Luận văn thạc sĩ về thực thi pháp luật lao động và thực tiễn tại tỉnh Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại tỉnh Lạng Sơn, cung cấp giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thắng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Chí
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thanh Tra Việc Thực Hiện Pháp Luật Lao Động Và Thực Tiễn Tại Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THANH TRA LAO ĐỘNG VÀ THANH TRA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG
• 1.1. Khái quát về thanh tra và thanh tra lao động
• 1.1.1. Khái quát về thanh tra
• 1.1.1.1. Khái niệm thanh tra
• 1.1.2. Khái quát về thanh tra lao động
• 1.1.2.1. Khái niệm thanh tra lao động
• 1.2. Nội dung cơ bản của Thanh tra pháp luật lao động
• 1.3. Kinh nghiệm thanh tra lao động của một số quốc gia trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TRA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI TỈNH LẠNG SƠN
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Lạng Sơn
• 2.2. Thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra lao động tại tỉnh Lạng Sơn
• 2.3. Thực tiễn thực hiện quy trình thanh tra pháp luật lao động
• 2.4. Thực trạng chấp hành pháp luật lao động trong các đơn vị, doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn thông qua hoạt động thanh tra
• 2.5. Nguyên nhân vi phạm pháp luật lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp ở tỉnh Lạng Sơn
• 2.6. Một số nhận xét về pháp luật Thanh tra lao động từ thực tiễn hoạt động thanh tra tại tỉnh Lạng Sơn
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THANH TRA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG Ở TỈNH LẠNG SƠN
• 3.1. Giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thanh tra pháp luật lao động tại tỉnh Lạng Sơn
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực thi pháp luật lao động tại Lạng Sơn

Nghiên cứu về thực thi pháp luật lao động tại Lạng Sơn là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội hiện nay. Tỉnh Lạng Sơn, với vị trí địa lý đặc biệt và nền kinh tế đang phát triển, cần có những quy định pháp luật lao động rõ ràng để bảo vệ quyền lợi của người lao động. Việc thực thi pháp luật lao động không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn tạo ra môi trường làm việc công bằng và hiệu quả cho các doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của thực thi pháp luật lao động

Thực thi pháp luật lao động là quá trình áp dụng các quy định pháp luật vào thực tiễn nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội và đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người lao động.

1.2. Tình hình thực hiện pháp luật lao động tại Lạng Sơn

Tình hình thực hiện pháp luật lao động tại Lạng Sơn hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Nhiều doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng đến việc tuân thủ các quy định pháp luật, dẫn đến tình trạng vi phạm quyền lợi của người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong thực thi pháp luật lao động

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật lao động, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vi phạm pháp luật lao động diễn ra phổ biến, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Các cơ quan chức năng cần có biện pháp mạnh mẽ hơn để xử lý các vi phạm này.

2.1. Các vi phạm phổ biến trong lĩnh vực lao động

Các vi phạm phổ biến bao gồm việc không trả lương đúng hạn, không đảm bảo an toàn lao động và không thực hiện các chế độ bảo hiểm cho người lao động. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật lao động

Nguyên nhân chính dẫn đến vi phạm pháp luật lao động tại Lạng Sơn bao gồm sự thiếu hiểu biết của người lao động về quyền lợi của mình, cũng như sự thiếu trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc thực hiện các quy định pháp luật.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật lao động

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật lao động, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc kiểm tra thực thi pháp luật thường xuyên và đồng bộ là rất cần thiết để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

3.1. Tăng cường công tác thanh tra lao động

Cần tăng cường công tác thanh tra lao động để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Các cơ quan chức năng cần có kế hoạch thanh tra cụ thể và thường xuyên để đảm bảo việc thực thi pháp luật lao động.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động về quyền lợi và nghĩa vụ của mình là rất quan trọng. Điều này giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi của mình và giảm thiểu các vi phạm pháp luật lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Lạng Sơn

Nghiên cứu thực tiễn về thực thi pháp luật lao động tại Lạng Sơn đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực thi pháp luật lao động còn nhiều hạn chế và cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

4.1. Kết quả đạt được từ công tác thanh tra

Công tác thanh tra đã phát hiện và xử lý nhiều vi phạm, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy rằng việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp là rất quan trọng. Cần có sự đồng bộ trong việc thực hiện các quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi của người lao động.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của pháp luật lao động

Kết luận, việc thực thi pháp luật lao động tại Lạng Sơn cần được cải thiện để bảo vệ quyền lợi của người lao động. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thanh tra.

5.1. Đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động

Cần có những đề xuất cụ thể để hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động tốt hơn.

5.2. Tương lai của công tác thanh tra lao động

Công tác thanh tra lao động cần được nâng cao hơn nữa để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần có sự đầu tư và cải cách trong công tác thanh tra để đảm bảo quyền lợi của người lao động được thực thi đầy đủ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, việc thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động (NLĐ) và đảm bảo môi trường làm việc công bằng, an toàn. Tỉnh Lạng Sơn, với hơn 1.368 doanh nghiệp và gần 32.000 lao động đang làm việc, là một địa bàn có nhiều đặc thù về kinh tế, xã hội và địa lý, đặt ra nhiều thách thức trong công tác thanh tra pháp luật lao động. Năm 2017, toàn quốc xảy ra gần 9.000 vụ tai nạn lao động, làm gần 1.000 người chết, gây thiệt hại vật chất lên tới hơn 1.500 tỷ đồng, phản ánh sự cần thiết của việc tăng cường thanh tra và thực thi pháp luật lao động hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2017, nhằm đánh giá hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thanh tra, phát hiện những hạn chế, bất cập và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao năng lực thanh tra. Mục tiêu cụ thể là phân tích tổ chức, hoạt động của Thanh tra lao động, khảo sát việc chấp hành pháp luật lao động trong các doanh nghiệp, đồng thời so sánh với kinh nghiệm quốc tế để rút ra bài học phù hợp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động, bảo vệ quyền lợi NLĐ và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và pháp luật lao động, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về thanh tra: Thanh tra là chức năng quản lý nhà nước nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật, đồng thời góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý và chính sách pháp luật. Thanh tra lao động là một bộ phận chuyên ngành trong hệ thống thanh tra, có tính quyền lực và độc lập tương đối.

• Lý thuyết pháp luật lao động: Pháp luật lao động quy định quyền và nghĩa vụ của NLĐ và người sử dụng lao động (NSDLĐ), các tiêu chuẩn về tuyển dụng, hợp đồng lao động, tiền lương, an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), bảo hiểm xã hội (BHXH) và các chế độ khác nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của NLĐ.

• Mô hình thanh tra lao động quốc tế: Tham khảo Công ước số 81 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về thanh tra lao động, quy định quyền hạn, nhiệm vụ của thanh tra viên lao động và cơ chế đảm bảo thực thi pháp luật lao động hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: thanh tra lao động, pháp luật lao động, hợp đồng lao động, an toàn vệ sinh lao động, trách nhiệm vật chất, công đoàn và thỏa ước lao động tập thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp khoa học cụ thể:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đánh giá các quy định pháp luật, tài liệu pháp lý và báo cáo thanh tra.

• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý số liệu về hoạt động thanh tra, số lượng doanh nghiệp, lao động, vi phạm pháp luật lao động tại tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2013-2017.

• Phương pháp khảo sát thực tiễn: Thu thập thông tin từ các cuộc thanh tra, phỏng vấn cán bộ thanh tra và doanh nghiệp, khảo sát việc chấp hành pháp luật lao động.

• Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh mô hình thanh tra lao động của Việt Nam với một số quốc gia như Pháp, Áo, Liên bang Nga để rút ra bài học kinh nghiệm.

Nguồn dữ liệu chính gồm: báo cáo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Lạng Sơn, các văn bản pháp luật liên quan, số liệu thống kê từ năm 2013 đến 2017, tài liệu hướng dẫn thanh tra và các nghiên cứu quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp được thanh tra trong giai đoạn nghiên cứu, với hơn 200 doanh nghiệp tham gia khảo sát phiếu tự kiểm tra. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, đảm bảo tính khách quan và chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổ chức và hoạt động thanh tra lao động tại Lạng Sơn còn hạn chế về nhân lực và trang thiết bị: Đội ngũ thanh tra viên chỉ có 4 người, trong đó 75% có trình độ đại học và cao học, nhưng thiếu các thiết bị chuyên dụng phục vụ công tác thanh tra như máy đo độ rung, độ ồn, ánh sáng. Số lượng cuộc thanh tra tăng qua các năm, năm 2013 thanh tra 58 doanh nghiệp, năm 2016 tăng lên 65 doanh nghiệp, nhưng vẫn chưa đáp ứng được quy mô và phạm vi quản lý.

2. Vi phạm pháp luật lao động phổ biến trong các doanh nghiệp: Tỷ lệ lao động ký hợp đồng lao động đạt khoảng 97,2%, tuy nhiên có tới 20% lao động trong doanh nghiệp FDI và tư nhân ký hợp đồng xác định thời hạn hoặc hợp đồng mùa vụ không phù hợp với tính chất công việc ổn định. Nhiều doanh nghiệp vi phạm về tiền lương, không xây dựng thang bảng lương công khai, trả lương thấp hơn mức tối thiểu, khấu trừ tiền lương không đúng quy định. Về thời giờ làm việc, nhiều doanh nghiệp xây dựng vi phạm quy định làm thêm giờ vượt quá 30 giờ/tháng, không bố trí ngày nghỉ hợp lý.

3. Công đoàn và thỏa ước lao động tập thể chưa phát huy hiệu quả: Tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức công đoàn chỉ đạt khoảng 10%, nhiều chủ doanh nghiệp không tạo điều kiện cho công đoàn hoạt động, từ chối thương lượng thỏa ước lao động tập thể. Nội dung thỏa ước còn mang tính hình thức, không được gửi đúng thời hạn cho cơ quan quản lý nhà nước.

4. Quy trình thanh tra được thực hiện đầy đủ nhưng còn tồn tại bất cập: Thanh tra lao động tuân thủ quy trình từ khảo sát, ra quyết định, tiến hành thanh tra đến kết luận và họp rút kinh nghiệm. Tuy nhiên, công tác khảo sát ban đầu chưa quy củ, nhiều báo cáo chung chung, chưa đề xuất thời gian thanh tra phù hợp. Thời gian thanh tra tối đa 30 ngày tại một doanh nghiệp được đánh giá là quá dài so với thực tế, nên đề xuất rút ngắn còn 3-5 ngày.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân các hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố: nguồn nhân lực thanh tra còn mỏng, thiếu trang thiết bị chuyên môn, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa chặt chẽ, nhận thức của một số doanh nghiệp về pháp luật lao động còn hạn chế, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân và quy mô nhỏ. So với các quốc gia như Pháp, Áo và Liên bang Nga, Việt Nam còn thiếu mô hình tổ chức thanh tra lao động thống nhất, quyền hạn thanh tra viên chưa được phát huy tối đa, và chưa có cơ chế giám sát chặt chẽ về tiền lương, hợp đồng lao động.

Việc áp dụng quy trình thanh tra theo Luật Thanh tra 2010 và Nghị định 39/2013/NĐ-CP đã giúp nâng cao tính khoa học và hiệu quả công tác thanh tra, tuy nhiên cần điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù địa phương và quy mô doanh nghiệp. Các biểu đồ thể hiện số lượng doanh nghiệp được thanh tra qua các năm, tỷ lệ vi phạm theo từng lĩnh vực (hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc) sẽ minh họa rõ nét hơn thực trạng và xu hướng.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của thanh tra lao động trong việc bảo vệ quyền lợi NLĐ, góp phần ổn định quan hệ lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại tỉnh Lạng Sơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn nhân lực và trang thiết bị cho Thanh tra lao động: Tuyển dụng thêm thanh tra viên có trình độ chuyên môn cao, đào tạo nâng cao nghiệp vụ thường xuyên. Đầu tư trang thiết bị chuyên dụng như máy đo độ rung, độ ồn, máy đo ánh sáng để phục vụ công tác thanh tra kỹ thuật. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở LĐTB&XH tỉnh phối hợp với Bộ LĐTB&XH.

2. Hoàn thiện pháp luật và hướng dẫn thi hành về hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết quy định về hợp đồng lao động hết hạn, mức lương tối thiểu, hình thức trả lương và thời gian làm thêm giờ. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ LĐTB&XH, Bộ Tư pháp.

3. Nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn và thỏa ước lao động tập thể: Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp thành lập tổ chức công đoàn, thúc đẩy thương lượng tập thể. Xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể thực hiện: Liên đoàn Lao động tỉnh, Sở LĐTB&XH.

4. Rút ngắn thời gian thanh tra và nâng cao chất lượng khảo sát ban đầu: Điều chỉnh quy trình thanh tra phù hợp với đặc thù doanh nghiệp, giảm thời gian thanh tra tại doanh nghiệp xuống còn 3-5 ngày. Tổ chức đào tạo kỹ năng khảo sát, thu thập thông tin chính xác, phục vụ lập kế hoạch thanh tra hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Thanh tra Sở LĐTB&XH, Thanh tra Bộ.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác thanh tra: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa Thanh tra lao động với các cơ quan công an, BHXH, công đoàn để xử lý vi phạm kịp thời và hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở LĐTB&XH, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về lao động tại các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn trong công tác thanh tra lao động, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và xây dựng chính sách phù hợp.

2. Thanh tra viên lao động và cán bộ ngành LĐTB&XH: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, kỹ năng thanh tra và các giải pháp nâng cao năng lực, phục vụ công tác thực tiễn.

3. Doanh nghiệp và người sử dụng lao động: Nắm bắt các quy định pháp luật lao động, quyền và nghĩa vụ trong quan hệ lao động, từ đó thực hiện đúng pháp luật, giảm thiểu vi phạm và tranh chấp.

4. Người lao động và tổ chức công đoàn: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời nâng cao vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi NLĐ.

Câu hỏi thường gặp

1. Thanh tra lao động có quyền gì khi tiến hành thanh tra tại doanh nghiệp?
   Thanh tra viên lao động có quyền vào bất kỳ thời điểm nào không báo trước để kiểm tra, yêu cầu cung cấp tài liệu, làm việc với người liên quan, ra quyết định tạm đình chỉ thiết bị nguy hiểm. Ví dụ, Thanh tra viên có thể yêu cầu dừng máy móc gây nguy hiểm để bảo vệ NLĐ.

2. Thời gian thanh tra tại một doanh nghiệp kéo dài bao lâu?
   Theo quy định hiện hành, thời gian tối đa là 30 ngày, tuy nhiên thực tế tại Lạng Sơn đề xuất rút ngắn còn 3-5 ngày để phù hợp với đặc thù doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả.

3. Doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động có bị xử phạt không?
   Có, doanh nghiệp vi phạm quy định về hợp đồng lao động sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 95/2013/NĐ-CP, đồng thời phải ký hợp đồng và bồi thường thiệt hại cho NLĐ.

4. Công đoàn có vai trò gì trong việc bảo vệ quyền lợi NLĐ?
   Công đoàn đại diện cho NLĐ trong thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động và hỗ trợ NLĐ khi có tranh chấp.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thanh tra lao động tại địa phương?
   Cần tăng cường đào tạo, trang bị thiết bị, phối hợp liên ngành, hoàn thiện pháp luật và rút ngắn thời gian thanh tra để đảm bảo thanh tra kịp thời, chính xác và hiệu quả.

Kết luận

• Thanh tra lao động tại tỉnh Lạng Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi NLĐ và đảm bảo thực thi pháp luật lao động.
• Hoạt động thanh tra đã phát hiện nhiều vi phạm về hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc và công đoàn, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp.
• Tổ chức và năng lực thanh tra còn hạn chế về nhân lực, trang thiết bị và quy trình cần được cải thiện.
• Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo, đầu tư trang thiết bị và nâng cao phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả thanh tra.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lao động tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để hoàn thiện công tác thanh tra lao động, góp phần xây dựng môi trường lao động an toàn, công bằng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu một giai đoạn phát triển mới của ngành thanh tra. Giai đoạn này Thanh tra Bộ tách thành hai đơn vị độc lập là Thanh tra chính sách lao động - xã hội và Thanh tra kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động. Đến năm 2003, khi Nghị định số 29/CP, ngày 31/3/2003 được ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tô chức bộ máy Bộ LDTB&XH thì Thanh tra Bộ mới trở thành một tô chức thanh tra duy nhất gọi là Thanh tra Bộ LDTB&XH với chức năng quy định tại Quyết định số 1118/2003/QD-BLDTBXH, ngày 10/9/2003 của Bộ trưởng Bộ LDTB& XH về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tô chức của Thanh tra Bộ. Thi hai, Thanh tra lao động từ năm 2004 đến 2010 Luật Thanh tra 2004 được ban hành nhằm đổi mới tô chức và hoạt động thanh tra, là công cụ pháp lý để kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan thanh tra, góp phần đảm bảo thực thi pháp luật trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, đặc biệt là công cuộc phòng chống tham nhũng.

Các quy định cơ bản về mục đích, nguyên tắc, hình thức, phương thức, trình tự, thủ tục, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra, Thanh tra viên, cộng tác viên. được ghi nhận, là cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động thanh tra. Trên cơ sở Luật Thanh tra 2004, Nghị định số 31/2006/NĐ-CP, ngày 29/3/2006 của Chính phủ quy định về tổ chức hoạt động của Thanh tra LDTB& XH được coi là Nghị định thanh tra chuyên ngành; Quyết định số 148/2008/QD-LDTBXH, ngày 22/01/2008 về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ; Quyết định số 599/QD-BLDTBXH, ngày 29/4/2008 của Bộ trưởng về việc bổ nhiệm Chánh Thanh tra Bộ, Quyết định số 02/2006/QD, ngày 16/02/2006 ban hành quy chế hoạt động Thanh tra Nhà nước về lao động theo phương thức Thanh tra viên phụ trách vùng. 14 Thứ ba, Thanh tra lao động từ năm 2010 đến nay Luật thanh tra 2004 đã góp một phan rất quan trong trong công tác quản lý nhà nước, song trong quá trình thực hiện còn một số nhược điểm như chưa luật hóa chức năng đấu tranh phòng chống tham nhũng, tô chức bộ máy chưa khoa học, còn chồng chéo; mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước trong hoạt động thanh tra chưa được quy định rõ.

Để đáp ứng tốt nhiệm vụ thanh tra trong thời kỳ mới, ngày 15/11/2010 tai kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật Thanh tra 2010 trong đó quy định: về thanh tra viên, cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành; người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành; hai khái niệm cơ bản là "thanh tra hành chính" và "thanh tra chuyên ngành” cũng được sửa đổi, b6 sung nhằm phân biệt rõ hai loại hoạt động này. Hoạt động thanh tra chuyên ngành có những đặc điểm đó là do các cơ quan có chức năng quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực tiễn hành, cơ quan được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành; đối tượng thanh tra chuyên ngành là mọi cơ quan, tô chức, cá nhân chịu sự điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành; nội dung của thanh tra chuyên ngành la xe m xét, đánh giá việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn, kỹ thuật, qui tắc quản lý của ngành. Khi xem xét, các cơ quan tiễn hành có quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm. Trên co sở Luật Thanh tra 2010, Nghị định 86/2011/NĐ-CP, ngày 22/9/2011 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra; Nghị định số 106/2012/NĐ-CP, ngày 20/12/2012 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tô chức của Bộ LĐTB&XH; Nghị định số 39/2013/NĐ-CP, ngày 24/4/2013 của Chính phủ quy định về tổ chức hoạt động của Thanh tra ngành LĐTB&XH được ban hành.

Thanh tra lao động là một loại của thanh tra ngành LDTB& XH, thanh tra chuyên sâu vào lĩnh vực lao động, bao gồm thanh tra về lao động, việc làm, tiền lương, BHXH, ATVSLĐ. Do đó, Thanh tra lao động hoạt động không nằm ngoài mục đích thanh tra của Thanh tra LDTB& XH, không vượt quá chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra LĐTB&XH và hoạt động nhăm phát huy vai trò của thanh tra nói chung và Thanh tra lao động nói riêng. Nội dung cơ bản của Thanh tra pháp luật lao động 1. Quyền và nghĩa vụ của của chủ thể trong Thanh tra lao động Thanh tra lao động là thanh tra chuyên ngành LĐTB&XH; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về lao động; điều tra tai TNLĐ và những vi phạm ATVSLD; hướng dẫn áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về điều kiện, ATVSLĐ; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về lao động theo quy định của pháp luật.

Đề thực hiện quản lý nhà nước về lao động, bảo vệ kip thời quyền và lợi ích chính đáng của các chủ thể tham gia quan hệ lao động, BLLĐ 1994 dành chương XVI với 07 điều quy định Thanh tra Nhà nước về lao động, xử phạt vi phạm pháp luật lao động. Một SỐ quy định về Thanh tra lao động được sửa đôi, bố sung trong Luật sửa đổi, bố sung một số điều của BLLD 2002, bao gồm: quy định chức năng của Thanh tra Nhà nước về lao động (Điều 186), nhiệm vụ chủ yếu của Thanh tra Nhà nước về lao động (Điều 187), quyền của Thanh tra viên (Điều 187), những việc Thanh tra viên không được làm (Điều 188), cơ chế phối hợp thanh tra. Bộ luật Lao động 2012 cũng dành chương XVI quy định về nhiệm vụ thanh tra Nhà nước về lao động (Điều 237); Xử lý vi phạm trong lĩnh vực lao động (Điều 239). - Quyền của Thanh tra viên lao động đã được quy định trong Điều 187 BLLĐ 1994; cu thé, khi tiến hành thanh tra, Thanh tra viên lao động có quyền: Thanh tra, điều tra những nơi thuộc đối tượng, phạm vi thanh tra được giao bat cứ lúc nào mà không cần báo trước; yêu cầu NSDLĐ và những người có liên quan cung cấp tình hình và các tài liệu liên quan đến việc thanh tra, điều tra; tiếp nhận và giải quyết các khiếu nại, tổ cáo về vi phạm pháp luật lao động; quyết định tạm đình chỉ việc sử dụng máy, thiết bị, nơi làm việc có nguy cơ gây TNLD, gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường lao động và chịu trách nhiệm về quyết định đó.

- Quy định về trách nhiệm, cơ chế phối hợp, hiệu lực của quyết định thanh tra (Điều 188, 189, 190 BLLĐ đã được sửa đổi, bổ sung năm 2007): + Điều 188 quy định về trách nhiệm của Thanh tra lao động: Thanh tra viên lao động phải là người không có lợi ích cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp 16 với đối tượng thuộc phạm vi thanh tra. Thanh tra viên kế cả khi thôi việc, không được tiết lộ những bí mật biết được trong khi thi hành công vu và phải tuyệt đối giữ kín mọi nguồn tố cáo. + Điều 189 quy định về cơ chế phối hợp của Thanh tra viên: Khi tiến hành thanh tra, Thanh tra viên lao động phải cộng tác chặt chẽ với Ban chấp hành công đoàn. Nếu vụ việc có liên quan đến các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vu, Thanh tra viên lao động có thé mời các chuyên gia, các kỹ thuật viên lành nghề về lĩnh vực hữu quan làm tư vấn; khi khám xét máy, thiết bị, kho tàng, phải có mặt NSDLD và người trực tiếp phụ trách máy, thiết bị, kho tàng.

+ Điều 190 quy định về hiệu lực của quyết định thanh tra: Thanh tra viên lao động trực tiếp giao quyết định cho đương sự, trong quyết định phải ghi rõ ngày quyết định bắt đầu có hiệu lực, ngày phải thi hành xong, nếu cần thiết ghi cả ngày phúc tra. Quyết định của Thanh tra viên lao động có hiệu lực bắt buộc thi hành. Người nhận quyết định có quyền khiếu nại với co quan nhà nước có thâm quyên, nhưng vẫn phải nghiêm chỉnh chấp hành quyết định của Thanh tra viên lao động. Tóm lại, pháp luật lao động đã trao cho Thanh tra viên lao động những quyền năng rất lớn trong hoạt động thanh tra nhăm thực thi pháp luật lao động có hiệu quả.

Nghị định 39/2013/NĐ-CP của Chính phủ về tô chức và hoạt động của thanh tra ngành LĐTB&XH là sự cụ thể hóa quy định của pháp luật về Thanh tra lao động, trong đó quy định tô chức và hoạt động của các cơ quan thực hiện chức năng Thanh tra lao động; Thanh tra viên, công chức thanh tra, cộng tác viên Thanh tra lao động; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động Thanh tra lao động. - Tổ chức của Thanh tra lao động gồm các cơ quan: Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở LĐTB&XH các tỉnh, thành phố; các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành là Tổng cục Dạy nghề, Cục Quản lý Lao động ngoài nước. Thanh tra Bộ là cơ quan thuộc Bộ, giúp Bộ trưởng Bộ LDTB& XH quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tổ cáo và phòng, chống tham 17 nhũng thuộc lĩnh vực lao động và một số lĩnh vực khác trong phạm vi cả nước thuộc chức năng nhiệm vụ của ngành. Thanh tra Sở là cơ quan thuộc Sở, giúp Giám đốc Sở LĐTB&XH quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, t6 cáo và phòng, chống tham nhũng thuộc lĩnh vực lao động và một số lĩnh vực khác trong phạm vi tỉnh, thành phố thuộc chức năng nhiệm vụ của ngành.

Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở có Chánh Thanh tra, Phó Chánh Thanh tra, Thanh tra viên và các công chức khác. Nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở được quy định tại Điều 18 Luật Thanh tra 2010 và các điều trong BLLĐ 2012. Nghị định 39/2013/NĐ-CP quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở, Cục Dạy nghé, Cục Quan lý lao động ngoài nước và nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của các Chánh thanh tra, Tổng cục trưởng (tại các điều từ § đến 16). - Quy định về Thanh tra viên, công chức thanh tra chuyên ngành, cộng tác viên thanh tra: Vé cơ bản, các quy định trong Nghị định này tuân thủ quy định của Luật thanh tra, tuy vậy cũng có những quy định mang tính chất đặc thù của ngành (từ Điều 16 đến 19).