mở đầu cho việc đánh giá lại văn chương Tự lực văn đoàn theo quan điểm lịch sử, đổi mới bằng cuộc Hội thảo về văn chương Tự lực văn đoàn do Khoa Ngữ Văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội phối hợp với Nhà xuất bản Đại học đã tổ chức. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Tự lực văn đoàn, có hai cuộc Hội thảo được tổ chức trong nước và ngoài nước: một là, Hội thảo kỷ niệm 80 năm ra đời của phong trào Thơ Mới và Tự lực văn đoàn được tổ chức tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, hai là, Triển lãm và Hội thảo về báo Phong Hóa - Ngày Nay và Tự lực văn đoàn tại Little Sài Gòn, Nam Califonia do giới nghiên cứu người Việt ở hải ngoại tổ chức. Nhìn chung, giai đoạn từ 1975 đến nay, trong đó đáng chú ý là mốc thời gian đất nước tiến hành đổi mới cho đến nay, tình hình nghiên cứu văn xuôi Tự lực văn đoàn đã trở nên khá sôi nổi và đầy khởi sắc. Càng về sau, nhờ vận dụng sáng tạo lý thuyết liên ngành thuộc khoa nghiên cứu văn học hiện đại của thế giới, nên chất lượng các công trình và bài viết về văn chương Tự lực văn đoàn ngày càng cao, càng sâu sắc.
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu thường nghiêng về thể loại tiểu thuyết và nặng về giá trị nội dung mà ít xét đến hình thức nghệ thuật của các thể loại khác. Đây cũng là lý do để tác giả luận án muốn đào sâu hơn nữa đóng góp của Tự lực văn đoàn từ góc nhìn thể loại. Đánh giá tình hình nghiên cứu văn xuôi Tự lực văn đoàn 1. Tình hình nghiên cứu chung về văn xuôi Tự lực văn đoàn Từ ngày tổ chức Tự lực văn đoàn ra đời cho tới nay đã gần 100 năm.
Trong thời gian ấy đã có tới hàng trăm bài viết và công trình nghiên cứu về Tự lực văn đoàn. Đặc biệt, có 3 cuộc hội thảo lớn trong đó có 2 cuộc hội thảo được tổ chức trong nước (vào năm 1989 và 2013) và một cuộc hội thảo được tổ chức ngoài nước (vào ngày 06 và 07 - 7 - 2013) về Tự lực văn đoàn. Các bài viết, các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà văn ở hai miền Bắc - Nam được công bố trước ba cuộc hội thảo trên cũng như các bài nghiên cứu trong và sau ba cuộc hội thảo ấy đã tập trung vào việc đánh giá những đóng góp chung của Tự lực văn đoàn đối với công cuộc đổi mới nền văn học văn hóa Việt Nam theo hướng hiện đại hóa. Một số công trình và bài viết khác đi vào nghiên cứu tác giả và tác phẩm Tự lực văn đoàn, làm rõ phong cách của mỗi tác giả cũng như thành công của từng tác phẩm.
Dưới ánh sáng của thi pháp học, tự sự học và lý luận nghiên cứu văn học hiện đại, các nhà khoa học đã làm rõ những thành tựu sáng tạo nghệ thuật của các nhà văn Tự lực văn đoàn. Tình hình nghiên cứu văn xuôi Tự lực văn đoàn từ góc độ thể loại Trong số các bài viết, các công trình nghiên cứu trên, có một số công trình đề cập đến văn xuôi Tự lực văn đoàn từ góc nhìn thể loại như: giáo trình Văn học Việt Nam 1930-1945 (1961), gồm 2 tập do hai tác giả Bạch Năng Thi và Phan Cự Đệ viết, tập 3 bộ Lịch sử văn học Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (1965) của Phạm Thế Ngũ, giáo trình văn học sử Bảng lược đồ văn học Việt Nam (quyển hạ, 1967) của tác giả Thanh Lãng, giáo trình Văn học lãng mạn Việt Nam 1930-1945 (1972), công trình văn học sử thể loại Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại gồm hai tập của Phan Cự Đệ, tập 5, phần A của bộ giáo trình Lịch sử văn 6 học Việt Nam (1978) do Huỳnh Lý chủ biên, ở mục tiểu thuyết Tự lực văn đoàn, Hoàng Dung đã dành 37 trang để bàn về tiểu thuyết Tự lực văn đoàn với những đặc trưng thi pháp cơ bản. Nguyễn Trác, Đái Xuân Ninh với cuốn sách Về Tự lực văn đoàn (1989) đã phần nào khái quát được phong cách nghệ thuật của các thành viên Tự lực văn đoàn. Trong cuốn Tự lực văn đoàn, con người và văn chương (2001), Phan Cự Đệ cũng đã nói đến thể loại tiểu thuyết của Tự lực văn đoàn.
Lê Đình Kỵ với cuốn Vấn đề chủ nghĩa lãng mạn trong văn học Việt Nam (1999) trong đó có chương III Lãng mạn trong văn xuôi 1930 - 1945 đã đi vào khảo sát một số tiểu thuyết của Tự lực văn đoàn để tìm ra đặc trưng cơ bản của tiểu thuyết Tự lực văn đoàn. Tác giả Vu Gia với một loạt cuốn khảo cứu về sáng tác của các thành viên Tự lực văn đoàn như: Khái Hưng nhà tiểu thuyết (1993), Nhất Linh trong tiến trình hiện đại hóa (1995), Hoàng Đạo nhà báo - nhà văn (1997), Khái Hưng người đổi mới văn chương (2011)… đã có ít nhiều nhận xét khá xác đáng về văn xuôi của các nhà văn trong Tự lực văn đoàn. Trong giáo trình Lịch sử văn học Việt Nam 1930 - 1945 (1999), Nguyễn Đăng Mạnh ở mục Xu hướng tiểu thuyết Tự lực văn đoàn đã có nhiều ý kiến khá sâu sắc về thể loại tiểu thuyết Tự lực văn đoàn,… Có thể nói, từ khi ra đời cho đến nay, Tự lực văn đoàn thực sự là một đề tài lớn mà đến nay vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu. Những công trình và các bài báo về Tự lực văn đoàn càng có độ lùi thời gian càng có chất lượng cao hơn.
Tuy vậy, số lượng và chất lượng các công trình và các bài nghiên cứu văn xuôi Tự lực văn đoàn từ góc nhìn thể loại còn có phần thưa thớt. Chỗ hổng này trong nghiên cứu về Tự lực văn đoàn đang chờ đón một sự bù đắp trong hiện tại và tương lai. Hướng tiếp cận đề tài 1. Tiếp cận từ góc độ văn học sử Nghiên cứu sự đóng góp của các nhà văn Tự lực văn đoàn về thể loại văn chương hiện đại không thể không dựa vào quá trình vận động phát triển của thể loại trong ba giai đoạn.
Giai đoạn 1933 - 1935 là giai đoạn khởi đầu của sự đổi mới và phát triển về thể loại của các nhà văn Tự lực văn đoàn với sự xuất hiện của những cuốn tiểu thuyết hiện đại như Hồn bướm mơ tiên (1933) của Khái Hưng, Đoạn tuyệt (1934) của Nhất Linh, Nửa chừng xuân (1934) của Khái Hưng. Bên cạnh sự xuất hiện những tác phẩm văn xuôi hư cấu như: tiểu thuyết và truyện ngắn, các nhà văn Tự lực văn đoàn còn sáng tác nhiều tác phẩm văn xuôi phi hư cấu như: phóng sự, tùy bút, bút ký, tạp văn. được đăng tải trên tuần báo Phong Hóa. Giai đoạn này thực sự mang tính khởi sắc cho sự đổi mới và phát triển các thể loại văn xuôi hư cấu và phi hư cấu của các nhà văn Tự lực văn đoàn.
Giai đoạn thứ hai (1936 - 1939) do những biến động xã hội trên thế giới cũng như trong nước: sự thắng lợi của Mặt trận Bình dân Pháp và sự ra đời của Mặt trận Dân chủ Đông Dương đã tạo điều kiện cho các nhà văn Tự lực văn đoàn dịch lại gần với thực tại đời sống bằng việc tiếp tục đổi mới và phát triển các tác phẩm văn xuôi hư cấu và phi hư cấu. Có thể gọi giai đoạn này là giai đoạn nhập cuộc của các nhà văn Tự lực văn đoàn. Đây là giai đoạn phát triển sung mãn nhất của văn xuôi Tự lực văn đoàn. Ở giai đoạn thứ ba (1939 - 1943), các thể loại văn xuôi hư cấu như tiểu thuyết và truyện ngắn tiếp tục đổi mới và phát triển với chất lượng cao.
Tuy ở giai đoạn này, số lượng tác phẩm được sáng tác không nhiều như ở giai đoạn nhập cuộc, nhưng những tác phẩm như: Bướm trắng (1939) của Nhất Linh và Băn khoăn (1942) của Khái Hưng đã nâng tiểu thuyết hiện đại Việt Nam lên ngang tầm tiểu thuyết hiện đại thế giới. Cũng ở giai đoạn này, những tác phẩm văn xuôi phi hư cấu khá đặc sắc đã xuất hiện cùng với những tiểu luận văn học của Thạch Lam, Thế Lữ góp thêm nhiều kiến giải mới mẻ của lý luận văn học nội quan. 7 Hướng tiếp cận từ góc độ văn học sử để thấy được những bước đi vững chắc trong đổi mới và phát triển thể loại của các nhà văn Tự lực văn đoàn ở từng giai đoạn phát triển của nó kể từ khi nó ra đời cho đến lúc tự giải thể. Mặt khác, hướng tiếp cận này còn giúp thấy được tính tất yếu như là một quy luật của sự ra đời, phát triển và tự giải thể của tổ chức Tự lực văn đoàn.
Tiếp cận từ góc độ chuyên ngành, liên ngành Để thấy được sự phát triển, tiến bộ của văn xuôi Tự lực văn đoàn thì phải tiếp cận từ góc độ văn học sử, còn nếu muốn nhận ra được cái mới và những thành tựu nghệ thuật đặc sắc của văn xuôi Tự lực văn đoàn thì phải tiếp cận từ góc độ lý thuyết chuyên ngành và lý thuyết liên ngành. Lý thuyết chuyên ngành ở đây bao gồm: Thi pháp học, Tự sự học, Cấu trúc luận, Ký hiệu học. Còn lý thuyết liên ngành bao gồm: Mỹ học, Tâm lý học, Sử học, Xã hội học, Triết học, Ngôn ngữ học. CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ VĂN XUÔI NGHỆ THUẬT TỰ LỰC VĂN ĐOÀN NHÌN TỪ THỂ LOẠI 2.
Một số vấn đề lí luận cơ sở 2. Khái niệm và loại hình văn xuôi nghệ thuật 2. Khái niệm văn xuôi nghệ thuật Văn xuôi là thuật ngữ rộng hơn thuật ngữ văn xuôi nghệ thuật. Khi ngôn ngữ của văn xuôi trải qua “thôi - xao” của nhà văn thì nó trở thành văn xuôi nghệ thuật.
Văn xuôi nghệ thuật vì thế khác với văn xuôi lịch sử, văn xuôi triết học, văn xuôi chính luận và văn xuôi khoa học. Nếu văn xuôi triết học, văn xuôi khoa học và văn xuôi chính luận là sản phẩm của tư duy logic thì văn xuôi nghệ thuật là sản phẩm của tư duy hình tượng. Vì vậy, văn xuôi nghệ thuật còn được gọi là văn xuôi hình tượng mà mọi yếu tố trong nó đều được nhà văn tinh luyện, tinh chế bằng sáng tạo nghệ thuật.