Chương 1 NHỮNG VẪN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI HỦY HOẠI TÀI SẢN HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ Các tội xâm phạm sở hữu được quy định trong Bộ luật Hình sự (gồm 13 tội danh) là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được Bộ luật Hình sự quy định, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quan hệ sở hữu của cơ quan, tổ chức và của công dân. Căn cứ vào tính chất, mục đích phạm tội của các tội xâm phạm sở hữu, chúng ta có thể chia 13 tội danh thuộc Chương XIV Bộ luật Hình sự 1999 thành hai nhóm. Đó là nhóm các tội có mục đích tư lợi, tức có mục đích nhằm thu về những lợi ích vật chất cho cá nhân hay nhóm cá nhân (gồm 10 tội danh đầu của chương) và nhóm các tội không có mục đích tư lợi (gồm 3 tội danh còn lại). Trong đó tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thuộc nhóm thứ hai, tức tội xâm phạm sở hữu không có mục đích tư lợi.
LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA TỘI DANH a. Giai đoạn trước khi có Bộ luật Hình sự 1985 Quá trình hình thành và phát triển của các quy phạm pháp luật hình sự Việt Nam về tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản gắn liền với sự hình thành và phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam qua các giai đoạn phát triển của xã hội. Trong những ngày đầu mới thành lập, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vừa phải đối phó với thù trong, giặc ngoài, vừa từng bước xây dựng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã hội mới. Đặc điểm cơ bản của giai đoạn này là áp dụng pháp luật của đế quốc và phong kiến theo tinh thần mới với nguyên tắc đảm bảo dân chủ, công bằng.
Bên cạnh đó, Nhà nước ta đã ban hành những văn bản pháp luật mới quy định những hành vi xâm phạm đến sở hữu của Nhà nước và công dân, góp phần bảo vệ các quan hệ xã hội tiến bộ trong xã hội mới. Tuy còn sơ khai nhưng pháp luật hình sự thời kỳ này đã khái quát được những hành vi xâm phạm sở hữu trong thực tế và quy định thành các tội phạm cụ thể làm cơ sở cho Tòa án xét xử. Đồng thời các văn bản này còn quy định đường lối xử lý các tội xâm phạm sở hữu trên nguyên tắc trừng trị kết hợp với khoan dung, trừng trị kết hợp với giáo dục cải tạo, đã có sự cá thể hóa hình phạt đối với các hành vi phạm tội. Trong quá trình thụ lý giải quyết các cơ quan chức năng đã có những văn bản hướng dẫn giải quyết các trường hợp cụ thể như: Báo cáo tổng kết công tác của Tòa án nhân dân tối cao năm 1971, 1972; Thông tư 213/NCPL ngày 5/5/1973 của Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Bộ Công an.
- Về hình phạt: Tư tưởng chỉ đạo giai đoạn này là chú trọng bảo vệ tài sản chung (tài sản xã hội chủ nghĩa) hơn tài sản riêng (tài sản tư nhân). Trước khi có Bộ luật Hình sự năm 1985, các hình phạt không được quy định tập trung, sắp xếp theo một trật tự nhất định và cũng không có tiêu chí đánh giá, áp dụng thống nhất. Giai đoạn từ 1985 đến 1999 Bộ luật Hình sự đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 27/6/1985 và có hiệu lực thi hành thống nhất trong cả nước ngày 1/1/1986 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng về kỹ thuật lập pháp hình sự nước ta. Trong đó các tội xâm phạm sở hữu được quy định thành hai chương độc lập: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chương IV: Các tội xâm phạm sở hữu xã hội chủ nghĩa.
- Chương VI: Các tội xâm phạm sở hữu công dân. Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được quy định thành hai điều: Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa quy định tại Điều 138 thuộc Chương IV và tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của công dân Điều 160 thuộc chương VI Bộ luật Hình sự 1985. Tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa. 1- Người nào huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa, nếu không thuộc trường hợp quy định ở Điều 79 và Điều 94, thì bị phạt tù từ một năm đến bảy năm.
Tội phạm này gồm 3 khung hình phạt Trường hợp không có tình tiết định khung hình phạt mức phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Trường hợp có các tình tiết định khung tăng nặng có mức phạt tù từ 5 năm đến 15 năm Trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình Điều 160. Tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của công dân: "1- Người nào huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm". Tội phạm này gồm 3 khung hình phạt Trường hợp không có tình tiết định khung hình phạt mức phạt tù từ 6 năm đến 5 năm.
Trường hợp có các tình tiết định khung tăng nặng có mức phạt tù từ 3 năm đến 13 năm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm. Căn cứ vào các quy định tại Điều 138 và Điều 160 Bộ luật Hình sự 1985 ta thấy mức hình phạt của hai điều luật áp dụng để bảo vệ hai khách thể của tội phạm có sự chênh lệch về tính nghiêm khắc của hình phạt, theo đó do tầm quan trọng của tài sản xã hội chủ nghĩa là tài sản quốc gia nên người phạm tội sẽ bị trừng trị nghiêm khắc hơn đối với những trường hợp phạm tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của công dân [16, tr. Giai đoạn từ năm 1999 đến nay Xuất phát từ yêu cầu của xã hội, kinh tế đất nước chuyển sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần phát triển theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, để đảm bảo và thực hiện sự bình đẳng của các thành phần kinh tế, chính sách hình sự và pháp luật hình sự cũng phải thay đổi. Bên cạnh đó, việc phân định hai hình thức sở hữu để quy định thành hai khách thể bảo vệ độc lập là tài sản thuộc sở hữu xã hội chủ nghĩa và tài sản thuộc sở hữu công dân theo quy định của Bộ luật Hình sự 1985 dẫn đến những khó khăn trong việc xác định tội danh.
Bộ luật Hình sự 1999 được Quốc hội thông qua ngày 21/12/1999 có hiệu lực ngày 1/7/2000 đánh dấu một bước phát triển mới trong quá trình xây dựng và phát triển của pháp luật Việt Nam nói chung và pháp luật hình sự nói riêng. Là sự đúc kết thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, thể hiện đường lối, chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ phát triển mới của đất nước. Bộ luật Hình sự 1999 đã nhập hai Chương IV và Chương VI của Bộ luật Hình sự 1985 vào thành một chương (Chương XIV Các tội xâm phạm sở hữu) với 13 tội danh. Tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản quy định tại Điều 143 Bộ luật Hình sự 1999 là tội được nhập từ tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tài sản của công dân quy định tại Điều 160 và tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa quy định tại Điều 138 Bộ luật Hình sự 1985.
Téi hñy ho¹i hoÆc cè ý lµm h- háng tµi s¶n 1. Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác gây thiệt hại từ năm trăm nghìn đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới năm trăm nghìn đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm: a) Có tổ chức; b) Dùng chất nổ, chất cháy hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác; c) Gây hậu quả nghiêm trọng; d) Để che giấu tội phạm khác; đ) Vì lý do công vụ của người bị hại; e) Tái phạm nguy hiểm; g) Gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm: a) Gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ hai trăm triệu đồng đến dưới năm trăm triệu đồng; b) Gây hậu quả rất nghiêm trọng.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân: a) Gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên; b) Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm. So với tội phạm này quy định ở Điều 138 và Điều 163 Bộ luật Hình sự 1985 thì Điều 143 Bộ luật Hình sự 1999 có nhiều điểm mới.
Nếu trước đây nhà làm luật không quy định định lượng đối với giá trị tài sản bị xâm hại. Bộ luật Hình sự năm 1999 đã định lượng tài sản trong phần lớn các tội xâm phạm sở hữu. Việc định lượng vừa phục vụ cho định tội, vừa phục vụ cho việc định khung hình phạt. Do vậy, ranh giới giữa tội phạm và không phải tội phạm, giữa cấu thành cơ bản và cấu thành tăng nặng được phân biệt một cách rành mạch, rõ ràng ngay trong Bộ luật Hình sự [5, tr.