Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Các tội xâm phạm tình dục là vấn đề phức tạp, phong phú trong cả lý luận và thực tiễn, nó luôn được các nhà nghiên cứu, những người làm công tác lập pháp, áp dụng thực tiễn và toàn xã hội quan tâm. Tính đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến nhóm tội XPTD. Mỗi công trình nghiên cứu đều đề cập dưới một góc độ nhất định, có ý nghĩa đóng góp vào công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm nói chung và các tội XPTD nói riêng. Cụ thể, các công trình nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước như sau: 1.
Tình hình nghiên cứu trong nước Các tội xâm phạm tình dục xuất hiện rất sớm [22] [24] [110 [125] và nhận được quan tâm, nghiên cứu rộng rãi trên nhiều khía cạnh. Những công trình nghiên cứu này đã định hình, đặt nền móng cho khoa học pháp lý hình sự Việt Nam về nhóm tội XPTD. Bởi vậy, các công trình sau đều có sự kế thừa, bình luận, đánh giá hoặc phê phán kết quả nghiên cứu của những công trình trước. Tính đến nay, việc nghiên cứu về nhóm các tội XPTD có hàng trăm công trình nghiên cứu đã được công bố, phong phú, đa dạng trong cách khai thác dưới những phương diện, góc nhìn khác nhau.
Dưới góc độ luật hình sự ` Tiếp cận dưới góc độ LHS, các tội XPTD được rất nhiều các nhà nghiên cứu quan tâm và khai khác dưới nhiều góc độ. Nghiên cứu dưới góc độ lý luận, giải quyết những kiến thức nền căn bản của nhóm tội xâm phạm về tình dục như khái niệm, dấu hiệu đặc trưng cơ bản của nhóm tội… Đầu tiên, phải nói đến các công trình chính thống của các cơ sở đào tạo chuyên sâu về luật, là các giáo trình của các trường đại học, như: Giáo trình LHS Việt Nam - tập 2 của Trường Đại học Luật Hà Nội [135]; Giáo trình LHS Việt Nam - Phần các tội phạm của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội [17]; Giáo trình LHS Việt Nam - Phần các tội phạm (Quyển 1 và 2) của Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh [136];Giáo trình LHS Việt Nam - Phần các tội phạm [20], do PGS. Lê Văn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Cảm chủ biên; Giáo trình LHS Việt Nam - Phần các tội phạm do GS. Võ Khánh Vinh chủ biên [145]; Giáo trình LHS Việt Nam - Phần các tội phạm do TS.
Cao Thị Oanh chủ biên [95]. Nội dung của các giáo trình này đã nêu rõ khái niệm, dấu hiệu pháp lý của tội phạm được quy định trong BLHS nói chung và các tội XPTD nói riêng. Đồng thời, phân tích định nghĩa, làm sáng tỏ dấu hiệu pháp lý và các yếu tố trong CTTP, như: khách thể, chủ thể, mặt khách quan, mặt chủ quan cũng như hình phạt của các tội XPTD cụ thể. Bên cạnh các giáo trình còn có một số sách chuyên khảo, tham khảo và bình luận nghiên cứu, đề cập, liên quan đến các tội XPTD, như: Các tội tham nhũng, ma túy và các tội phạm về tình dục đối với người chưa thành niên của Bộ Tư pháp [11] ; Tìm hiểu các tội phạm về tham nhũng, ma tuý và XPTD đối với người chưa thành niên của tác giả Nguyễn Ngọc Điệp và Đoàn Tấn Minh [38]; Bình luận khoa học BLHS - Phần các tội phạm (tập I - Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người) và Bình luận án của tác giả Đinh Văn Quế [98,99]; Bình luận khoa học BLHS Việt Nam của tác giả Uông Chu Lưu (chủ biên) [75]; Mô hình LHS Việt Nam của tác giả Nguyễn Ngọc Hòa [49]; Định tội danh – lý luận, lời giải mẫu và 500 bài tập của các tác giả Lê Cảm và Trịnh Quốc Toản [13]; Các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người, của tác giả Trần Văn Luyện [76]; Tội phạm và TNHS của tác giả Trịnh Tiến Việt [146]; Tìm hiểu các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người của các tác giả Bùi Anh Tuấn và Hồ Thị Nệ [137];v.
Các công trình nghiên cứu này đã giải quyết được một số vấn đề sau: 1) Giới thiệu BLHS năm 1985 sửa đổi có liên quan đến tội XPTD người chưa thành niên, nêu ra yêu cầu đấu tranh, phòng chống nhóm tội phạm này và trích một phần quy định BLHS năm 1985 có sửa đổi [11]. 2) Cung cấp cho người đọc những nội dung cơ bản về các tội XPTD đối với người chưa thành niên trong BLHS năm 1985 sửa đổi, bổ sung lần thứ tư. 3) Phân tích, làm rõ các dấu hiệu pháp lý của các tội XPTD cụ thể [49, 75, 76, 137] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 4) Bên cạnh đó các tác giả còn nêu ra các quan điểm cá nhân về các dấu hiệu pháp lý của một số tội còn tranh luận như dấu hiệu định tội của tội hiếp dâm [75, 76, 98]. Dưới góc độ đề tài nghiên cứu khoa học, có một số công trình đã nghiên cứu, đề cập, liên quan đến các tội XPTD nhưng lại chỉ giới hạn phạm vi, nội dung nghiên cứu nạn nhân là trẻ em, như: PLHS và thực tế xét xử tội lạm dụng tình dục trẻ em, của tác giả Lương Khải Ân [1]; Chính sách hình sự về tội XPTD trẻ em, của tác giả Lê Quốc Hoàng [53]; các tội XPTD trẻ em, của hai tác giả Đoàn Thị Thu Nga và Trần Thị Mỹ Dung năm 2005 [89].
Các đề tài nghiên cứu này đã phân tích và làm sáng tỏ phần nào một số vấn đề lý luận về các tội XPTD trẻ em; Quy định về các tội XPTD trẻ em qua các thời kỳ và trong BLHS năm 1999; Phân tích được một cách khái quát quy định của một số nước về tội XPTD trẻ em; Đồng thời đưa ra những kiến nghị hoàn thiện về các tội XPTD trẻ em. Các công trình dưới dạng bài viết khoa học đăng trên các tạp chí chuyên ngành liên quan đến các tội XPTD khá nhiều. Thứ nhất, nhóm bài viết nghiên cứu, liên quan đến cả nhóm tội XPTD như, bài viết “Về các tội phạm tình dục” của tác giả Dương Tuyết Miên đăng trên Tạp chí Luật học số 6, năm 1998; “Hoàn thiện các quy định của PLHS về các tội XPTD trẻ em” của tác giả Phạm Mạnh Hùng đăng trên Tạp chí Tòa án, số 12/2002; “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người - So sánh giữa BLHS năm 1999 và BLHS năm 1985” của tác giả Nguyễn Ngọc Hòa đăng trên Tạp chí Luật học số 1, năm 2001; “Hoàn thiện quy định của BLHS năm 1999 về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người” của tác giả Đỗ Đức Hồng Hà đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 08 năm 2010. Các bài viết này đã giải quyết được một số vấn đề liên quan đến nhóm tội XPTD.
Cụ thể: 1) Đưa ra được định nghĩa các tội XPTD, xác định được các tội danh cụ thể trong BLHS năm 1985 là các tội XPTD và đưa ra một số vấn đề cần giải quyết về các tội phạm này trong BLHS năm 1985 sửa đổi, bổ sung năm 1997 [81]. 2) Nêu khái quát các điều luật quy định về các tội XPTD trẻ em trong BLHS. Đồng thời, đặt ra các vấn đề cần hoàn thiện về các tội phạm đó, như: tội giao cấu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 với trẻ em (Điều 115 BLHS), tội hiếp dâm trẻ em thuộc khoản 4 Điều 112 BLHS. Sau đó nêu một số bất cập về tình tiết định khung tăng nặng quy định trong các tội XPTD trẻ em cần hoàn thiện [57].
3) Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện về dấu hiệu định tội một số tội XPTD như tội hiếp dâm (Điều 111 BLHS), tội cưỡng dâm (Điều 113 BLHS), tội giao cấu với trẻ em (Điều 115 BLHS). Đồng thời, đưa ra các định hướng hoàn thiện về tình tiết định khung tăng nặng của tội hiếp dâm cũng như hoàn thiện về hình phạt bổ sung trong một số điều như Điều 112, Điều 113 và Điều 114 BLHS [40]. Thứ hai, nhóm bài viết nghiên cứu về các tội phạm cụ thể trong nhóm tội XPTD phải kể đến đầu tiên là các bài viết về tội hiếp dâm. Bởi, tội danh này được các nhà nghiên cứu luật học quan tâm và viết nhiều nhất trong sáu tội XPTD được quy định trong BLHS năm 1999.
Cụ thể, Tạp chí TAND trong hai năm 2004, 2005 đã đăng tải một chuỗi bài viết bình luận, trao đổi về một vụ án xoay quanh tội hiếp dâm của rất nhiều tác giả. Đó là các bài viết “Nguyễn Văn S phạm tội hiếp dâm” của tác giả Lưu Thị Thu Hiền [54]; “Xét xử Nguyễn Văn S. về tội giết người hay hiếp dâm” của tác giả Phạm Thanh Hải [45]; “Nguyễn Văn S. phạm tội hiếp dâm” của tác giả Nguyễn Đức Lực [77]; “Có căn cứ để kết luận Nguyễn Văn S.
phạm tội hiếp dâm” của tác giả Nguyễn Chí Công [29]; “Kết án Nguyễn Văn S. phạm tội hiếp dâm là có căn cứ” của tác giả Đỗ Thanh Huyền [58]; “Trở lại bài: Nguyễn Văn S. phạm tội hiếp dâm hay phạm tội xâm phạm thi thể mồ mả ” của tác giả Nguyễn Thành Lâm [69]; “Làm rõ quan điểm của tác giả bài “Nguyễn Văn S. phạm tội hiếp dâm hay tội xâm phạm thi thể mồ mả” của tác giả Nguyễn Văn [142]; “Nguyễn Văn S.
phải chịu trách nhiệm về tội hiếp dâm” của Ban biên tập Tạp chí TAND [4]. Chuỗi bài viết trên xoay quanh nội dung một vụ án. Thông qua việc phân tích, bình luận và đưa ra các quan điểm cá nhân tranh luận xoay quanh vụ án này, các tác giả của chuỗi bài viết trên đã làm rõ và giải quyết được các vấn đề sau: 1) Phản ánh được thực trạng đấu tranh chống tội phạm hiếp dâm hiện nay là có rất nhiều vụ án người phạm tội có hành vi phạm pháp tương tự hành vi của của S LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 đối với chị M. Người phạm tội thường dùng vật rắn như búa, cây, chày gỗ … đánh mạnh vào đầu hoặc ấn đầu nạn nhân xuống nước… làm nạn nhân không còn sức chống đỡ, theo đó, người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu với nạn nhân.
Hậu quả là nạn nhân bị XPTD và có thể bị chết.