CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG HAI QUAN 1. Khải quát về co quan hải quan và hoạt động hãi quan LLL Co quan hải quan Trong sự phát triển mạnh mé của quá trình hội nhập khu vực va quốc té, Bãi quan lả cơ quan có nhiệm vụ cực ky quan trọng, là tổ chức đại diện cho quân lý Nha nước đối với hang hoá nhập khẩu, xuất khẩu, thông qua đó góp phan kiểm soát vả thúc day nên kinh tế tăng trường va phát triển. Vai trò, nhiệm. ‘vu của cơ quan hãi quan được ghi nhận trong các văn ban pháp luật và thể hiện trong hoạt động thực tế của cơ quan nay.
Co quan hải quan được hiểu la các cơ quan thực hiện hoạt động hai quan thực hiện nhiệm vụ " ;iểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiên vân tat; phòng chồng buôn lâu. vận chuyễn trái phép hàng hóa qua biên giới; t6 chức thực. ign pháp iuật về tind đốt với hàng hòa xuất khẩu, nhập khẩu; thông tê hang ham khẩu, nhập khẩu theo quy định của Luật này và quy Äịh khác ctia pháp Iuật có liên quan; kiên nghi cini trương, biện pháp quản Ij nhà nước và “hải quan đổi với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh. quá cảnh và chính sách thuê đốt với hàng hóa xuất khẩu, nhập Rhẩu” (Điều 12, Luật Hãi quan) Hệ thông các cơ quan hai quan được tổ chức thông nhất từ trung ương tới dia phương để thực hiền chức năng, nhiém vu, quyển han của minh.
Công chức hai quan được trao thẩm quyển thực hiện hoạt động hải quan và được. tuyển dung, bỗ nhiệm vào ngạch, chức vu, chức danh, được đảo tao bồi dưỡng và quản lý theo quy đính tại Luật Cán bộ, công chức. Hai quan Việt Nam khai sinh từ sự kiện thành lập “Sở thuê quan va thuế gián thu” vào thời điểm ngày 10 thang 9 năm 1945, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp thừa ủy quyền của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt nam dén chủ cộng hòa ký Sắc lệnh số 27 SL. Ngay từ thời điểm đó, Nhà nước đã nhân thấy được tâm quan trọng cia 5 chức nay và tiếp tục tén tai, phát triển cho đền ngày nay.
Theo điều 14 Luật ‘Hai quan, hệ thống td chức của hãi quan Việt Nam bao gồm: Một là Tổng cuc Hét quan. Đây là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức nãng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quan lý nhà nước vẻ hãi quan vả tổ chức thực thi pháp luật về hải quan. Co câu tổ chức của Tổng cục hãi quan bao gồm các Cục (Giám sát quan lý vé hãi quan; Thuê xuất nhập khẩu, Điều tra chống buôn lâu, Kiểm tra sau thông quan; Công nghệ thông tin và Thống kê hai quan), Vụ( Pháp chế, Hop tác quốc tế, Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Tài vụ — Quản trị), Văn phòng, Thanh tra và các đơn vi sư nghiệp công lap như Viện Nghiên cứu Hai quan, Tạp chi Hai quan Các cơ quan nảy là tổ chức hành chính giúp Tổng cục trưởng thực hiện. chức năng quân lý nha nước.
Nhiệm vụ quyền hạn của Tổng cục hải quan vừa mang tinh chất ting quát vừa mang tính dẫn dắt và gắn bó mật thiết với B6 tai chính như trình Bộ trưởng Bộ Tải chính để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc cấp có thấm quyên xem xét, quyết định, Ban hành theo thẩm quyền các văn bản hướng dn chuyên môn, nghiệp vu, văn bản theo quy định của pháp luật thuộc pham ‘vi quan lý của Tổng cục Hai quan. Hai là, Cục Hét quan tinh liên tình, thành phd trực tộc trung ương Các cơ quan hải quan nay được ghi nhận trong các văn bản pháp luật, bao gồm: ‘Cuc Hai quan thành phó Hà Nội, Cục Hai quan thành phổ Hồ Chi Minh; Cục ‘Hai quan thanh phó Ba Nẵng, Cục Hải quan thành phổ Hai Phỏng. Các cục hãi quan chịu sự quản lý va cũng được xem la một phản trong cơ cầu tổ chức của Tổng cục Hai quan. Trong mỗi Cục Hải quan bao gồm: Văn.
phòng va các Phòng tham mưu giúp việc Cục trường Cục Hai quan, Chi cục Hài quan, Đội Kiểm soát Hai quan va đơn vi tương đương Nhiệm vụ, quyền: hạn của Cục hãi quan la hoạt động áp dụng pháp luật và thực hiện các nghiệp vụ cân thiết để thực hiện hoạt động hải quan, ví du: Tổ chức, chi đạo, hướng. ,righ khai các đơn wi thuộc va trực thuộc thực hiện các quy định của pháp luậtvề hãi quan trên địa ban, gồm: Thủ tục hãi quan, kiểm tra, giám sat hai quan đôi với hang hóa xuất khâu, nhập khẩu, chuyển cửa khẩu, quá cảnh, hành. ý của người xuất cảnh, nhập cảnh và phương tiên van tai xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo quy định của pháp luật, Áp dụng các biên pháp nghiệp vụ cần thiết để chủ động phòng, chẳng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa vả các chat ma túy qua biên giới trong phạm vi địa bản hoạt động, Phối hợp thực hiện nhiệm vụ phòng, chồng buôn lậu, phòng, chống vận chuyển trai phép hang hóa. và các chất ma túy qua bién giới, ngoài phạm vi dia bàn hoạt đông của Cục Hai quan theo quy định của pháp luật.
Co thể thay, tùy thuộc vào mỗi dia bản hoạt động va tôn tại của cơ quan hãi quan mà hoạt động thực té của cơ quan hai quan nhiễu hay ít và đánh giá hho có hoạt động hiệu quả hay không. Bala Chi cuc Hãi quan, Đội Kiễm soát Hat quan và đơn vi tương đương Chi cục Hai quan, Đội Kiểm soát Hai quan và don vị tương đương là mồt phân trong cơ cdu hệ thống tổ chức của Hai quan Việt Nam, thuộc cơ cấu tổ chức của Cục Hai quan. Số lượng chi cục, Đội kiểm soát ở tinh cũng co thể có sự khác nhau, tủy thuộc vo khối lượng công việc, quy mô, tinh chất hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, đặc thủ, điều kiên kinh. é — xã hội của từng dia ban.
Hoạt động hãi quan Lịch sử ghi nhân, hoạt động hãi quan xuất hiên khi có sự phân công lao đông sản xuất và xuất hiện hàng hoá, hoạt đông hãi quan gắn lién với sự xuất ‘hién nhu cầu trao đổi hang hoá từ nơi nay sang nơi khác. Để bảo vệ lợi ích của mình, mỗi cộng đồng đã tu quy định những biên pháp có lợi ích nhất cho mình. trong việc kiểm soát trao đổi hang hoa để bảo vệ sản xuất, đồng thời thu được lợi nhiễu nhất trong quan hệ với các công đồng khác. Có thể nói không có trao đổi hang hoa giữa công đồng dân cư, vả ngày nay la giữa các quốc gia, thi cling không có hoạt động hãi quan" Tir xa xưa, Hoạt động hải quan về cơ ban cũng cỏ các chức năng như việc thu thuế tao nguồn thu cho ngân khó, thuê quan thời đó còn có vai tro quan.
trong việc cũng cổ địa vi thông tí của giai cấp thống tr2. Hiện nay hãi quan của các nước, bên cạnh việc thực hiện các chức năng chính như kiểm tra, giám. sat hàng hoá, phương tiên vận ti, thu thu, chéng buôn lậu, còn có nhiệm vụ mới như kiểm soát lưu chuyển tiéntệ, chồng việc rửa tiên của bọn tội phạm kinh tế, hình sự, kiểm soát tuân thủ pháp luật vẻ môi trường, vẻ hàng hai, hang không va kiểm tra, kiểm soát chất lượng hang hoá, bảo vệ người tiêu ding Nhu vây, hoạt động hai quan lả một loại hoạt động kiém tra, giám sắt, kiểm. soát của Nhà nước đôi với các hoạt động xuất nhập khẩu hang hoá va xuất nhập cảnh của phương tiên vận tải nhằm phục vụ mục đích kinh tế, chính trị- xã hội.
của quốc gia minh ma cụ thể tạo nguồn thu ngân sách, bao hộ sản xuất trong. nước, bão vệ lợi ich người tiêu đùng, góp phan bảo về chủ quyển kinh tế, an nh quốc gia, trật tư và an toàn xế hội” Các hoạt động hai quan chủ yêu tập trung vảo việc kiểm tra, giám sát, kiểm soát hang hoá xuất khẩu, nhập khẩu, qua cảnh, phương tiên vận tai xuất cảnh, nhập cảnh trước thông quan, trong thông quan vả sau thông quan, Tổ. chức thu thuế va phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hang hoa qua. tiên giới Đối với hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát, cán bộ, công chức Ð Hoàng Văn Hão (001), “Ting Cường quấn ý Nhà nước bằng pháp uật để vt hoat động "rã quan HHặt Non’, Luận văn Thạc, Tring Đại học Luật Ha Nội, tr 2 Hoàng Văn Ho (2001), "Tăng Cường quấn ý Nhà nước bằng pháp uật đã vt oat động "rã quan HHặt Non’, Luận văn Thạc, Trường Đại học Luật Ha Nội, tr 2 Hoàng Văn Hão (2001), “Tăng Cường quấn ý Nhà nước bằng pháp uật đã vối hoat đồng "rã quan HHặt Non’, Luận văn Thạc, Trường Đại học Luật Ha Nội, tr hải quan thường xuyên thực hiện các nhiệm vụ kiểm tra, ding ky hỗ sơ hãi quan, thông báo đăng ký từ chỗi, không chấp nhân đăng ký hỏ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hang hoá, áp dung các phương thức giám sát hai quan, thời gian giám sắt, trách nhiệm của một số chủ thể đối với hang chịu sự giám sắt hãi quan hoặc kiểm tra sau thông quan.
`Ngoài ra, việc tổ chức thu thuế cũng là một trong những hoạt động quan trong đóng góp phân lớn vào việc thu ngân sách nhà nước được triển khai thông qua kiểm tra việc kê khai, tính thuể, thực hiện miễn thuế, giảm thuế, hoàn thué, không thu thuế, ân định thuê, gia han, xóa nơ tiên thuế, tién châm nộp, tién phat đổi với người khai hãi quan; thu thuế, các khoăn thu khác va quan lý việc nộp, thuế Không chi vậy, cơ quan hai quan được Nhà nước giao nhiém vụ phòng, chồng buôn lâu, vận chuyển trái phép hang hoá qua biên giới. Có thể khẳng định ring, hoạt đồng nay đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm bao về an ninh, chủ quyên quốc gia, hạn chế các hảnh vi vi phạm qua đường biên giới. hiên nhiệm vụ nảy, cơ quan hai quan theo quy định của pháp luật tổ chức lực lượng, xây dựng cơ si dữliệu, áp dụng biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hãi quan, thu thập thông tin trong nước và ngoai nước liên quan đến hoạt động hãi quan để chủ động phỏng, chẳng buôn lậu, vận chuyển trái phép hảng hóa qua biên. giới, phục vụ thông quan hàng hoa và kiểm tra sau thông quan; phối hợp với.