CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE TƯ VAN LAP DỰ ÁN XÂY DUNG CHIEN LƯỢC 1. Những vấn đề lý luận chung về dự án chiến lược 1. Khái niệm dự án chiến lược Theo giáo trình lập dự án: “Dự án chiến lược được hiểu là những dự án, các hoạt động đầu tư nhằm phục vụ cho mục tiêu tầm nhìn và con đường phát triển dai hạn của doanh nghiệp. Day là các dự án hướng tơi mục tiêu tăng trưởng doanh thu và gia tăng thị phần cho doanh nghiệp.” Một số dự án thuộc nhóm này có thé ké tới như : dự án xây dựng chiến lược tong quan cho doanh nghiệp, dự án xây dựng chiến lược phân bồ vốn, dự án xây dựng chiến lược M&A.
Đặc điểm của dự án chiến lược Một dự án xây dựng chiến lược cũng có đặc điểm gần giống với một dự án thông thường, có thời gian triển khai, thời gian kết thúc và các mục tiêu, nội dung thực hiện trong đó. Dự án chiến lược phục vụ cho mục tiêu là tăng trưởng doanh thu và thị phần cho sự phát triển lâu dài dưới sự hạn chế về thời gian và nguồn lực của doanh nghiệp. Đối với từng giai đoạn mà việc sử dụng nguồn lực sẽ không giống nhau và cân nhắc kỹ lưỡng dé tránh lãng phí thời gian và chi phí cũng như hiệu quả công việc. Dự án đảm bảo thực hiện trong điều kiện nguồn lực cho phép và kết quả của dự án hướng đến sự đột phá và vững chãi cho doanh nghiệp chính là một sự án thành công.
Dự án xây dựng chiến lược cần xem xét những công việc sau: + Hoan thành mục đích hướng tới của doanh nghiệp + Thời gian bắt đầu và kết thúc được xác định rõ ràng + Đáp ứng đủ các công việc trong nguồn lực tài chính cho phép + Phù hợp với các nguồn lực khác về nhân sự, thiết bị, phương tién.trong phạm vi cho phép 1. Phân loại dự án chiến lược Các dự án chiến lược thường là một dự án có quy mô rất lớn bao gồm nhiều dự án nhỏ phục vụ cho định hướng và con đường phát triển của công ty, tuy nhiên, nó cũng có thé được chia thành cac nhóm dự án nhỏ hơn như: dự án nền tảng, dự án đột phá, dự án nghiên cứu & phát trién,. e Dự án nên tang: Bao hồm những đề xuất cải tiễn cơ bản so với những gì mà công ty hiện đang cung cap ra thi trường, nó có thê cải tiên về sản phâm, dịch vụ mà công ty đang cung cấp hoặc về công nghệ hay quy trình sản xuất. Những dự án này góp phan nâng cao hoặc thay đối toàn bộ các phương pháp sản xuất hoặc dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp dé tiếp tục cho mục tiêu phát triển và mở rộng danh mục sản phẩm, dịch vụ kinh doanh sau này.
e Các dự án đột phá: So với các dự án nên tảng, các dự án đột phá là những dự án liên quan đến công nghệ khác biệt hơn, không giống với những công nghệ phô biến đang áp dụng trong ngành. Đây thường là những công nghệ hiện đại nhất, có chi phí đầu tư cao e Các dự án nghiên cứu & phát triển: Day là các dự án xây dung dé giúp công ty tự phát triển công nghệ và ứng dụng mới hoàn toàn cho sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp triển khai những dự án này nhằm có công nghệ độc quyền cho riêng mình. Việc thực hiện phân chia dự án theo loại hình giúp cho công ty dễ dàng tính toán, dự kiến được lợi nhuận và lường trước các rủi ro khi thực hiện.
Dự án mang lại lợi nhuận càng cao thì rủi ro sẽ càng lớn và ngược lại dự án an toàn sẽ đem lại lợi nhuận thấp hơn. Vai trò của các dự án chiến lược đối với sự phát triển của doanh nghiệp Chiến lược kinh doanh là việc tao dựng một vi thế duy nhất và có giá trị lâu dài cho doanh nghiệp để cạnh tranh với các doanh nghiệp cùng lĩnh vực trên thị trường. Vai trò của chiến lược thê hiện ở: Thứ nhất, là cơ sở cho thực hiện toàn bộ các hoạt động cụ thể trong tương lai. Việc một doanh nghiệp không có chiến lược hoặc chiến lược không được thiết lập rõ ràng sẽ làm cho hoạt động của doanh nghiệp bị mất phương hướng, nhất là khi đối mặt với sự thay đổi đột xuất của thị trường, doanh nghiệp sẽ rơi vào thế bị động do ngay từ ban đầu, các vấn đề về dài hạn doanh nghiệp đã không nghiên cứu và dé tâm và chỉ biết thực hiện các hoạt động hiện tại.
Các yếu tố bên ngoài và bên trong luôn ảnh hưởng đến mọi hoạt động của doanh nghiệp. Do đó, băng việc phân tích và dự báo, một dự án xây dựng chiến lược sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng phương hướng cho con đường phát triển tương lai sau này. Nó giúp công ty tăng thế chủ động và thích ứng linh hoạt với những sự thay đổi bất thường của thị trường, đồng thời là định hướng dé doanh nghiệp đi đứng đường. Tu đó, mục tiêu nâng cao vi thế của doanh nghiệp được thực hiện.
Thứ hai, là cơ sở dé doanh nghiệp sớm nhận ra các cơ hội kinh doanh mới và phát triển phù hợp với xu hướng thị trường. Doanh nghiệp có thé tránh được các rủi do do đã lường trước và tận dụng cơ hội phát trién mạnh mẽ dù trong điều kiện khó khăn, khai thác được tối đa hiệu quả nguồn lực. Thứ ba, xây dựng mỗi liên kết gắn bó cùng hướng đến mục tiêu chung giữa hân viên với nhau và với công ty. Là đông lực thúc đây mọi hoạt động sau này.
Thứ tư, giúp định hướng cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển, tránh việc nghiên cứu lan man không đúng trọng tâm, lãng phí nguồn lực. Thứ năm, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh dé vượt lên các đối thủ khác trên thị trường. Bên cạnh những yếu tố cạnh tranh như: chất lượng, giá cả, marketing, thương hiệu, chiến lược kinh doanh cũng được sử dụng như một công cụ cạnh tranh có hiệu quả. Những lý luận về tư vấn xây dựng dự án chiến lược 1.
Tổng quan nghiệp vụ tư vấn lập dự án Căn cứ theo giáo trình Lập dự án: “Nghiệp vụ tư vấn lập dự án là việc các nhà tư van dự án đóng góp chuyên môn về hoạt động, chiến lược hoặc kỹ thuật của họ cho các dự án. Họ cộng tác với khách hàng dé xác định các thông số dự án, phát triển kế hoạch dự án phù hợp với các mục tiêu kinh doanh, phân công các nhiệm vu va nguồn lực của dự án. Đề có được một dự án hoàn chỉnh cho khách hàng, nhà tư vấn cần thực hiện các công đoạn từ khảo sát thị trường để xác định tiềm năng của dự án,phân tích thông tin, dit liệu về ngành và nội bộ doanh nghiệp, nghiên cứu các khía cạnh thực hiện đến đề xuất phương án phân bổ nguồn lực và cuối cùng là trình bày với khách hàng.” Thông thường, một dự án tư vấn sẽ gồm có 5 giai đoạn là đề xuất, bắt đầu thực hiện, bàn giao cho khách hàng, kết thúc và lưu trữ. Một bản dự án được thiết lập sẽ cho doanh nghiệp biết được có nên hay không nên thực hiện dự án dựa trên những phân tích do nhà tư vấn hay công ty tư vấn thực hiện.
Với mỗi dự án, nhà tư van sẽ đề cập đến phạm vi, khả năng phân phối, các rủi ro có thé có, các giả định, cột mốc quan trọng, lịch trình, ngân sách và các phương pháp làm việc nhóm cần thiết để đạt được kết quả thành công. Tổng quan nghiệp vụ tư vấn lập dự án chiến lược Theo giáo trình Lập dự án: “Tư vấn chiến lược là quá trình chia sẻ, đồng hành giữa tổ chức tư vấn với doanh nghiệp, áp dụng các kiến thức chuyên sâu hỗ trợ cho việc ra quyết định; tìm ra đúng van dé dé xây dựng giải pháp, xây dựng lộ trình, chọn thời điểm phù hợp; giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu đề ra. Nhà tư van chiến lược đóng vai trò định hướng, đề xuất cho doanh nghiệp các khuyến nghị quan trọng có ảnh hưởng tới tương lai của công ty, và đảm bảo các khuyến nghị này đã được phân tích và xem xét ở mọi khía cạnh.” Tương tự như dự án thông thường, một dự án tư vấn xây dựng chiến lược cũng gồm có 5 giai đoạn là đề xuất, bắt đầu thực hiện, bàn giao cho khách hàng, kết thúc và lưu trữ. Chức năng và các cấp độ mục tiêu của nhà tư vấn chiến lược Theo Giáo sư N.Turner (Harvard Business Review), nhà tư van có 8 chức năng và nhiệm vụ cơ bản theo thứ bậc như sau: Thứ nhất, đáp ứng nguồn thông tin cho doanh nghiệp.
Được xem là nguyên do cốt yếu nhất khi doanh nghiệp cần thuê lập dự án từ công ty tư vấn. Thông thường, các thông tin mà doanh nghiệp được cung cấp từ nhà tư van sẽ gồm : khảo sát thị trường, nghiên cứu chi phí, nghiên cứu tinh kha thi, hay phân tích cấu trúc cạnh tranh trong ngành. Những kỳ vọng về năng lực chuyên môn và những thông tin cập nhật với góc nhìn khách quan được cung cấp bởi các chuyên gia có kinh nghiệm cũng là lý do doanh nghiệp tìm đến nhà tư vấn, hoặc đơn giản hơn là bởi doanh nghiệp không có đủ nguồn lực cũng như kinh phí dé thực hiện. Cũng theo ông: “Nhà tư vấn chuyên môn cao có vai trò khám phá nhu cầu tiềm an của doanh nghiệp đối với thông tin được yêu cầu.
Đôi khi phải đề xuất cung cấp thông tin không giống ban đầu dé đáp ứng tốt hơn nhu cau. Quá trình này có thé gây nên mâu thuẫn, đòi hỏi nhà tư vấn có thé ứng phó linh hoạt và phù hợp.” Thứ hai, giải quyết các vẫn đề cho doanh nghiệp Các van đề doanh nghiệp đưa ra cho phía nhà tư van thường rất khó, có thé là quyết định về “tự sản xuất hay đi mua?”, tái cấu trúc cơ cấu, thay đổi chiến lược, ứng dụng chính sách tài chính thế nào? .và rất nhiều vấn đề phức tạp khác. Đề giải quyết van dé, nhà tư van chuyên nghiệp phải hành động nhiều tiến trình công việc liên quan. Cốt yếu nhất là xác định đúng vấn đề, tìm được nhu cầu tiềm an của doanh nghiệp trước khi thực hiện phân tích.
Thứ ba, thực hiện chuẩn đoán, dự báo, tái định nghĩa vấn đề Nhà tư vấn phải nhìn nhận vấn đề dưới nhiều mặt, xem xét môi trường bên ngoài, các yếu tô về kỹ thuật công nghệ, kinh tế, hành vi tổ chức.để đưa ra các nhận xét đúng trong quá trình phân tích.