Luận văn thạc sĩ hay tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát được quản lý ngoại trú tại bệnh viện gang thép thái nguyên

Luận văn thạc sĩ y tế nghiên cứu hay tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát được quản lý ngoại trú tại bệnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Văn Hưởng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Trọng Hiếu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Tổn Thương Cơ Quan Đích Ở Bệnh Nhân Tăng Huyết Áp Nguyên Phát
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đại cương về THA
• 1.2. Định nghĩa bệnh tăng huyết áp
• 1.3. Phân loại bệnh tăng huyếp áp
• 1.4. Dịch tễ học bệnh tăng huyết áp
• 1.5. Cơ chế bệnh sinh của tăng huyết áp nguyên phát
• 1.6. Các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp
• 1.7. Tổn thương cơ quan đích trên bệnh nhân tăng huyết áp
• 1.8. Một số nghiên cứu trong và ngoài nước về tổn thương cơ quan đích trên bệnh nhân THA
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6.1. Nhóm chỉ tiêu về đặc điểm chung của ĐTNC
• 2.6.2. Nhóm chỉ tiêu về tỷ lệ yếu tố nguy cơ và tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân THA
• 2.6.3. Nhóm chỉ tiêu về yếu tố liên quan đến tổn thương cơ quan đích
• 2.7. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.8.1. Hỏi bệnh và khám lâm sàng
• 2.8.2. Các xét nghiệm cận lâm sàng
• 2.9. Phương pháp khống chế sai số
• 2.10. Vật liệu nghiên cứu
• 2.11. Xử lý số liệu
• 2.12. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu (ĐTNC)
• 3.2. Tỷ lệ yếu tố nguy cơ tim mạch và tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân THA
• 3.3. Một số yếu tố liên quan đến tổn thương cơ quan đích
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Tỷ lệ các yếu tố nguy cơ và tổn thương cơ quan đích
• 4.3. Một số yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp
• 4.4. Tỷ lệ bệnh nhân có tổn thương cơ quan đích
• 4.5. Một số yếu tố liên quan đến tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp
• 4.6. Thuận lợi và khó khăn – hạn chế của đề tài
• 4.6.1. Thuận lợi của đề tài
• 4.6.2. Khó khăn và hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp

Tổn thương cơ quan đích là một trong những biến chứng nghiêm trọng của bệnh tăng huyết áp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tổn thương này có thể ảnh hưởng đến tim, não, thận và các cơ quan khác. Việc hiểu rõ về tổn thương cơ quan đích giúp nâng cao hiệu quả điều trị và quản lý bệnh nhân tăng huyết áp tại Bệnh viện Gang thép Thái Nguyên.

1.1. Định nghĩa tổn thương cơ quan đích trong tăng huyết áp

Tổn thương cơ quan đích (TOD) được định nghĩa là sự rối loạn cấu trúc và chức năng của các cơ quan do huyết áp cao kéo dài. Các cơ quan thường bị ảnh hưởng bao gồm tim, thận và não.

1.2. Tình hình tổn thương cơ quan đích tại Bệnh viện Gang thép Thái Nguyên

Bệnh viện Gang thép Thái Nguyên đã ghi nhận tỷ lệ tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát là một vấn đề đáng lo ngại. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ này ngày càng gia tăng, đòi hỏi sự chú ý từ các bác sĩ.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý tổn thương cơ quan đích

Quản lý tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như tuổi tác, giới tính và lối sống ảnh hưởng lớn đến tình trạng bệnh. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu biến chứng.

2.1. Các yếu tố nguy cơ dẫn đến tổn thương cơ quan đích

Các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, và lối sống ít vận động có thể làm tăng nguy cơ tổn thương cơ quan đích. Nghiên cứu cho thấy rằng những bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ thường có tỷ lệ tổn thương cao hơn.

2.2. Thách thức trong việc phát hiện sớm tổn thương

Việc phát hiện sớm tổn thương cơ quan đích thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Điều này dẫn đến việc nhiều bệnh nhân không được điều trị kịp thời, làm tăng nguy cơ biến chứng.

III. Phương pháp nghiên cứu tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp

Nghiên cứu về tổn thương cơ quan đích được thực hiện thông qua các phương pháp lâm sàng và cận lâm sàng. Việc sử dụng các chỉ số như huyết áp, chức năng thận và các xét nghiệm hình ảnh giúp đánh giá tình trạng tổn thương một cách chính xác.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp cắt ngang, với đối tượng là bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát tại Bệnh viện Gang thép Thái Nguyên. Số liệu được thu thập từ các bệnh nhân đến khám và điều trị.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá tổn thương cơ quan đích

Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm huyết áp, chức năng thận, và các xét nghiệm hình ảnh như siêu âm tim và chụp CT. Những chỉ tiêu này giúp xác định mức độ tổn thương và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

IV. Kết quả nghiên cứu về tổn thương cơ quan đích

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát là khá cao. Các tổn thương thường gặp bao gồm tổn thương tim, thận và não. Việc phân tích kết quả giúp đưa ra các giải pháp điều trị hiệu quả hơn.

4.1. Tỷ lệ tổn thương tim ở bệnh nhân tăng huyết áp

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tổn thương tim ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát lên đến 40%. Các biến chứng như dày thất trái và suy tim là những vấn đề nghiêm trọng cần được chú ý.

4.2. Tổn thương thận và não do tăng huyết áp

Tổn thương thận và não cũng được ghi nhận với tỷ lệ cao. Bệnh nhân có thể gặp phải các vấn đề như protein niệu và đột quỵ, làm tăng nguy cơ tử vong.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong nghiên cứu tổn thương cơ quan đích

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát là một vấn đề nghiêm trọng. Cần có các biện pháp can thiệp sớm và hiệu quả để giảm thiểu biến chứng. Hướng đi tương lai là tiếp tục nghiên cứu và cải thiện phương pháp điều trị.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm

Phát hiện sớm tổn thương cơ quan đích là rất quan trọng để giảm thiểu biến chứng. Các bác sĩ cần chú ý đến các triệu chứng và chỉ số huyết áp của bệnh nhân.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn. Cần có sự hợp tác giữa các chuyên gia y tế để nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 TỔNG QUAN 1. Đại cương về THA 1. Định nghĩa bệnh tăng huyết áp Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chẩn đoán THA khi trị số HA trung bình qua ít nhất hai lần đo của huyết áp tâm thu (HATT) ≥ 140 mmHg và/hoặc trị số trung bình của huyết áp tâm trương (HATTr) ≥ 90 mmHg, trong ít nhất hai lần thăm khám liên tiếp [ 64]. Phân loại bệnh tăng huyếp áp Có nhiều cách để phân loại THA nhưng có hai cách phân loại chính là dựa vào mức độ tăng huyết áp ( trị số huyết áp) và dựa vào nguyên nhân (tăng huyết áp nguyên phát hay thứ phát).

Một yếu tố thứ ba quan trọng là tuổi: sinh lý bệnh THA ở người trẻ và người lớn tuổi rất khác nhau. Phân độ THA có nhiều thay đổi trong những năm gần đây. - Theo WHO/ISH (2003) chia THA làm 3 độ:[64] Bảng 1. Chia độ tăng huyết áp theo WHO/ISH (năm 2003) Huyết áp (mmHg) Phân độ THA HATT (mmHg) HATTr (mmHg) THA độ 1 140 – 159 90 – 99 THA độ 2 160 – 179 100 - 109 THA độ 3 ≥ 180 ≥ 110 THA tâm thu đơn độc ≥ 140 < 90 - Phân loại huyết áp theo hội Tim mạch Hoa Kỳ(ACC/AHA) 2017 [66] Bảng 1.

Phân loại huyết áp theo hội Tim mạch Hoa Kỳ (ACC/AHA) 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Phân độ THA HATT (mmHg) HATTr (mmHg) Bình thường < 120 và < 80 Bình thường cao 120 - 129 và < 80 THA độ 1 130 - 139 hoặc 80 - 90 THA độ 2 ≥ 140 hoặc ≥ 90 Cơn THA và/ (Cần ý kiến bác sỹ ngay >180 hoặc >120 lập tức) - Cách phân loại THA tại Việt Nam: Xuất phát từ cách phân độ THA của WHO/ISH và JNC, Hội tim mạch Việt Nam đã đưa ra cách phân độ năm 2013 như sau [2]: Bảng 1. Phân loại THA tại Việt Nam hiện nay Huyết áp (mmHg) Phân loại HATT (mmHg) HATTr (mmHg) HA tối ưu < 120 < 80 HA bình thường 120 – 129 80 – 84 HA bình thường cao 130 – 139 85 – 89 THA độ 1 (nhẹ) 140 – 159 90 – 99 THA độ 2 (trung bình) 160 – 179 100 - 109 THA độ 3 (nặng) ≥ 180 ≥ 110 THA tâm thu đơn độc ≥ 140 ≤ 90 *Khi HATT vàHATTr nằm ở hai mức độ khác nhau, chọn mức độ cao hơn để phân loại LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 *THA tâm thu đơn độc cũng được đánh giá theo mức độ 1, 2, 3 theo giá trị của HATT nếu HATTr < 90 mmHg. Dịch tễ học bệnh tăng huyết áp *Tỷ lệ mắc THA tại một số nước trong khu vực và trên thế giới: Theo nghiên cứu của Michel Joffres và cộng sự năm 2013, tỷ lệ hiện mắc THA thấp nhất ở Canada (19 ± 5%) và cao hơn ở Mỹ (29%) và Anh (30%) [44].Tỷ lệ THA tại Hoa Kỳ từ năm 2011-2014 là 29 %, trong đó tỷ lệ ở nam giới là 30,0% và ở nữ giới là 28,1% [57]. Theo báo cáo của trung tâm kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ, Khoảng 75 triệu người Mỹ trưởng thành (32%) THA, chỉ có khoảng một nửa (54%) người bị THA có kiểm soát.

Nghiên cứu của Kearney và cộng sự cho thấy tỷ lệ THA được báo cáo trên khắp thế giới, tỷ lệ hiện mắc ở nông thôn Ấn Độ thấp nhất (3,4% ở nam giới và 6,8% ở phụ nữ) và tỷ lệ hiện mắc ở Ba Lan cao nhất (68,9% ở nam giới và 72,5% ở phụ nữ). Nhận thức về THA đã được báo cáo cho 46% các nghiên cứu và khác nhau từ 25,2% ở Hàn Quốc đến 75% ở Barbados; điều trị từ 10,7% ở Mexico đến 66% ở Barbados và kiểm soát ( HA < 140/90 mmHg trong khi dùng thuốc hạ HA) dao động từ 5,4% ở Hàn Quốc đến 58% ở Barbados [40]. Tại Ấn Độ theo một nghiên cứu tổng quan năm 2014, tỷ lệ hiện mắc THA ở Ấn Độ là 29,8% (khoảng tin cậy 95%: 26,7-33,0) [53]. Nghiên cứu khác tại Ấn Độ năm 2016 cho thấy tỷ lệ THA là 21,6% (120 đối tượng), với 14,4% (80 đối tượng) THA độ 1, và 7,2% (40 người) THA độ 2 [54].

Tại Trung Quốc, năm 2002, khoảng 153 triệu người trưởng thành ở Trung Quốc bị THA [65]. Tỷ lệ hiện mắc ở nam giới cao hơn so với phụ nữ (20% so với 17%) và cao hơn ở các nhóm tuổi kế tiếp. Đến năm 2014, tỷ lệ THA là 29,6% (khoảng tin cậy 95% = 28,9% -30,4%) và tỷ lệ mắc ở nam giới cao hơn so với phụ nữ (31,2%, 95% CI = 30,1% -32,4%, so với 28,0% 95% CI LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đến năm 2017, trong số những người trưởng thành ở Trung Quốc từ 35 đến 75 tuổi, có gần một nửa bị THA, chưa đến một phần ba đang được điều trị, và dưới một trong mười hai là kiểm soát được huyết áp của họ [42].

Nghiên cứu so sánh tỷ lệ THA và nhận thức về THA ở một số quốc gia, trong số 142.042 người tham gia, 57.0%) bị THA và 26.9%) đã nhận thức được sự chẩn đoán. Trong số những người biết được chẩn đoán, đa số (23,510 [87,5%, 95% CI, 87,1% -87,9%] của những người biết) đã được điều trị bằng thuốc, nhưng chỉ có một số ít trong số những người được điều trị đã được kiểm soát (7634 [32,5%, 95% CI, 31,9% -33,1%] [28]. Nghiên cứu tại Tây Ban Nha trên 4049 bệnh nhân THA ở 47 đơn vị THA ở bệnh viện ở Tây Ban Nha. Nhìn chung, 42% bệnh nhân đạt được HA mục tiêu (<140 mm Hg và <90 mm Hg).

Chỉ có 13% bệnh nhân ĐTĐ và 17% những người bị bệnh thận đạt được mục tiêu HA (< 130 mm Hg và <85 mm Hg) và chỉ có 10% và 12% đạt được mục tiêu nghiêm ngặt hơn (<130 mm Hg và <80 mm Hg) [24]. *Tỷ lệ tăng huyết áp tại Việt Nam THA tại Việt nam với tần suất ngày càng gia tăng khi nền kinh tế phát triển. Nghiên cứu năm 2008, tại 8 tỉnh/thành phố ở nước ta thì tỷ lệ THA ở những người trên 25 tuổi trở lên là 25,1% [52]. Nghiên cứu tình hình THA của người cao tuổi tại huyện Hương Thủy, Thừa Thiên Huế năm 2013 của Hoàng Đức Thuận Anh và cộng sự cho kết quả : tỷ lệ người cao tuổi THA là 35,6%, trong đó, THA độ I (20,2%), độ II (10,5%), độ III (4,9%); HA bình thường cao (20%); Yếu tố liên quan đến THA là đời sống tinh thần (50,5%); gia đình có người THA, không có máy đo [1].

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Nghiên cứu của Dương Vĩnh Linh và cộng sự tại Thừa Thiên Huế cho thấy tỷ lệ THA ở người trên 60 tuổi lên đến 40,53%, không có sự khác biệt giữa tỷ lệ THA ở nam và nữ [11]. Tại Thanh Hoá theo nghiên cứu của Đỗ Thái Hòa và cộng sự trên 1200 đối tượng tuổi từ 40-59 tuổi tỷ lệ THA là 19,7% [7]. Nghiên cứu mô tả cắt ngang tại xã An Lão và Đồn Xá - huyện Bình Lục - Hà Nam từ tháng 6 - 8/2013 cho thấy tỷ lệ THA ở người trưởng thành trên 18 tuổi là 24,4%, cao hơn ở nam (28,3%) so với ở nữ (22,6%) [5]. Nghiên cứu của Nguyễn Hữu Tước năm 2014 tại Bắc Ninh tiến hành với 1.833 người dân trên 25 tuổi sinh sống tại phường Trang Hạ, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Kết quả cho thấy tỷ lệ THA chung là 11,8%, trong đó THA độ 1 là 6,7%, độ 2 là 3%, độ 3 là 2,1%, tỷ lệ tiền THA là 5,6% [20]. Nghiên cứu của Nguyễn Mạnh Tuấn và cộng sự (2010-2013) tại các xã, phường thuộc tỉnh Thái Nguyên theo chương trình quốc gia về phòng và quản lý bệnh THA. Kết quả cho thấy tỷ lệ THA thô chung cho hai giới là 18,7%, số liệu ở nam là 23,0% và ở nữ là 15. Tỷ lệ sau khi chuẩn hóa lần lượt là 12,8%, 15,1% và 10,5%.

Tỷ lệ dự báo đến năm 2030 tương ứng là 16,5%, 19,3% và 13,7% [18]. Cơ chế bệnh sinh của tăng huyết áp nguyên phát. Huyết áp động mạch = cung lượng tim x sức cản động mạch ngoại vi. Căn cứ vào công thức trên cho thấy rằng, khi tăng cung lượng tim và hoặc tăng sức cản động mạch ngoại vi sẽ gây THA hệ thống động mạch [2].

+ Tăng hoạt động thần kinh giao cảm gây tăng nồng độ adrenalin và noradrenalin trong máu. Sự tăng nồng độ adrenalin và noradrenalin được thụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 cảm bởi các thụ cảm thể anpha, bêta của cơ trơn thành động mạch, gây co mạch làm THA. + Vai trò của hệ RAA (renin-angiotensin-aldosteron). Sơ đồ: Hệ thống RAA trong tăng huyết áp [2] - Angiotesin II được nhận cảm bởi các thụ cảm thể AT1 và AT2 của cơ trơn thành động mạch gây co mạch làm THA.

- Angiotensin II kích thích vỏ thượng thân tăng tiết aldosteron, từ đó gây tăng tái hấp thu muối và nước, gây tăng thể tích dịch trong máu, nên tăng sức kháng động mạch gây THA. - Angiotensin II còn gây tăng hoạt tính giao cảm, dẫn đến THA. + Tăng cung lượng tim: do tim tăng hoạt động, phì đại cơ tim, nhịp tim nhanh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 + Tăng natri máu hoặc tăng nhạy cảm với natri, tăng tái hấp thu natri ở ống thận.

+ Rối loạn chức năng tế bào nội mạc động mạch: giảm nồng độ các chất gây giãn mạch, tăng tiết các yếu tố gây co mạch (ví dụ như: EDCF, PGH2, TXA2, endothelin, giảm NO. + Những yếu tố khác: kháng insulin, tăng nồng độ axit uric máu, thay đổi hormon sinh dục, giảm chức năng của thụ cảm thể áp lực ở xoang động mạch cảnh. Các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp Nguy cơ về bệnh tim mạch ở những bệnh nhân THA được xác định không chỉ phụ thuộc vào chỉ số HA mà còn phụ thuộc vào các yếu tố nguy cơ khác, việc xác định các yếu tố nguy đối với bệnh THA sẽ quyết định thái độ điều trị khác nhau. Tuổi Bệnh THA thường thấy ở tuổi trung niên trở đi, tuổi càng cao thì tần suất mắc bệnh càng nhiều.

Tỷ lệ bệnh nhân lớn tuổi THA trên thế giới ngày càng tăng. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ WHO ở những người trên 50 tuổi cho thấy tỷ lệ hiện mắc ở tất cả các nước đều tương đương với tỷ lệ của các nước phát triển (52,9%), trong khu vực là 32,3% ở Ấn Độ và 77,9% ở Nam Phi). Kiểm soát hiệu quả bệnh THA cao nhất ở người cao tuổi, phụ nữ và nhóm người giàu nhất [51].