CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC LAO ĐỘNG KHOA HỌC TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1. Tổ chức lao động khoa học 1. Một số khái niệm 1. Lao động Lao động là hoạt động sống còn đối với sự tồn vong và phát triển của xã hội loài người, nhờ có lao động mà con người đáp ứng được nhu cầu vật chất, tinh thần của mình, đồng thời được phát triển mọi mặt tư duy, nhận thức, kỹ năng sống, ngôn ngữ.
Có nhiều cách hiểu khác nhau về lao động. “Lao động là hoạt động có mục đích của con người và luôn gắn liền với một quá trình” [28, Tr. “Lao động là quá trình con người tác động vào giới tự nhiện, cải tạo tự nhiên, tạo ra của cải vật chất nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của mình” [12, Tr. Tóm lại có thể hiểu: “Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm thỏa mãn những nhu cầu về đời sống của mình, là điều kiện tất yếu để tồn tại và phát triển của xã hội loài người” [32, Tr.
Dù diễn ra dưới bất kỳ hình thức nào, lao động cũng luôn gắn với một quá trình nhất định. Đó chính là tổng thể những hành động (hoạt động lao động) của con người để hoàn thành một nhiệm vụ nhất định. Khi nói đến quá trình lao động, ta luôn xét đến trên 02 phương diện sau: Về mặt vật chất: Quá trình lao động dưới bất kỳ hình thành kinh tế - xã hội nào muốn tiến hành được đều phải gồm 03 yếu tố: bản thân lao động – cộng cụ lao động – đối tượng lao động. Về mặt xã hội: Quá trình lao động làm phát sinh các mối quan hệ qua lại giữa người với người trong quá trình lao động.
Điều này đã tạo nên tính tập thể, tính xã hội của lao động. Tổ chức lao động Dù cho quá trình lao động được diễn ra dưới điều kiện kinh tế - xã hội như thế nào cũng phải tổ chức sự kết hợp, tác động giữa các yếu tố cơ bản của quá trình lao động, các mối quan hệ giữa những người lao động với nhau vào việc thực hiện mục đích của quá trình đó, tức là phải tổ chức lao động [32, Tr. Tổ chức lao động được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung các cách tiếp cận khác nhau đều đi đến thống nhất cho rằng: “Tổ chức quá trình hoạt động của con người, trong sự kết hợp của ba yếu tố của quá trình lao động và các mối quan hệ qua lại giữa những người lao động với nhau nhằm đạt được mục đích của quá trình lao động” [28, Tr.
Tổ chức lao động là một phạm trù gắn liền với lao động sống của người lao động, với việc đảm bảo sự hoạt động của sức lao động. Do đó, thực chất tổ chức lao động là một hệ thống các biện pháp được thiết kế, sắp đặt để đảm bảo sự hoạt động lao động của con người nhằm mục đích nâng cao năng suất lao động và sử dụng đầy đủ nhất các tư liệu sản xuất, đồng thời đảm bảo sức khỏe, an toàn cho người lao động và phát triển toàn diện con người lao động. Tổ chức lao động khoa học Thực tiễn cho thấy, kết quả hoạt động của con người trong quá trình lao động, sản xuất chỉ đạt được cao nhất khi công việc của họ được tổ chức trên cơ sở khoa học. Do vậy tổ chức lao động chỉ thực sự là khoa học khi nó được xem xét ứng dụng những thành tựu khoa học và những kinh nghiệm sản xuất tiên tiến cho việc thiết lập quá trình lao động và làm tốt hệ thống con người, tư liệu lao động và môi trường lao động.
“Do đó, TCLĐKH được hiểu là tổ chức lao động dựa trên cơ sơ phân tích khoa học các quá trình lao động và điều kiện thực hiện chúng, thông qua việc áp dụng những biện pháp được thiết kế dựa trên những thành tựu của khoa học và kinh nghiệm, nhằm đạt mục đích lao động một cách hiệu quả” [32, Tr. 10 Luan van TCLĐKH khác với tổ chức lao động nói chung không phải là ở nội dung mà ở phương pháp, cách giải quyết và mức độ phân tích khoa học các vấn đề mà nó nghiên cứu. TCLĐKH chính là tổ chức lao động ở trình độ cao hơn so với tổ chức lao động hiện hành. TCLĐKH cần phải được áp dụng ở mọi nơi có hoạt động lao động của con người.
Cơ quan hành chính Nhà nước Hiểu một cách đơn giản nhất, CQHCNN là các cơ quan thực hiện chức năng hành pháp của một quốc gia, bao gồm chức năng lập quy và chức năng hành chính. Đó là những tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật để thực hiện những công việc cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước, là tổ chức có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, phạm vi hoạt động rõ ràng, có tư cách pháp nhân [31, Tr. Vai trò của tổ chức lao động khoa học Mỗi một tổ chức nói chung và tổ chức hành chính Nhà nước nói chung đều có một cơ cấu tổ chức nhất định, trong đó tổ chức được chia thành các phòng, ban, đơn vị. Để thực hiện hiệu quả mục tiêu chung của tổ chức có một điều quan trọng đó là tổ chức phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận.
Điều đó đặt ra yêu cầu khi giao bộ phận cho cá nhân hay tập thể đảm nhiệm cần phải xác định rõ người đó phải làm những công việc cụ thể nào; làm bao nhiêu; làm như thế nào; phải đảm bảo công việc đó đúng vị trí, chức năng của mình hoặc cả công việc chung của tập thể, xác định mối quan hệ, trách nhiệm qua lại giữa các bộ phận chức năng, giữa các cá nhân phụ trách cũng phải cụ thể, rõ ràng. Chỉ có như vậy quản lý mới có hiệu quả cao, mà TCLĐKH rất quan tâm tới vấn đề này. TCLĐKH là một trong những điều kiện tiên quyết, quyết định hiệu quả hoạt động của một tổ chức nói chung và tổ chức hành chính Nhà nước nói riêng. Bởi lẽ, một tổ chức cho dù có cơ cấu tổ chức rõ ràng, với các bộ phận, cá nhân được phân công chức năng, nhiệm vụ cụ thể, hợp lý, với nguồn nhân lực chất lượng cao, nguồn tài chính dồi dào [17, Tr.
Tuy nhiên, nếu thiếu đi sự phối 11 Luan van hợp lao động, thiếu đi bầu không khí tổ chức thân thiện, không xây dựng được văn hóa riêng biệt cho tổ chức mình, tổ chức đó vẫn sẽ không thể đạt được năng suất lao động cao nhất, vẫn sẽ có lãng phí lao động, không tạo nên niềm đam mê lao động của các thành viên. Trong khi đó, vấn đề phân công lao động, phối hợp lao động, tổ chức nơi làm việc, xây dựng văn hóa tổ chức,. lại là những nội dung quan trọng nhất của TCLĐKH. Đối với CQHCNN, TCLĐKH càng có ý nghĩa quan trọng hơn.
TCLĐKH giúp cho hoạt động của các cơ quan này được thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau, hoạt động đồng bộ, làm việc có khoa học. Chính vì điều đó, TCLĐKH tạo nên sức mạnh cho mỗi CQHCNN. Tổ chức nào phân công tốt, sắp xếp chính xác, biết tạo ra động lực cho người lao động trong các khâu từ tổ chức đầu vào cho tới khâu hoạt động quản lý, điều hành một cách có hiệu quả việc đạt được mục đích đặt ra sẽ là tất yếu. Tổ chức lao động hợp lý, khoa học không những giúp cho nhà quản lý hành chính đạt được mục đích quản lý, mà còn tạo điều kiện cho cán bộ, công chức (CBCC) giảm nhẹ điều kiện lao động, tăng thu nhập, tạo ra tâm lý hăng say trong lao động cho mỗi người lao động.
Đồng thời, tạo ra một môi trường lao động lành mạnh, tạo mối quan hệ tốt giữa cá nhân với tập thể người lao động, người lao động với nhà quản lý. Có thể thấy, TCLĐKH sao cho phù hợp với khả năng và trình độ của người lao động, làm cho người lao động phấn khởi, hào hứng, yên tâm công tác và đạt năng suất chất lượng cao, đem lại hiệu quả cho tổ chức là việc hết sức cần thiết. Vì vậy, trong quá trình hoạt động của các tổ chức nói chung và trong quá trình quản lý, điều hành của CQHCNN nói riêng, cần phải TCLĐKH nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả lao động, tạo điều kiện cho người lao động tái sản xuất sức lao động, giúp đạt được hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước cao nhất. Ý nghĩa của tổ chức lao động khoa học TCLĐKH có ý nghĩa rất quan trọng đối với bất kì một tổ chức nào.
Riêng đối với CQHCNN, ý nghĩa của TCLĐKH được thể hiện dưới 02 khía cạnh chính sau đây: - Về mặt kinh tế: Trước hết, TCLĐKH cho phép nâng cao năng suất lao động và tăng cường hiệu quả của hoạt động quản lý, điều hành hành chính Nhà nước nhờ tiết kiệm được lao động sống và sử dụng có hiệu quả các tư liệu sản xuất hiện có; Đồng thời, TCLĐKH đặt ra yêu cầu trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động nào CQHCNN cũng cần tiến hành xây dựng một kế hoạch chặt chẽ thống nhất, khoa học có tính thực tiễn cao vì nếu không có hoạt động này quá trình thực hiện công việc sẽ gặp phải những khó khăn nhất định; Mặt khác, TCLĐKH là cơ sở cho việc khai thác khả năng tiềm lực hiện có và sẽ có trong CQHCNN, cùng với đó TCLĐKH sẽ giúp cho những cán bộ quản lý chủ động điều hành, chỉ đạo sự hoạt động của toàn bộ cá nhân và bộ phận đã được giao nhiệm vụ; Cuối cùng, TCLĐKH sẽ giúp giảm thời gian lãng phí và những ách tắc trong tiếp nhận, xử lý và truyền tải thông tin phục vụ cho hoạt động của các phòng Nội vụ, giúp tằng cường khả năng sử dụng các nguồn lực, nâng cao năng suất lao động tại các đơn vị này [16, Tr. - Về mặt xã hội: Bên cạnh ý nghĩa về mặt kinh tế như đã phân tích ở trên, TCLĐKH trong CQHCNN còn có tác dụng giảm nhẹ lao động, an toàn lao động, đảm bảo sức khỏe cho CBCC. Từ đó sẽ giúp thu hút người lao động tự giác tham gia vào lao động cũng như nâng cao trình độ, văn hóa quản lý, điều hành, trách nhiệm, đạo đức công vụ, công dân của mỗi CBCC. Nhiệm vụ của tổ chức lao động khoa học TCLĐKH là nền tảng của sự phát triển hiệu quả và bền vững.
Một khi công tác TCLĐKH được chú trọng một cách thích đáng, đúng mực, hiệu quả sau đó có thể trông thấy một cách rõ rệt hơn bao giờ hết.