CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết của việc tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Khái niệm cơ bản về bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh tạo ra các loại sản phẩm và cung cấp dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trường với mục tiêu là lợi nhuận.
Để thực hiện mục tiêu đó, doanh nghiệp phải thực hiện được giá trị sản phẩm, hàng hóa thông qua hoạt động bán hàng. Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán và hình thái kết quả bán hàng. Việc đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kì sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay cuả vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Kết quả bán hàng là kết quả cuối cùng của hoạt động bán hàng thông thường của doanh nghiệp sau một kỳ và được biểu hiện bằng “tiền” với chỉ tiêu “ lãi” hoặc “ lỗ” qua đó đánh giá được hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Đây là một khâu vô cùng quan trọng đối với 5 Lê Thị Hải Yến Lớp LC14.23 Học viện tài chính Chuyên đề cuối khóa doanh nghiệp, đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp, đồng thời nó giúp doanh nghiệp tìm ra được hướng cần thiết để nâng cao quá trình quản lý của mình. + Kết quả bán hàng thông thường là kết quả từ những hoạt động tạo ra doanh thu của doanh nghiệp, đây là hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Kết quả từ hoạt Tổng doanh thu Giá vốn của hàng Chi phí bán hàng động SXKD (bán = thuần từ bán hàng - đã bán và CP - và chi phí quản lý hàng và cung cấp và cung cấp dịch vụ thuế TNDN doanh nghiệp dịch vụ) Trong đó: Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ tính bằng tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trừ đi ( - ) các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu hàng đã bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT phải nộp tính theo phương pháp trực tiếp).
Yêu cầu quản lý đối với tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. * Yêu cầu quản lý đối với tổ chức công tác kế toán bán hàng. Để quản lý công các bán hàng, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Ghi chép đầy đủ, kịp thời khối lượng thành phẩm, hàng hoá, dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán. - Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng.
- Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. * Yêu cầu về quản lý công tác kế toán xác định kết quả bán hàng. 6 Lê Thị Hải Yến Lớp LC14.23 Học viện tài chính Chuyên đề cuối khóa - Đối với công tác kế toán xác định kết quả bán hàng thì yêu cầu là phải chính xác trong việc xác định kết quả. Tránh hạch toán sai trong các nghiệp vụ thực tế phát sinh.
- Kế toán dựa vào chi phí phát sinh thực tế trong bán hàng và doanh thu bán hàng thực tế phát sinh trong kỳ để xác định kết quả bán hàng cuối kỳ, việc giám sát quản lý trong các khâu chi phí và xác định doanh thu là cần phải chặt chẽ.Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng * Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Bán hàng là khâu cuối cùng trong một chu kỳ sản xuất kinh doanh. Nó có mối quan hệ mật thiết với các khâu khác nhau như: Cung ứng, sản xuất trong quá trình lưu chuyển vốn, bán hàng là khâu giữ vai trò trực tiếp thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, các khâu cung ứng và sản xuất đều phụ thuộc vào việc thành phẩm có tiêu thụ được không. Quá trình bán hàng phản ánh hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua quá trình bán hàng doanh nghiệp mới thu hồi được vốn có điều kiện quay vòng vốn, tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước, đảm bảo đời sống cho cán bộ công nhân viên.
Ngược lại, nếu hàng hóa của doanh nghiệp không tiêu thụ được sẽ dẫn đến tình trạng ứ đọng vốn, doanh thu không bù đắp được chi phí, doanh nghiệp sẽ bị thua lỗ và có nguy cơ phá sản.Có thể nói bán hàng là khâu có vai trò quyết định đối với toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Đối với người mua, thông qua quá trình bán hàng (thực chất là quá trình trao đổi) người mua sẽ mua được những hàng hóa phù hợp với nhu cầu của mình. Đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân, quá trình bán hàng là điều kiện tiền đề để tái sản xuất xã hội bao gồm các khâu : Sản xuất – phân phối – trao đổi – 7 Lê Thị Hải Yến Lớp LC14.23 Học viện tài chính Chuyên đề cuối khóa tiêu dùng, trong đó các khâu đều có quan hệ mật thiết với nhau. Trong quá trình trên tiêu thụ( trao đổi) là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, điều hòa quá trình sản xuất và tiêu dùng, phản ánh mối quan hệ cung cầu về hàng hóa và qua đó định hướng cho sản xuất.
Như vậy, tiêu thụ sẽ góp phần đảm bảo sự phát triển cân đối của nền kinh tế trên cơ sở cung cầu. * Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để đáp ứng được các yêu cầu quản lý về hàng hóa,công tác kế toán bán hàng, xác định kết quả bán hàng và phân phối kết quả hoạt động thì kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động.
- Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Các phương thức bán hàng chủ yếu và phương thức thanh toán. Có hai phương thức bán hàng mà các doanh nghiệp áp dụng: 8 Lê Thị Hải Yến Lớp LC14.23 Học viện tài chính Chuyên đề cuối khóa - Bán hàng trực tiếp: theo phương thức này khi doanh nghiệp giao hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán đảm bảo các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng.
- Bán hàng trực tiếp bao gồm các hình thức : + Bán hàng thu tiền ngay + Bán hàng trả góp có lãi + Bán hàng trả chậm có lãi + Bán hàng cho khách hàng chịu - Bán hàng theo phương thức gửi bán: theo phương thức này, bên bán sẽ gửi hàng cho người mua theo hợp đồng đã thỏa thuận trước và giao hàng tại địa điểm đã quy ước trong hợp đồng. Khi nào bên mua nhận đủ hàng và chấp nhận thanh toán hàng mới được coi là đã bán và được ghi nhận doanh thu bán hàng. * Các phương thức thanh toán. - Thanh toán bằng tiền mặt: doanh nghiệp thường áp dụng phương thức thanh toán này đối với người mua là những khách hàng nhỏ, mua hàng với khối lượng ít, chưa mở tài khoản tại ngân hàng - Thanh toán không dùng tiền mặt: chuyển khoản, séc… Phương thức này được doanh nghiệp áp dụng phổ biến đối với khách hàng lớn, đã mở tài khoản tại ngân hàng.
Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Doanh thu bán hàng Doanh thu là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ hạch toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu 9 Lê Thị Hải Yến Lớp LC14.23 Học viện tài chính Chuyên đề cuối khóa Doanh thu thuẩn được xác định bằng tổng doanh thu sau đi trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại Các loại doanh thu : Doanh thu tuỳ theo từng loại hình sản xuất kinh doanh và bao gồm: - Doanh thu bán hàng là số tiền thu được do bán hàng .Ở các doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì doanh thu bán hàng không bao gồm thuế GTGT, còn ở các doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp thì doanh thu bán hàng là trị giá thanh toán của số hàng đã bán. Ngoài ra doanh thu bán hàng còn bao gồm cả các khoản phụ thu.