CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VỀ TRÁCH NHIỆM BOI THƯỜNG THIET HAI DO XÂM PHAM THI THE,MO MA 1. Khai niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng va trách nhiệm bai thường thiệt hại do xâm phạm thi thê, *Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hop doug Trong đời sông hàng ngày, có rat nhiéu van đề lam phát sinh trách nhiém bôi thường thiét hại ngoài hợp dong do hành vi trái pháp luật của các chủ thé gây ra. Khi nói đến trách nhiém bôi thường là dé cap đến một tình thé buộc mét người phải thực hiện một hành vi hoặc có trách nhiệm gánh chịu những bat loi về tai sản hoặc về nhân thân của người mang trách nhiệm đó. Theo đó, trách nhiệm dân sư ngoài hợp đông là trách nhiém của người có hành vị trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác về tài sản, tính mang, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tin.ma trước đó giữa người gây thiệt hại và người bị thiệt hại không có giao kết hợp đẳng hoặc giữa ho có giao kết hợp đẳng nhưng hành vi gây thiệt hei không thuộc hành vi vi phạm hợp déng Hành wi gây thiệt hei ngoài hợp đồng là hanh vi trái pháp luật và hành vi này xâm pham đến nhóm khách thé được pháp luật bảo vệ.
Ví dụ, néu một người vi phạm pháp luật gây mat mat tài sản của người khác mà không có quan hệ hợp đồng trước đó, thì người vi pham sẽ chiu trách nhiệm dan sự bôi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Trách nhiệm bồi thường thiệt hai ngoài hop đồng là một loai trách nhiệm pháp lý áp dung đối với người có hanh vi vi phạm, xâm pham tới các lợi ích vật chất, lợi ích tinh than của chủ thể khác, buộc chủ thé này phải gánh chiu một hậu quả bất lợi do hành vi tri pháp luật của mình gây ra. Trách nhiệm bôi thường thiệt hai ngoài hợp đông được hiểu một cách cơ bản là loại trách nhiệm béi thường không phát sinh từ quan hệ hop dong Người nao có hành vi trái pháp luật xâm. phạm đến tính mang sức khỏe, danh dy, nhân phẩm, uy tín, tai sản, quyền lợi hop pháp của người khác ma gây thiệt hei thi phải bôi thường), *Trách uhiệu: bồi tường thiệt hai do xâm phạm thi thể ? Đinh van Thanh, Nguyễn Minh Tuấn (2019), Gióo trình Luật Dan sự Việt Nom Tap 2, NXB.COng an nhân dẫn, Ha Nội tr. 8 Trách nhiệm bồi thường thiết hại do xâm phạm thì thé là trách nhiệm dan sự phát sinh khi và chỉ khi có hành vi xâm pham đến thi thể và gây thiét hei cho thi thể đó.
Người có hành vi vi phạm hoặc người có trách nhiệm bôi thường sẽ phải bôi thường cho thân thích của người có thi thé bi xâm phạm. V ay “thi thé” ở đây được hiéu theo nghia như thé nào? Theo từ điển tiếng Việt và từ dién Luật học thi “thi thé là xác của cá nhân khi chết là thân thể người chết chưa được an tổng, chưa được chôn cat hoặc hỏa táng. Vé mặt sinh học, thì thi thé là toàn bộ phân thân xác của mét người ké từ thời điểm người đó chét. Đó là khi toàn thé các yêu tổ tự nhiên cầu thành thực thé đó đã không còn khả năng trao đổi chất về mặt sinh học đưới bat ky hình thức nao.
Trong lý luận cũng nlư trong BLDS 2015 vẫn chưa dua ra khái niém cụ thể về “thi thé”, vậy nên hiện nay vẫn có những quan điểm khác nhau về khái niệm “thi thé” nay. Quan điểm phố biến nhất cho réng thi thé là xác của cá nhân khi chưa được mai táng, điện tang hay chưa bị hoa thân đưới các hình thức khác. Tức là trước thời điểm bị xâm phạm, thi thể cá nhân van đang ở trạng thái nguyên ven như khi cá nhân đó chết. Xác của cá nhân sau khi đã được mai tang mà còn nguyên ven, chưa tị phén hủy, chưa bị biên dang thi hành vi xâm phạm lam biên dạng làm ảnh hưởng tới sự nguyên ven của cái xác đó là hành vi xâm pham thi thé Theo đó, xâm phạm thi thé được biểu là hành vi xâm pham dẫn dén làm biển dang làm ảnh hưởng tới sự nguyên ven, chưa di biên của cái xác”.
Người thực hiện. hành vi xâm hại thi thé đó phải bôi thường thiệt hại do xâm phạm thi thé vì khách thé ma hành vi xâm pham hướng tới chính là xác của người chết đó, và hành vi xêm phạm là nhằm mục đích chiém đoạt hoặc phá hủy bộ phận của thi thé dẫn đến việc lam mat di sự toàn ven của thi thể cá nhân đó. *Trách nhiệm boi tỉnrờng thiệt hai do xâm pham mo ma Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm mồ md là trách nhiệm của người có hành vi xâm phạm đến mô mã của người đã khuất, trái với pháp luật và trái với ý chi của người thân thích có mô mã bị xâm pham. Từ điển Luật học chưa đính ng†ĩa khái niém “mô ma’, theo đó xét theo từ điển trông Việt thủ ta có thể hiéu 3 https://tapchitosan.vn/quy-dinh-blls-nam.2015-ve-boithuone-thiet: hado-tỉnh: mang-thi-the-bixam.
pham-va-thuc-tien-xet-xu 3 cơ bản rang mô mã là “nơi chôn người chết". Mô ma? là phan mộ người chết được chôn ở ngiĩa trang hoặc nơi khác bao gồm phân được đắp, xây, bia đá, quan tải trong m6, tài sản dé trên hoặc trong mô. Mô mé là nơi chôn cất người chết và được thực hién theo phong tục, tập quán của tùng vùng, miễn Do do, mô: dia phương cũng có những cách thức xây đựng mô ma hoặc cat giữ hải cốt của người đã khuât khác nhau nưư. @ Địa táng (thổ táng) là hình thức mai táng phổ biên nhật, an táng bằng cách chôn xác người chết xuông đất, (i) Höa táng (hỏa thiêu) là phương pháp xử lý thi hài bằng cách dùng gỗ, dâu mazut, dau hoả, khí đốt hay điện đốt cháy thi hài người chết thành tro.
Tro của hai cốt tuỷ theo phong tục mà có thể để thờ cúng trong gia đính hoặc noi thờ tự như chùa, đến, hoặc dé ở mt nơi theo nguyện vọng của người quá cô; (i0 Thủy táng (ngư táng) là hình thức an táng sau khi qua đời, xác của người chết sé được làm lễ rôi thả xuống biển, hoặc kết hợp hỏa táng sau đỏ rắc tro cốt xuống sông, biển Tuy nhiên hiện nay phương thức này không con được sử dung nhiéu do có thé gây ảnh hưởng xâu dén mdi trường (iv) Huyền tang (táng treo) hiểu theo một cách đơn giản là treo quan tải người chết trên các vách nui đá dựng đúng! Vay mo mã có được coi là tai sản hoặc tai sản gắn liên với dat hay không? Tại Điều 105 BLDS 2015 quy định về cách hiểu tải sản như sau: “tải sản được hiểu đơn giản là các vật, tiên, giây tờ có giá trị và quyên tài sản, cụ thé, tài sản bao gồm bat động sản và động sản Những loại tài sin này có thé là tai sản đang được sở hữu trên thực tê hoặc những tai sản sẽ hình thành trong mot tương lei”. Dựa theo quy đính này ta nhân thay mô ma ở trên dat không được coi là tai sn ganliên với dat hoặc tài sản. Mô ma không phải là tài sản, do vậy hành vi xâm phạm mô mã của cá nhan không phải là hành vi xâm phạm tài sản mà là hành vi xêm pham đến quyên nhân thân gắn với mô ma của cá nhân.vn/mo- a- la-gi * ở Việt Nam hiện nay vàn con nhieu di chỉ ve hình thức huyền tang này ở các dan tộc thiêu sb mien núi và trung du: Bá Thước, Quan Sơn - Thanh Hóa, Sn La, Kon Tum,. 10 Co thé thay mô mã gắn liên với quyền nhân thân vĩnh viễn của người chết, không thể thay đổi, di chuyển và những người thân thiết trong gia đính, dong họ có quyền và nghĩa vụ liên quan đến mổ mã của người đã chết Pháp luật quy đính không ai có quyền xêm phạm đến mô mã của người chết, nêu chủ thé nao vi phạm thì phải chịu trách nhiệm trước phép luật.
Cũng như quy định về bồi thường do hành vi xâm phạm thi thé, việc bôi thường do xâm phạm mé mã là quy định đặc biệt so với những quy dinh về các trường hợp bồi thường thiệt hại khác, bởi đối tượng bi thiệt hai không phải là người song ma là nơi mai táng người đã chết, cu thé đó là mô mã bi xâm phạm, Bảo vệ mo ma không chỉ là phong tục, tap quán, tin ngưỡng đã hình thành từ lâu đời của nhân dân ta, mà còn là nội dung được pháp luật ghi nhận va bảo hộ, vậy nên khi có hành vi xâm phạm mô mã thì chủ thé có trách nhiém bôi thường phải bổi thường cho người thân thích có mé ma bị xâm phạm. Khi một chủ thể có hành vi xâm phạm đến mô mã của người đã chết thì phai chiu trách nhiệm trước pháp luật theo Điều 607 Bé luật Dân sự năm 2015 quy định về béi thường thiệt hai do xêm pham m6 mã gây ra. Xam phạm mé md là hanh vi xâm phạm đến vị trí mai táng xác như dao, phá, đ chuyển mô mã, chiếm đoạt nhũngđô vật để ở trong mộ, trên mộ. Vé bản chất, việc bôi thường thuật hai do xâm phạm mo mã thực chất là bồi thường những chi phi hợp lí dé hạn chê và khắc phục thiệt hai.
Khi cá nhân, pháp nhân có hành vi xâm phạm. đến mô ma của người khác thi có trách nhiệm bai thường thiệt hại theo quy đính tại khoản 1 Điều 607 Bộ luật Dân sự 2015. Ngoài ra, theo quy định tại Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bd sung 2017 thì người nao mà dao, phá mô mã, chiếm đoạt những đô vật dé ở trong mộ, trên mộ hoặc có hành vi xâm phạm thi thé, mô mã thì còn phải chiu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên cân phân định 16 đâu là hanh vi xâm phạm thi thé và đâu là hành.
vi xâm pham mé ma. Trong trường hợp thi thé của cá nhân đã được chôn cất, mai táng và bị người khác xâm pham, thi hành vi nay cân được xác định là xâm phạm. Bởi lế, khách thé hành vi xâm pham hướng tới có thé là xác của người chết nhưng đối tượng mà hành vi xâm phạm tác động trực tiếp trước tiên là mô ma của người chết. Hơn nữa, sau khi đã được mai táng xác của người chết đá được đặt tai 11 vị trí cô đính, thời điểm mô mã được hoàn thành là thời điểm xác của người chết được coi là mét phân của mô mã.
Hành vi xâm phạm.