phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu nội dung chính của luận án gồm 4 chương, 14 tiết. 5 luan an CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Trong thời gian qua, việc nghiên cứu tư tưởng Tôn Trung Sơn nói chung và tư tưởng triết học của ông nói riêng đã thu hút sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều học giả ở Trung Quốc và Đài Loan. Tuy nhiên, ở Việt Nam, cho đến thời điểm hiện nay, chưa có một tác phẩm chuyên khảo nào nghiên cứu một cách hệ thống và khái quát về tư tưởng triết học của Tôn Trung Sơn. Các công trình nghiên cứu về Tôn Trung Sơn chủ yếu bàn về Tôn Trung Sơn và Chủ nghĩa Tam dân, Tôn Trung Sơn với cách mạng Tân Hợi, ảnh hưởng của Tôn Trung Sơn đối với các nhà yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX, v., đặc biệt, các công trình này đa phần được thể hiện trên các bài báo, tạp chí.
Các công trình nghiên cứu về Tôn Trung Sơn được đánh giá tổng quan theo 3 nhóm sau: 1/ Những công trình nghiên cứu liên quan đến bối cảnh xã hội và tiền đề tư tưởng cho sự hình thành tư tưởng triết học của Tôn Trung Sơn; 2/ Những công trình nghiên cứu về tư tưởng của Tôn Trung Sơn nói chung và tư tưởng triết học của ông nói riêng; 3/ Những công trình nghiên cứu, đánh giá về giá trị, ý nghĩa tư tưởng của Tôn Trung Sơn và ảnh hưởng của nó đối với Việt Nam. Những công trình nghiên cứu liên quan đến bối cảnh xã hội và tiền đề tƣ tƣởng cho sự hình thành tƣ tƣởng triết học của Tôn Trung Sơn Trong phạm vi mà nghiên cứu sinh có thể tiếp cận được, có thể kể ra một số công trình tiêu biểu như sau: Cuốn ôn rung Sơn truyện (孙中山传) của Thượng Minh Hiên, Nxb Bắc Kinh, 1985 (xuất bản lần đầu năm 1981) gồm 7 chương đã giới thiệu, phân tích và tổng kết thực tiễn cách mạng và tư tưởng cách mạng của Tôn Trung Sơn, đồng thời lý giải một cách toàn diện sự nghiệp cách mạng của ông, quá trình đấu tranh phức tạp nhằm giải phóng nhân dân Trung Hoa khỏi chế độ 6 luan an phong kiến thối nát. Tác giả nhấn mạnh, Tôn Trung Sơn đã dùng hết sức lực và trí lực vì sự nghiệp cứu nước Trung Quốc, làm nên cống hiến to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân Trung Quốc. Có thể nói, cuốn sách này cho chúng ta thấy một bức tranh toàn cảnh và tương đối đầy đủ về cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn, hiểu rõ hơn bối cảnh lịch s Trung Quốc giai đoạn cận đại.
Cuốn Nghiên c u ôn rung Sơn (孙中山研究), gồm 2 tập, của Hội Nghiên cứu Tôn Trung Sơn tỉnh Quảng Đông, Nxb Nhân dân Quảng Đông, 1989 đã tập hợp các bài nghiên cứu tiêu biểu về Tôn Trung Sơn được phát biểu trong các cuộc Hội thảo khoa học do Hội Nghiên cứu Tôn Trung Sơn tỉnh Quảng Đông tổ chức. Nội dung các bài nghiên cứu trong cuốn sách đã đề cập đến rất nhiều nội dung liên quan tới cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn, đặc biệt là giai đoạn ông đang hoạt động cách mạng tại Quảng Đông, tiêu biểu như: Vị trí lịch sử củ Hưng rung Hội – Kỷ niệm 90 năm t àn lập tổ ch c Hưng rung Hội (Chương Khai Nguyên), Sự hợp tác giữ ôn rung Sơn và Quốc tế cộng sản lần th nh t (Đinh Thân Tôn), Tôn rung Sơn và cuộc vận động hộ pháp lần th nh t (Phương Thức Quang), Vị trí củ ôn rung Sơn trong lịch sử phát triển văn m n rung Quốc (Ngô Hi Chiêu), Lược bàn về mối quan hệ giữ ôn rung Sơn và ưởng Giới Thạch (Châu Hưng Lương), Tôn Trung Sơn và quân p ệt Dắc Dương (Quách Kiếm Lâm), M y v n đề về mối quan hệ giữa Quốc tế cộng sản và tổ ch c Quốc Dân Đảng (A.Kartino), Cách mạng – kiến thiết – c u Trung Quốc: Ý chí của Tôn rung Sơn (Hạ Diệc Phu),… Nhìn chung, nội dung cuốn sách chủ yếu tập hợp và công bố những s liệu quan trọng liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn. Cuốn “ ư tưởng ôn rung Sơn và nền chính trị hiện đại” (孙中山思想 与现代政治) của Trương Trung Chính, Trần Anh Kiệt, Lý Nhạc Mục (chủ 7 luan an biên), Nxb Thần Hân, Đài Bắc, Đài Loan, 2002. Trong cuốn sách này, các tác giả đã dành chương đầu tiên (trong tổng số 16 chương) để trình bày một cách chi tiết về cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn, từ hoàn cảnh gia đình, tình trạng hôn nhân, sự nghiệp học hành cho đến quá trình tiến hành cách mạng kiến quốc.
Theo các tác giả, lịch trình của cuộc cách mạng kiến quốc được chia thành các thời kỳ như sau: Thời kỳ khởi xướng cách mạng ngôn luận, thời kỳ Hưng Trung Hội, thời kỳ Đồng Minh Hội, giai đoạn Quốc dân Đảng, thời kỳ Trung Hoa cách mạng Đảng, thời kỳ Trung Quốc Quốc dân Đảng. Năm 2006, nhân kỷ niệm 140 năm ngày sinh của Tôn Trung Sơn, Nxb Đoàn kết ấn hành cuốn ôn rung Sơn đồ truyện 1866-1925 (孙中山图传 1866-1925) của Dương Bác Văn. Cuốn sách này đã tập hợp được nhiều nhất các bức ảnh liên quan đến Tôn Trung Sơn cũng như những tài liệu ghi lại hầu như toàn bộ những dấu ấn liên quan đến cuộc đời của ông. Có thể nói, đây là một công trình ghi chép tương đối hoàn chỉnh về cuộc đời, gia đình và sự nghiệp hoạt động cách mạng của ông.
Bài viết ôn rung Sơn và C ủ ng ĩ m dân của tác giả Phan Văn Các (Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, số 5/2006) trình bày quá trình hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn, sự hình thành và phát triển của Chủ nghĩa Tam dân. Theo tác giả, việc ôn lại tiểu s và tư tưởng của nhà yêu nước, nhà cách mạng dân chủ vĩ đại Tôn Trung Sơn sẽ giúp cho chúng ta càng hiểu rõ hơn tại sao Chủ tịch Hồ Chí Minh – lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam – lúc sinh thời đã vô cùng khâm phục, từng so sánh ông với Khổng T , Giêsu, C. Hồ Chí Minh còn khẳng định rằng “chủ nghĩa của bác sĩ Tôn Dật Tiên có ưu điểm là phù hợp với tình hình của nước ta” và bản thân Hồ Chí Minh “tự nguyện làm một người học trò nhỏ của các vị ấy”. 8 luan an Tác giả Thi Hữu Tùng trong cuốn B vĩ n ân rung Quốc của thế kỷ XX (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009) đã đề cập, phân tích và luận giải một cách khách quan, khoa học về cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng cùng tư tưởng, phẩm chất và cá tính của ba nhân vật vĩ đại đã làm nên lịch s Trung Quốc thế kỷ XX (Tôn Trung Sơn, Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình), đồng thời so sánh ba con người đó, rút ra những ưu và nhược điểm trong đặc trưng tính cách và con người họ.
Đặc biệt, Thi Hữu Tùng còn trích dẫn nhiều nhận xét, đánh giá và bình luận của các hãng thông tấn, báo chí quốc tế, các chính khách và các nhà khoa học chính trị nổi tiếng trên thế giới về ba nhân vật này. Theo tác giả, cuộc đời, tư tưởng và hành động của họ gắn liền với sự thịnh suy, thay đổi và phát triển của lịch s Trung Quốc. Điều đặc biệt ở họ là phẩm chất, tư tưởng, ý chí vươn lên mạnh mẽ vì đất nước và dân tộc. Dù phải vượt qua bao sóng gió, gian khổ nhưng họ vẫn sống và lãnh đạo đất nước Trung Quốc qua những bước thăng trầm của lịch s.
Về nhân vật Tôn Trung Sơn, tác giả cuốn sách khẳng định: Tiểu s của vị “quốc phụ” Tôn Trung Sơn (1866-1925) được xếp là tương ứng với “Thời kỳ mô phỏng”) (Cách mạng dân chủ tư sản phương Tây). Ông không chỉ là nhà yêu nước vĩ đại, mà còn là nhà dân chủ vĩ đại, là vị lãnh tụ tinh thần và có ảnh hưởng cá nhân cực kỳ to lớn. Ông là người suốt đời kiên định với sứ mệnh cải tạo Trung Quốc, mạnh dạn vượt qua hàng rào chật hẹp của nền dân chủ tư sản kiểu cũ, học tập Cách mạng Tháng Mười Nga, dựa theo mục tiêu của chủ nghĩa cộng sản, tiếp thu những tinh hoa của chủ nghĩa Mác để cải tạo chủ nghĩa Tam dân của mình thành chủ nghĩa Tam dân mới, nhất trí với cương lĩnh sơ thảo của những người cộng sản. Hơn nữa, những ý tưởng về sự phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội cho một Trung Quốc trong tương lai của ông đã trở thành một kiểu mẫu có thể tham khảo cho những người cộng sản Trung Quốc trong quá trình xây dựng hiện đại hóa.
9 luan an Bài viết ôn rung Sơn xây dựng các tổ ch c cách mạng trong cộng đồng người Hoa và Hoa kiều ở Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Hương (Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, số 5/2011) cho chúng ta thấy được bức tranh toàn cảnh về ảnh hưởng và vai trò của Tôn Trung Sơn đến quá trình xây dựng các tổ chức cách mạng ở Việt Nam. Bài viết chỉ rõ, vào thập kỷ đầu tiên của thế kỷ XX, Tôn Trung Sơn đã 6 lần đến Việt Nam tiến hành hoạt động cách mạng. Mục đích là hướng tới quảng đại kiều bào ở đây, tuyên truyền, khơi dậy lòng yêu nước và giác ngộ cách mạng cho họ. Trên cơ sở đó, xây dựng các tổ chức, kêu gọi người Hoa ở Việt Nam toàn lực ủng hộ nhằm phát động khởi nghĩa vũ trang phản Thanh.
Có thể nói, các đoàn thể cách mạng trong thời kỳ đầu ở đây, bất kể là phân hội Hưng Trung Hội hay Đồng Minh Hội đều được thành lập dưới sự chủ trì hoặc quan tâm trực tiếp của Tôn Trung Sơn. Lịch s đã minh chứng, việc Tôn Trung Sơn đích thân thành lập đoàn thể, chính đảng và tổ chức đội ngũ cách mạng trong cộng đồng người Hoa và Hoa kiều ở Việt Nam là một thành công lớn. Quảng đại người Hoa và Hoa kiều ở Việt Nam không phụ sự kỳ vọng của ông, đã tích cực cống hiến và có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Tôn Trung Sơn. Năm 2011, Nhà xuất bản Nhân dân Thiên Tân cho phép tái bản lần thứ 3 cuốn Khái luận tư tưởng ôn rung Sơn (孙中山思想概论) do Hồ Cương chủ biên, Lưu Vĩ Quốc phó chủ biên (xuất bản lần đầu năm 2009).