lực như: Theo Hoàng Văn Hải, Vũ Thùy Dương (2010): “nhân lực là một nguồn lực quan trọng của mọi tổ chức. Trong tổ chức mỗi một người lao động đều được giao đảm nhận những công việc nhất định và có chức danh nhất định. Vì vậy những người này còn được coi là những nhân lực như: các nhà quản trị và nhân viên, những người lao động trực tiếp và gián tiếp. Nhân lực của tổ chức được nghiên cứu trong mối quan hệ chặt chẽ với công việc nhất định mà họ được giao cũng như tập thể mà họ là thành viên.”[1] Như vậy, đối với góc nhìn tác giả nhân lực - một trong những đối tượng quan trọng của một tổ chức.
nhân lực là các tất cả con người trong tổ chức, từ nhà quản trị tới các thành viên, từ các đối tượng khối trực tiếp với khối gián tiếp đang làm việc cho tổ chức, tổ chức đó, được tổ chức, tổ chức quản lý, sử dụng và trả công. Và đặc biệt hơn nhân lực còn được thể hiện qua tâm lực và trí lực. Trí lực được xem là một trong những nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực hàng đầu. Cụ thể, tại nhóm tiêu chí này, bạn sẽ phải xem xét các nhân tố về trình độ học vấn, chuyên môn và kỹ năng mềm.
Còn tâm lực trong nhân lực được thể hiện là một trong các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực đặc biệt quan trọng. Khi ấy việc tham gia vào quá trình lao động trong tố chức nhằm phát triền tổ chức, để nâng cao năng lực này người lao động phải tích cực rèn luyện. Khái niệm tuyển dụng Trên thực tê có rât nhiêu khái niệm và quan điêm khác nhau về tuyển dụng, như theo TS. Hà Văn Hội, "Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và lựa chọn đúng người để thỏa mãn các nhu cầu lao động và bổ sung lực lượng lao động hiện có".
Hay như theo Mai Thanh Lan đã truyền tải tới chúng ta việc tuyển dụng nhân lực. Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút và tuyển chọn từ nhiều nguồn khác nhau những nhân viên đủ khả năng đảm nhiệm những vị trí mà tổ chức cần tuyển. Mục đích của cuộc tuyển dụng là rất rõ ràng: Cung cấp thông tin đến tất cả mọi người, mỗi người có thể có những năng lực phù hợp với chức vụ đang trống; khuyến khích những người có năng lực phù hợp với chức vụ đang trống nộp đơn dự tuyển; thu thập thông tin về những ứng cử viên; lựa chọn những người phù hợp nhất với nhu cầu công việc. [tr 92] Cho nên, để đánh giá được tuyển dụng cho thấy đây là quá trình gồm những hoạt động như: tuyển mộ, lựa chọn ứng viên sau đó đón tiếp, định hướng cho những nhân viên mới, thử việc họ 1.
Khái niệm tuyển dụng nhân lực Cùng với quan điểm đa chiều về Tuyển dụng nhân lực, theo như quan điểm của ThS. Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân được biết đây là quá trình bao gồm hai nội dung chính đó là tuyển mộ nhân lực và tuyển chọn nhân lực. - Khái niệm tuyển mộ nhân lực: “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động đế nhằm đạt được các mục tiêu của mình”.
[5, tr 93] Tuyển mộ là khâu cung cấp đầu vào cho tuyển chọn. Quá trình tuyển mộ được thực hiện tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho tuyển chọn, tiết kiệm chi phí tuyển dụng và tổ chức sẽ tìm được những người lao động phù hợp với công việc. Ngược lại, nếu thực hiện không tốt quá trình tuyển mộ thì những người lao động có trình độ cao, có khả năng đáp ứng công việc có thể đã không được lựa chọn hoặc có ít người nộp đơn xin việc hơn so với nhu cầu tuyển dụng thì việc tuyển 8 chọn cũng không có hiệu quả. - Khái niệm tuyển chọn nhân lực: “Quá trình tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.
Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc”. Tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 2. Vai trò, nhiệm vụ tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Trong công tác tuyển dụng nhân lực là một hoạt động trong chuỗi các hoạt động chức năng của quản trị nhân lực trong một tổ chức nói chung, là “cửa ngõ” đầu vào quyết định lớn đến chất lượng nhân lực của một tổ chức, từ đó là cơ sở nền tảng cho thực hiện và lựa chọn hướng hành động, thực hiện các mục tiêu chiến lược và mục tiêu ngắn hạn trong kì kế hoạch của mỗi tổ chức, Tuyển dụng nhân lực có ý nghĩa vô cùng to lớn không chỉ đối với người lao động hay tổ chức mà nó còn mang lại những giá trị tuyệt hảo cho xã hội, cộng đồng.1 Đối với tổ chức - Thứ nhất việc tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho tổ chức một đội ngũ lao động lành nghề, năng động , sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của tổ chức. - Thứ hai tuyển dụng tốt giúp tổ chức thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao.
- Thứ ba chất lượng của đội ngũ nhân lực tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho tổ chức, tuyển dụng nhân lực tốt góp phần quan trọng vào việc tạo ra “đầu vào” của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ đáp ứng đòi hỏi nhân lực của tổ chức. - Thứ tư tuyển dụng nhân lực tốt giúp tổ chức giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của tổ chức. 9 - Thứ năm tuyển dụng nhân lực tốt cho phép tổ chức hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh đã định.2 Đối với người lao động Tuyển dụng nhân lực giúp người lao động có cơ hội đánh giá về bản thân, từ đó có nhận thức đúng về năng lực cá nhân, phát triển năng lực cá nhân và giúp người lao động có cơ hội thăng tiến, nâng cao thu nhậ, có việc làm Tuyển dụng nhân lực là động lực giúp NLĐ tự đào tạo, nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm…Đồng thời qua tuyển dụng, khi NLĐ được tổ chức đánh giá, thừa nhận năng lực cá nhân họ sẽ cố gắng hơn trong nâng cao năng lực để được gắn bó với tổ chức.3 Đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân lực của tổ chức giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội: Người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác theo một cách hữu ích nhất. Tóm lại tuyển dụng nhân lực là một công việc rất quan trọng, nhà quản trị giỏi luôn cần phải trực tiếp theo dõi và thực hiện những công đoạn quan trọng trong quy trình tuyển dụng nhân lực.2 Nguyên tắc của tuyển dụng nhân lực Để quy trình tuyển dụng diễn ra một cách hiệu quả, doanh nghiệp phải nắm rõ những nguyên tắc cơ bản sau: Thứ nhất, tuyển dụng phải đúng pháp luật Tại mỗi Quốc tế gia đều có những nội dung được quy định trong các văn bản pháp luật đều được quy định khác nhau về sử dụng lao động.
Bộ Luật lao động nước ta có những điều luật quy định bắt buộc nhà tuyển dụng cần phải tuân thủ, chấp hành như: quy định về tuổi, quy định về hợp đồng lao động, thời gian làm việc, những quy định riêng với lao động nữ,.Cho nên, nhà tuyển dụng cần có những nghiên cứu, quan tâm kĩ tới những quy định riêng tại mỗi Quốc tế gia theo đúng quy định pháp luật của họ. Bộ Luật Lao động Việt Nam năm 2019 quy định nhiều điều luật bắt buộc nhà tuyển dụng cần tuân thủ, đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Dưới đây là 10 một số điều luật quan trọng: * Quy định về tuổi; Quy định về hợp đồng lao động; Quy định về thời gian làm việc Quy định riêng với lao động nữ. Trong pháp luật về tuyển dụng nhân lực, là nhân tố ảnh hưởng bắt buộc tổ chức, doanh nghiệp phải thực hiện để không vi phạm pháp luật trong lĩnh vực nay.
Điều này đòi hỏi những người thực hiện công tác trong tuyển dụng phải nghiên cứu và nắm vững các quy định có liên quan Thứ hai, tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn Nhu cầu này phải được phản ánh trong chiến lược và chính sách nhân viên của tổ chức và trong kế hoạch tuyển dụng của mỗi bộ phận của tổ chức. Điều này đòi hỏi tổ chức phải liên tục theo dõi và đánh giá nhu cầu về nhân lực trong mỗi bộ phận và vị trí công việc cụ thể. Để thực hiện điều này, tổ chức cần phải có một chiến lược và chính sách nhân lực linh hoạt và phản ánh được các thay đổi trong môi trường kinh doanh và yêu cầu của thị trường lao động. Kế hoạch tuyển dụng của mỗi bộ phận cũng cần được cập nhật thường xuyên để đảm bảo rằng số lượng và loại hình nhân lực được tuyển dụng phản ánh đúng nhu cầu thực tế của bộ phận đó.
Thứ ba, tuyển dụng phải phù hợp Tuyển dụng phải phù hợp với khả năng tài chính, với sự phát triển và ngành nghề kinh doanh của Công ty để tránh tốn nhiều chi phí cho công tác tuyển dụng. việc tuyển dụng cũng cần phản ánh sự phát triển và ngành nghề kinh doanh của công ty. Điều này đảm bảo rằng những người được tuyển dụng sẽ có khả năng thích ứng và phát triển cùng công ty trong tương lai.